થાક

23 05 2018

 

આજે અવનિશ ખૂબ થાકી ગયો હતો. હજુ તો ગયા અઠવાડિયે ૭૦મી વર્ષગાંઠ ઉજવી હતી, માત્ર કુટુંબના બાળકો

સાથે. દીકરા અને દીકરી કુટુંબ સહિત બહારગામથી આવ્યા હતા. નાની શિખા અમેરિકાથી આવી હતી. હવે તો

કુટુંબ પોતાનું ગણે તો પણ ૨૦ જણા થઈ જતા હતાં. પોતાના તેમજ અનુના માતા અને પિતા હયાત ન હતા.

અનુ , હવે થાક લાગે છે.’

‘તો પછી નિવૃત્ત થઈ જાવને’.

‘તને નથી લાગતું નિવૃત્ત થયા પછી હું શું કરીશ’?

‘થાવ તો ખબર પડે ને’?

‘ચાલ વિચાર આવતી કાલથી મારે ઓફિસ જવાનું નથી’.

‘અવનિશ તું જાણે છે અને જુએ છે પાંચ વર્ષથી મેં નિવૃત્તિ લીધી ,એક પણ દિવસ તને ફરિયાદ નથી કરી’.

અટ્ટાહાસ્ય કરતા બોલ્યો , ‘એ તો તું સ્ત્રી છે ને એટલે’.

‘યાદ રાખજે આ વાક્ય ફરીથી બોલ્યો છે તો’.

‘કેમ એમાં વાંધો શું છે’.

‘અવનીશ મારા મોઢેથી બોલાવ નહી, ભૂલી ગયો નિવૃત્તિ લીધી ત્યારે મારો પગાર તારા કરતાં વધારે હતો’.

‘એ હું કેવી રીતે ભુલું પણ, તને કાર્ય મળી રહે નવરા બેસવું તારા સ્વભાવમાં નથી. એટલે મેં કહ્યું.’

‘ ધારવાનું રહેવા દે, તું નિવૃત્ત થા, પછી તને હું મદદ કરીશ કેવી રીતે ‘નિવૃત્તિમાં પ્રવૃત્તિ’ થઈ શકે’.

અનુ, તારા પર મને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ અને પ્રેમ છે. ચાલ યાર તારું કહી માની જાંઉ, જો જે પછી છટકવા નહી દંઉ’.

‘અરે છટકે તે બીજા, આ હાથ એવો ઝાલ્યો છે ને ,જ્યારે પેલો યમરાજા લેવા આવશે ત્યારે જ છૂટશે.’

અવનિશે આવતા મહિનેથી નિવૃત્ત થવાની નોટિસ નોકરી પર આપી દીધી. સહુથી વધારે બાળકો ખુશ થયા. તેમને હતું પપ્પા હવે આરામ કરો. મમ્મી સાથે જલસા કરો. પાછળની જીંદગીમાં તમારું મનગમતું કરો. મમ્મી જુઓ કેટલી ખુશ છે. તેના મુખ પર પ્રસરેલી શાંતિ સહુને સ્પર્શે છે.

અનુએ અવનિશને આશ્ચર્ય ચકિત કરી દીધો. તેની જાણ બહાર લગ્ન પછી નૈનિતાલ ગયા હતા, એ સથળ , હોટલ અને બધું નક્કી કરી લીધુ. નાનો દીકરો દૂર રહ્યે પણ મમ્મીને બધી રીતે સહાય કરતો. આ તો છે કમપ્યુટરની કમાલ. બસ બધું ઓન લાઈન. તે સમયે ભલે બધે ડીલક્ષ ટ્રેનમાં ગયા હતા. હવે બધે પ્લેન અને ડ્રાઈવર વાળી ગાડી. અરે, આ કાંઈ નાનીસુની વાત હતી. તેમના વહાલા મમ્મી અને પપ્પા નિવૃત્તિની પળ સાથે માણવાના હતા. ઓફિસમાં પણ છેલ્લું અઠવાડિયું ફેરવેલ પાર્ટી ચાલી. છેલ્લે દિવસે તો અનુને પણ આમંત્રણ હતું. અવનિશના કામની પ્રસંશાથી તેના હૈયે ખૂબ શાંતિ થઈ. અવનિશ તેની વફાદારી અને કામ પ્રત્યેની લગન માટે પ્રસિદ્ધ હતો.  સહુથી વધુ તો તેણે કદી પૈસાનો લોભ કરી લાંચ લીધી ન હતી. તેથી તો અનુ પતિની સાથેના જીવન પર મુસ્તાક હતી.

બન્ને પતિ અને પત્નીએ પ્રેમથી પોતાનો માળો તિનકા, તિનકા કરીને વસાવ્યો હતો. ત્રણે બાળકોને સંસ્કાર તેમજ શિક્ષણ આપ્યા હતા. આજે તેમનો પરિવાર પણ સુંદર રીતે વિકસી રહ્યો છે. નૈનિતાલથી પાછા આવ્યા. સવારના પહોરમાં બન્ને જણા સાથે ગરમ નાસ્તો અને ચાની મઝા માણી રહ્યા હતા. રસોઈ કરવા માટે હીરાબા હતા. જ્યારે અવનિશને કાંઈ અનુના હાથનું ખાવું હોય ત્યારે તે પ્રેમથી બનાવતી.

અનુએ તો સવારના હલકો નાસ્તો કર્યો અને કસરત કરવા નિકળી પડી. અવનિશે વિચાર્યું , આજે પેટમાં દબાવીને ખાધું છે, કાલથી ઓછું ખાઈને હું પણ જઈશ. અનુએ કહેવું પણ ન પડ્યું અને અવનિશે મનોમન નક્કી કરી લીધું. નિવૃત્ત જીવનમાં સાચી દિશામાં પગલું કોઈની મદદ વગર અવનિશે ઉઠાવ્યું. અનુએ જાણી જોઈને ચૂપકીદી સેવી હતી. તેને જોવું હતું કે અવનિશ પોતે ‘જાગે’ છે કે નહી. છાપુ વાંચીને નહાવા જવાનો વિચાર આવ્યો. ત્યાં છાપામાં આવેલી એક જાહેરખબરે અવનિશનું ધ્યાન ખેંચ્યું.

અરે, આ તો મારો કોલેજનો મિત્ર છે. તેણે શેની જાહેરખબર આપી છે. જોયું તો તે ડોક્ટર હતો અને પોતાના માતા તેમજ પિતા પાછળ સરસ મજાનું નર્સિંગ હોમ ખોલ્યું હતું. અવનિશે ફોન ઉઠાવ્યો અને નંબર ઘુમાવ્યો.

‘અરે અવનિશ તું ‘?

‘હા, શ્રીકાંત, કેમ છે તું’ ?

‘અરે યાર તને મળવું છે. મેં હવે નિવૃત્તિ લઈ લીધી છે’.

‘અરે તો રાહ કોની જુએ છે ? તું આ સરનામે આવી જા, હું તારી રાહ જોઈશ. આપણે બપોરે સાથે

જમીશું.’

અનુ ઘરે આવે તે પહેલાં તો નાહી, ધોઈ,તૈયાર થઈને અવનિશ  ગાડી લઈને નિકળી પડ્યો. ભલે

ઉમર ૭૦ની થઈ હતી પણ પૌષ્ટિક આહાર અને શિસ્તતા સભર જીવન આજકાલ વ્યક્તિને ઘરડા

દેખાડતો નથી. નોકરી પર કામ અને સતત ચિંતા થકવી નાખે. આજે લગભગ મહિનો થઈ ગયો

હતો. નિવૃત્તિમાં કંટાળાએ અવનિશની જીંદગીમાં કદમ માંડ્યા ન હતા.

અનુ ઘરે આવી . હીરાબાને પૂછ્યું, ‘ખબર નહી કાંઈ પણ કહ્યા વગર ભાઈ ગયા છે. જમવાના

પણ નથી’.

અનુને થયું ફોન કરીને નથી જાણવું. ઘરે આવીને અવનિશ તેને બધી વાત કરશે તેની સો ટકા

ખાત્રી હતી.

શ્રીકાંતે પોતાની આખી વાત માંડીને શરૂ કરી. તેના માતા અને પિતાની યાદમાં ખૂબ સુંદર પગલું

ભર્યું હતું. ધીરે ધીરે વિસ્તાર કરવો હતો. પિતાન બે મિત્રોને પડતી મુશ્કેલીને કારણે આવો સુંદર

વિચાર આવ્યો હતો. પાછલી ઉમરે બેમાંથી એક થાય પછી જીવન દુષ્કર બની જાય છે. બાળકો

હોય તો પણ તેમને માથે બોજો થવાનું વડીલોને પસંદ નથી. પૂરતા પૈસા હોય તો શામાટે શાંતિ

પૂર્ણ જીવન ન ગુજારે.

“મરવાને વાંકે જીવન ન જીવાય”. મૃત્યુ અનિવાર્ય છે. ક્યારે આવશે તેનાથી સહુ અનજાણ છે.

અવનિશે, સહયોગ આપવાનું વિચાર્યું. શ્રીકાંત ડોક્ટરી સેવા આપતો હતો. આ તેની નિવૃત્તિના

સમયનું કાર્ય હતું. અવનિશે ત્યાના હિસાબ કિતાબ સંભાળવાનું માથે લીધું. શ્રીકાંત પાસે કારકૂન

હતો. પણ તે લોચા મારતો. કાયમ તેને પગાર ઓછો પડે છે તેવી ફરિયાદ રહેતી. અવનિશે પોતાની

સેવા આપવાનું સહર્ષ સ્વિકાર્યું. એ બહાને સમાજ ઉપયોગી કાર્ય કરી શકવાનો સંતોષ થાય તે નફામાં.

શ્રીકાંતને કહ્યું, સેવાનો મોલ ન હોય. જુવાનીમાં મહેનત કરી પૈસા કમાયો છું. હું અને અનુ હવે પૈસાના

ભૂખ્યા નથી. તું જે પણ આપશે તે આ સંસ્થામાં જ વાપરીશ. દર મહિને અમુક વ્યક્તિ કે જે પૈસા આપી

ન શકે તેવી હોય તેમને દવા તેમજ ફળફળાદી આપી ખુશ રાખજે. આમ અઠવાડિયાના ચાર દિવસનું

નક્કી કરીને આવ્યો. ઘરે આવીને અનુને બધી વાત કરી.

‘પ્રિયે તારું સાંભળી વખતસર નિવૃત્તિ લીધી તો જો કામ પણ કેવું સરસ મળી ગયું. ચાર દિવસ ત્યાં

જતા પહેલાં કસરત કરી આવવાની. આ કાર્યમાં જડતા નથી મારી મરજી પ્રમાણે જવાનું આવવાનું

અને પ્રવૃત્તિમય જીવન ગુજારવાનું’.

‘દર શુક્રવારે આપણે સાથે જે પણ કરવું હોય તે કરવાનું. મારી વાંચવાની બૂરી આદતથી તું ક્યાં

અજાણ છે. તારી ખિદમત કરી તને પણ ખુશ કરીશ. તું જો જે તો ખરી તારો અવનિશ છૂપો રૂસ્તમ છે.’

પેલી શિખા અમેરિકા બોલાવે છે. ત્યાં પણ જઈ આવીશું. અનુ તને પેલો કયો શોખ છે, જરા યાદ કરાવતો?’

‘બસ ભૂલી ગયો ને, સિનેમા જોવાનો અને નાટક તો કાયમ પહેલી હરોળમાં બેસીને. સાંભળ્યું છે, પેલું નવું

નાટક ‘વારસ’ ખૂબ સુંદર છે’.

‘તો રાહ કોની જુએ છે, આ રવીવારે ભારતિય વિદ્યા ભવનમાં ચાર વાગ્યાનો શો છે.  ‘

‘તને પેલી ગુલાબી રંગની સાડી ગમે છે ને, તે પહેરીશ.’

આ તો હજુ પાશેરામાં પહેલી પુણી છે. યાદ રાખજે , મારું ગમતું હું કરીશ, તારું ગમતું તું અને આપણને

બન્નેને ગમતું કોઈ પણ રકઝક વગર સાથે કરીશું.

‘જો આપણે ૪૫ વર્ષ સાથે ગાળ્યા. હવે ૪૫ નહી નિકળે’. જે બાકી છે તેને મજેથી માણીશું !

અવનિશમાં આવેલો ફેરફાર આંખે ઉડીને વળગે તેવો હતો. કોઈને અંદાઝ પણ ન આવે આ યુગલ ૪૫

વર્ષથી એકમેકની સંગે  જીવન જીવી રહ્યા છે. ખૂબ પ્રેમથી નહી કે એકબીજાને સનમાન આપ્યા વગર.

પતિ અને પત્નીના સંબંધના પાયામાં પ્રેમ અને વિશ્વાસનો સિમેન્ટ ધરબાયો હતો. પેલો ‘થાક, કંટાળો

અને આળસ ટુંટિયું વાળી ખૂણામાં ભરાયા હતા’.

 

 

 

 

Advertisements




સ્તબ્ધ

19 05 2018

 

પેલી છમક છલ્લો આ ઝુંપડપટ્ટીમાં ? અરે પેલો ઉપરવાળો જ્યારે રૂપ દેતો હોય છે ત્યારે વિચારતો નથી કે એ મહેલને શણગારશે કે ઝુંપડીને ? ઝમકુને પ્રભુએ બે હાથે રૂપ દીધું હતું. ગરીબ કાના અને કાવેરીને દીકરી ચીંથરે વિંટ્યું રતન હતું. બન્ને જણ ૨૪ કલાક તેની ફિકરમાં રહેતા. ઝમકુ દિલાસો દેતી, ‘બા અને બાપુ તમારું નામ વગોવાય એવું કોઈ પગલું નહી ભરું. તમે મને ફૂલની જેમ ઉછેરી છે’.

કાનો અને કાવેરી સમજે કાંઇ નહી. રોટલોને છાશ જમવામાં દેતા. બે પૈસા ગાંઠે હોય તો કોઈક દી શાક પાંદડું લાવતા. કેવી ગુણિયલ ઝમકુ, નાના ભાઈ ઝવેરને તેડીને ફરે. બા અને બાપુ કામે જાય ત્યારે ઝવેરની દેખભાળ કરે. ભાઈલો તેને ખૂબ વહાલો હતો. શાળાએ જાય ત્યારે હેઠો મેલે. ઝમકુને ભણવાનું ખૂબ ગમતું. રાતના ઝુંપડામાં દીવાના અજવાળે ઓછું દેખાય તો બત્તીના થાંભલા નીચે બેસી દાખલા ગણે.

ઘણિવાર તો શાળાના શિક્ષકને થાય આ છોકરી આટલી હોંશિયારી ક્યાંથી શીખીને આવી છે. કદાચ પૂર્વ જન્મના કોઈ ખોટા કર્મને કારણે કાના અને કવેરીને ત્યાં આ રતન પાક્યું.  ઝમકું આવું કશું ન વિચારે . બા અને બાપુને ખુશ રાખે, ભાઈલાને લાડ કરે ને ભણવામાં ધ્યાન આપે. જેમ ઝવેર મોટો થતો ગયો તેમ તેને પણ ભણવામાં ચિત્ત ચોંટે એમ શિખવાડતી.

કાનો , ‘સાંભળે છે. આપણે કેટલા પુણ્ય કર્યા કે આપણે આંગણે ઝમકુ જેવી દીકરી ઈશ્વરે દીધી’.

કાવેરી કહેતી,’ પુણ્ય તો ખબર નથી, પણ આપણે મહેનત કરી કમાઈએ છીએ. આપણા પસીનાની કમાઈ અને ઈમાનદારીનું ફળ ઝમકુ અને ઝવેર છે’.

ઝમકુ જુવાન થઈ એવું તો કાઠુ કાઢ્યું કે, જતા આવતા સહુની આંખોમાં એ વસતી. ઝમકુ, સીધે રસ્તે જઈને સીધે રસ્તે પાછી વળતી.   એક કંકુ તેની બહેનપણી હતી. બન્નેને એકબીજા વગર પળવર ન હાલે.  કંકુને ભણવામાં તકલિફ હોય તો ઝમકુ મદદ કરે. કંકુ અને ઝમકુ બન્ને એકબીજા સાથે પેટછૂટી વાતો કરે. ઝવેર તો મોટી બહેનનો ઘેલો હતો. કંકુ પણ ઝમકુની જેમ સીધી સાદી હતી.

ઝવેર ભણવા બેસે ત્યારે બરાબર ધ્યાન રાખે.

‘મોટી, તું મને ભણાવે છે એ બધું સમજ પણ પડે છે અને આવડે પણ છે’.

‘એ તો તું હોંશિયાર છે ને એટલે’.

‘પેલા ઘનશ્યામ માસ્તર સમજાવે છે એ મારા દિમાગમાં ઉતરતું નથી’.

‘કારણ તારું ધ્યાન ખાવાના ડબ્બા ઉપરકે નારગોળિયો રમવા ઉપર હોય છે’.

‘એવું નથી મોટી’.

‘તો શું છે. તારી શિખવવાની રીત મને ગમે છે’.

‘માસ્તરની રીત તારે ગમાડવી પડશે. સમજ્યો, તોફાની બારકસ’. કહી હસી દેતી.

ઝમકુએ બારમી પાસ કરી. ‘બસ હવે ભણવાનું બંધ, સારો મુરતિયો જોઈને પરણાવી દેવાની, ‘ કાનો,કાવેરીને કહી રહ્યો હતો.

‘અરે, મારી છોડીને પરણાવવાની તને આટલી ઉતાવળ કેમ છે’?

‘તું કાંઈ સમજે નહી, સત્તરની થઈ આપણા ગામમાં કોઈ મુરતિયો મળશે ખરો?  બધા  છોકરા કાંઈ આપણા ઝવેર જેવા નથી. છોકરાઓને ભણવું નથી. પછી જેવી મળે તેવી નોકરી કરવી છે. ‘

‘આપણી તો છોડી ભણી અને છોરો તો મોટો મામલતદાર થશે. ઝવેરને પણ ઝમકુની જેમ ભણવું ગમતું.’ કાના અને કાવેરીને ઝવેર પર ખૂબ આશા હતી. બાજુના ગામનો ‘દેવો’ જોયો. તેના બાપને ઘરનું ખેતર પણ હતું. કાનાને થયું મારી,’ છોડીના ભાગ્ય ખુલી જાય દેવાના માબાપ હા પાડે તો’?

દેવાને ઝમકુ બાળપણથી ગમતી હતી. તેને ખબર હતી, જો જરા પણ અવળચંડાઈ કરીશ તો ઝમકુ તેને ખાઈ જશે’. ઝમકુ સાથે ખુબ સજ્જનતાથી પેશ આવ્યો. જ્યારે કાનો તેની દીકરીનું માગુ લઈને આવ્યો ત્યારે રાજીના રેડ થઈ ગયો.

‘મા અને બાપુ તમે જરાયે વિચાર ન કરશો, મને ઝમકુ પસંદ છે. જો લેવા હોય તો ઘડિયા લગન લઈ લો.’

આમ માત્ર ચાર મહિનામાં તો ઝમકુ દેવાની ચુંદડી ઓઢીને નિકળી પડી. કાનો અને કાવેરી ખુબ ખુશ થયા. દિલ તો રડતું હતું કે દીકરી વિદાય થઈ. દીકરી વિદાય થાય ત્યારે માતા પિતા રડે અને હરખથી ફુલ્યા ન સમાય. ઝવેરે તો મોટીને એવું ચુંબન દીધું કે ઝમકુ આખી જીંદગી નહી વિસરે.

‘ભાઈલા, ભણજે અને બા બાપુની આંતરડી ઠારજે.’

‘હારુ’. એક કરતા વધારે શબ્દ તે બોલી ન શક્યો. મોટી જવાની. ઘર સુનું થવાનું. ખેર હવે ઈ સમજતો હતો એટલે મનની વાત મનમાં રાખીને બેસી રહ્યો.

ઝમકુ સવાર પડૅ ને આઠ આના જેવડો કોરા કંકુનો ચાદલો કપાળે કરે. એક દી’ દેવો કહે ,’ઝમકુડી તારું નામ બદલીને કુમકુમ કરી દંઉ’.

‘ના, મારા બાપે નામ સારું પાડ્યું છે. હા, જો તને ગમતું હોય તો રાતના એકલા હોઈએ ત્યારે મને કુમકુમ’ કહીને બોલાવજે. ‘ આમ બન્નેનું માન સાચવ્યું. દેવો ખુશ થઈ ગયો અને ગાલ પર આઠ અના જેવડો કુમકુમનો ચાંદલો કરી દીધો. ઝમકુ શરમાઈને રસોડામાં દોડી ગઈ.

દેવો ખેતરે પણ કામ કરતો અને ગામના શાહુકારને ત્યાં જરૂરી કામ કરતો. શાહુકારનો એકદમ વિશ્વાસુ બની ગયો હતો. પૈસાની લેવડદેવડ પણ કરતો. શાહુકાર ધરમવીરને તે ગમી ગયો હતો. દેવો હતો પણ ખૂબ વિશ્વાસુ. દિલ દઈને કામ કરતો. આથી તેની આમદની સારી હતી.

હવે ઝમકુ રૂપાળી રાય જેવી. દેવલાના દિલની મલ્લિકા અને ઘરની સુખી. દેવાના માતા અને પિતાને પણ પ્રેમથી જીતી લીધા હતા. જ્યારે સોનામાં સુગંધ ભળે ત્યારે તેની વાત કાંઈ ઔર જ હોય.

છેલ્લા બે દિવસથી દેવલાને ઠીક ન હતું. ઝમકુ રાત દિવસ એક કરતી. ઘરનું કામ પતાવી દેવલાની દેખભાળ કરતી.  દેવલો મનમાં વિચારતો ,’હે ભગવાન મારી માંદગી લાંબી હલાવજે. આ મારી ઝમકુ તો મને પળભર એકલો નથી મૂકતી. હાજો નરવો હોંઉ છું ત્યારે ક્યાં આવો ટેમ મલે છે’.

ઝમકુને લાગ્યું ,આટલી સારવાર કરું છું સમયસર દવા આપું છું તો આ સારો કેમ નથી થતો ? જો કે તેને સેવા કરવી ગમતી. એ બહાને દેવાની બાજુમાં આખો દિ, બેસવા પામતી.

આજે એ ખૂબ થાકેલી હતી. દેવાની પાસે બેઠા બેઠા ઝોકુ આવી ગયું. માથા પર કાંઈ ફરતું જણાયું. ખૂબ ગમ્યું. ઝીણી આંખે જોયું તો દેવલો  હસતો હતો, તેને પ્રેમથી સંવારી રહ્યો હતો.

હવે  દેવલો ચાર દિવસથી દેવો શાહુકારને ત્યાં ગયો ન હતો. ધરમવીરને થયું કેમ દેવો આવતો નથી લાવ તેને ઘરે જઈને પૂછી આવું. તેને દેવા સાથે દોસ્તી થઈ ગઈ હતી.    દેવાનું ઘર શોધતો ધરમવીર દેવાને બારણે આવી પહોંચ્યો. દેવાના બાપુ ખેતરે ગયા હતા. મા બજારમાં શાક પાંદડું લેવા ગઈ હતી.

ધરમવીરે બારણું ઠોક્યું. ઝમકુ બારણું ખોલવા આવી. રૂપરૂપના અંબાર જેવી સ્ત્રીએ બારણું ખોલ્યું. ધરમવીર તો બારણામાં ખોડાઈ ગયો. તેની આંખો ઝપકવાનું ભૂલી ગઈ. મોઢું ખુલ્લું રહી ગયું. આવું રૂપ ક્યારેય ભાળ્યુ ન હતું. આવા ઘરમાં પૂનમનો ચાંદ !

ઝમકુ બે હાથે તાળી પાડી તેને ભાનમા લાવી.  જરા ગરમ અવાજે  બોલી, ‘કોનું કામ છે ? તમે કોણ છો? આમ શું જુઓ છો ?’

ધરમવીર આભેથી જમીન પર પટકાયો અને ત ત પ પ કરવા લાગ્યો. ‘ હું ધરમવીર, આ દેવાનું ઘર છે’ ?

ધરમવીર નામ સાંભળીને ઝમકુને ભાન આવ્યું, આ તો શાહુકાર છે. જ્યાં દેવો રોજ ચાર કલાક જાય છે. ઝમકુ તેને કોઈ દિવસ મળી ન હતી. અવાજમાં નરમાશ લાવીને બોલી, ‘હા, આવો અંદર’.

ધરમવીર અંદર આવ્યો. ઝમકુએ કમાડ ખુલ્લા રાખ્યા. દેવો હમણા દવા લઈને જરા ઝંપ્યો હતો.

ખાટલો ઢાળ્યો,’લો બેસો, હમણા જરા ઝંપ્યા છે. ચા મૂકી દંઉ પછી તેમને ઉઠાડીશ’. એમ કહીને પાણી લેવા અંદર ગઈ.

ધરમવીર તો ભાન ખોઈ બેઠો હતો.  ઘરમાં કોઈ હતું નહી. ઝમકુ અંદર પાણીનો કળશિયો લેવા ગઈ ત્યારે ધરમવીરે ઉભા થઈને બારણું આડુ કર્યું. આગળો મારવાની તેની હિમત ન હતી. આવું રૂપ,, ધરમવીર પોતાની જાત પર કાબૂ ન રાખી શક્યો.

ઝમકુ પાણી લઈને આવી. ધરમવીરના હાથમા દેવાને બદલે ખાટ પાસે પડેલા ઉંધા માટલા પર પાણીનો ગ્લાસ મૂકવા વાંકી વળી. ધરમવીર એ ‘નજારો’ જોઈને ભાન ભૂલ્યો. ઝમકુનો હાથ ઝાલી ખેંચી આલિંગન આપવા જતો હતો, ત્યાં ચપળતાથી ઝમકુએ ગલાસ તેના લમણે માર્યો. પોતાનો હાથ છોડાવા જતી હતી ત્યાં !

બાજુના રૂમમા સૂતેલો દેવો અવાજ આવવાથી  ઉઠ્યો. ઉભો થઈને બારણામાંથી જે દ્શ્ય જોયું, તે નિહાળીને  સ્તબ્ધ થઈ દરવાજા વચ્ચે  પત્થરની પ્રતિમાની જેમ ખોડાઈ ગયો.

 





અધિક માસ જેઠ સુદ બીજ, વિ. સં.૨૦૭૫

18 05 2018

 

 

 

 

 

 

 

 

 

દર ત્રણ વર્ષે આવતા અધિક માસની આજે બીજ થઈ.

શું શું અધિક કરશો?

૧. અધિક પ્રભુના ગુણગાન , ભજન અને સ્તુતિ.

૨. અધિક પ્રભુનું નામ સ્મરણ. (માનસિક)

૩. અધિક યોગ્ય વ્યક્તિ યા સંસ્થાને દાન.

૪.  અધિક પ્રેમ સર્વે કુટુંબીજનોને સ્વાર્થ યા આસક્તિ વગર.

૫.  અધિક સત્કાર્ય.

૬.  અધિક મનોવિશ્લેષણ.

૭.  અધિક આંતર્મુખતા.

૮.  અધિક સત્સંગ.

૯.  અધિક    યોગની સાધના.

અધિક, અધિક ,અધિક ફળની આસક્તિ વગર.  ફળની ખેવના સાથે કરેલું

કોઈ પણ કાર્ય વ્યર્થ.

નવધા ભક્તિ સમ નવ પગથિયા. માનો ન માનો અધિક આત્મ સંતોષ

જરૂર પામીશું. બાકી તો “કર્મણ્યવાધિકારસ્તે મા ફલેષુ કદાચન .”

 

ચંદ્રમાસ દરમિયાન સૂર્ય રાશિ બદલે નહિ તો તે માસને અધિકમાસ કહે છે.

આથી જે માસમાં સંક્રાંતિ ન થાય અર્થાત સૂર્ય રાશિ ન બદલે તે માસને અધિક માસ

કહેવામાં આવે છે. અધિક માસની પદ્ધતિ દાખલ કરવાનો આશય ઋતુમાન અર્થાત

સાયન વર્ષ જોડે સંબંધ રાખવાનો છે. આમ ન હોત તો આપણા ઉત્સવો દરેક ઋતુમાં

ફર્યા કરત. એક જ નામના બે માસમાંનો પહેલો મહિનો અધિક ગણાય છે.

“ગીતા”માં કૃષ્ણ ભગવાન કહે છે, ”  પુરૂષોત્તમ માસ મને ખૂબ પ્રિય છે.

 

 





હાથમાં લીધું

15 05 2018

જ્વાલા આજે ખૂબ ખુશ હતી. કેમ ન હોય ? પહેલીવાર મા બનવાના સમાચાર ડોક્ટરે તપાસ દરમ્યાન આપ્યા હતા. જ્વલંતના મોટાભાઇને ત્યાં દસ વર્ષથી પારણું બંધાયું ન હતું. એમાંય જ્યારે ખબર પડી કે તેને જોડિયા બાળક છે ત્યારે જ્વાલાની ખુશી હતી તેના કરતાં બમણી થઈ. મનમાં કરેલો નિર્ણય પાકો કર્યો.
જતિન અને જલ્પા તો ખુશીના માર્યા પાગલ થઈ ગયા. જલ્પા ખૂબ કલાઓની જાણકાર હતી. સહુ પ્રથમ જ્વાલાના’ખોળો ભરવાની’ રસમની પાર્ટીની તૈયારીમાં લાગી ગઈ. લોકો મોંમાં આંગળા નાખતા રહી ગયા. દેરાણી અને જેઠાણીનો પ્યાર જોઈ ચકિત થયા. જલ્પા અને જ્વાલા એ આગ્રહ કરી આબુ પરના ‘દેરાણી જેઠાણી’ના ગોખલા જોવા જવા માટે ઘરના સહુને તૈયાર કર્યા.
જઈને આવ્યા પછી જ્વાલાથી બહુ કામ થતું નહી. બે બચ્ચાને કારણે તેને બહુ તકલિફ પડતી. જલ્પાએ તેને પથારીમાંથી ઉઠવા ન દીધી. ખૂબ પ્રેમ પૂર્વક માવજત કરી. જેથી બન્ને બાળક તંદુરસ્ત આવે. ચંદન બહેનને તો બોલવાનો મોકો જ ન મળતો. જલ્પા મોટી વહુ ઘરનો દોર સંભાળીને બેઠી હતી.
આજે રાતથી જ્વાલાને સુખ લાગતું ન હતું. પહેલીવાર હતું એટલે ચંદન બહેન જાણતા હતા ,બાળક આવવાને સમય તો લાગશે. તેમણે આધન મૂકીને સરસ મઝાનો કંસાર બનાવ્યો. જ્વાલા ખાવામાં ચીકણી હતી. પણ બાળકો માટે ક્યારેય રકઝક કરતી નહી. જ્વલંતના મમ્મા જે પણ આપે તે પ્રેમથી ખાતી. જ્વલંતના કુટુંબમાં પહેલી સુવાવડ સાસરે કરવાની હોય. સંયુક્ત કુટુંબ હોવાને કારણે આધુનિકતાનો વાયરો ઘરમાં કોઈને અડ્યો ન હતો. જ્વાલાએ કોઈ પણ જાતની ઝીઝક વગર માન્ય રાખ્યું.
રાતના બે વાગે જ્વલંતને ઉઠાડ્યો.  ‘ઉઠ, મારે અત્યારે હોસ્પિટલ જવું પડશે’. મમ્મીએ પણ કહ્યું તું .જ્વાલાને લઈને હોસ્પિટલ જા. અમે સવારે આવીશું’.
સવારે હોસ્પિટલ પહોંચ્યા ત્યારે જ્વાલા થોડા વખતમાં સમાચાર આપશે એમ ડોક્ટરે કહ્યું. બધા બહાર બેઠા હતા . અચાનક અંદરથી રડવાનો અવાજ આવ્યો. બે સુંદર દીકરીઓનો જન્મ થયો. જ્વાલાનો નિરધાર મજબૂત બન્યો.  કલાક પછી બન્ને દીકરીઓને સરસ મજાની ચાદરમાં લપેટી જ્વાલાની બન્ને બાજુ મૂકી. જ્વાલા ઘડીમાં ડાબી બાજુએ તો ઘડીમાં જમણી બાજુએ જુએ.
મનોમન કાંઇ નક્કી કર્યું. પહેલો જ્વલંત આવ્યો. બન્નેને વારાફરતી ઉંચકી વહાલ કર્યું. પછી મમ્માજીએ અંતરના આશિર્વાદ આપ્યા. હવે જતિન અને જલ્પા આવ્યા. બન્ને દીકરીઓને વારાફરતી જોઈ રહ્યા. કોને પહેલાં ઉચકી વહાલ કરીએ ?
જલ્પાએ જમણી બાજુ વાળીને જેવી હાથમાં લીધી કે જ્વાલા બોલી ઉઠી. “ભાઈ અને ભાભી એ તમારી”.
“જ્વલંત ઉદાહરણ” , જ્વલંત હસતે મુખે નિહાળી રહ્યો !




૧૩ મે, ૨૦૧૮ ” માતૃ દિન”

12 05 2018

 

“મા” એક અક્ષરનો અનેરો ,અમૂલ્ય શબ્દ ‘મ’ થી બને છે. તેનો સહાયક છે ‘કાનો.

“‘ મ ને કાનો મા !”

જેને કાનાની સહાય હોય, જે કાના વગર કોઈ મહત્વતા ન ધરાવતું હોય . તે શબ્દ કેટલો મધુર અને કર્ણપ્રિય હોઈ શકે.

જો કે હવે ‘મા’ શબ્દ બહુ ચલણમાં નથી પણ તેને બદલે, મમ્મી, બા, મૉમ વિગેરે વપરાય છે. ગમે તે કહો અર્થ તો એક જ સરે છે. હવે એ ‘મા’ની હસ્તી હોય કે ન હોય કોઈ ફરક પડતો નથી. તેની મધુરી યાદો, તેના સાન્નિધ્યમાં પસાર થયેલું બાળપણ સહુને યાદ હોય છે. કદાચ સમયની ધુળથી તે યાદો ઝાંખી થઈ હોય પણ તેનું માધુર્ય સતત સ્મરણમાં રમતું હોય છે.

મમ્મી, આજે મધુરી બાળપણની વાતો યાદ આવે છે. હજુ પણ યાદ છે, નાની હતી ત્યારે દેશમાં ‘બા’ને ઘરે ઓટલા પર બેસીને નહાતી ત્યારે સાબુનો ગોટો ઘસી નાખતી. તું વઢતી ત્યારે કહેતી, ‘મમ્મી મારે ગોરા થવું  છે’. તું હસ્તી, સાબુ ઘસાઈ જાય તેની કદી ફરિયાદ ન કરતી.

અરે, મમ્મી મોટાઈ ચા પીતા એટલે હું પણ ચા માગતી. તું ખૂબ કુશળ હતી. દુધનો રંગ બદલાય તેટલી ચા નાખતી. અને મને સંતોષ થતો. જ્યારે કોલેજમાં આવી ત્યારે જીદ કરીને આખો કપ ચા પીતી. તું આપતી ખરી પણ સજા રૂપે ચા અને દુધ બન્ને પીવા પડતાં. મા એ ‘ચા’ આજે પણ ખૂબ લિજ્જતથી પીઉં છું. ચાની બંધાણી નથી પણ જબરો શોખ છે.

મમ્મી, હજુ પણ મારી બાળપણની આદત કહું. તું ખૂબ વઢતી. ‘પ્રવિણા તારા ચોપડા ઉંચા મૂક’!  મને આદત હતી માથા પાસે હમેશા બેથી ત્રણ ચોપડીઓ પડી હોય. તું માનીશ આજની તારિખમાં એ આદત ચાલુ છે.શાળાના નાસ્તાના ડબ્બામાં ભરી આપતી એ મઝાની વાનગીઓ આજે પણ યાદ આવે છે. ખાવાનું મન થાય પણ બનાવે કોણ ?

મમ્મી, મમ્મી સાંભળ વિજય મિત્ર મંડળના ગરબામાં રહેતી ત્યારે તને શેર લોહી ચડતું.  શાળાના વાર્ષિક સમારંભમાં ભાગ લેતી ત્યારે તારી છાતી ગર્વથી ફુલતી. મા, તે ક્યારેય ‘ના’ શબ્દ વાપર્યો ન હતો. આજની પ્રતિભા એ તારા સુંદર સંસ્કાર અને શિક્ષણની ગવાહી પૂરે છે.

એવી જ તાજી યાદ દોડીને આવે છે. પ્રિય પતિદેવના માતાની. નસિબદાર હતી , મારા પતિ તેમની ‘મા’ના ખૂબ વહાલા હતા. જેને કારણે મને તેમના પ્યારમાં  ભિંજાવાનો લહાવો મળ્યો હતો. એક પ્રસં ગ ખૂબ તાજો છે. જેની સ્મરણ પટ પર નિશાની અંકિત છે.

લગ્નને વર્ષ થયું હતું. કુટુંબમાં કોઈનું લગ્ન હતું. તે જમાનામાં “ઈવ્ઝ”માં જઈ ૧૧ રૂ.ની માથાની હેરસ્ટાઈલ કરાવી હતી. ૧૯૬૭નો કાળ, સાસરીમાં માથે ઓઢવાનો રિવાજ. ‘બા’ને પ્રેમથી પૂછ્યું, “બા ,આજે ૧૧ રૂ. ખર્ચીને હેરસ્ટાઈલ કરાવી છે. માથે નહી ઓઢું તો ચાલશે’?

‘બાએ ધીમું હસીને હા પાડી. ત્યારથી સમજી ગઈ, કોઈ પણ વાત બા પાસે મનાવવી હોય તો, પ્યારથી પરવાનગી લેવાની. બા ના, નહી પાડે. જેને કારણે પતિદેવ રિઝ્યા તે નફામાં.

સારું છે આ ‘મધર્સ ડે’ વર્ષમાં એક વાર આવે છે. જેને કારણે દિમાગને ક્સરત મળે છે. ભૂતકાળને યાદ કરી અતલ ઉંડાણમં જઈ પરવાળા વિણી લાવવા ગમે છે.

‘હેપી મધર્સ ડે” સહુને, સુંદર રીતે માતાને યાદ કરશો. હયાત હોય તો તેને પ્રેમ અને સન્માન આપશો!

યાદ રહે , તેના થકી તમે છો, વરના કુછ ભી નહી !

 

 

 





“માણિગર

8 05 2018

 

રોજ સવારે ગાયા કરે એ  પક્ષી  મારે ટોડલે

કોણ જાણે, કોણ આવશે આજે મારે બારણે ?

*

રાહ જોઈ નિરાશ થઈ કોઈ ન દ્વારે દેખાણું

નથી આવવાનો “માણિગર” સત્ય સમજાણું

**

અરે “માણિગર’ પાછા આવે કે ન આવે

જિવન કાંઇ ઓછું તેમના વગર અટકવાનું ?

*

વણથંભે જીવન તેની મંથર ગતિ એ ચાલવાનું

જે ગયા તેની ખોટ ક્યારે ક્યાંથી પુરાવાની ?

*

તેની સાથે ગુજારેલ જિંદગીના સુનહરા વર્ષોને

ભાથામાં ભરી કૂચ જારી રાખવાની !

*

સાથે માણેલા દિવસો અને સોણલામાં

મેઘધનુના રંગો ભરવા  જહેમત પડવાની.

*

માળી વોનાના બાગને મહેકતો ભાળ્યો

કણકણમાં માળીની આભા સર્વત્ર ફેલાવાની

*

ચારે કોર સુંદરતા પથરાયેલી જણાવાની

એકલતામાં ગુંજી રહેલો પ્યાર શોધી કાઢવાની.

*

જે ઝાંઝવાના જળ સમાન દીસવાના

સ્પર્શ વિના  અહેસાસ તાજો અનુભવવાનો !

*

નૈયા કિનારે લાંગરે તેની પ્રતિક્ષા કરવાની

માઝી હાથ લંબાવે આતુરતા, ગમવાની !

*





ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ આયોજિત વાર્તા લેખન સ્પર્ધા

24 04 2018

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

વિશ્વ વિહાર એપ્રીલ ૨૦૧૮ નાં અંક માં પ્રસિધ્ધ થયેલ માહીતિ

View original post