અનેરું સ્નાન

22 02 2017

 

 

 

dear

 

 

 

 

 

-********************************************************************************************************************************************************

જળથી નહી, દુધથી નહી, ઘીથી નહી આ સ્નાન છે ,અનોખું. જરા વિચિત્ર લાગશે. જ્યારે આખો ચિતાર વાંચશો ત્યારે થશે કેટલું અદભૂત એ દૃશ્ય હતું. વર્ષો થયાં , યાદ પણ નથી કે ક્યારે અરૂણા અને અમરનો લાડકવાયો અમોલ પરણીને પત્ની સહિત અમેરિકા જઈ પહોંચ્યો. એરોનેટિક એન્જીન્યરને ‘નાસા’માં સારી પદવી મળી ગઈ. આઈ. આઈ. ટી.માંથી ફર્સ્ટ ક્લાસ ફર્સ્ટ આવેલો હોય તેને માટે  ગગન જેટલી વિશાળ તક તેને આવકારવા આતુર હતી.

એકવાર અમેરિકા આવ્યા અને સારી નોકરી મળી, બસ તમે ફસાયાં. ખૂબ આગળ આવવાના દ્વાર ખુલ્લા હોય. અનામિકા પણ એન્જીનિયર હતી. બન્ને  જણા સરસ રીતે ‘નાસા’માં ગોઠવાઈ ગયા . નવી મનગમતી નોકરી, અમેરિકા જેવો અદભૂત દેશ, અમોલ ભૂલી ગયો કે ભારતમાં માતા અને પિતાએ કેટલી મહેનત તેની પાછળ કરી હતી. આઈ. આઈ. ટી.માં તેનું ભણવાનું સ્વપનું પુરું કરવા તેઓએ પોતાના સ્વપના કદી સત્યમાં પરિણમે તેની ખેવના પણ નહોતી કરી.

અરૂણા અને અમર જાણે પોતાના એકના એક દીકરાની મહત્વકાંક્ષા પૂરી કરવી એ જ  તેમના જીવનનો ઉદ્દેશ  હોય તેમ લાગતું. દિવસ કે રાત જોયા વગર અમર પૈસા બનાવવામાં રચ્યોપચ્યો રહેતો. અરૂણા દીકરાની બીજી બધી સગવડો સાચવતી. ખબર નહી કેમ બાળક થાય પછી જાણે માતા તેમ જ પિતાને બીજી કોઈ જીંદગી હોઈ શકે કે નહી ? હા, તેના ઉછેરની કાળજી કરવી, બાળકની સગવડો સચવાય તેનો દિનરાત ખ્યાલ રાખવો આ બધું માબાપ હોંશે  હોંશે કરતાં હોય છે. કોઈના દબાણથી નહી.  તેમના અંતરની ઉર્મિઓથી પ્યાર સહિત.

એવું પણ માનવાવાળા હોય છે કે, બાળકો ભણ્યા અને આગળ આવ્યા. તેમાં માતા અને પિતાએ શું કર્યું? આ પ્રશ્ન ગહન છે. કદાપિ કોઈ માતા કે પિતા બાળકો પર ઉપકાર કરતા નથી. પણ તેમના જ બાલકો જ્યારે ભણીને આગળ આવે ત્યારે  ગૌરવ અનુભવતા હોય છે. ખેર, સમાજમાં આવું તો બનતું જ રહેવાનું. આરૂણા અને અમર એવા વિઘ્ન સંતોષીઓની વાત ને ગણકારતા નહી.

અમોલ અને અનામિકાએ નક્કી કર્યું આપણે ,’કેરિયર’ બનાવવી હોય તો હમણાં બાળકનો વિચાર સુદ્ધાં કરવો નહી. અમોલને લાગ્યું વાત તો સાચી છે. તેને યાદ હતું પોતે કેવી રીતે ઉછર્ય હતો. કામની ધમાલમાં અને પ્રગતિના સોપાન સર કરવામાં બન્ને જણા ભારતમાં માતા અને પિતાને વિસરી ગયાં. જો કે અનામિકાને તો બીજા ભાઈ અને બહેન હતાં. તે ઘરમાં સહુથી નાની હતી. જ્યારે અમોલ એકનો એક લાડલો હતો. આમ પણ દીકરી જ્યારે સમય મળ્યે ત્યારે મુંબઈ વાત કરી સમાચાર આપતી. અનામિકા લગ્ન પછી અમોલ સાથે અમેરિકા આવી ગઈ હતી. તે અમોલના માતા પિતા સાથે કોઈ પણ પ્રકારના લાગણીના તારથી બંધાઈ ન હતી. લગ્ન પછી બન્ને હનીમૂન કરવાં નૈનિતાલ ગયાં. પાછાં આવીને પાસપોર્ટ અને વિસાના કામની ધમાલ ચાલી. બન્ને એ સાથે ભારત છોડ્યું. સાથે રહી એકબીજાની નજદિક સરવાનો યા જાણવાનો સમય નહોતો મળ્યો.

અમોલે, પોતાના મમ્મી અને પપ્પાને ખાત્રી આપી, ત્યાં સ્થાયી થયા પછી તેમને ફરવા બોલાવશે. સાથે શાંતિથી રહેશે. ઘણી વખત શબ્દો, માત્ર ઠાલાં શબ્દો રહી, હવામાં દૂર દૂર સુધી ઘુમરાતાં રહે છે. આ કિસ્સામાં પણ એવું જ બન્યું. નવી નોકરી, નવો દેશ, નવી પરણેતર ,કયો એવો જુવાન હોય જેને બીજું કશું સાંભરે યા દેખાય ?

અમર કોઈ વાર ફોન કરે, ‘બેટા તારી માને તારો અવાજ સાંભળવો છે’.

‘પપ્પા હું સૂતો છું .અડધી રાત થઈ ગઈ છે’.

થાય એવું કે એમના ખ્યાલ બહાર રહી જાય કે અમેરિકામાં રાત હોય ત્યારે અંહી દિવસ અને ભારતમાં દિવસ હોય ત્યારે અમેરિકામાં રાત. વધારે પડતાં કામકાજને કારણે અમર ૫૫ વર્ષની ઉમરમાં ખખડી ગયો હતો. અરૂણા પુત્ર વિયોગમાં જીવન પ્રત્યે દુર્લક્ષ્ય આપતી. બન્ને જણા એકબીજાનો સહારો હતા. પુત્ર વિયોગ સાલતો પણ પોતાના દિલના ભાવ વ્યક્ત કરી લાગણીઓ દુભાવવા માંગતા નહી.

અમોલ નાસાના એવા પ્રોજ્ર્ક્ટનો ચીફ હતો કે તેને શ્વાસ લેવાની પણ ફુરસદ મળતી નહી. નાની ઉમરમાં તેની આવડત અને હોંશિયારી પારખનાર ડો. સ્મિથ તેના પર આફરિન હતાં. અનામિકા નાસામાં હતી પણ તેનું અને અમોલનું કાર્ય એકદમ જુદા ક્ષેત્રમાં હતું. એ  બન્નેને લંચ પર મળવું હોય તો પણ શક્ય બનતું નહી. ઘરે અમોલ મોડેથી આવતો અને અનામિકા ઉઠે તે પહેલાં વિદાય થઈ જતો. આમ જીવનના દસ વર્ષ પસાર થઈ ગયાં. ભારત જવા માટે લાંબી રજા મળવી નામુમકિન હતી.

આવતી કાલે રોકેટ લોંચ થવાનું હતું. છેલ્લા પંદર દિવસથી અમોલ સૂતો પણ ન હતો. નાસાના આ પ્રોજેક્ટનો ચીફ હતો. જેને કારણે ખૂબ જવાબદારીથી ઘેરાયેલો હતો. આટલી નાની ઉમરમાં અને દસ વર્ષના ટુંકા ગાળામાં આવી તક અને  સિદ્ધી નસિબદાર અને કાબેલિયતને જ મળે તેમાં બે મત નથી.

સમય અનુસાર રોકેટ અંતરિક્ષમાં ગયું. તેના સમય અનુસાર ૪૫ દિવસનું મિશન એકોમ્પલીશ કરીને આજે પાછું આવવાનું હતું. અત્યાર સુધીનું બધું જ કામ બરાબર ચાલતું હતું. જમીન પરનું કંટ્રોલ સ્ટેશન તેનું સંચાલન કરવામાં સફળ રહ્યું. નાની મોટી ઉપાધિ આવી હતી. એ રોકેટના કેપ્ટને પોતાની હોંશિયારીથી  ત્વરિત નિણયો લઈને  તેમનો નિકાલ કર્યો હતો. બસ હવે ચાર કલાક હતાં. ક્યારે રોકેટ અવરોધ વગર જમીન પર ઉતરે તેની ધડકતે હૈયે રાહ જોવાઈ રહી હતી.

પોતાના કામમાં વ્યસ્ત હોવાને કારણે અમોલને જીવનમાં શું ચાલી રહ્યું છે તેનો કોઈ અણસાર ન હતો. અનામિકા સારા સમાચાર આપવાની હતી. લગ્ન પછીના દસ વર્ષમાં ધીરે ધીરે અમોલના માતા પિતા સાથે ફોન અને કમપ્યુટર દ્વારા નજીક આવવાની તક સાંપડી હતી. બસ આજે રોકેટ ‘લેન્ડ’ થાય પછી નજીકના ભવિષ્યમાં અમોલ કોઈ બીજા પ્રોજેક્ટ પર કામ કરવાનો ન હતો તેની અનામિકાને જાણ હતી.

અનામિકા અમોલના પ્યારમાં પાગલ હતી. રોકેટ લેન્ડ થાય અને પોતાના સમાચાર માતા અને પિતાની હાજરીમાં તેણે જણાવવાનો નિર્ધાર કર્યો. અમોલની જાણ બહાર, અરૂણા અને અમરને અમેરિકા બોલાવ્યા. અંહીથી સ્પોન્સરશીપના કાગળ પણ તૈયાર કરી ભારત મોકલાવ્યા.  આજે સાંજના ચાર વાગે રોકેટ લેન્ડ થવાનું હતું. ૧૨ વાગ્યે ભારતથી ,’એર ઈન્ડીયાના ‘ પ્લેનમાં અમર અને અરૂણા અમેરિકા આવ્યાં.

અમોલને કોઈ વાતની જાણ ન હતી. એનો જીવ અત્યારે રોકેટ સેઈફલી લેન્ડ થાય તેમાં અટવાયો હતો. તેને અનામિકા પર ગળા સુધી વિશ્વાસ હતો. અનામિકાએ તેના પ્રોજેક્ટ પર કામ કરવા માટે સરળતા પણ કરી આપી હતી. તે જાણતી હતી અમોલના જીવનની આ સિદ્ધી છે. જે મેળવવા તેણે દિવસ ,રાત એક કર્યા હતા. ફરિયાદનો એક પણ હરફ તેના મુખેથી બહાર આવ્યો ન હતો.

અમોલના મમ્મી અને પપ્પાને  ઘરે લાવી તેમની સરભરા કરી. ન્હાઈ ધોઈને બધાં નાસાની અમોલની ઓફિસે આવી પહોંચ્યા. અમર અને અરૂણા બહુ વિગતે જાણતાં ન હતાં. જે થોડીઘણી ઉપર છલ્લી વાત કરી હતી તેને કારણે કશુંક અવનવું બનવાનું છે તેની ખાત્રી હતી.  અનામિકાને કારણે વી આઈ પી સિટમાં બેસી તેઓ બધું અવાચક બની નિહાળી રહ્યાં હતાં. રોકેટ લેન્ડ થયું. બધાનું અભિવાદન અમોલ ઝીલી રહ્યો હતો. નાસાના બધાં કાર્યકર્તાઓ અને મોટી મોટી મહાન વિભુતિઓ દ્વારા તેને અભિનંદન મળતાં હતાં. આ બધી વિધિ પત્યા પછી જ્યારે અનામિકાને મળવા આવ્યો ત્યારે તેની સાથે પોતાના માતા અને પિતાને જોઈ અમોલ ભેટ્યો તેના નયનોમાંઅથી નિકળતાં પાવન ગંગા અને જમુનાનાં નીરથી તેમને સ્નાન કરાવી જીવનને ધન્ય માની રહ્યો.





ઉપેક્ષા

18 02 2017

 

 

rose

 

 

 

 

 

******************************************************************************************************************************

 

શમા રાહ જોઈ રહી હતી. ક્યારે દીપક આવે અને તેને પ્યારથી આલિંગન આપે. દિવસ તો કામકાજમાં પસાર થઈ જતો હતો. સંધ્યા સમયે જ્યારે ઘરમાં દીવો પ્રગટે પછી તે અશાંત થઈ જતી. દીપકની કાગડોળે રાહ જોતી. બે બાળકો હતા એટલે તેણે નોકરી કરવાનું મુનાસિબ ન માન્યું. બન્ને બાળક પાછળ તેનો સમય પસાર થઈ જતો.

દીપકના મમ્મી ગામડાના અને જૂનવાણી હતાં. માતા તરિકેની વહુની લાગણી સમજવાને અસમર્થ. તેને પોતાને ચાર બાળકો હતાં. શમા મોટા દીકરાની વહુ પણ વર્તન હમેશા ઓરમાયુ. ઘણી વખત આવી સ્ત્રીઓની દયા ખાવી કે તેમને અપમાનિત કરવી એ સમઝણ પણ ન પડે. દીપકના પિતાજીનું વર્તન હમેશા અણછાજતું અને ઉદ્ધત રહેતું. તેનું કારણ શું હતું. એ પૂછવું પણ અયોગ્ય ગણાતું.

સમઝણ એ એવી અણમોલ ચીજ છે કે તેને પામવા હમેશા દરેક જણે સજાગ રહેવું પડે. તેને આપણે સામાન્ય બુદ્ધી પણ કહી શકીએ. જે દરેક વ્યક્તિમાં અલગ અલગ રીતે જોવા મળે. ઘણા એવા કુંઠિત હોય કે જાણવા છતાં બેહુદું વર્તન કરે.

સ્ત્રીને, સ્ત્રી જ અન્યાય કરતી જોવામાં આવી છે. આ સમસ્યાનો હલ શક્ય નથી. ખરું જોતા એવી કોઈ સમસ્યા   નથી જે હલ ન કરી શકાય. ૨૧મી સદીમાં દરેકે પોતાની મેળે તેનો હલ શોધવાનો પ્રયત્ન કરવો જરૂરી છે. આજે કોઈ કોઈનું સાંભળવા તૈયાર નથી !   સહુને એમ છે “મને બધું આવડે છે”. જ્યારે સ્ત્રી સાસુના પાત્રમાં હોય ત્યારે ભૂલી જાય છે કે એક દિવસ તે પણ નવવધુ હતી !

‘બાળપણ યાદ આવે ત્યારે આશ્ચર્ય થાય છે. મારા ,માતા અને પિતા કુટુંબમાં, સમાજમાં લોકોના પ્રશ્નોનો નિકાલ લાવતા હતાં. નજરો નજર જોયેલી વાતો છે. કોઈ કહે તો માનવામાં ન આવે’.  શમા વિચારે ચડી ગઈ હતી. ભૂતકાળમાં ભમવાથી કશું મળવાનું નથી તે બરાબર જાણતી હતી. આજે માતા અને પિતા હયાત પણ નથી. આજે પોતાને કુરૂક્ષેત્રના મેદાનમાં અર્જુન, ભિષ્મ કે દ્રોણગુરૂની સહાય વગર એકલા લડવાનું છે. તેને ખબર છે કોઈ  કૃષ્ણ, સારથિ બની તેનો રથ હાંકવા આવનાર નથી.  અરે, તેનો પતિ દીપક પણ તેની પડખે ઉભો રહેવા તૈયાર નથી. આ ધર્મયુદ્ધ ક્યાં સુધી એકલે હાથે લડી શકશે ?

બાળકો સમજુ છે. માતાને સંપૂર્ણ સહકાર આપે છે. ઘરમાં ગમે તેટલું કરવા છતાં ,ઉપેક્ષા ? બારણામાં દીપક આવતો દેખાયો, આજે ‘વેલન્ટાઈન ડે” હતો. તેના હાથમાં સુંદર ફુલોનો ગુલદસ્તો જોઈ હરખાઈ ઉઠી. તેનું બધું દર્દ વિસરી ગઈ. આજે જમવાના ટિફિનમાં બધી દીપકની ભાવતી વાનગીઓ હતી. જમતી વખતે દરેક કોળિએ દીપક, શમાના પ્રેમને માણી રહ્યો હતો. શમાને તે ખૂબ ચાહતો હતો. માત્ર પરદર્શિત કરવામાં કંજૂસ હતો.

તે મનોમન વિચારી રહ્યો, જે શમાએ તેનો સાથ ૨૫ વર્ષથી નિભાવ્યો છે. ઘરમાં વડીલોને સાચવે છે. પોતાના માતા અને પિતાનું અણછાજતું વર્તન સહન કરીને પણ પોતાના પતિને ખુશ રાખવાને સદા તત્પર છે. શામાટે સાંજના ઘરે જાંઉ ત્યારે તેને મીઠા બે બોલ બોલીને કે પ્યાર ભરી નજરથી તેનું અભિવાદન નથી કરતો? દીપક જાણતો હતો, બન્ને બાળકોને ઉછેરવામાં તેણે કોઈ સાથ કે સહકાર આપ્યો ન હતો. જેને કારણે શમાએ પોતાની સુંદર ‘કેરિયર’ને તિલાંજલી આપી હતી.

આજે દીપકની આંખો સમક્ષ શમા સાથેના પ્રથમ મિલનની યાદ તરવરી ઉઠી. કેવી ભોળીભાળી, સુખી કુટુંબની બે ભાઈઓની એકની એક બહેન. દીપકને પરણી, શમા શું પામી? સહુની અવહેલના, ઉપેક્ષા અને અનાદર ! હા, તેને કન્યામાંથી સ્ત્રી બની માતા થવાનો લહાવો મળ્યો. જેની આગળ તે બધું વિસારે પાડી જીવી રહી છે. હા, તે માત્ર જીવી રહી છે. કોઈ ઉમંગ કે આશા વગર. સંતોષ છે કે બન્ને બાળકો ખૂબ હોંશિયાર છે. જે તેની તપસ્યાનું પરિણામ છે. જેમને કારણે તેના જીવનમાં ‘જીવન ધબકે ‘છે.

આજુબાજુનું વાતાવરણ જોઈ આજે તેના દિલની વીણા સૂર છેડી રહ્યા હતાં. કેટલા ઉમંગભેર પરણી એ ઘરમાં શમાને લાવ્યો હતો. શમાએ ક્યારેય કદી અણછાજતી માગણી કરી ન હતી. દીપકને તે ખૂબ ચાહતી હતી. દીપક માત્ર શરીરની માગ પૂરી કરતો. જેને કારણે બે સુંદર પુષ્પો જીવનમાં ખીલ્યા. આજકાલના જુવાનિયાઓ ,’વેલનટાઈન ડે’ ના માનમાં આડેધડ ખરીદી કરી રહ્યા હતાં. જેને કારણે બીજે દિવસે ફુલોનો ગુલદસ્તો તેને થોડો સસ્તો મળ્યો.  આજે તેનું દિલ દિમાગની વાત સાંભળવા તૈયાર ન હતું. શમાનો ચહેરો તેની સામે જોઈ મુસ્કુરાઈ રહ્યો.

દીપકનો હસતો ચહેરો અને હાથમાં સુંદર ગુલાબનો ગુલદસ્તો, શમા હરખાઈ ઉઠી. પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ ન બેઠો. તેનું હૈયુ હાથ ન રહ્યું. દીપકના પિતા હિંચકા પર ઝુલતા આ દૃશ્યને નિહાળી રહ્યા હતાં. તેની માતા સંધ્યા ટાણે માળા ફેરવતી હતી. પણ જીવ વહુ અને દીકરામાં હતો. દીપકની રગરગમાં શમા ઘુમી રહી હતી.  તેના પ્રેમની હુંફ તે માણી રહ્યો હતો.

ઘરના દ્વારમાં પ્રવેશતા માતા બોલી, ‘આવ્યો બેટા’ .દીપકનો ઉત્સાહ અને ઉમંગ  માનો રૂક્ષ અવાજ સાંભળી ઓસરી ગયા. ફુલોનો ગુલદસ્તો ભલે માના હાથમાં પકડાવ્યો પણ  આંખો તેની શમાને પ્યાર કરવા અને આલિંગન આપવા તરસી રહ્યા હતાં.

ભલું થજો, શું  શમા એ વાંચવામાં સફળ થઈ ?





ઠેર ના ઠેર

15 02 2017

move

 

 

 

 

 

 

*******************************************************************************************************************************************

આ પ્રથા હિંદુસ્તાનમાં સદીઓથી ચાલી આવી છે.  ભલેને માનવી ચંદ્ર પર જાય કે મંગળ પર પણ આપણે ,’મિંયાની દોટ મસ્જીદ સુધી’ તેમાં માનવાવાળા. શું કામ નવી પ્રથા અપનાવીએ.  રાજકારણ તો આ દોટમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે.  જવાહરલાલની દીકરી ઈંદીરા ગાંધી, બાપની ગાદી પર બેઠી. તેના પછી તેનો દીકરો. ઈટાલિયન ‘વેઈટ્રેસ’ સોનિયા એક હથ્થુ રાજ ચલાવે છે.  હવે તેનો દીકરો, “પપ્પુ” વિચારે છે. તેને તો દિવસે તારા દેખાય છે. કારણ રાતે દારૂ ઢીચીને ક્યાય સૂતો હશે. પેલી પ્રિયંકા પણ પતિદેવ સંગે શમણામાં રાચે છે.  આજે ૨૧મી સદીમાં આ આપણી પ્રગતિ છે ?  ‘આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર.’

પેલા મોટા ગાદી પતિ ‘મહારાજો’ના દીકરા હવે બાપની ગાદી સંભાળે છે. આ કેવો સરસ વગર પૈસાનો ધંધો છે ! આપણા દેશની અંધશ્રદ્ધાળુ જનતા તેમને ભક્તિભાવથી સાંભળી પોતાના માટે સ્વર્ગે જવાની સીડીને પામવાની કોશિશ કરી રહી છે. લોખંડી પુરૂષ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે રાજાઓને તડીપાર કર્યા. આપણી પ્રજાએ મહારાજાઓ સર્જ્યા ! તેમના વૈભવની શું વાત કરવી. અનાસક્તિ ભોળા લોકોને શિખવી પોતે આસક્તિમાં રાચવું. ‘આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર.’

સ્વપનામાં પણ નહી વિચાર્યું હોય કે ડોક્ટરનો દીકરો ડોક્ટર અને વકીલનો દીકરો વકીલ. એમણે ભાણવું પડે છે. પોતાની લાયકાત પૂરવાર કરવી પડે છે. એમ કાંઈ બાપની ગાદી મળવી સહેલી નથી. મહેનત, પ્રયત્ન અને લાયકાત વગર તૈયાર થાળીએ જમવા બેસવું એ શોભાસ્પદ નથી. ‘આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર.’

પાયલટનો દીકરો શિખ્યા વગર પ્લેન ઉડાડી શકે?

માસ્તરનો દીકરો ભણ્યા વગર કોઈને શિક્ષણ આપી શકે?

અરે કારિગરોના દીકરા બાપ પાસેથી કારિગરી શીખી પછી તેમના ધંધામાં ઝંપલાવે છે. સોનીનો દિકરો સોનાર બને. મોચીનો દીકરો સોનીની જેમ ઘરેણાં ન બનાવી શકે. હા કોઈ હોશિયાર સોની પાસે રહી કળા શીખે તો વાત અલગ છે. ‘આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર.’

ભારતની જનતા ખૂબ ભાગ્યશાળી છે ,આજે આપણને શ્રી નરેન્દ્ર મોદીજી જેવા વડા પ્રધાન મળ્યા. વર્ષો પછી એવી વ્યક્તિના હાથમાં સુકાન છે કે જેમને હૈયે દેશ હિતની ભાવના છે. જેઓ મન મૂકીને દેશને માટે પ્રવૃત્ત બન્યા છે.

તાજા ખબર છે. ભારતથી હમણાં જ આવી, અઠવાડિયા પહેલાં.  અનુભવ યા કોઈ પણ જાતના રસ વગર બાપની ગાદી પર બેસવાનું સદભાગ્ય પ્રાપ્ત થયું. એક વાત તો કહેવી પડશે, આપણામાં સત્ય સામે ઉભા રહેવાની તાકાત નથી. કહેવાય છે ભારતમાં જે લોકો ભણેલા છે, સત્ય જાણે છે, તાકાતવર છે તેઓ અવાજ નથી ઉઠાવતાં.

” જેમ ચાલે છે તેમ ચાલવા દોને, આપણું શું જાય છે”.  આવી મનોવૃત્તિથી વસતાં લોકોને શું કહેવું ?  ‘આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર.’

દીકરીને બાપની કોઈ પ્રવૃત્તિમાં રસ નહી. અરે . ભલું જો પોતાનો ઘર સંસાર સરળતાથી ચલાવી શકે. હા, અમેરિકાનું   શિક્ષણ અને સારી સરકારી નોકરી. બાળકો ખૂબ હોશિયાર. પતિદેવ સાથે એવું જ ચાલે. પણ ઘરમાં ‘કંસાર ચોળીને’ ખાય તેથી વાંધો ન આવ્યો. ભલેને આખી દુનિયા ચાંદ પર જવાની વાતો કરે. આપણે તો આપણા કોચલામાં ખુશ છીએ. આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર.

હવે માબાપની ઉમર થઈ હતી. આમ તો ૮૦ની અંદરના. પણ દોડધામ એવી કરે જાણે ૬૦ના ન હોય. રૂવાબ પણ ઘણો. હા, પ્રવૃત્તિ કરીને જાતને વ્યસ્ત રાખે. શરીર શું કહે છે અને શું માગે છે તે સાંભળવું ખૂબ જરૂરી છે. સમાજામાં માન મરતબો જળવાય. સ્વભાવ ,એવો કે હમેશા બીજાને મદદ કરવા તત્પર રહે. એ પિતા બિમાર થયા. અને નાની એવી માંદગી ભોગવી વિદાય થયા.

હવે તેમની ચાલતી સંસ્થામાં વર્ષોથી સાથ આપનાર વ્યક્તિ નિકળી ગયા. જ્યાં આદર નહી, કામ પ્રત્યેની વફાદારીનો અહેસાસ નહી એવું જાણવા મળ્યું એટલે માન ભેર વિદાય થયા. નવા નિશાળિયા અને મદદ કર્તા બધા હોદ્દેદારો બની ગયા. દીકરીને કક્કો પણ આવડતો ન હતો એના હાથમાં લગામ સોંપી. કારણ તો કહે કે એના બાપે સંસ્થા શરૂ કરી હતી. ભારતમાં આવું બધું સવ સામાન્ય છે. આટલી બધી પ્રજા, માણસ મરે કે જીવે કોને પડી છે. કોણ શું કરે છે.

ઘણી વખત એમ થાય છે. “જેમ ચાલે છે તેમ ચાલવા દો”. તમને ન ફાવે તો તમારો માર્ગ બદલી નાખો. બાકી જો એક અક્ષર પણ બોલ્યા તો તમારું આવી બન્યું.  માત્ર પૂછવામાં આવે તો પ્રત્યુત્તર આપવો તે પણ ખપ પૂરતાં શબ્દોમાં.

ભારતમાં ચાલતી આ પ્રથાએ મારું ચિત્ત ડહોળી કાઢ્યું. ‘થયું આપણે હજુ પણ ઠેરના ઠેર’,—————-

 

 

 





વેલન્ટાઈન ડે, ૨૦૧૭

13 02 2017

 

day

 

 

 

 

 

*********************************************************************************************************************************************************

જીવનમાંથી તારી હાજરી ભુંસાઈ જશે

બે દિલો વચ્ચે વેઢાભર અંતર થઈ જશે

*

પ્રેમની ચર્ચા ચારે કોર સંભળાઈ હશે

અફવાઓને મોકળું મેદાન મળ્યું હશે

*

વિતેલા વર્ષો હવે  ઈતિહાસ બની જશે

ભૂગોળની નવી આવૃત્તિ તૈયાર થઈ જશે

*

સહુએ કરી મનગમતી વાતો વડા બનશે

અકાંતમા કરેલી ગુફતગુ અટકળ બનશે

**

વેલન્ટાઈન ડે નો  મધુરો દિવસ આવશે

દિલમાં સ્મરણોનો મેળો ઉમટ્યો હશે





ભૂખ્યાં જનોનો જઠરાગ્નિ”

10 02 2017

hungry

 ભૂ્ખ્યાં જનોનો જઠરાગ્નિ”

*******

અગ્નિના પ્રકારમાં જઠરાગ્નિ એ સહુથી અગ્રિમ છે. એ ક્યારેય બુઝાતો નથી. એ સંતોષાય છે ખૂબ જલ્દી, પણ તેની ઝીણી જ્યોત હમેશા જલતી રહે છે. જ્યારે કરસન નાનો હતો ત્યારે અનુભવી ચૂકેલો હતો.  બે બહેનોનો એકનો એક લાડકો નાનેરો ભાઈ હતો. પણ વિચાર હમેશા તેના ઉમદા અને પ્રગતિની દિશામાં  કૂચ કરતાં. ગમે તેટલી મુશ્કેલીનો સામનો કરી જ્યારે વકિલ બન્યો ત્યારે પિતાની આંખો ખુશીથી છલકાઈ ઉઠી. મા તો બિચારી આખી જીંદગી ્વૈતરાં કરી એવી કંતાઈ ગઈ હતી કે બે દીકરીઓને પરણાવી ચાલવા માંડ્યું. કરસનની પ્રગતિ તે ન જોઈ શકી, ન માણી શકી ! કરસન જેને કૃષ્ણ પર ભરોસો અને જાત માં વિશ્વાસ ,યેનેકેન પ્રકારેણ લંડન જઈ બેરિસ્ટર બનીને પાછો આવ્યો.

તેના સ્વપના પૂરાં કરવામો રસ્તો સરળ બન્યો. પિતાની હાલત નાદુરસ્ત રહેતી. બન્ને બહેનોનો સાથ અને કરસનની પિતૃભક્તિએ પૂરી સેવા ચાકરી કરી. અરે, લગ્ન પણ મોકુફ રાખ્યાં.  તે જાણતો હતો નવી આવનારી પિતાને અન્યાય કરશે.’ તેના દિલમાં બુઢા સસરા માટે લાગણી જન્મવી મુશ્કેલ નહી નામુમકિન હતી.’ જે તેનાથી સહન નહી થાય. પિતાએ આખરી શ્વાસ લેતાં કહ્યું ,

“બેટા તારી બધી મનોકામના પૂર્ણ થશે. મને મરતાં સમયે વચન આપ કે ,હવે તું લગ્ન કરી સંસાર માંડીશ.”   પિતાને તે ના ન પાડી શક્યો.

લંડનમાં કેતકી સાથે પ્રેમ થયો હતો. કેતકી તેના વિચારો અને તેની મનોકામના જાણતી હતી. તે પણ પાછી ભારત આવી પોતાના પિતા સાથે હાઈકોર્ટમાં જતી હતી. હવે કરસનનો માર્ગ ખુલ્લો થયો. મંઝિલ પર દોડવાના ઈરાદે કેતકી સાથે લગ્ન કરી રાજકારણમાં ઝંપલાવ્યું. તેના સ્વચ્છ વિચારો અને સત્યના આગ્રહને કારણે પ્રગતિ કદમ ચૂમતી આવી. રાજકારણમાં ફેલાયેલી બદી, અંધાધુંધી અને ભ્રષ્ટાચાર દૂર કરવાનો નિરધાર કર્યો.

કેતકી સાથે મસલત કરી બન્ને જણાએ સુંદર વિચાર ને હકિકતમાં ફેરવવાનો નિર્ધાર કર્યો. કેતકીને મેળવી કરસન જીવનના કાર્યો એક પછી એક આટોપતો આગળ વધી રહ્યો હતો.

નાતાલની ઉજવણી હોય પછી પૂછવું જ શું ? ચારે તરફ ખાણીપીણીની રેલમછેલ હતી. એક એક થાળીના ૫૦૦૦ રૂપિયા હતાં. હા,’ નોટ બદલી’નો જુવાળ  હવે શાંત થઈ ગયો હતો. જેમનાં ગયા તેમને લમણે હાથ મૂકીને રોવાનો વારો આવ્યો હતો.

સારું થયું કે પપ્પુ અને સોનિયાને હાર્ટ એટેક ન આવ્યો.

પેલી જયલલિતાનું શું થયું ?  એના કોઈ સમાચાર નથી.

લાલુ ને રબડી પણ ભૂગર્ભમાં ઉતરી ગયાં.

 કાળાં બજારીઆ તેમના ઘરની તિજોરીમાં  નોટોના થોકડાં જોઈ ,”મ્હો  વાળે છે”.

આ પ્રથા પહેલાંના જમાનામાં કોઈ પણ વ્યક્તિનું  મરણ થાય ત્યારે ગુજરાતના  ગામડાંઓમાં હતી. આજે પ્રચલિત છે કે નહી તેનાથી સાવ અજાણ છું. ‘હવે આ નોટોનું શું કરીશું ? 

કચરાની ટોપલીઓમાં પધરાવવાની, બીજું શું ‘.

જેને ફિકર હોય તે રસ્તા શોધે. તેને કારણે કાંઈ જીવન અટકતું નથી, નાતાલના તહેવારની ઉજવણી  ખૂબ મોટા પાયા પર ચાલતી હતી. મહેફિલ જામી હતી. ચારે બાજુ હાસ્યની છોળો રેલાઈ રહી હતી. શરાબની બાટલીઓનો ટંકારવ કર્ણપ્રિય લાગતો હતો. સંગીતના સૂર પર સહેલાણીઓ ઠુમકા મારી રહી હતી. ધરતી પર જો સ્વર્ગ હોય તો અંહી જ છે . ભલેને નોટો બદલાઈ પણ જેમની પાસે ટેક્સ ભર્યા પછી પણ અઢળક ધન હતું તેઓ  આનંદ ચાર હાથે લુંટવા માંગતા હતાં. આખી જીંદગી ગરીબોનાં લોહી ચૂસ્યા હતાં. તેમને જરા પણ શેહ કે શરમ ન અડે.  માદક અને મદહોશતા પ્રસરી રહી હોય  એમ ભાસતુ હતું.  આજના મુખ્ય મહેમાન આદરણિય પ્રધાન સાહેબ હજુ પધાર્યા ન હતાં. જામેલી મહેફિલ થોડી કાબૂ બહાર હતી. છતાંય સંયમની મર્યાદા જાળવી સહુ પોતાનું વર્તન કરતા હતા. કેમ ન કરે સમાજનો ઉપલો વર્ગ મળ્યો હતો !

સમાજનો એ વર્ગ , જેના ખિસ્સામાં પૈસાનું જોર હોય છે.  તેઓ પોતાની જાતને ખૂબ હોંશિયાર સમજે છે. અભિમાન તો તેમને નાકને ટેરવે બેઠેલું હોય. ‘ હુંપણું’ તેમના વાણી અને વર્તન દ્વારા છતું  થતું હોય. તેમના અવાજનો રણકો શંખ નાદ કરતા પણ બુલંદ હોય. જ્યાં ભપકો અને આડંબર સિવાય બીજું કશું નજરે ન પડે. આ એમનું જીવન અને આ એમનું મિત્ર મંડળ.’ જ્યાં પૈસો બોલે અને માનવી ડોલે.’ હા જ્યારે આવા ફંડફાળા ભેગાં કરવાના હોય ત્યારે તેમનો પૈસો કામ લાગે.

આજની મહેફિલનો મુખ્ય હેતુ, ‘બાબુલનાથ અનાથ આશ્રમના” બાળકો ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવી શકે તેને માટે ફંડ ભેગું કરવાનો હતો. એક જમવાની થાળીના પાંચ હજાર રૂપિયા તેમને મન મોટી વિસાત ન હતી. કારણ સુંદર હોવાને લીધે ‘કેટરિંગ કંપની’ના માલિકે એક પણ પૈસો લેવાની ના પાડી હતી. જે સભાગૃહ હતું તેનું ભાડું લેવાની તેના માલિકે પણ ના પાડી. સારાં કાર્યમાં સહુ પોતાનો ફાળો નોંધાવવા આતુર હતાં. આમ આજના કાર્યક્રમની આવકના ૧૦૦ ટકા અનાથ આશ્રમના બાળકોનો ઉચ્ચ શિક્ષ્ણ માટે વપરાવાના હતાં.

એટલામાં  પ્રધાન સાહેબ પધાર્યાની ઘોષણા થઈ. સોય પડે તો પણ સંભળાય તેવી શાંતિનું સામ્રાજ્ય ચારેકોર છવાઈ ગયું.પ્રધાન આવે એટલે એમની આજુબાજુ લોકો માખીની માફક બણબણે. આ માન પ્રધાનને  નહી , પણ તેમની ‘ ખુરશી’ ને છે.  પ્રધાન સાહેબ પોતે પણ આ વાતથી વાકેફ હતાં.   ટુંકુ ટચ  ભાષણ આપી સહુને આવકારી તેઓ બેસી ગયા. બે પાંચ નાનામોટા ભાષણ થયા. પ્રધાન સાહેબને બીજી બે પાર્ટીમાં જવાનું હતું. તેમને ખબર હતી જો રાતના ૯ વાગ્યા પહેલાં ઘરે નહી પહોંચે તો તેમના,’હોમ મિનિસ્ટર’ તેમની રેવડી દાણાદાણ કરી મૂકશે.

મનોરંજનનો કાર્યક્રમ ચાલુ થયો. લોકો પોતની માતૃભૂમિ માટેનો પ્રેમ દર્શાવવામાં તલ્લિન હતાં. જ્યારથી  શ્રી નરેન્દ્ર મોદી  આપણા દેશના  વડાપ્રધાન થયાં છે ત્યારથી દેશભક્તિના દર્શન થાય છે, પ્રજા જાગૃત બની છે. કૌભાંડો સંભળાતાં નથી. અને ચલણી નોટોને રદ કરી એ તો ખૂબ અગત્યનું પગલું લીધું છે. દેશની પ્રજામાં સહકારની ભાવના પણ જણાય છે. કાર્યક્રમ ખરેખર ખૂબ રસપ્રદ હતો.

પ્રધાન સાહેબને બીજા બે અગત્યના રોકાણ હતા. તેથી  જેવો કાર્યક્રમ પૂરો થયો કે  દરેક જણ પોત પોતાની જગ્યા પર ગોઠવાયા અને કતારબંધ ખાવાનું પિરસવાવાળા નિકળી પડ્યા. ડીનર માટેની વાનગી નો દમામ તો પેલા મંદીરના ઠાકોરજીના અન્નકૂટને પણ ઝાંખો પાડી દે તેવો હતો. જેની સોડમ આટલી સુંદર હોય તે અન્ન કેટલું ભવ્ય અને સ્વાદિષ્ટ હશે ? તેની કલ્પના જ કરવી રહી.  ભોજન બધુ પરોસાઈ ગયું. સમૂહમા પ્રાર્થના કરી દરેકે જમવાની શરૂઆત કરી. ‘ચિયર્સ’ કરીને એકબીજાના જ્યુસ પીવાના ગ્લાસ  ટકરાયા.  હજુ તો માંડ ખાવાની શરૂઆત કરી  ત્યાં અચાનક “આગની ભય સૂચક” ઘંટડી વાગી, દરેકના હાથમાં રહેલો કોળિયો મુખ સુધી પહોંચ્યો પણ નહી. શું કરવું તેની વિમાસણમાં હતાં. ત્યાં સહુથી પહેલા પ્રધાન એંઠા હાથે દરવાજા તરફ દોડ્યા.

પ્રધાન સાહેબ બહાર આવી ગયા એટલે હાજર રહેલી કોઈ પણ વ્યક્તિ કેવી રીતે ભોજનનો રસાસ્વાદ માણી શકે. દરેક જણ મિનિસ્ટરને અનુસર્યા.  મોટા શણગારેલા ભોજનના કમરામાંથી બહાર નિકળી વરંડામા જમા થયા. શું થયું ? કેમ આ ઘંટડી વાગી ? સહુ અટકળ કરતાં હતાં. પિરસાયેલાં ધાન રઝળી પડ્યા. બરાબરની ભૂખ લાગી હતી. પ્રધાન જ જ્યારે બહાર હોય તેમની આમન્યા જાળવવા સહુ બહાર એકઠ્ઠા થઈ અટકળ કરતાં હતાં.

ત્યાં તો બીજી તરફના બારણેથી લગભગ ૩૦૦ જેટલા ગરીબ બાળકો અંદર ધસી આવી સહુના એંઠા ભાણા પર ટૂટી પડ્યા. આંખના પલકારામાં ભપકાદાર શણગારેલાં રૂમની દશા બદલાઈ ગઈ. જ્યાં માંડ બસો માણસોનો સમાવેશ થયો હતો ત્યાં ૩૦૦ બાળકોની વાનર સેના ? મહેમાનોને કશી ગતાગમ પડી નહી. મજેદાર મિષ્ટાન અને ફરસાણની સોડમ પીછો છોડતી ન હતી . ત્યાં શીવજીના તાંડવ જેવું દૃશ્ય જોઈ બધા નવાઈ પામ્યા. આમંત્રિત  મહેમાનોની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. આ શું ચાલી રહ્યં છે એ સમજવાના હોશકોશ ઉડી ગયા હતાં. બધું જ મનભાવન ખાવનું સફાચટ થઈ ગયું.

અચાનક પ્રધાન સાહેબનો માઈક ઉપરથી અવાજ સંભળાયો. આમંત્રિત મહેમાનો, જે જોઈ રહ્યા છો, તે સત્ય છે. મારી વિનવણીથી આ નાટક કરવામાં આવ્યું હતું. યાદ રહે આપણા “ભારતના ગરીબ વર્ગનો જઠરાગ્નિ” જે દિવસે જાગશે ત્યારે ખંડેરની ભસ્મ કણી પણ હાથ નહી લાગશે”. સમજો તો સારું નહીતર પરિણામ માટે તૈયારી રાખજો. આ તો માત્ર ઝલક છે. એ હતા આપણા લાંચરુશ્વતથી અળગા રહેનારા પ્રધાન “_ _ _ _”.**** ખાલી જગ્યામાં તમારા ગમતા પ્રધાનનું નામ લખવાની છૂટ છે.

*****************************************************************************************





પંક્તિ અને ભક્તિ ====

6 02 2017

twins

*************************************************************************************************************

પંક્તિ અને ભક્તિ

*************

જ્યારે તુલસીને લગ્ન પછી દસ વર્ષે સારા દિવસ રહ્યા ત્યારે કનૈયો ખૂબ ખુશ થયો. જસુમતિનો પતિ, કનૈયો ગર્ભમાં હતો ત્યારે સીડી પરથી પડ્યો હતો. આખી ખોપરી ફાટી ગઈ. લોહીલુહાણ દેવાને જસુમતિ જોઈ પણ ન શકી. એણે ગર્ભના બાળકનું પણ ધ્યાન રાખવાનું હતું. દેવાના અને તેના પ્રેમનું એ ફુલ હતું. દેવો વર્ષોથી મકાન રંગવાના કામ કરતો. પૈસા સારા મળતાં.  આ વખતે વાંસ બરાબર બાંધ્યા નહિ હોય કે પેલી સૂતરી જૂની હતી તેથી ઘસાઈ ગઈ હતી. વાંસ ટૂટી પડ્યા અને રંગના ડબ્બા સહિત તે જમીન પર પટકાયો.

રૂપિયાના ત્રણ અડધા લાવે તેવી જસુમતિ હતી. ્તેના પૂજ્ય સાસુમાએ તેને પાંખમાં ઘાલી. દુખી બધા થઈ ગયા હતાં. પણ આવનાર પારેવડાંની ચિંતામાં પે્લું દુખ અડધું થઈ ગયું. તેમાંય જ્યારે કનૈયા કુંવર જેવો દીકરો આવ્યો ત્યારે સાસુ તેમજ વહુએ મળીને તેનું નામ જ કનૈયો રાખી દીધું. કનૈયાને થતું હું ,કોને મા કહું ? ‘માને કે દાદીને’? માએ જનમ આપી દાદીને ખોળે મૂક્યો. જસુમતિ પતિનો જામેલો ધંધો ચલાવવામાં પ્રવૃત્ત થઈ, મનમાં વિચાર્યું ,જો ધંધો ચાલુ નહી રાખું તો કનૈયાની સારસંભાળ કેવી રીતે કરશે ? માએ વહુની મરજીને માન્ય રાખી. ‘દીકરા કરતાં વ્યાજ વધારે વહાલું હોય.

તેને તો કનૈયામાં, દેવલો દેખાતો. દાદી હતી, લાડ પણ કરે અને સંસ્કાર, વિનય અને વિચાર સારા આપે. કનૈયો હતો નટખટ પણ ભણવામાં હોંશિયાર.   જેમ જેમ મોટો થતો ગયો તેમ સમજી શક્યો કે પિતા નથી. મા અને દાદી તેના માટે પ્રાણ પાથરે છે. દાદી તો કનૈયો પરણીને તુલસી સાથે ઘરે આવ્યો તેના હરખમાં ગાંડા જેવી થઈ ગઈ.  તુલસી પણ હતી એવી કે બન્ને ‘મા’ને ખૂબ પ્રેમ આપતી. ઉમર થઈ હતી.  દીકરાનો દીકરો પરણીને ઘરમાં સુંદર વહુ લાવ્યો, એ તો એના માટે ખૂબ આનંદના સમાચાર હતાં. તુલસી પણ સંયુક્ત કુટુંબમાં ઉછરી હોવાથી, દાદીનો પ્રેમ સમજી શકતી.  દાદીએ સારા દિવસો જોયા અને એક દિવસ ઉંઘમાં આંખ મિંચાઈ ગઈ.

કનૈયાને અને તેની માને અતિશય દુખ થયુ. દુખનું ઓસડ દહાડા. જસુમતિ હવે રાહ જોતી ક્યારે તુલસી શુભ સમાચાર આપે. દસ વર્ષે જ્યારે શુભ સમાચાર સાંપડ્યા ત્યારે જસુમતિનો હરખ ન માયો. પૂરા દિવસે તુલસીએ બે દીકરીઓને જન્મ આપ્યો. ભક્તિ નામ બધાને ગમ્યું હતું . બે આવી એટલે બીજીનું નામ પંક્તિ પાડ્યું.

નામ એવા સુંદર હતાં કે સાંભળનારને કાનમાં સંગીત જેવું લાગે. સુંદર પંક્તિ અને લાગણીશીલ ભક્તિ. કનૈયો અને તુલસી બન્ને જણા ‘ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ’ હતાં. બન્ને જણાએ ખૂબ મહેનત કરી નામના મેળવી હતી. બે સુંદર દીકરીઓને જન્મ આપીને થોડો વખત તુલસી વ્યસ્ત થઈ ગઈ. એ ચાર મહિનામાં બે આયા રાખી લીધી બન્ને જણા દાદીમાની હાજરીમાં બાળકીઓનું ધ્યાન રાખતાં.  દાદી પણ તેમના ઉછેરમાં ખૂબ ધ્યાન આપતી. સુંદર પંક્તિઓ દ્વારા ભક્તિ રસ બન્નેમાં રેડતી. આજના જમાના પ્રમાણે તેમને ઉછેરવાના હતાં.

તેને યાદ હતું કનૈયો દાદીના રાજમાં મોટો થયો હતો. બે હતાં એટલે એકલી ન રાખી શકે. તેને ઘડપણ પણ ધાર્યા કરતાં વહેલું આવી ગયું હતું. કેટલી નાની ઉમરમાં પતિ ખોયો, ઘર ગૃહસ્થી સંભાળી દીકરો યોગ્ય બનાવ્યો. એ માને કનૈયો ભગવાન કરતાં પણ વધારે પ્રેમથી રાખતો.

તુલસીએ ખૂબ પ્રગતિ કરી હતી. તેની વાણીના પ્રભાવથી તેને બહારગામ જવાનું પણ રહેતું. બીજા શહેરોમાં તેને ‘આમંત્રિત મહેમાન તરિકે ‘ બોલાવતાં . માગે તેટલી મોટી રકમ લોકો આપવા તૈયાર હતાં. તેણે પોતાના ક્ષેત્રમાં પ્રભુત્વ પ્રાપ્ત થયું હતું. તેના અનુભવો દ્વારા લોકોને ખૂબ જાણવા મળતું. ધંધામાં કેવી રીતે આગળ વધવું તેની બધી ‘ટેકનિક’ તે બતાવતી.

પંક્તિ અને ભક્તિ પોતાની મા વગર ઘણીવાર નારાજ થતાં. કનૈયો અને દાદી સમજાવતાં. બન્ને માની પણ જતાં. હવે તો તેમણે પણ સ્વિકારી લીધું કે મમ્મી, પોતાના ક્ષેત્રમાં ખૂબ આગળ વધવાની તમન્ના સેવે છે. ઘણિ વાર કનૈયો નારાજ થતો. સફળતાનો નશો એવો છે કે માનવીને એક વાર ચડૅ પછી તે ઉતારવો નામુમકિન છે.

પંક્તિ અને ભક્તિ વાણી, વર્તન અને હોશિયારીની મિશાલ હતાં. દિલમાં હમેશા ચિનગારી જલતી કે ,’મમ્મી નથી”.

જસુમતિ દીકરા અને વહુની બાબતમાં કશું બોલતી નહી. મનમાં સમજતી. કનૈયાએ પણ તુલસીને કશું કહેવાનું છોડી દીધું.

તુલસીને અમેરિકાથી એક સારી ,’ઓફર ‘આવી. તુલસી ના ન પાડી શકી. સેમિનાર પંદર દિવસ માટે લેવાનો હતો. અમેરિકા જવાની તૈયારીમાં તુલસી વ્યસ્ત થઈ ગઈ.  આવી સુનહરી તક છોડવા તુલસી તૈયાર ન હતી. ઘરે આવીને વાત કરી ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે, એ દરમ્યાન બન્ને દીકરીઓને બેંગ્લોર કોલેજમાં ભણવા જવાનું છે.

‘મમ્મી તમે અને કનૈયો  ભક્તિ અને પંક્તિને મૂકવા જજો. આવ્યા પછી હું તેમને મળવા બેંગ્લોર જઈશ’.

કનૈયો અને જસુમતિ દીકરીઓને બેંગ્લોર મૂકવા ગયા. બન્નેને સાથે જ કોલેજમાં એડમિશન મળ્યું હતું. જસુમતિ એ ખૂબ કાળજીથી તેમને ,’હોસ્ટેલમાં’  સગવડ કરાવી આપી.  દીકરીઓને દુઃખ થયું મમ્મી મૂકવા ન આવી શકી. દાદી અને પિતાના પ્યારમાં એ વાત હળવી બની ગઈ. પૈસાતો ખૂબ હતાં . મમ્મીનો પ્રેમ ખાલી ખૂટતો હતો. આખી જીંદગી બન્ને બહેનો મમ્મીની છાંવ અને વહાલના તરસ્યા રહ્યા.

બન્ને જણા ગયા, ઘર ખાલી થઈ ગયું. દાદીને ખૂબ એકલું લાગતું. અચૂક રોજ ફોન ઉપર વાત કરતી. તેમને કોઈ વસ્તુની જરૂર હોય તો વ્યવસ્થા કરી આપતી.   કનૈયો અને તુલસી પોતાના વ્યવસાયમાં ગળાડૂબ  રહેતાં. જસુમતિ , દીકરીઓનું ધ્યાન રાખતી. પોતાનો સમય ભગવત ધ્યાન તથા સેવાપૂજામાં પરોવતી. હવે તો રસોઈ માટે પણ બાઈ રાખી હતી.   જસુમતિ એકલી આ બધા કાર્ય કરી શકે એમ ન હતી. દીકરીઓ ભણી ને ઘરે પાછી આવી.

ઘરમાં આનંદ મંગલ છવાઈ ગયો.  દીકરીઓ મોટી થાય એટલે સાસરે તો જવાની. મન પસંદ સાથી મેળવી બન્ને ખુશ હતાં.   લગ્નની શરણાઈ વાગી. બે મહિનામાં બન્ને ને પરણાવી વિદાય કરવાની ઘડી આવી ગઈ.  મોટી અમેરિકા જવાની હતી અને નાની સિંગાપોર .લગ્ન મંડપમાં કન્યાદાન દેવાના સમયે જ્યારે ગોરમહારાજે માતા અને પિતાને બોલાવવા કહ્યું ત્યારે, પંક્તિ કહે,” મારું કન્યાદાન મારી દાદી કરશે”.





મોઢું ધોવા ન જઈશ

3 02 2017

go

 

 

 

 

 

 

 

*********************************************************************************************************************************************

લીના વિચારી રહી, મનને ફંફોળતી હતી. આયનાની સામે ઉભી રહીને તેને પ્રશ્ન પૂછી રહી. તેને ખબર હતી આયનો જુઠું નહી બોલે.

“લાવણ્ય, અમેરિકાથી આવ્યો છે. એક વખત પરણ્યો હતો. છૂટાછેડા શું કામ થયા એની માથાઝીક કરવાનો સમય નથી.  મારી મમ્મીને ત્રણ દીકરીઓ છે. પિતાની આવક બાંધી છે. સત્યવાદી હરિશ્ચંદ્રને જોવા હોય તો, મારા પિતા ચંદ્રકાંતને મળવું. જો હું પરણીને અમેરિકા જાંઉ તો નાની બન્ને બહેનોનો રસ્તો પણ મોકળો થઈ જાય.  મારા દાદા અને દાદીને અમારે ભાઈ નથી તેનું ખૂબ દુખ હતું. શું મારી મોટી બહેન તરિકે ફરજ નથી બનતી કે મારા પિતાનો બોજો હળવો કરું ?

બાંધી આવકમાં ઘર ચલાવતાં કોઈ ચાંદનીથી શીખે. ત્રેવડ ત્રીજો ભાઈ છે. ચંદ્રકાંત તેના પર વારી જતો. ત્રણેય દીકરીઓને ખૂબ માવજત અને કાળજીથી ઉછેરી હતી. નાની તો એવી ચબરાક, દાદાના ખોળામાં બેસે અને કહે, ” હેં દાદા, હું જો છોકરો હોત, તો કઇ રીતે જુદી હોત’?

‘તું તો મારો રશ્મી છે, ખબર છે રશ્મી છોકરો પણ હોય અને છોકરી પણ હોઈ શકે.” કહી પ્રેમથી ગળે વળગાડતાં.

‘જો હવે બોલ્યાં છો કે મારા પપ્પાને દીકરો નથી તો તમારા ખોળામાં નહી બેસું’. કહી ડીંગો બતાવી ભાગી જતી.

લાવણ્ય પરણીને છ મહિનામાં છૂટો થઈ ગયો હતો. લકી સાથે પરણ્યો તે એક ઈત્તફાક હતો. અમેરિકામાં મોટો થયેલો લાવણ્ય હોંશિયાર જરૂર હતો. જ્યારે લકી, ભારતમાં મોટી થઈ અમેરિકા ભણવા આવી હતી. બન્ને એક જ યુનિવર્સિટીમાં સાથે ભણતાં હતામ. સીધો સાદો લાવણ્ય, લકીની ઉસ્તાદીમાં ફસાઈ ગયો. લકી ખૂબ સુંદર હતી. તેનું રૂપ, તેનું હાસ્ય ભલભલા મુનિવરને ચળાવે એવું હતું. લાવણ્યે જ્યારે તેના માતા અને પિતા પાસે લગ્નનો પ્ર્સ્તાવ મૂક્યો ત્યારે લાવણ્યની મમ્મીને લાગ્યું ,’દીકરો મારો ઉતાવળ કરે છે’. લકીના દબાણ પાસે લાવણ્યનું કશું ચાલ્યું નહી. એકલો બેઠો હોય યારે વિચાર કરતો, “લાવણ્ય તું ઉતાવળ તો નથી કરતો ને”?

લકીએ, લાવણ્યમાં શું ભાળ્યું એ કહેવું મુશ્કેલ હતું. અમેરિકામાં વર્ષોથી રહેતો હતો. એક બહેન હતી પણ જે પરણીને લંડન રહેતી હતી. લાવણ્યને કોલેજ કાળ દરમ્યાન મિત્રતા ઘણાં સાથે થઈ હતી. લકીની વાત કાંઈ જુદી હતી. બસ છ મહિનામાં બન્નેનું ભણતર પણ પુરું થવાનું હતું. કોઈ પણ છોકરી અથવા સ્ત્રીના મગજમાં શું ચાલે છે, એ કળવું મુશ્કેલ છે. પ્રયત્ન કરવાથી નિષ્ફળતા મળશે એમાં શંકાને સ્થાન નથી.

‘ચાલને હવે પરણી જઈએ’.

‘ઉતાવળ શું છે’?

‘આમ મિલન પછી જુદાઈ ખૂબ સતાવે છે’.

‘તું કહેતી હોય તો જુદો અપાર્ટમેન્ટ લઈએ’.

‘ના, બાબા ના લગ્ન પહેલાં’?

‘એટલે તો કહું છું લગ્ન કર્યા હોય તો પછી, તું અને હું, હું અને તું.’

લકીએ પોતાના મમ્મી અને પપ્પાને મુંબઈથી બોલાવ્યાં. તે અંહી મામાને ત્યાં રહેતી હતી. આખો દિવસ કૉલેજમાં હોય અને શનિ અથવા રવી મિત્રો સાથે.  પોતાની દીકરીના અવગુણ કોઈ માતા અને પિતાને દેખાતાં નથી હોતાં. એમાંય આ ૨૧મી સદીમાં ? મોઢું જ ખોલવાનું નહી. તેમાંય પરદેશમાં એકલી રહેતી દીકરીને કશુંજ કહેવાય નહી. જો કે આજકાલ ભારતમાં પણ માતા અને પિતા બાળકોને કશું કહી શકતા નથી. લકીની જીદ પાસે બધાંએ નમવું પડ્યું.

લગ્ન લેવાયાં. બહેન અને જીજુ લંડનથી આવ્યા. લાવણ્યની બહેન લોપા ભાભી, જોઈને ખુશ થઈ ગઈ.

અરે વાહ, મારા ભાઈ તારી પસંદને દાદ દેવી પડશે’.

સર્જનહારે સ્ત્રી અને પુરૂષની પ્રકૃતિ અલગ બનાવી છે. તેઓ સરળ અને ખટપટ વગરના હોય અને સ્ત્રીઓને વાતનું વતેસર કરતાં આવડે. બન્નેમાં અપવાદ હોઈ શકે. લકી લગ્ન પહેલાં જે લાવણ્યના પ્રેમમા મશગુલ હતી તે હવે વાતે વાતે લાવણ્યમાં ખામીઓ જોતી થઈ ગઈ.

‘અરે, તે આજે કપડાં લોન્ડ્રી બાસ્કેટમાં ન નાખ્યા.’

‘દાઢી કર્યા પછી આખું સીન્ક કેટલું ગંદુ કર્યું તે’ .

લકી કામની મહા આળસુ. પોતાનું માંડ માંડ કરતી હોય ત્યાં પતિદેવનું કેમ કરે?

‘તને શું વાંધો છે, દર અઠવાડીયે મેઈડ આવે છે તે સાફ કરશે.’

સાવ નજીવી બાબતોમાં ઝઘડો થતો અને પછી તેમાંથી સરજાતું મહાભારત.

આજે કોને ખબર કેમ લાવણ્યએ બધું ચોખું ચટાક કરી નાખ્યું. તેને મન હતું આ શનિ અને રવી બન્ને જણા ડ્રાઈવ ઉપર જાય. સાન એન્ટોનિયોના રિવર વૉક પર હિલ્ટનમાં રૂમ બુક કરાવ્યો હતો. લકીને સરપ્રાઈઝ આપવા માગતો હતો.

લકી ઉઠી, બ્રેકફાસ્ટ લઈને કહે, આજે મારી ફ્રેન્ડ ઈન્ડિયાથી આવી છે તેને મળવા જવાનો પ્લાન છે.

બસ થઈ રહ્યું. લાવણ્યએ તેને પોતાનો પ્લાન જણાવ્યો. લકી એકની બે ન થઈ.

‘તે મને પૂછ્યું હતં’?

‘અરે, આ તો સરપ્રાઈઝ હતું તારા માટે’.

તારી ફ્રેન્ડને રવીવારે સાંજે પાછા આવતા લઈ આવશું, એવું હશે તો હું મન્ડે ઓફ લઈશ. ‘

લકી માની નહી અને પછી આદત પ્રમાણે થયું મહાભારત. લાવણ્યને ખૂબ ખરાબ લાગ્યું. તેને થયું લકીને પરણવામાં ઉતાવળ તો નથી કરીને. લકી તો ફ્રેન્ડને લેવા જતી રહી. બન્ને જણા બહાર લંચ ખાઈને પિક્ચર જોવા ઉપડી ગયા. રાતના પાછી આવી ત્યારે ઘરમાં લાવણ્ય ન હતો. તે પોતાના મમ્મી અને પપ્પાને ત્યાં જતો રહ્યો હતો.

રોજના આ ઝઘડાથી તે કંટાળી ગયો હતો.

લકી પણ જીદે ભરાઈ અને બન્ને જણા છૂટા પડ્યા.

આ લાવણ્ય ફરીથી લગ્ન કરવા મુંબઈ આવ્યો હતો. લીનાને તેની મિત્ર મારફત મળ્યો. લીના સાથે તેણે ખુલ્લા દિલે વાત કરી. ખબર નહી કેમ લીનાને લાવણ્યની વાતમાં સચ્ચાઈનો સૂર સંભળાયો. પોતે ૨૪ વર્ષની હતી . લાવણ્ય ૩૦ વર્ષનો જુવાન. લકીથી દાઝેલો લાવણ્ય જરા ચેતીને ચાલ્યો. તેણે લીનાને અમેરિકાની લાઈફ સ્ટાઈલથી વાકેફ કરી.

‘મારી સખી હીના, પણ હ્યુસ્ટનમાં રહે છે. ત્યાંની જીંદગી, કામ અને નોકરી એ મને ડરાવી શકે તેમ નથી. લાવણ્ય, તમે હીનાને નથી ઓળખતાં. હીના, લકીને ઓળખે છે. તેના સ્વભાવથી પણ પરિચિત છે. હા, આમા બન્ને પક્ષે તટસ્થ રીતે વિચાર કરવો જરૂરી છે. તમારી વાતમાં સચ્ચાઈનો રણકો મને સંભળાય છે.

લાવણ્યને લીના ગમી હતી. તેની બોલવાની આકર્ષક ઢબ અને આત્મવિશ્વાસ આંખે ઉડીને વળગે તેવા હતાં. લીનાએ સમજીને કદમ ઉઠાવ્યું.  પાછળ બે નાની બહેનોનું ભવિષ્ય પણ સુધરવાનું હતું. પિતાની બાંધી આવકમાં તેમનો બોજો હળવો કરવાનો ઈરાદો તરવરતો હતો.

દાદાને, પોતે દીકરો નથી પણ દીકરા તરીકેની ફરજ અદા કરવામાં પાછી નહી પડે તે જણાવ્યું. ‘દાદા હું સરખી રીતે ગોઠવાઈ જાંઉ પછી બન્ને બહેનોને ત્યાં બોલાવીશ.’

દાદાએ આશિર્વાદ આપ્યા, ‘બેટા સહુ પ્રથમ તારી ફરજ બને છે કે લાવણ્યને સુખ આપજે. તેના માતા અને પિતાને દીકરી બનીને ચાહજે.’ તારી બન્ને બહેનો પણ તેમનું નસિબ લઈને આવી છે. લક્ષ્મી ચાંદલો કરવા આવી છે.

લાવણ્ય ખરેખર હોનહાર છે. તેના નસિબમાં જે હતું એ તારે તેને વિસરાવવામાં મદદ કરવાની છે.’

“તું સુખી થજે”.

દાદા મનમાં બબડી રહ્યા, ‘આ મારો સવાયો દીકરો છે.’