મોઢામાં મગ ભર્યા છે ?

31 08 2016

speak

 

 

 

 

 

 

 

*************************************************************************************************

 

કેમ તારું મોઢું સિવાયેલું છે ? શું મોઢામાં મગ ભર્યા છે? મંજરીના શબ્દોના બાણ એક પછી એક વરસતાં હતાં. ઘવાયેલી હરણીની માફક હીરલ તરફડતી હતી પણ એક અક્ષર સામો બોલતી નહી. બોલીને શું કરે કશું વળવાનું ન હતું. તે જાણતી હતી જો ઉંહકારો પણ ભરશે કે હા અથવા ના બોલશે તો રાતના પપ્પા આવે ત્યારે ઘરમાં મહાભરતનું યુદ્ધ થશે.

માનસીના અકાળે મૃત્યુ પછી માના આગ્રહને માન આપી મુકેશે બીજીવાર લગ્ન કર્યા. હરણી જેવી હીરલ જ્યારે માતા વિહોણી બની ત્યારે માંડ ત્રણ વર્ષની હતી. મુકેશે મંજરી સાથે લગ્ન કર્યા ત્યારે નાની હીરલને મનહરભાઈ અને મજુએ પોતાની પાસે રાખી. મંજરીને લાગ્યું આ તો ટાઢાપાંણીએ ખસ ગઈ. આમ પણ તેને બાળકો ગમતાં નહી. પોતાની કૂખે તો કોઈ પણ બાળક ધરાહાર ન જોઈએ. બાળકને કારણે શરીર બેડોળ થઈ જાય એવું ભૂત તેના મગજમાં ભરાયેલું  હતું. મંજરીની મમ્મી ત્રણ બાળકોની માતા હતી. તેનો દેખાવ ‘અથાણાની બરણી’ જેવો થઈ ગયો હતો. જેને કારણે મંજરીના પિતા ખોટી લતે ચડી ગયા હતા,

હીરલ દસ વર્ષની થઈ અને છઠ્ઠા ધોરણમાં આવી ત્યારે દાદા અને દાદીને ભણાવવાનું અઘરું પડતું. દાદી નરમ તબિયતને કારણે હીરલનું કામ કરવા અશક્તિમાન હતી. આમ પણ મંજરીને આવ્યે પાંચેક વર્ષ થઈ ગયા હતાં. મુકેશ સાથે બરાબર ગોઠવાઈ ગઈ હતી. મંજુ બહેનને થયું હવે મુકેશને તેની દીકરી સોંપી પોતે ચિંતા મુક્ત થઈ જાય. મનહરભાઈ પણ નિવૃત્ત થઈ ગયા હતાં. તેમને ઘરમાં શાંતિ જોઈતી હતી. હીરલ પાછળ દોડધામ કરી શકવા શક્તિમાન ન હતાં.

ઉનાળાની રજાઓ પૂરી થવા આવી હતી. હીરલને તેને ત્યાં મૂકવા દાદા અને દાદી આવ્યા હતાં. મંજરી સાસુ અને સસરાના દેખતાં તો હસીને બોલી પણ દિલમાં ચિરાડ પડી.  ” આ પળૉજણ” હવે મારે માથે આવી ?” મંજરી સાવ સામાન્ય દેખાવમાં હતી. હીરલ નખશિખ સુંદરતાની મૂર્તિ જણાતી. મંજરીને તેની ઈર્ષ્યા થઈ આવતી. હીરલ મુકેશને ખૂબ વહાલી. કેમ ન હોય ? માનસી અને તેના પ્રથમ પ્યારની નિશાની હતી. માનસીને તે કૉલેજકાળથી ચાહતો હતો. જ્યારે તે ચાહત લગ્નમાં પરિણમી ત્યારે બન્ને ખૂબ ખુશ હતાં. માનસીને મુકેશ પલકોં પર બિછાવતો. માનસીએ મુકેશના મમ્મી અને પપ્પાના દિલ જીતી લીસ્ધાં હતાં. જેને કારણે હીરલને તેઓ સાથે લઈ ગયા. ખૂબ લાડકોડથી ઉછેરી. હવે જ્યારે ઉમરને કારણે તેના ઇતાને પાછી સોંપી ત્યારે દુખ થયું. બીજો કોઈ ઈલાજ પણ ન હતો. ફૂલશી હીરલ દાદા તેમજ દાદીને છોડીને આવી ત્યારે ખબર ન હતી મંજરી મમ્મી તેને કેવી રીતે રાખશે. સ્વભાવે શાંત અને મા વગરની કહ્યાગરી દીકરીની  સ્થિતિ મંજરી કલ્પી  શકે! એને તો બસ હું અને મારિ મૂકેશ ! જાણે હીરલ આકાશમાંથી ન ટપકી હોય ! હીરલ મુકેશને માનસીની યાદ અપાવે તે તેને મંઝૂર ન હતું.

ઉસ્તાદ એટલી કે મુકેશના દેખતાં વહાલ બતાવે. જેથી મુકેશને તેના પર શંકા ન આવે. સ્ત્રીનું જો કોઈ દુશ્મન હોય તો તે  અન્ય સ્ત્રી જ છે. જગ જાહેર વાત છે. માને દીકરી વહાલી હોય. માને દીકરાની વહુ ન રૂચે. બે બહેનો એકબીજાની પ્રિય દોસ્ત હોય. ભાભી નણંદને બાપે માર્યા વેર હોય. આનું કારણ આપણા સમાજના બાળપણના સંસ્કાર હોઈ શકે. વર્ષોથી ચાલતી પરંપરાના શિકાર ! આજે ૨૧મી સદીમાં પણ પોતાનું એકચક્રી રાજ કરે છે.

હીરલ માત્ર જમવા ટાણે મોઢું ખોલે. તેની વહાલા પપ્પા કાંઇ પણ પૂછે તો હા કે નામાં જવાબ આપે. મંજરી બન્ને જણાને એકલાં પડવા દેતી નહી. અંદરથી તે ભયભિત હતી, ‘રખેને હીરલ પપ્પાને ચાડી ખાય !’ તે હમેશા હીરલને શંકાની નજરે જોતી. ભણવામાં અને નૃત્યમાં પારંગત હીરલ નવી શાળામાં બધાનું પ્રિય પાત્ર થઈ પડી. મંજરી તો પાણીમાંથી પોરા શોધતી હોય. ચોમાસાની ઋતુ હતી હીરલ શાળાએથી આવતી હતી ત્યાં અચાનક વરસાદ ત્રાટ્ક્યો. દોડીને ઘરે તો આવી પણ શરદી અને તાવ અડ્ડો જમાવીને બેઠાં.

મંજરીના પેટનું  પાણી હાલતું નહી. મુકેશ સાંજના ઘરે આવે ત્યારે વહાલી દીકરી પાસેથી જરા પણ ન ખસે. મંજરીને ગમતું નહી પણ કાંઈ કરી શકવા શક્તિમાન ન હતી. આખરે પાંચ દિવસ પછી હીરલ સાજી થઑ શાળાએ જવા માંડી. વરસાદની ઋતુ કોઈના વિષે ભેદભાવ ન કરે. શુક્રવારે સાંજના મજરી ક્લબમાંથી આવતાં ઘર આંગણે કેળાની છાલ પગ નીચે આવતાં લપસી પડી. ઝરમર વરસાદ ચાલુ હતો. ઉભા થવાને અશક્તિમાન મંજરીને બારીમાંથી હીરલે જોઈ. દોડીને તેને ઉભા થવામાં મદદ કરી. મંજરીનો હાથ પકડી ઘરમાં લાવી. તેનાં કપડાં ભીના હતા.  બદલવાના કપડાં નોકરને લાવવાનું કહ્યું. મંજરી સૂઈ ગઈ ત્યારે બામ લાવીને તેને કપાળે ઘસવા લાગી. મહારાજને કહી ગરમ મસાલાવાળી ચા લાવવાનું કહ્યું.  મંજરીને ખૂબ સારું લાગ્યું. ક્યારે સૂઈ ગઈ તેને ભાન ન રહ્યું.

નાનીશી બાળા હીરલ થોડા વખત પહેલાં જ્યારે તાવ અને શરદીનો શિકાર બની હતી ત્યારે પપ્પા તેને ‘નાસ આપતાં અને બામ ઘસતાં’. હીરલ ખૂબ શાંતિથી સૂતી. તેને બરાબર યાદ રહી ગયું હતું. જે અખતરો તેણે મંજરી પર કર્યો. તે મંજરીને જ્યારે મમ્મી કહેતી ત્યારે તેના મોઢા પર અણગમતા ભાવ ફરી વળતાં. હીરલ છોભીલી પડી જતી. આજે એ જ હીરલ “મમ્મીને” માથે બામ ઘસી રહી. મહારાજને કહી મસાલાવાળી ચા બનાવડાવી. હીરલને દાદીએ ખૂબ પ્રેમ આપ્યો હતો. મંજરી આજે વઢી શકવાને કે આંખ કાઢવાની હાલતમાં ન હતી. હીરલને તો દાદી શું કે મંજરી શું કોઈ ફરક ન હતો.

કોમળ અને નિર્દોષ હીરલ પપ્પાજી આવ્યા ત્યાં સુધી મંજરી પાસેથી ખસી નહી. મંજરીને મનોમન હીરલ જે રીતે વ્યવહાર કરી રહી હતી તે ગમ્યું. બોલીને બે શબ્દ સારા કહે તો પાછી પોતે ‘નીચા બાપની ન થઈ જાય’. મુંગે મોઢે આ અગિયાર વર્ષની છોકરી જે મા વિહોણી હતી તેને અનુભવી રહી. ક્યારે નિંદર આવી તે તેને ખબર પણ ન પડી. હીરલને દાદીએ ખૂબ સુંદર સંસ્કાર આપી ઉછેરી હતી.

રાતના મુકેશ આવ્યો ત્યારે મંજરી ખુલ્લા દિલે તેની બાહુમાં ભરાઈ રડીને પશ્ચાતાપના આંસુ વહાવી રહી હતી !

 





इशावास्य उपनिषद***** १५, १६, १७, १८

28 08 2016

 

 

 

 

 

 

 

 

*******************************************************************************************************

सत्यनी उपासना

**********

१५

**

हिरण्मयेन पात्रेण

सत्यस्य अपिहितम सुखम ।

तत त्वं पूષन

आप आवृणु सत्य धर्माय दृष्टये ॥

***

સુવર્ણમય પાત્ર વડે,  સત્યનું મુખ ઢાંકેલું  છે

હે,  વિશ્વ પોષક પ્રભુ,

સત્ય ધર્મનો હું ઉપાસક,

મારા દર્શન માટે તું તે ઉઘાડું કર.

************

સત્યનું દર્શન કેમ થતું નથી ?  સત્ય કેમ જડતું નથી? કારણ  સર્યના મુખ આગળ સોનાનું પાત્ર એટલે લાલચ અને મોહ મૂકેલાં છે. હે સમાજને પોષણ આપનાર ભગવાન ! સત્યધર્મને અમારે જોવો છે. જગતમાં સહુને આંજી નાખે એવી ચીજોથી સત્યનું મોઢું ઢંકાઈ ગયું છે. તું મને આ ઢાંકણું ઉઘાડવાની તાકાત આપ. સત્યનારાયણના દર્શનની મને ઈચ્છા છે. તું એનું ઢાંજણું ઉઘાડ, એમોહને લાલચને દૂર કર.

********************************************************************************

ध्यान त्रयी

********

(આપણો વિકાસક્રમ)

१६

**

पूषन  एक-ऋषे यम सूर्य

प्राजापत्य वि ऊह  रश्मीन सम उह ।

तेजः यत ते रूपम कल्याणतमम

तत ते पश्यामि

यः असौ असौ पुरूषः सः अहम अस्मि ॥

************

તું આ વિશ્વનું પોષણ કરવાવાળો

અને તું જ એક નિરક્ષણ કરવાવાળો છે.

તું નિયમન કરવાવાળો  અને

તું ઉત્તમ પ્રવર્તન કરવાવાળો છે.

તું બધાનું પ્રજાવત પાલન કરવાવાળો છે,

તારા આ પોષણાદિ કિરણો, ઉકેલીને,

મને એકત્ર કરીને બતાવ.

તારું જે તેજસ્વી અને પરમ કલ્યાણમય

રૂપ તે હું અત્યારે જોઊં છું ,

તે જે પરાત્પત પુરુષ તે હું છું.

************************

હે પોષણ કરવાવાળા પરમેશ્વર! તું એક જ છે. તું ૠષિ છે. તું નિયમ (પ્રકાશ) છે. હે સૂર્ય ! હે યમ ! (યમ = બધાને સંયમમાં રાખનાર ) હે પ્રાજાપત્ય ! આ બધાં કિરણો તારાં જ છે. તારા તેજનાં કિરણો છે, જે તે ફેંક્યા છે, તે છૂટાં છૂટાં છે. તમારો જે પ્રકાશ છે, જે તેજ છે, જે તારું અત્યંત કલ્યાણકારી રૂપ છે તે મારે જોવું છે. આપનાણ જ કૃપાળુ કિરણો મારા પર એકઠાં કરી ફેંકો જેથી આપનું મંગળમય સ્વરુપ છે એ બરાબર જોઈ  લઉં.

१७

**

वायुः अनिलम अमृतम

अथ इदम भस्म्स्स्तम शरीरम ।

ॐ ॠतो स्मर कृतम स्मर

ॠतो  स्मर कृतम स्मर ॥

***************

१८

**

अने नय सुपथा राये अस्मान

विश्वानि देव वयुनानि विद्वान ।

युगोद्जि अस्मत जुहुराणम एन

भुयिष्ठाम ते नम उक्तिम विधेम ॥

 

 

End of Ishavasya Upanishad.

Hope enjoyed.

Month Shravacn  is almost over.

Get ready to welcome Lord Ganesha.





નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયાલાલકી’**2

26 08 2016

bal krishna

 

 

 

 

 

 

 

***********************************************************************************************************************************************************

નંદ જશોદાની ઓસરીએ ગુંજી ઉઠી ગાયકી
‘નંદ ઘેર આનંદ  ભયો  જય  કનૈયાલાલકી’

ભૂરી કાળી ગોરી ગાવડી લઈ નિકળે પ્રભાત
માખણ મિસરી રીઝ્યા બંસી છડીની સંગાથ

મારી નટખટતા માટે હું  પ્રસિદ્ધ છું. કંસ માર્યો , મથુરાના રહેવાસીઓને ઉગાર્યા. ટચલી આંગળીએ ગિરિરાજ ધારણ કરી ગોકુળિયાઓને  બચાવ્યા. ભારતવાસીઓ જન્માષ્ટમીનો  દિવસ જ સારો જાય છે. હું કંટાળ્યો, શું તમને ખરેખર મારી જરૂર છે? કૃષ્ણ ભગવાન મારા આરાધ્ય દેવતા. જન્માષ્ટમીના વિચારો સાથે સાથે ભારતમા ભ્રષ્ટાચારના વિચારોમાં ડૂબે લી ક્યારે ઉંઘ આવી ગઈ ખબર પણ ન પડી. મહાભારતના યુદ્ધમાં સંજયને દિવ્ય દૃષ્ટિ આપી હતી. અર્જુનને ‘વિરાટ સ્વરૂપનું’ દરશન આપ્યું. હું આર્ત ભાવથી પ્રભુને પ્રાર્થના કરતી. કોને ખબર કેમ તેને મારી ઉપર પ્રેમ ઉભરાઈ ગયો !

કાના શું કરું તારું ગાન

તેં ચોર્યું મારું ભાન

તું માને યા ન માન

અભ્યાસ વૈરાગ્ય ભર્યું જીવન

હું આવી તારે શરણ

**

 





નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયાલાલકી****૨૦૧૬

24 08 2016

kano

 

 

 

 

 

********************************************************************************************************************************

‘કૃષ્ણ કૃપાદૃષ્ટિનું પાન કરી, આજ થઈ હું ઘાયલ

હૈયું કોને હું બતાવું વેદના કેમ કરી સમજાવું.”

કૃષ્ણ જન્મની સહુને વધાઈ હો. જ્ન્માષ્ટમીનું નામ સાંભળતાં કનૈયો આંખ સામે તરી આવે. જન્માષ્ટમી દર વર્ષે આવે. સાથે ઉમંગ અને આનંદ ભેગા લાવે. કૃષ્ણનું નામ સાંભળતાં તેની નટખટ અદા, તેનાં મુખ પરનું મધુરું હસ્ય, તેની વાંસળીના સૂર અને નંદ, જશોદા સહુ નજર સમક્ષ તરવરી ઉઠે. પેલો માખણ ચોર, મટકી ફોડ, ગેડીદડે રમતો દેખાય .  ગોપીઓને રંજાડતો ગૈયા ચરાવતો, કાળિય નાગ નાથતો કૃષ્ણ નજર સામેથી ખસવાનું નામ ન લે!

કૃષ્ણના નામમાં જે ટેઢાપણું છે તે આંખને ઉડીને વળગે છે. તેથી તેનું બીજું નામ ‘બાંકે બિહારી’ છે. જેનું બધું જ વાંકુ. છતાંય એ જ કૃષ્ણ જ્યારે મહાભારતના યુદ્ધમાં ‘ગીતા’નો અમર સંદેશો આપે છે ત્યારે તેના નામની અને જીવનની સાર્થકતાનો સાક્ષાત્કાર થાય છે. પાંચ હજાર વર્ષ પહેલાં અપાયેલો ‘ગીતા’નો સંદેશ આજે  ૨૧મી  સદીમાં પણ અક્ષરસઃ  સત્ય છે.

જીવનના કાળ દરમ્યાન ઉદભવતા દરેક પ્રશ્નનો હલ ‘ગીતામાં’ સાંપડે છે  .એ કૃષ્ણની વિલક્ષણતાને શું નામ આપીશું . આજના સમયમાં ‘સાચા ગુરૂ’ મળવા એ લગભગ અશક્ય છે. એવા સમયે ‘ગીતા’ને ગુરૂ માની તેના શરણે જવું હિતાવહ છે. તેના શરણમાં જવાથી સહુ ચિંતાનો હલ મળશે. એવી કોઈ સમસ્યા એવી નથી જેનો હલ શ્રીકૃષ્ણએ “ગીતા” માં ઉલ્લેખી ન હોય. તે નટખટ દરેકને વાંકી રીતે સુલઝાવે છે.

ઊંટના તો માત્ર અઢાર વાંકા છે. આ બાંકેબિહારી તો શિરથી પાંવ સુધી બાંકો છે.  તેની મોહક અદા, તેનું મધુરું મુસ્કાન, તેનું ચાતુર્ય અને તેનું અલ્લડપણું બધું જ ગમે. તેની વિદ્વતા અજોડ.

બોલો બોલો

શ્રી કૃષ્ણ કનૈયા લાલકી જય.

શ્રાવણ વદ આઠમ અને કૃષ્ણ જન્મની રાત.
સાહેલી દોડી  આવ કહું  એક  ખાનગી વાત        .

વાસુદેવ અને દેવકીની કુખે જનમશે મધરાત
તનના  તાપ દૂર  થશે ને  મનને  થાશે  હાશ

સાત સાત બાળકોનાં કંસે કર્યા ઘોર અપરાધ
કાળો કેર વરતાવ્યો, ઉદ્ધારવા આવ્યા શ્રીનાથ.

નંદ જશોદાની ઓસરીએ ગુંજી ઉઠી ગાયકી
‘નંદ ઘેર આનંદ  ભયો  જય  કનૈયાલાલકી’

જળ જમનાની ધરામાં કાળિ્યા નાગનો વાસ
ગોકુળ નગરી ઉગારી સહુએ લીધો ઉંડો શ્વાસ

ભૂરી કાળી ગોરી ગાવડી લઈ નિકળે પ્રભાત
માખણ મિસરી રીઝ્યા બંસી છડીની સંગાથ

ગોપ ગોવાલણ સાટુ ટચલીએ ગોવર્ધન ધારી
૨૧મી સદીમાં પધારશે આજે શ્રીકૃષણ મુરારી

કૃષ્ણ જન્મની સહુને વધાઈ. તેણે બતાવેલ માર્ગ પર ચાલવાનો નિર્ધાર કરીએ. જીવન ભલે પ્રવૃત્તિઓથી ધમધમતું હોય કે, મુસિબતોથી ઉભરાતું હોય, કૃષ્ણની નિખાલસતા, ચાતુર્ય, અલ્લડતા અને ઉપદેશ વિષે વિચારીશું તો માર્ગ સાંપડશે એમાં શંકા નથી. માત્ર જુગાર રમીને જન્માષ્ટમી ન ઉજવશો. ઉપવાસ થાય તો કરવો વરના જે થાય તે કરી લેજો !





ईशावास्य उपनिषद १२, १३,१૪

21 08 2016

 

 

 

OM

 

 

 

 

*************************************************************************************************

ह्रदयनी साधना अने आत्मज्ञान

*************************

१२,

अंधम तमः प्रविशन्ति ये

असंभूतिम    उपासते।

ततः भूयः  इव ते  तमः

ये उ  संभूत्याम  रताः ॥

**

જે નિરોધમાં ડૂબી ગયા

તે અંધારામાં પેઠા

જેઓ વિકાસમાં રમી ગયા

તે જાણે તેથી પણ વધારે

ઉંડા અંધારામાં ઠા.

** અસંભૂતિમ અને સંભૂતિમ એનો અર્થ વિનોબાજીએ નિરોધ અને વિકાસ કર્યો છે.

******************

જે કેવળ શરીરની ઉપાસના કરે છે એ માણસ પણ ગાઢ અંધકારમાં જાય છે.જે સંભૂતિ-આત્માની ઉપાસના કરે છે અને શરીર સામું જોતો નથી એ પણ ગાઢ અંધકારમાં જાય છે. વિનોબાજી કહે છે દોડતો ઘોડો સારો પણ તેને લગામ જોઈએ.

આત્માને સારા વિચારો તો આવે પણ તેનો અમલ આત્માને ખપમાં આવનાર શરીર તરફ ધ્યાન ન આપીએ તો ભારે દુંઃખ થાય છે. જે વ્યક્તિની ઉપાસના કરે છે એ અંધકારમાં પડે છે. જે સમાજની ઉપાસના કરે છે તે વધુ અંધકારમાં પડ્યા છે.

***********************************************************************************************************************

 

१३.

अन्यत एव आहुः संभवात

अन्यत आहुः असंभवात ।

इति शुश्रुम धीराणाम

ये नः तत विचचिक्षरे ॥

**

આત્મતત્વ વિકાસથી જુદું જ કહ્યું છે

અને નિરોધથી જુદું કહ્યું છે.

જેમણે અમને તેનું દર્શન કરાવ્યું

તે ધીર પુરૂષો પાસેથી

અમે એવું સાંભળ્યું છે.

*

એકે સમાજની અને બીજાએ વ્યક્તિની ઉપાસના પર ભાર મૂક્યો છે. આ બન્નેનું શું ફળ છે એ જાણીએ છીએ.ધીર પુરૂષો પાસેથી એ સાંભળ્યું છે. એમણે ઝીણવટથી બધું ખોલી ખોલીને એનો ભાવ અમને બતાવ્યો છે.

******************************************************************************************************************

१४.

संभूतिम च विनाशम च

यः तत वेद उभयम सह ।

विनाशेन मृत्युम तीर्त्वा

संभूत्या अमृतम अश्नुते ॥

વિકાસ અને નિરોધ એ બન્ને સાથે

જે તે આત્મતત્વને જાણે છે

તે તે આત્મતત્વને આધારે નિરોધ થકી મૃત્યુ તરી

વિકાસ થકી અમૃતને પહોંચે છે.

**

જે સંભૂતિ= આત્માને અને અસંભૂતિ=શરીર બન્નેને સાથે  જ જાણે છે. તે શરીરથી મોતને ઓળંગી જાય છે.આપત્તિઓને તરી જાય છે. આત્માને અમૃતત્વને પામે છે. બંનેનો ધર્મ બરાબર જાણી લો. શરીરથી જેટલાં કામ થાય તેટલાં કરી લો. શરીર રહે ત્યાં સુધી કામ લેવાનું છે.





રક્ષાબંધન **૨૦૧૬

18 08 2016

 

 

 

rakhi

 

 

 

 

******************************************************************************************************************************

શ્રાવણ સુદ પૂનમની કમાલ, આભે અવનવો ચંદ્રમા અને બહેનીના દિલનો ઉમંગ વર્ણવવો મુશ્કેલ. શું રક્ષાબંધન માત્ર રાખડી બાંધવાથી જ મહત્વની હોય તો એ લહાવો માણ્યાને આજે વર્ષો થઈ ગયા. ભારત છોડી અમેરિકા વસવાટ એટલે શક્ય ન બને. આ અટૂટ બંધનની એ તો માત્ર રસમ છે. બાકી દિલમાં ભાઈ પ્રત્યે પ્યાર અને તેના  જીવનમાં હમેશા ઉન્નતિ, એ ભાવના સદા વહેતી હોય.

હવે તો  બચપનનો એ નિર્મળ આનંદ ક્યાય અલોપ થઈ ગયો છે. તેની જગ્યાએ જીવનમાં પ્રૌઢતા પ્રવેશી છે. બધા ભાઈ બહેન ૭૦ને આરે આવીને ઉભા છીએ. છતાંય નાનપણમાં જે રક્ષાબંધન આનંદ પૂર્વક ઉજવાતાં એ દશ્ય આંખ આગળ રમતું જણાય.  સરસ મજાના ઘુઘરીવાળા ચણિયાચોળી પહેરવાનાં, પાટલા પર ભાઈને બેસાડી ચાંદલો કરી તેની આરતી ઉતારવાની અને પ્રેમથી તેની કલાઈ પર રાખડી બાંધવાની. તેનું ગળ્યું મોઢું કરાવવાનું અને પ્રેમથી પિતાજી આપે તે ભાઈ મને આપે. પછી ભલેને પાંચ રૂપિયા હોય કે અગિયાર. વાપરું ત્યારે તેમાંથી ભાગ ભાઈને પણ આપવાનો. આ એ સમય હતો જ્યારે સ્વાર્થ શબ્દની જોડણી પણ આવડતી ન હતી.  મારું કે તારું એવી વૃત્તિએ જન્મ પણ ધારણ કર્યો ન હતો.

આજે લગભગ એ સમય પાછો આવી ગયો છે. જીવનને આરે આવીને ઉભા હોઈએ ત્યારે બધું જ તમારું. અમને ખપે માત્ર નિર્મળ પ્રેમ. આજે ભલે બન્ને ભાઈ હજારો માઈલ દૂર છે. આંખ બંધ કરીએ ત્યારે સામે જણાય એનાથી વધારે શું જોઈએ. હા, જેઓ નાના છે, જુવાન છે તેમને માટે આજનો પવિત્ર દિવસ ખૂબ અગત્યનો છે. દૂર ક્યાં જવું. ઘરમાં બાળકોના બાળકો આવા સુંદર દિવસે રક્ષાબંધનને ઉજવે તે જોવાનો લહાવો એ જીવનની મૂડી છે.

નાનાભૂલકાં ઘરના આંગણને ગજવે અને તેમની ચહલપહલ ઘરને મઘમઘતું કરી મૂકે. ભારતથી ભલે દૂર છીએ પણ દિલમાં ભારતની પરંપરાને જીવતી રાખી જીવનને જીવંત રાખવાનો સિલસિલો ચાલુ છે. આજના પવિત્ર દિવસે દરેક ભાઈની બહેનડીને અને બહેનના ભાઈને રક્ષાબંધનની વધાઈ. દુનિયાના કોઈ પણ છેડામાં ભલેને વસતાં હોઈએ, કદાચ આજના જમાનામાં ભારતિય સાથે લગ્નગ્રંથીથી જોડાયા ન હોઈએ તો પણ આપણા વાર તહેવાર આવે ત્યારે દિલ એક જ વસ્તુ પોકારી ઊઠે. બાળપણની યાદો અને આજના દિવસની યથાવત ઉજવણી.

જેમ ભાષા અને ભૂષાનું છે તેમ ભૂતકાળના ભવ્યતા સભર તહેવારોની યાદગાર ઉજવણીનું મૂલ્ય પણ સમાન છે.   જે દરવર્ષે આવે ત્યારે, આપણી અંદર હલચલ મચાવી સમય અને કાળને અનુરૂપ આનંદ આપવા સમર્થ બને છે.

ભૈયા રાખડીના બંધનને નિભાવી નાની બહેનને પ્યાર મોકલવાનું ભૂલતો નહી. આજના દિવસે તારી યાદ અચૂક આવે. સુખી સંસારમાં વ્યસ્ત હોવા છતાં બહેનીને પ્યાર પાઠવવાનું ભૂલતો નહી !





ઈશાવસ્ય ઉપનિષદ શ્લોકઃ ९, १० ,११

17 08 2016

बुद्धिनी साधना अने आत्मज्ञान

***************************९

अंधम तमः प्रविशन्ति

ये अविद्याम उपासते ।

तताः भूयः इव ते तमः

ये उ विद्यायां रताः ॥

******

જે ન જાણવામાં ગરકાવ થઈ ગયા

તે ગાઢ અંધકારમાં પેઠા.

જે જાણવામાં રમી ગયા, તે જાણે

તેનાથીયે વધારે ગાઢ અંધકારમાં પેઠા.

************************************************************

કેટલાક માણસો અવિદ્યાની ઉપાસના કરે છે. અવિદ્યા એટલે જે ન જાણવાનું હોય તે પણ જાણવાનો પ્રયત્ન કરે અને જાણવા જેવું હોય તેનું પણ જ્ઞાન મેળવે.આને અવિદ્યાની ઉપાસના કહેવાય. વિદ્યા અને અવિદ્યા બન્ને જાણવા જોઈએ. કરવા જેવું અને ન કરવા જેવું બન્નેનું જ્ઞાન જોઈએ. જે અવિદ્યાની ઉપાસના કરે છે તે અંધકારમાં જાય છે. પણ જે એકલી વિદ્યાની ઉપાસના કરે છે , અધ્યાત્મની ઉપાસના કરે છે તે તો તેનાથી વધારે ગાઢ અંધકારમાં પડે છે. કારણકે જ્ઞાન સાથે વૈભવ પણ જોઈએ, ભલે કરે કાંઈ નહી. આમ એ મહા દુઃખમાં પડે.

**********************************************************************************************************************************************

१०

अन्यत एव आहुः विद्यया

अन्यत आहुंः अविद्यया ।

इति शुश्रु धीराणाम

येनः तत वचचक्षिरे ॥

*************

આત્મતત્વ જાણવાપણાથી,

જુદું જ કહ્યું છે અને

ન જાણવાપણાથી જુદુંજ કહ્યું છે.

જેમણે અમને તેનું દર્શન કરાવ્યું

તે ધીર પુરૂષો પાસેથી,

અમે આવું સાંભળ્યું છે.

****************************************************

જે વિદ્યાની ઉપાસના કરે છે તેનું ફળ નોખું આવે છે.જે અવિદ્યાની ઉપાસના કરે છે એનું ફળ જુદું આવે છે.જે ધીર પુરૂષો છે, જે વિદ્વાન છે એમની પાસેથી આ ખૂબ સાંભળ્યું છે. એમણે એના ભાવ સાથે સમજાવ્યું છે.

શું સમજાવ્યું છે? કર્મનું અને જ્ઞાનનું ફળ નોખું નોખું મળે છે તે સમજાવ્યું છે.

***********************************************************************************************************************************************************

११

विद्यम च अविद्याम च

यः तत वेद उभयम सह ।

अविद्यया मृत्युं तीत्व्रा

विद्यया अमृतम अश्नुते ॥

*********************

જાણવાપણું અને ન જાણવાપણું

એ બન્ને સાથે, જે તે આત્મતત્ત્વને જાણે છે.

તે તે આત્મતત્વને આધારે

ન જાણવા થકી મૃત્યુ તરી,

જાણવા થકી અમૃતને પહોંચે છે.

*************************************************************************************************************************************************

જે વિદ્યા અને અવિદ્યા, જ્ઞાન અને કર્મ બંનેને સાથે રાખે છે એને મોક્ષ થાય છે.વિદ્યાથી મોક્ષ થાય છે અને અવિદ્યાથી એ છૂટી જાય છે. અત્યારે આપણે ત્યાં ક્યાં તો એકલા જ્ઞાની છે તો કેટલાંક એકલા કર્મ કરનારા. કર્મ અને જ્ઞાન બન્ને સાથે હોવા જોઈએ. આંધળા અને લંગડાની વાર્તા ખૂબ જાણિતી ચે. કર્મ અને જ્ઞાન બન્નેની ઉપાસના સાથે  થવી જોઈએ. મોક્ષ મેળવવા જ્ઞાન જોઈએ. સંસારની આંટીઘુંટીમાંથી  હેમખેમ પાર ઉતારવા કર્મ જોઈએ. જ્ઞાન અને કર્મ સાથે રહે તો જ સૌનું કલ્યાણ થાય.

 

 








Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 55 other followers