મન માનસ અને માનવી

હું બોલાવું તું આવ આપણે ઘર ઘર રમીએ

એકલા થાકી જવાય ચાલને ઘર ઘ્ર રમીએ

મનને મનાવ્યું, દિલને સમજાવ્યું આપણે ઘર ઘ્ર રમીએ

એકલતા કેમ દૂર થાય ચાલને ઘર ઘર રમીએ

યાદોથી ભીંતો ધોળાવી આપણે ઘર ઘર રમીએ

હોંશભેર આંગણું સજાવ્યું ચાલને ઘર ઘર રમીએ

તારા પગરવનો સાદ સુણાય આપણે ઘર ઘર રમીએ

કાને વહાલ ભર્યા શબ્દ અથડાય ચાલને ઘર ઘર રમીએ

ભૂલકાંઓથી ઘર ગુંજાય આપણે ઘર ઘર રમીએ

તારી યાદોંથી હૈયું ભિંજાય ચાલને ઘર ઘર રમીએ

વહાલની હેલીમાં ભાન ભૂલાય આપણે ઘર ઘર રમીએ

આ માણસ ઘણું બધુ થઈ ગયો

માત્ર માણસ, માણસ ન થઈ શક્યો

લાગણીઓનો વેપાર કરતો થઈ ગયો

લાગણીઓ પર વિચાર ન કરી શક્યો

બિનશાકાહારી ખાતો થઈ ગયો

ફળાહાર પર ન જીવી શક્યો

દુનિયાભરના બણગા મારતો થઈ ગયો

ભારતયાત્રાનો લહાવો ન લઈ શક્યો

બાળકોને ખૂબ લાડ કરતો થઈ ગયો

માતાપિતાના પ્યારની કદર ન કરી શક્યો

સ્વાર્થી, કાળાધોળા કરતો થઈ ગયો

નિઃસ્વાર્થી, સજ્જનતા ન દાખવી શક્યો

મિત્રતાનું વર્તુળ વિસ્તારતો થઈ ગયો

સાચા પ્યારની પહેચાન ન કરી શક્યો

કુટુંબની અવહેલના કરતો થઈ ગયો

ખુલ્લી આંખે સત્યનું દર્શન ન કરી શક્યો

શું આપણે ખરેખર ૨૧મી સદીમા જીવીએ છીએ?  હાલમાં જ ભારતમાં એક વર્ષ

ગાળીને આવી. મારા માન્યમા ન આવ્યું કે શામાટે આપણી માનસિક હાલત આવી

છે? આમતો આપણેને  આધુનિકતામા ખપવાનો મોહ છે.  માત્ર બાહ્ય દેખાવમા

અને અમેરિકાની વાતો કરવામા. કિંતુ જ્યારે ઘરગ્રહસ્થીની વાતો આવે ત્યારે

૧૭મી સદીની જેમ વર્તન કરવાનું.

સત્ય હકીકતને આધારીત.

સોનાલી આયુર્વેદીકની ડોક્ટર હતી.  રાતના ૯ વાગે મારા કમરામા આવી કહે

આન્ટી ‘હું કાલે બે દિવસ માટે ઘરે જવાની છું’.  મને થયું કાંઈ કામ હશે. આમ પણ

છોકરી ડોક્ટર થઈ ગઈ હોય પછી શું કામ હોય  એ વાતની મને ખબર હતી. છતાંય

અજાણ બની મેં પૂછ્યું  કહે તો ખરી બેટા શું કામ છે.?  શરમાતા મને કહે મમ્મીનો

ફોન હતો બે છોકરાઓને મળવાનો  અને જો નક્કી થાય તો પછી સગાઈ અને લગ્ન.

બન્ને મુરતિયા ભણેલા ગણેલા અને સારું કમાતા હતા.  રાતની બસમા બેસીને

ઘરે જવા નિકળી. ખબર નહી કેમ  તેનો સેલ ફોન સિગ્નલ પકડતો ન હતો.  બસમાં

બે સીટ  છોડીને કોઈ અજાણ્યા યુવાન પાસેથી ફોન લઈને ઘરે ફોન કર્યો કે તે ઘરે

આવવા નોકળી ગઈ છે.  થાકેલી ઘરે પહોંચી.  સવારે ૧૦ વાગે  બ્યુટી પાર્લરમા

જઈ  ફેશ્યલ કરાવ્યું,  વાળ કપાવઅા અને સાંજના ૪ વાગે મુરતિયો  આવવાનો

હતો તેની રાહ જોવા લાગી.

હજુ પણ આપણા દેશમાં એ જ પ્રથા છે જે આજથી ૪૦ વર્ષ પહેલા, હું એ

હાલતથી ગુજરી ચૂકી હતી. મને મારા એ દિવસો યાદ આવી ગયા. અહીં કહેવું

જરૂરી છે હું ૩૨ વર્ષથી અમેરિકામા છું અને મારે કુલ૩  પૌત્ર અને ૨  પૌત્રી છે.

સોનાલીને જોવા આવનાર એક યુવાન એ જ હતો જેની પાસેથી એણે

રાતના બસમાં થી ફોન લઈ ઘરે ફોન કર્યો હતો.  સિનેમા મા આવું બને છે પણ

આ તો હકીકત છે. એ વાત બાજુએ મૂકીએ . તે પ્રસંગને કારણે વાત હળવેથી શરુ

થઈ.  બંને જણા ઓળખતા હતા તેથી વાતાવરણ  સાધારણ હતું.  મૂરતિયાનું નામ

હતું  કેશવ અને પ્રશ્ન પૂઃછ્યો ” મને નોકરી કરે તેવી છોકરીમાં રસ છે.”  હવે આને

તમે શું કહેશો?  ભાઈ પોતે એન્જીનિયર, સોનાલી ડોક્ટર શું, ઘરમા બેસી રહેવા

તે ભણી હતી?  બસ સોનાલી સાનમા સમજી ગઈ આ ભાઈ કેટલા પાણીમા છે.

નંબર બે મૂરતિયો.

બીજે  દિવસે  મળ્યો. નામ તેનું  શ્રવણ, વાન તેનો  ઠીક ઠીક છતાં ય વાત

એવી રીતે શરું કરી કે જાણે પોતે ગવર્નરનો  દિકરો હોય.  વાતનો તાર સંધાય તે પહેલાં

‘લગ્ન પછી તરત નોકરી ચાલુ કરી શકશોને?’  સોનાલી છેલ્લા ૨૩ વર્ષથી ભણતી હતી્.

બે વર્ષથી  નોકરી પણ કરતી હતી.

શું જીવનમા બીજું કશું મહત્વનું ખરું કે નહી?  એવું ન હતું કે બંને મુરતિયા સુખી

ઘરના નહતા.  ઉપરથી બંને સારું કમાતા હતા.  છતાંય આવો ક્ષુલ્લક પ્રશ્ન?  પૈસા

કમાવવાનો. છોકરીઓની લાગણીની કોઈ કિંમત નહી?  કોઈ બુધ્ધિશાળી વાત નહી?

બીજાના વિચાર જાણવાની પરવા નહી.  ખબર નહી આજકાલના જુવાનિયાને મતે

આધુનિકતા કોને કહેવાય.

સોનાલી બે દિવસમા પાછી આવી . રાતના મોડેથી આવી હતી .  સવારે

વર્ગમા જવાનુ હોય તેથી મને ન મળી. રાતના તેલની બાટલી લઈને મારા  રુમમા

આવી.  તેના મોઢાનો નક્શો જોઈને હું વાતને પામી ગઈ.  ’આન્ટી હું તમને તેલ નાખી

આપું’?  વાતની શરુઆત કેવી રીતે કરવી તેની મુંઝવણમા તે હતી તેહું કળી ગઈ.  મેં

કહ્યું હા બેટા. બસ તેલ માથામા ઘસતી હતી ને ‘આન્ટી હું ૫ વર્ષ પરણવાનું નામ લેવાની

નથી.’  મને વિસ્મય થયું , શાંત કરીને બધી વાત કઢાવી.  તેનું દુખ હું કળી ગઈ.  તેને

પ્રેમથી સમજાવી. બેટા, બધા છોકરાઓ આવા ન હોય , અને જો તને કોઈ પસંદ હોય યા

કોઈની સાથે પ્રેમ હોય તો માબાપને કહેવામાં વાંધો ન હોવો જોઈએ.

‘ આન્ટી , તમે અમેરિકા રહો છો એટલે આમ કહી શકો.’ ભારતમા  હજુ માબાપના

વિચારો બદલાયા નથી————————–

સવારથી મન બેચેન હતું. કોઈ ખોટા વિચારોમા મગજ અટવાયું પણ ન હતું.

છતાં દિલમાં બેચેની હતી. બાળકો તો બંને કોલેજમાં હતા તેથી ઘરમાં હતા

હુતો અને હુતી બે જણ . તેમાંય વરજી ગયા હતા ધંધાના કામકાજે ન્યુયોર્ક

તેથી એકલતા પણ સાલતી હતી. બંને બાળકો સાથે થોડી વાર વાત કરી.

તેમની પરીક્ષા હતી તેથી બહુ સમય ન બગાડ્યો.

        હર્મોનિયમ પર થોડી વાર રિયાઝ કર્યો. ઠાકોરજી પર લખેલાં નવા કિર્તન

ગાયા. મન ને કહ્યું ચાલ કાંઈ ખરીદી કરવા નિકળું.  ગરાજમાંથી ગાડી કાઢીને

સીધી ઉપડી મેસીઝ માં. આવતે અઠવાડિયે જન્મદિન નિમિત્તની પાર્ટીમાં જવાનું

હતું. અવિ કહીને ગયા હતાકે નવો સરસ મઝાનો ડ્રેસ ખરીદી લાવજે.  હું એક સરસ

મઝાનો ડ્રેસ લઈને ફિટિંગ રૂમમાં ગઈ.  બહાર આવીને પૈસા આપવા જતી હતી

ત્યાં કોઈ અજાણી સુંદર છોકરી આવીને મને કહે માફ કરજો આન્ટી તમે મને

ઓળખતા નથી પણ જો હું ભૂલ ન કરતી હોંઉ તો તમારું નામ પન્ના છે?  હવે

અચંબો પામવાનો વારો મારો હતો. મેં મસ્તક હલાવી ને કહ્યું ‘હા’. હજુ તો હું

મારા મગજને કસરત આપતી હતી કે આવી સુંદર છોકરીને હું ક્યાં મળી હતી.

ત્યાં તો બીજો પ્રશ્ન આવ્યો, આન્ટી તમે ફેલોશિપ સ્કૂલમાં ભણતા હતા?  હવે

મારા વિસ્મયનો પાર ન રહ્યો. મેં માથૂં ધુણાવીને હા પાડી.

            મને તે છોકરીમા રસ પડ્યો. હશે માંડ ૨૫ થી ૩૦ વર્ષની. પૈસા આપવાનું

મુલતવી રાખી હું તેની સાથે વાતે વળગી. આમ પણ મારે ઘરે કાંઈ કામ હતું નહી.

અમે બંને જણા એક ખૂણામા જઈને વાતે વળગ્યા. મેં કહ્યું બેટા મને યાદ નથી આપણે

ક્યાં અને ક્યારે મળ્યા હતા?  નિશા કહે આપણે આજે પહેલી વાર જ મળીએ છીએ. તો

પછી તું મારી બાબત માં નામ ,શાળાનું નામ સઘળી વિગતથી કેવી રીતે માહિતગાર છે?

નિશા કહે એ એક એવો કોયડો છે હું કહીશ તો તમે સાચું માનવાનો ઇન્કાર કરશો. હવે તો

જાણે હદ થઈ ગઈ. મેં કહ્યું મારી પાસે સમય છે જો તને વાંધો ન હોય તો મને વિગતે કહે.

 નિશાએ ફોડ પાડ્યો.

           આન્ટી હું પણ ફેલોશિપની છું જ્યારે તમે એસ.એસ. સી. માં હતા ત્યારે આપણી

ફેલોશીપમા  ’બેબી ડ્રેસીંગની’ હરિફાઈ થઈ હતી. ઓ બાપરે મારી બાળપણની યાદ શક્તિ

સારી હોવાને કારણે મેં કહ્યું હા, એ વર્ષે સ્પોર્ટ થયો હતો અને હું ૩ રેસમાં જીતી હતી.  નિશા

કહે આન્ટી એ તો મને ખબર નથી પણ તમે બેબી ડ્રેસીંગની હરિફાઈમાં જીત્યા હતા. મેં કહ્યું

હા મને બીજું ઈનામ મળ્યું હતું.  મારી બેબી અલમસ્ત હતી તેથી તેને તૈયાર કરીને ઉંચકીને

 દોડવામા હું બીજે નંબરે આવી હતી. હવે તેણે ઘટોસ્ફોટ કર્યો’ આન્ટી તે બેબી હું હતી.’

             હું તો કાપોતો લોહી ન નિકળે એવી હાલતમાં તેની સામે ટગર ટગર જોઈ રહી.

પણ બેટા તેં મને ઓળખી કેવી રીતે. અરે આન્ટી, ફેલોશીપ સ્કૂલના આલ્બમમાં તમારો

અને મારો ફોટો છે. હું તો તે વર્ષે મેટ્રિક પાસ થઈને વિલ્સન કોલેજમાં ભણવા જતી રહી

હતી.  B.A. પાસ થઈ , ગવર્મેન્ટ લો કોલેજમાં એક વર્ષ ભણીને  લગ્ન કર્યા અને અમેરિકા

આવીને સ્થાયી થઈ.

        આજે આટલા વર્ષે આવી રીતે નિશા સાથે મુલાકાત થશે એવો તો સ્વપ્ને પણ વિચાર

ન આવે.  નિશા ઉનાળાની રજામાં પતિ સાથે ફરવા આવી હતી.  હ્યુસ્ટનમાં તેના નણંદ રહેતા

હતા.  તેની પાસેથી ફોન નંબર લીધો.  ખરીદી કરીને ઘરે ગઈ. બીજા દિવસે અવિ પાછા આવી

ગયા હતા. તેમને વાત કરી શનિવારે નિશા, તેના પતિ અને નણંદના કુટુંબને ઘરે જમવા તેડ્યા.

ફેલોશિપની વાત કરી હસી મઝાક કરી સહુ મોડેથી છૂટા પડ્યા.

          વાચક મિત્રો તમે માનો યા ન માનો આ સાવ સાચી વાત ————

मेरे भारत तुजे प्रणाम

तेरे गाउं मैं गुणगान

तुझसे बिछडी हुं हैरान

तनसे निकले मेरी जान

मिट्टी तेरी ऐसी सुहानी

गंगाजलकी बात निराली

गाए मोर पपीहे गान

तेरे गाउं मैं गुणगान

विवेकानंदकी हो गर्जना

रामक्रष्णको हो वंदना

प्यारे बापु तुझे प्रणाम

तेरे गाउं मैं गुणगान

वेद उपनिषद जहां निखरे है

गीता गान हरदम गुंजे है

तुलसी रामायण है महान

तेरे गाउं मैं गुणगान

२१वी सदी मैं कमाल तेरा

सदीओ पुराना नाम है तेरा

गर्वसे उंची तेरी शान

त्रिरंगा लहराए आसमान

કાના શું કરું તારું ગાન

તું માને યા ન માન

તેં ચોર્યું મારું ભાન

તું માને યા ન માન

ગોપીઓની તેં નીંદ ચુરાવી

સુદામાથી મૈત્રી બનાવી

હરદમ ગુંજે ગીતા ગાન

તું માને યા ન માન

તારા પ્યારમા સુધબુધ ખોઈ

દર્શન માટૅ દોડી આવી

તારા ચરણમા શાંતી પામી

તુ માને યા ન માન

અભ્યાસ વૈરાગ્ય ભર્યું જીવન

જન્મ મ્ર ત્યુનું છૂટે બંધન

હું આવી તારે શરણ

તુ માને યા ન માન

તેં ચોર્યું મારું ભાન

તું માને યા ન માન

કાના શું કરું તારું ગાન

તું માને યા ન માન

તેં ચોર્યું મારું ભાન

તું માને યા ન માન

ગોપીઓની તેં નીંદ ચુરાવી

સુદામાથી મૈત્રી બનાવી

હરદમ ગુંજે ગીતા ગાન

તું માને યા ન માન

તારા પ્યારમા સુધબુધ ખોઈ

દર્શન માટૅ દોડી આવી

તારા ચરણમા શાંતી પામી

તુ માને યા ન માન

અભ્યાસ વૈરાગ્ય ભર્યું જીવન

જન્મ મ્ર ત્યુનું છૂટે બંધન

હું આવી તારે શરણ

તુ માને યા ન માન

તેં ચોર્યું મારું ભાન

તું માને યા ન માન

ખુશ રહેવું અને થવું કોને નથી ગમતું?

કિંતુ ખુશી

 ખુશી સ્વ પર અવલંબિત છે.

 ખુશી વસ્તુ પર આધારીત નથી.

 ખુશી ખુદમા છુપાયેલ છે.

  ખુશી પરિસ્થિતિ છે.

  ખુશ થવાય આપમેળે.

   ખુશી શાંતીની જનેતા છે.

   ખુશી શાશ્વત છે.

    ખુશી વહેંચવાથી વધે છે.

    ખુશીને દેશ કાળનું બંધન નથી.

     ખુશી ચેપી રોગ છે.

     ખુશ રહો અને ખુશ રાખો.

સુંદર મુખડું

   મધુરું સ્મિત

   બંધ નયને

   નિતરે પ્રીત

   હાથમાં લેવાથી

   હ્રદય હચમચે

   ગાલે ચૂમવાથી

   મેઘધનુ રચે

   ફુલશુ બદન

    નિર્મળ વદન

    સ્પર્શ પાવન

   મન ભાવન

    નિંદર રાણી

   રિઝાયી જાણી 

   શાંતિની લ્હાણી

   સપને માણી

   સોનેરી દિવસો

    નિખાલસ વર્ષો

    ફરી મળશે  

     શું ભરોસો

    સુંદર પૌત્રીને ગોદમા લેતા

     સ્ફુરેલી  પંક્તિઓ.

હું ની શોધમાં નિકળી હું

ક્યાંય ન પામી થાકી હું

શું હું કાયા કે હું માયા

તપ્યો સૂરજ લાંબા પડછાયા

હું છું ભ્રમણા તેની વિટંબણા

જેની મથામણમા સહુ અટવાણા

આવન જાવન હું ને નથી

શરીરને હું સ્પર્શતો નથી

શરીરનું કારણ પંચમહાભૂત

હું અળગો તેને વળગ્યું ભૂત

હું રહેવાનું સ્થાન શરીર

શબને હુંની માયા ના લગીર

હું ને કોઈ ધર્મ નથી

હું નું કોઈ કર્મ નથી

હું ને જળ ભીંજવે નહી

હું ને અગ્નિ બાળે નહી

હું સર્વથી છે અલિપ્ત

છતાં હું નથી કપોળકલ્પિત

શું હું ધબકે હ્રદયમાંહી

કે વસે તે  ચેતનમાંહી   

હું શોધું નવ પામું હું

છતાં હું મા સમાયો હું

અહંકારથી ફાલ્યો હું

ગર્વનું ખાતર પામે હું

હું હું કરતાં ઘેલીના પૂત

જ્ઞાનીઓ થાક્યા, થાક્યા અવધૂત