આયખું

5 12 2016

 

 

આયખું

pain

 

 

 

 

***********************************************************************************************

દિલનું દર્દ બાંટીને પ્રદર્શન ન કરી શકીએ
આ અંતર સહુની સમક્ષ ખોલી ન શકીએ

**

ખુશી અને હાસ્યનો ખજાનો સહુ સમક્ષ
દર્દને નામે રોતી સૂરત લઈ ફરી ન શકીએ

**

ભલે લોક મનમાન્યો અર્થ કરી હસે તને

જગે ના સમજને કદી સમજાવી ન શકીએ
**

પ્રવૃત્તિઓના મેળામાં અટવાઈને દીન જીવ

સહુને રીઝવાવાનો ઈજારો લઈ ના શકીએ

**

પ્રેમ તો દિલોજાનથી કર્યો હતો તને સનમ

સહારો છોડી આયખું વિતાવી ના શકીએ

**

સત્યને શાંતિની મશાલ લઈને આ જીવન

અંધારે ભટકી આયખું પુરું કરી ના શકીએ

 





અવસર

1 12 2016

eye

 

 

 

 

 

અવસર

 

 

*****************************************************************************************************************************************

પ્રવૃત્તિ સભર જીવનમાં અચાનક સ્થગિતતા આવી જાય ત્યારે,’ શું કરવું ‘ એ પ્રશ્ન સતાવે. જીંદગી હાથ તાળી દઈને ક્યારે સરી જશે એ ખ્યાલ પણ નહી રહે. દરરોજની પ્રવૃત્તિ શું છે, ક્યાં જવાનું છે, શેના ક્લાસ અ છે એ બધું લખીને તૈયાર હોય .

અઠવાડિયામાં એક દિવસ “કુકિંગ ક્લાસ”.

ત્રણ દિવસ ‘એરોબિક્સ’

બે દિવસ’ યોગ” ના ક્લાસ. એક કલાક જમીન પર, એક ક્લાક ખુરશીમાં બેસીને.

તમને ખબર છે ને  મોટાભાગના અમેરિકનોને જમીન પર બેસતાં આવડતું યા  નથી અને ફાવતું નથી. તેમાં હું પાછી આધેડ, ૭૦ની ઉપર. મારા ક્લાસમાં ૫૦થી ૯૦ વર્ષની ઉમરના આવે.

ખાસ આકર્ષણ “મફત”. મારા વહાલાં વાચક મિત્રો અમેરિકામાં ‘સિનયર્સ  કમ્યુનિટિ સેન્ટર્સ’ ચાલે છે. કાઉન્ટીના ખર્ચે. જ્યાં જાતજાતની અને ભાતભાતની પ્રવૃત્તિ ચાલે . ‘બધું મફત’. જ્યારે વ્યક્તિ નિવૃત્ત થાય ત્યારે તેનામાં છુપાયેલી કળાની લહાણી કરવાનું ખૂબ સુંદર સ્થળ. સવારના સાતથી સાંજના સાત સુધી કોઈ પણ જાતની ખટપટ વગર સહુ કોઈ ત્યાં જઈ શકે.  હવે ગયા અઠવાડિયે ‘મોતિયો’ ઉતરાવ્યો. જીંદગી જાણે અવનવા સાજ સજીને નજર સમક્ષ નૃત્ય આદરી રહી !

બસ ફુરસદ આખા દિવસની થઈ ગઈ.  આખો દિવસ સૂવાનું તો ગમે નહી. ગાડી ચલાવવાનું બંધ. ટી.વી. નહી જોવાનો. ભરત ગુંથણ નહી કરવાનું. આંખને કારણે રસોડામાં રજા. અરે મારી પ્રાણપ્યારી ચા પણ નહી પીવાની. ગેસ પાસે ન જવાય. કલ્પના કરો મારી શું હાલત હશે. શાંતિથી વિચાર કરવાનું નક્કી કર્યું. આમ પણ જાત સાથે સારો સંબંધ છે. હવે જરા ગાઢ બન્યો. અંતરમાં ઉતરીને વાઢકાપ કરી. હ્રદયને ફંફોળ્યું. મનને માંજ્યું. વિચારોને વિનવ્યા. બુદ્ધીને બહેકવા ન દીધી. દિલની દિવાલો પર દસ્તક લગાવી દમામ ભેર અંદર દાખલ થઈ. અંતરની આરસી અજવાળી. ચકચકિત બનાવી.

પરિણામ ખૂબ સુંદર આવ્યું. મોતિયાને કારણે દૃષ્ટી નિર્મળ થઈ હતી. તે હવે પવિત્ર બની. કાનમાં કહું સાચી વાત . કોઈને કહેશો નહી. તેમના માન્યમાં નહી આવે. હવે માનવીનું અમ્તર શુધ્ધ થાય તો કાંઈ રૂપ ન વધે. તેના વિચાર નિર્મળ બને. આચરણમાં ફરક પડે.

‘અંતરનું પરિવર્તન કોઈને દેખાશે નહી’. બહારથી તો જે કદરૂપા હોઈએ તેવા દેખાઈએ. ખેર, તેની ચિંતા હવે છોડી દીધી છે. બસ આ નિર્મળ દૃષ્ટી દ્વારા સારું, સ્વચ્છ, સુશોભિત અને સુંદર જોવાની જાત સાથે સંધિ કરી. ડાઘ, ઝાંખપ કે મલિનતા  નજરે પડે તો પણ તેનાથી ચલાયમાન નહી થવાનું. એ તો જીવનની બીજી બાજુ છે કહી આંખ આડા કાન કરવાનાં. સામે વાળી વ્યક્તિમાં પણ કોઈ હિસાબે દોષ નહી જોવાનાં. નજરનો નજારો છે. દુનિયા જેવાં ચશ્મા પહેરીને જોઈએ એવી જણાય.

આમ પણ સાધનામાં બેસવાની આદત છે. આંખ બંધ રાખી બેસવાથી આંખને રાહત મળે. મન અને ચિત્ત શાંત થાય. કોઈ પણ વિચાર આવે કે તરત જ, “શ્રી કૃષ્ણઃ શરણં મમ”. નું રટણ ચાલુ કરવાનું નક્કી કર્યું. સાચે બહુ ગઈ અને થોડી રહી. કાઢ્યા એટલાં કાઢવાનો ઈરાદો પણ નથી. શામાટે બાકી રહેલાં સમયને વેડફી દેવો.

મન અને બુધ્ધીની દલીલબાજી ચાલી.

“હવે કેટલું જીવવાનું ?”

“કાઢ્યા એટલાં ક્યાં કાઢવાના છે”.

‘ આવ્યા ત્યારે પવિત્ર અને નિર્મળ હતાં, જવાના સમયે શામાટે આખી જીંદગીમાં ાઅચરેલાં ખોટાં કર્મોનું પ્રયાશ્ચિત ન કરીએ”.

‘સાચું કહું છું, જાત સાથે ખૂબ વાતો કરી’.

હવે જેમ ઉમર થાય એટલે ‘શરીરના અવયવોની માવજત કરવાની, તેમને બદલવા પડે તો બદલાવવાના અને દેશ નિકાલ કરવો પડે તો તે પણ હસતે હસ્તેકરી દેવાનાં. ગાડીમાં ,એન્જીન’ બદલવાની સગવડ છે. માનવ શરીરમાં ,’એન્જીન’ સિવાય બધું જ બદલી શકાય યા વાઢકાપથી તેનો નિકાલ થઈ શકે. બાકી ‘,એન્જીન ‘બંધ ગાડી બંધ”.

ૐ શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ

નિયમિત દવા આંખમાં નાખવાની. આંખ બંધ કરીને બેસવાથી ખૂબ સારું લાગતું. જાત સાથે વાત કરતી. સર્જનહારને વિનંતી કરતી, ‘હે પ્રભુ તારા હાથમાં હાથ છે. ‘ જાત સાથે મૈત્રી ગાઢ કરવાનો લહાવો માણ્યો. ત્યાં બીજી આંખમાં પણ એ જ પ્રશ્ન સતાવી રહ્યો. વળી પાછું આંખના ડોક્ટર પાસે તમે સમજી ગયા ?

************************************************************************************************





“ઉપલો માળ”

27 11 2016

floor

*****************ઉપલો માળ

 

 

 

 

માતા અને પિતાની છત્રછાયા વગર સોમો ઉછર્યો હતો. બે ભાઈઓમાં સોમો નાનો. સોમાને મોટોભાઈ ખૂબ ચાહતો અને હરખાતો. બન્ને વચ્ચે ઉમરમાં ઝાઝો ફરક હતો. ઘણાં વર્ષે સોમાની માને દિવસ ચડ્યાં  હતાં. તેથી  માએ મુખ ભાળ્યું ન ભાળ્યું ત્યાં તો ગામતરે ગઈ.

“આ સોમો છે ને તેનો ઉપલો માળ ખાલી છે.”  નાનપણથી આ વાક્ય સાંભળીને સોમો મોટો થયો હતો.  પિતાને  રાજ રોગ થયો હતો . સોમાના જન્મ  પહેલાંજ પિતા આ ફાની દુનિયા છોડી જતા રહ્યા હતાં. માને આ ઘા કાળજે લાગ્યો હતો. સોમાને જન્મ આપી, મોટાભાઈને હવાલો સોંપ્યો . પિતા સારા એવા પૈસા મૂકીને ગયા હતાં. પ્રેમાળ ભાઈએ તેનો એક પણ પૈસો દબાવ્યો નહી.

ભાભી નવી પરણેલી હતી. લગ્નને બે વર્ષ માંડ થયા હતાં ત્યાં, દિયર મોટો કરવાનો આવ્યો. વેઠ ઉતારે, સોમાનો ભાઈ બધું સમજે પણ શું કરે? નવી પરણેતરને નારાજ કરવાનું પાલવે તેમ ન હતું. સોમો ધૂળમાં રમી મોટો થયો. જ્યારે ભાભીને પોતાના બાળકો થયા ત્યારે વગર પૈસાનો નોકર,’ દિયર’ મળી ગયો. જે નાના ભત્રીજા અને ભત્રીજીનું ધ્યાન રાખતો . તે ભણે કે નહી તેની ભાભીને કોઈ ચિંતા ન હતી. આ જીવનામાં જે્નું કોઈ ન હોય તેનો બેલી ભગવાન . સોમો વગર માસ્તરે પહેલે કે બીજે નંબરે ઉત્તિર્ણ થતો. જ્યારે ભત્રીજા અને ભત્રીજી બબ્બે માસ્તર ભણાવવા આવે તો પણ માંડ માંડ ધક્કા મારીને પાસ થતાં.

ગમે તેટલી હોશિયારી સોમામાં હોય છતાં પણ ,’તેનો ઉપલો માળ ખાલી છે ‘એવું ભાભીએ તેના મગજમાં ઠસાવી આપ્યું હતું. હા, સોમા ને કોઈ અવળચંડાઈ ગમતી નહી. ભાભીની સામું બોલતો નહી. ભાભી કહે તે બધાં કામ કરી આપતો. બને ત્યાં સુધી શાંત રહેતો. જાણે તેના મોઢામાં મગ ન ભર્યા હોય ! કાવાદાવાથી સો જોજન દૂર સોમો ભણવામાં પાવરધો નિવડ્યો. નવરાશની પળમાં માળિયે ચડીને ચોપડીઓનો થોથાં વાંચતો હોય.

મોટાભાઈના નસિબ સારાં, ધંધામાં બરકત આવી ખૂબ કમાયા. સોમો ભણ્યો પણ ઘણું. નાનપણથી ભાભીને જોઈ હતી. ભાભી તો તેની મા હતી. પોતાની ઉપેક્ષા પણ અનુભવી હતી છતાં ભાભીમાને પ્યાર કરે.  મોટાભાઈને વંદન કરે. કદી તેમણે સોમાને ખસ કહ્યું ન હતું. ભાભી ભલે ગમે તે કરે, ભાઈ સોમાને લાડ કરવામાં કમી ન રાખતો.

એક વાત તેના મગજમાં જડબેસલાક બેસી ગઈ હતી. ‘સ્ત્રી’ પ્રત્યે  કોઈ સંવેદના અનુભવતો નહી. ભણીગણીને કમાતો થયો. નોકરી પર તેની સાથે કામ કરતી શીલાને તે ખૂબ ગમતો. શીલાને તેના સંસારિક બાબતની કાંઇ ખબર ન હતી.  સોમાના શાંત સ્વભાવને કારણે ખૂબ કુણી લાગણી બતાવતી. બન્ને સાથે એક કેબિનમાં બેસતાં. કામકાજ હોય ત્યારે સાથે કરતાં. સોમો સ્ત્રીઓ પ્રત્યે ઉદાસ કેમ છે તે જાણવા મથતી.

સોમો વિચારતો બધી સ્ત્રીઓ,’ ભાભી જેવી ન હોય’. છતાં પણ કામ પૂરતી વાત. એક વખત સાથે ચા પીતાં ,શીલા બોલી, ‘મારી ઓરમાન મા કેમે કરી રાજી નથી થતી. બધો પગાર પણ લઈ લે છે. પિતાજી તેને કશું કહી શકતાં નથી’. સોમો હવે નાનો ન હતો, કે આ વાક્યનો અર્થ ન સમજે. તેને શીલા પ્રત્યે લાગણી થઈ.  કામ પર ઘણાં સ્ત્રી મિત્રો તેની આજુબાજુ આંટા મારે પણ તેને કોઈ ફરક ન પડતો.  હમણાંથી શીલા તેના વિચારોમાં ડોકિયા કરી જતી. શીલાને અંદાઝ આવી ગયો હતો, આશા બાંધીને બેઠી હતી.

એક વખત તો  બન્ને ભાઈ કામ માટે બહાર ગયા હતાં ત્યારે પ્રેમથી મોટાભાઈએ વાત છેડી. ‘સોમા, શું તું ક્યારેય ઘરસંસાર નહી માંડે”?

‘મોટાભાઈ મને તમે પિતા કરતાં વધારે પૂજ્ય છો. હવે હું નાનો કીકલો પણ નથી. આદરથી કહું છું, આપણે આ વાત ન કરીએ તો કેવું”? શીલા વિષે અત્યારે કાંઈ કહેવું તેને યોગ્ય ન લાગ્યું.

મોટોભાઇ સમજી ગયો. તેના નાના ભાઇ સોમાનું જીગર, ખૂબ આળું થઈ ગયું છે. મા વગરનો ઉછર્યો છે. તે બાળપણ વિસારી શકતો નથી. હા, તેની જીંદગી ખૂબ સોહામણી છે. ભલેને બન્ને ભાઈ એક ઘરમાં તો સાથે રહે છે. તેને તેના નસિબ પર છોડી દેવો જોઈએ. ત્યાર પછી તેમણે આ વાતનો ઉલ્લેખ કયારેય ન કર્યો.

પૈસાનો વરસાદ ચારે તરફથી હતો. ક્યારેય પૈસો તેના દિમાગ પર બેસી રાજ ન કરતો. હવે તેને ઘરકામ યા બાળકોનું કોઈ કામ કરવું ન પડતું. મોટાભાઈએ બંગલમાં,’ ઉપલો માળ’ તેને માટે ફાળવ્યો હતો. હવે તે બરાબર સમજતો થઈ ગયો હતો, ‘ઉપલો માળ ખાલી છે’. તેનો અર્થ પણ જાણતો હતો. છતાં તેણે કોઈ અસંતોષ ન દર્શાવ્યો. તેને થતું ભાભી એ તેને ભણવા તરફ પ્રેર્યો હતો.  જો કદાચ ભાભીએ પ્યાર આપ્યો હોત ,તો તે આજે આ સ્થાને કદાચ ન હોત.   તેના આંસુ પુસ્તકોએ લુછ્યા હતાં. મોટાભાઈના બાળકોમાંથી નવરો પડતો ત્યારે ચોપડાં લઈ કાતરિયામાં ભરાતો.

મોટાભાઈના બન્ને બાળકો પરણી ઠરીઠામ થયા. દીકરો લાખ મનાવ્યા છતાં પિતા સાથે ધંધામાં ન બેઠો. પ્રેમ લગ્ન કરીને ,પત્નીનો ચડાવ્યો અમેરિકા ભેગો થઈ ગયો. બન્ને બહુ કમાતાં નહી પણ ગુજરાન ચાલતું. તેની પત્ની  થોડું ભણેલી હતી તેથી બેંકમાં નોકરી કરતી.

ભાભી ને હવે દિયરની કિમત સમજાઈ. સોમા એ પોતાના સૂવાના રૂમમાં મકાનનું પેઈંન્ટીંગ ભિંત ઉપર મઢાવીને મૂક્યું હતું.  જેમાં ત્રણ માળ સુંદર સજાવેલા હતાં અને ઉપલો માળ માત્ર બારી બારણા દર્શાવતાં. આમ પણ પોતે મકાનના ઉપલા માળ પર ખૂબ શાંતિથી રહેતો. ઓછામાં ઓછી જરૂરિયાત સાથે. સાદગી તેનો જીવન મંત્ર હતો.

એક વાર ચોમાસામાં મુશળધાર વરસાદ પડ્યો. સોમો બિમારીનો ભોગ બન્યો. ત્રણ દિવસથી નીચે ઉતરી ઘરની બહાર ગયો ન હતો. નોકર આવીને ખાવાનું કે ચા આપી જતાં. ભાભી તો દીકરો ગયા પછી ઠંડી થઈ ગઈ હતી. દીકરી પણ પરણીને સાસરે ગઈ. ઘરમાં ત્રણ મોટાં રહેતાં. કોણ કેટલામે માળે છે તે ફોન ઉપરથી જાણી લેતાં. મોટોભાઈ બે દિવસ ખબર કાઢવા આવ્યો. પછી ફોન કરી સોમાની તબિયતની ભાળ રાખતો. ગઈ કાલે રાતના બારે મેઘ ખાંગા થયા હતાં. આખી રાત વરસાદ ધુમ વરસ્યો. જાણે વાદળમાં કાણું ન પડ્યું હોય !

સોમાને તો ઘેનમાં કાંઈ ખબર ન પડી. મકાનમાં પાણી ભરાણાં . પહેલો માળ આખો પાણીમાં ભાઈ અને ભાભી ને તરતાં ન આવડતું. ઉંઘમાં ખલેલ ન પડીકે શું બન્ને જણા નિંદરમાં કાયમ માટે પોઢી ગયાં. સવારના પાંચ વાગે સોમા ને મકાન ઉપર હેલિકોપ્ટર આંટા મારતું જણાયું.  માંડ માંડ ઉભો થઈને પોતાના ઉપલા માળની નાની અગાસિ પર બહાર આવ્યો.

હેલિકોપ્ટર વાળાએ કહ્યું, ‘હમ સીડી ડાલતે હૈ, તુમ ઉસે પકડર ઉપર આ જાઓ. તુમ્હારા  પૂરા મકાન પાનીમેં ડૂબ રહા હૈ. અપની જાન બચાલો.’

‘સોમો કહે, મારા ભાઈ અને ભાભી નીચે પહેલે માળે સૂતાં છે’.

‘વો લોગોંકે બચનેકી કોઈ ઉમ્મીદ નહી હૈ”.’

છેલ્લી નજર મકાનના’ ઉપલા માળ’ પર નાખીને સીડી ચડી હેલિકોપ્ટરમાં આવી ગયો.





લો લાવી નવા ઉખાણાં **** ઉત્તર

24 11 2016

લો લાવી નવા ઉખાણાં

find

 

 

 

 

 

*************************************************************************************************************************************

૧.

દર વર્ષે આવું

મારાં ત્રણ રૂપ

જરા પણ ફરક નહી

હમેશા આવકાર પામું

બોલો બોલો બોલો હું કોણ ?

****

જવાબઃ ઉનાળો  .  ચોમાસુ.  શિયાળો

****

૨.

જો નિયમિત રહું તો તમે આશિર્વાદ આપશો.

જો વધારે પ્રેમ કરું તો તમે નારાજ થશો.

જો ઓછો કરું તો તમે મને શ્રાપ આપશો

બોલો બોલો બોલો હું કોણ ?

****

જવાબઃ મુશળધાર વરસાદ,  વર્ષાની અછત

****

૩.

કાંઈક ને કાંઈક વ્યાજબી કારણ મળી રહે છે

ગમે કે ન ગમે આવવા માટે ભરપૂર તૈયારી કરવી પડે છે

બોલો બોલો બોલો ક્યાં?

****

જવાબઃ ભારતની મુલાકાત

****

૪.

તારો વિયોગ સદી ગયો છે

મિલનથી અંતર હરખાય છે

આ વખતે માથાનો દુખાવો બનીશ તું

બોલો બોલો બોલો કારણ ?

****

જવાબઃ ભારતમાં ચલણી નોટો

૧૦૦૦ અને ૫૦૦ રૂ.ની રદની ધમાલ





લો લાવી નવા ઉખાણાં

22 11 2016

લો લાવી નવા ઉખાણાં

find

 

 

 

 

 

*************************************************************************************************************************************

૧.

દર વર્ષે આવું

મારાં ત્રણ રૂપ

જરા પણ ફરક નહી

હમેશા આવકાર પામું

બોલો બોલો બોલો હું કોણ ?

****

૨.

જો નિયમિત રહું તો તમે આશિર્વાદ આપશો.

જો વધારે પ્રેમ કરું તો તમે નારાજ થશો.

જો ઓછો કરું તો તમે મને શ્રાપ આપશો

બોલો બોલો બોલો હું કોણ ?

****

૩.

કાંઈક ને કાંઈક વ્યાજબી કારણ મળી રહે છે

ગમે કે ન ગમે આવવા માટે ભરપૂર તૈયારી કરવી પડે છે

બોલો બોલો બોલો ક્યાં?

****

૪.

તારો વિયોગ સદી ગયો છે

મિલનથી અંતર હરખાય છે

આ વખતે માથાનો દુખાવો બનીશ તું

બોલો બોલો બોલો કારણ ?





તુજને મળવા

19 11 2016

 

કૃષ્ણ ભગવાનની કૃપાથી ભારત દર વર્ષે આવવાનું ‘વ્યાજબી બહાનું’ સાંપડે છે.

ગોકુળ યા શ્રીનાથદ્વારા જવાનું મન થાય !

એ પ્રાર્થના પણ ફળે છે.

જુઓ શ્રીજીને મળવા જઈ રહી છું.

માનું છું તે હ્રદયમાં છે, સાથે છે, સર્વત્ર છે છતાં પણ આ જીવ માનતો નથી !

 

lord

 

 

 

 

 

 

****************************************************************************************************************

હું આવી છું દોડીને મળવા તુજને

કૃપા કરીને શ્રીજી આજે અપનાવી લે તું મુજને

**

તારા દર્શને પ્યાસું હૈયું મારું તૃપ્ત થયું

અપનાવી લે દાસને આજે જીવન મારું સફળ થયું

**

તારું સુમિરન હરદમ આ દિલમાં વસ્યું

શરણે આવી મોહ, માયાને આસક્તિ વિસરી ગયું

**

વણમાગે તેં દીધું ઘણું કેમ કરી વિસરી શકું

તારા દીધેલ આ જીવનને સતકર્મે સાર્થક કરું

**

તારો ઝાલ્યો હાથ, સુનહરો સાથ પામું

માર્ગ ચીંધી ઈશારો કરજે આંખ મીંચી ચાલી આવું

 

**********************************************************

 





હાથ

11 11 2016

 

cut

 

 

 

 

 

 

 

**********************************************************************************************************************************************

 

‘હાથનું આભૂષણ છે દાન.’

‘હાથે તે સાથે’ .

‘ અપના હાથ જગન્નાથ’

‘હાથના કર્યાં હૈયે વાગ્યા’.

‘હૈયું બાળવા કરતાં હાથ બાળો’.

‘હસ્ત રેખા’

‘હાથની કરામત’.

આજે હાથની સિકલ જોઈ થયું, જે હાથ જોઈ સવાર પડે છે. જેમાં લક્ષ્મીનો વાસ છે. જે હાથ સરસ્વતિની વંદના કરે છે.   આ હાથ જો ‘હખણો’ ન હોય તો કેવી વલે થાય.  આજ કાલ રસોડાની રાણીના, રસોડામાં ડોકિયું કરી જો જો . શું જણાશે કહું, એક વચન આપો. તમારી ઘરવાળીને નહી કહેવાનું નહિતર મને વેલણ લઈને મારવા દોડશે. ચાલો તો કહી જ દંઉ.

‘રસોડા પર રસોઈ કરવાની જગ્યા ઓછી પણ પેલા વિજળીથી ચાલતાં બધા મશિનોનો શંભુ મેળો જણાશે. લો ગણવા માંડો, છાશ બનાવવાનો સંચો, ટોસ્ટર, સેન્ડવિચ ટોસ્ટર, બ્લેન્ડર, ચોપર, ફૂડ પ્રોસેસર,, જ્યુસર, સ્મુધી મેકર,, ટોર્ટીલા મેકર, લોટ બાંધવાનું મશિન, ઢોસાનું ખીરું બનાવવાનું મશિન, (ખાસ ભારતથી આવેલું). ઈલેક્ટ્રિક ગ્રીલ. હવે જ્યાં આ બધાનો  ખડકેલો હોય ત્યાંયાં રસોઈ કેવી રીતે થાય ? એટલે અઠવાડિયામાં ચાર વાર બહાર ખાવા જવાનું.

આજે આ વિષયે મારું ધ્યાન દોર્યું તેનું કારણ મારો આ ‘હાથ’ છે. દાળમાં પેલો ઈલેક્ટ્રિક સંચો ફેરવ્યો. બ્લેડ ધોવા માટે કાઢવા ગઈ ત્યાં પેલો બેજાન સંચો મારા જમણા હાથની આંગળીને ઘાયલ કરી ગયો. થયું એમ કે હું મશિન ‘અનપ્લગ’ કરવાનું ભૂલી ગઈ હતી. ઈમરજન્સીમાં જવું પડ્યું. બે કલાક તપવું પડ્યું. ઘરે હાથ પર પ્લાસ્ટર લઈને આવી. માફ કરશો જમણા હાથની વચલી આંગળી. સીધી સટાક પાંચ અઠવાડિયા સુધી. બધા કામનું પૂર્ણ વિરામ થઈ ગયું. મને જમણા હાથ વગર કામ કરતાં ફાવે નહી તેથી.

ત્યારે સમજાયું શરીરના બધા અંગો કેટલાં મહત્વના છે. અને સર્જનહારની કમાલ તો જુઓ જે જ્યાં છે ત્યાં કેટલી વ્યવસ્થિત રીતે પોતાનું કર્તવ્ય બજાવે છે. મારા આ હાથની પળોજણ તો એવી ચાલી કે હતાશા આવી ગઈ. સવાર સાંજ બસ હાથ વિશે જ વિચારતી થઈ ગઈ. નિત નવા વિચાર આવે. અરે, એક વાર તો એવો વિચાર આવી ગયો કે હાથ વગરના માનવી માટે હું શું કરી શકું? જાણું છું તેઓ કોઈના પર આધાર રાખતાં નથી. સર્જનહારની કમાલ તો જુઓ હાથ ન હોય તેઓ પગ પાસે તે બધાં કાર્ય કરાવે છે જે હાથ કરી શકે !

હાથ, હાથ, હાથ તે તાળી પાડે સાથે, તે ચપટી વગાડે તાલમાં. તેની ગાથા તો એટલી લાંબી ચાલી શકે કે આ કમપ્યુટરમાં પણ કદાચ ન સમાય. ગભરાતાં નહી હું એટલી લાંબી વાત નહી કહું પણ તેની કલાને જરૂર દાદ આપીશ. ્જન્મેલું નાનું બાળક જોયું છે ને કેવા સુંદર તેના હાથ, તેની કલામય આંગળીઓ, તેની રૂની ગાદી જેવી હથેળી. તેમાં હાથ ફેરવીએ ત્યારે અદભૂત લાગણી પ્રસરી રહે. હાથ ખૂબ સંવેદના સભર છે. ્જ્યારે કોઈ બિમાર હોય તો તેના મસ્તક પર હાથ ફેરવી જો જો ફેરવાનાર અને જેનું મસ્તક હોય તે બન્નેને આહલાદક અનુભવ થશે.

એ જ હાથ જો વેઠ ઉતારતો હશે તો વ્યક્તિ કહેશે,’ રહેવા દે મને સારું છે”.

આ હાથ જો દાન આપવામાં પ્રવૃત્ત રહે તો તેની શોભા અનેકગણી વધી જાય. એક ખાસ યાદ રાખવું જમણા હાથે કોઈને આપીએ તે ડાબા હાથને પણ ખબર ન પડવી જોઈએ. એક વસ્તુ ખરેખર દાદ માગી લે તેવી છે. લેનાર કરતાં આપનારને અધિક આનંદ થાય છે. વિચારી જો જો. આપવાથી વધે છે, ઘટતું નથી. સૂર્ય પ્રકાશ આપે છે. નદી નીર આપે છે. કદી ઘટ્યાં, એવું સાંભળ્યું કે જોવામાં હજુ સુધી નથી આવ્યું.

હાથનું સહુથી અગત્યનું કાર્ય છે,” ખાવા માટે તેનો ઉપયોગ”. યાદ છે, “જમણો હાથ મ્હોં ભણી જાય”. પોતાને હાથે જમીએ અને કોઈ જમાડૅ તફાવત પ્રયોગ કરીને જો જો. મને જવાબ લખવાનું ભૂલતાં નહી. બેસતાં શીખેલું બાળક જ્યારે પોતા્ના હાથે ‘મમ’ મોઢામાં મૂકે છે ત્યારે તેના મુખ પર પરમ શાંતિ પ્રવર્તેલી જણાશે. આજના આધુનિક જમાનામાં આવું બારિક નિરિક્ષણ કરવાનો સમય કોની પાસે છે ? મારા ભાઈ, ‘કાઢો’. જીંદગી ક્યારે હાથતાળી દઈ જશે કોને ખબર છે?

હાથનું તો રામાયણ અને મહાભારત બન્ને લખાય. હાથેથી વહાલ પણ થાય અને થપ્પડ પણ મરાય. હાથમાં પેન આવે તો તેનો સદ ઉપયોગ આઅણે સહુ જાણીએ છીએ. પછી અક્ષર કોના જેવા કાઢવા, ગાંધીજી જેવાં યા મોતીના દાણા જેવાં એ દરેકની પોતાની પસંદગીનો પ્રશ્ન છે.

હાથ માં કલાનો ખજાનો છે. જેને જે પસંદ હોય તેને વિકસાવી શકે છે. તે સિતાર વગાડે, પિયાનો વગાડે કે પીંછી પકડે. ૨૧મી સદીમાં તેનો ‘ગેર ઉપયોગ’ થઈ રહ્ય છે એ સહુ જાણે છે. હાથ + બેફામ મગજ = બોંબ. હવે એમાં દોષ કોને દેવો? બાકી સર્જન કરીને હાથની કિંમત અનેક ગણી વધારવી એ આપણા હાથમાં છે. તેથી તો કહેવાય છે,”અપના હાથ જગન્નાથ”. એ હાથ ભલે કરચલીઓથી ભરેલો જણાય પણ તેની પ્ર્વૃત્તિમાં બહુ ફરક પડતો નથી.

સ્ત્રીઓ હાથની કળામાં ખૂબ ઉત્તિર્ણ છે. સહુ પ્રથમ હસ્ત કલા દ્વારા સૌંદર્યનું સર્જન. પોતાના મુખારવિંદની શોભામાં અભિવૃદ્ધિ. સિવણ, ભરત, શિલાઈ અને સહુથી મહત્વની રસોઈકળા. આ બે હાથ વગર નામુમકિન છે. હાથ નાનામાં નાનું તેમજ વિરાટ બન્ને કામ ખૂબ સફળતા પૂર્વક કરી શકે છે.

એક ધંધો જે એવો છે કે ‘હાથ’ દ્વારા કરોડોમાં ખેલી શકે છે. એ છે ‘જ્યોતિષ’. આ ધંધામાં કદી મંદી આવતી નથી. હમેશા પૂનમનો ચાંદ  ખિલેલો હોય છે. એક જ્યોતિષને હું ઓળખું છું ,ખાવાના ફાંફા હતાં. કુદરતની કૃપાથી આજે મર્સિડિઝ અને લેક્સસ સિવાય ફરતો નથી. કોને ખબર કેટલાં ઉઠા ભણાવે છે ,”લોકોનાં હાથ જોઈને”. એમાં જો કોઈ રૂપસુંદરી આવી જાય તો બન્ને લાભ લઈ લે. “હાથ જોવાનો અને હાથ પકડવાનો.”  આ પણ એક કળા છે.

કોઈકના  હાથની રેખા કેટલાં બાળક થશે તે બતાવે તો કેટલાંના હાથ પૈસા કેટલાં મળશે તે કહે. જાણે હાથ જોનાર  સર્જનહારનો દૂત ન હોય? તમે કેટલા વરસ જીવશો. તમને મંગળ નડે છે. શનિના જાપ કરાવો. યાદ રહે આ બધું હાથમા લખ્યું છે. ભલેને ગુજરાતી, મરાઠી, હિંદી કે અંગ્રેજી વાંચવાના ફાંફા હોય , હાથ જરૂર સાચો વાંચે !

અરે, ગઈ કાલે સ્વપનામાં હાથનું ગોડાઉન આવ્યું. કાંઈ કેટલીય જાતનાં ભાતભાતનાં હાથ. સુંદર, કમનિય, મોહક વિ.વિ. એક જોંઉ ને એક ભુલું. પછી મારા હાથ પર નજર નાખું. અરે, કેવા ભદ્દા જેવા છે. જરા પણ સુંદરતાં નિતરતી જણાતી નથી. હા, કદાચ એટલેજ મારા હસ્તાક્ષર સારાં નથી આવતાં. સ્વપનું હકિકત દર્શાવતું હતું. ઘણીવખત જેમ ડોક્ટરના હસ્તાક્ષર કેમિસ્ટ વાંચે તેમ મારું લખેલું વાંચવામાં તકલિફ પડતી. ભાગ્યેજ  મને સ્વપના આવતાં. મોજ માણતી હઈ, ભરનિંદરમાં પણ મુખ પર સ્મિત ફરકી ગયું.

શું સંચો લઈ આંગળીઓની અણી કાઢું ?

ના, ના, રંધો લઈ એમને થોડો આકાર આપું.

રંધો લેવાં ગેરેજમાં ગઈ, અંધારું હતું બારણું ખોલ્યું. સામે એક ગરીબા બાલક ભુખ્યો ઉભો હતો જેના બન્ને હાથ ગેરહાજર હતાં.

જાગી ગઈ છું તે જાણવા ગાલ પર જોરથી ચુંટલી ખણી.