મારી સહેલી

21 08 2017

મિત્ર માટે ઘણી વાતો સાંભળી, ઘણી વ્યાખ્યા વાંચી. આજે તેને નવી નજરથી નિહાળીએ.

” જે અત્ર, તત્ર, સર્વત્ર વર્તાય તે મિત્ર”.

તમને થશે આમાં અતિશયિક્તિ છે. મારા મંતવ્ય પ્રમાણે તે યથાર્થ છે. આજે જ્યારે મિત્ર વિષે લખવાનો વિચાર સ્ફૂર્યો ત્યારે મનમાં આંધી ઉઠી. કયા મિત્ર વિષે લખું. મારા ભારતના શાળાના મિત્રો, કોલેજકાળ દરમ્યાનના મિત્રો કે પછી આજકાલ જેમનિ સાથે મારો સુંદર સમય વ્યતિત થાય છે તે મિત્ર. મિત્ર માટે એક સનાતન સત્ય તારવ્યું છે.

‘જુનું તે સોનું, એ તો ચીલાચાલુ વાત થઈ. ઘણિ વ્યક્તિઓને નવા મિત્રો મળે છે ત્યારે જુનાનો ભાવ નથી પૂછતાં. મારું માનવું છે, હા નવા મિત્રો હીરા બરાબર હોય, કિંતુ હીરાને જડવા સોનાની આવશ્યક્તા છે”.

સહુ પ્રથમ ‘પતિના વેષમાં મળેલો જીગરી દોસ્ત’. જેને વિષે કંઈ પણ લખવું એટલે,’ કરના કંગન જોવા આરસીની જરૂરિયાત’ લાગે !

મ, ઇ, ત અને ર. મુંબઈના, ઈતિહાસ થઈ ગયેલા, તાજા અને રમતિયાળ. આ થઈ મિત્રની સંધિ. મુંબઈમાં વિતાવેલા બાળપણ અને શાળા દરમ્યાન થયેલા મિત્રો આજે ૬૦ વર્ષે પણ સાથ નિભાવે છે. ‘જો હું મારા મિત્રના ખોલામાં માથું મૂકીને સૂતી હોંઉને તે મારી ગરદન કાપે તો પણ હું માનું કે તેમાં મારું ભલું હશે !’ આવો ગળા સુધીનો વિશ્વાસ હોય તેને મિત્ર કહેતા ગર્વ અનુભવું છું.” શાળા અને કોલેજ દરમ્યાનની મિત્રતાની ઈમારત નિઃસ્વાર્થતાના પાયા પર  ચણાઈ હતી. આજે આટલા વર્ષો પછી પણ તેની કાંકરી ખરી નથી. આવી મિત્રતા નસિબદારને મળે. જ્યારે પતિએ છેહ દીધો , ભર જુવાનીમાં સાથ ત્યજ્યો ત્યાર પછી ૨૦ વર્ષ સુધી દરરોજ ફોન ઉપર સમાચાર પૂછવા, એ આવા જીગરી મિત્ર જ કરી શકે.

‘અરે, તું અમેરિકામાં એકલી રહે છે. અંહી આવી જા આપણે સાથે આખી જીંદગી જીવીશું’ આવું વાક્ય મિત્રને મુખે સાંભળવા મળે ત્યારે એમ થાય ‘હે ઈશ્વર તારી દયા અને કરૂણાની વર્ષા ધોધમાર થઈ રહી છે’.

મિત્ર વિષે લખતા પર્વત સમાન ખડિયો અને સાગર સમાન સ્યાહી પણ ખૂટી પડશે. છતાં પણ મનોભાવ વ્યક્ત કરીશ અને તમને ખાત્રી થશે વાતમાં દમ છે ! ઈતિહાસ બની ગયેલા મિત્રો પણ ક્યારેક યાદ આવે. તેમની સાથે વિતાવેલી જીંદગીની યાદગાર પળો આંખના ખૂણા ભીના કરવામાં સફળ થાય. તેમના હસતા ચહેરા અને જીંદગી પ્રત્યેની જીજીવિષા હ્રદયને સ્પર્શી જાય.

‘અરે, પણ તું અમેરિકા જઈને આવી કેમ થઈ ગઈ ? તારા મોઢા પરનું નૂર ઉડી ગયું.’ મિત્રની આ લાગણી શું કહી જાય છે. ભારતમાં રાજરાણી જેવુ જીવન હતું. અમેરિકા બે બાલકો સાથે આવી, પાર્ટ ટાઇમ જોબ, ઘરકામ અને કહેવાય અમેરિકા. હવે તો આ જીંદગી ગમી ગઈછે. જુવાની વિતાવી, બુઢાપાએ ધામો નાખ્યો. લાગણી બતાવનાર એ મિત્રો ઈતિહાસના પાના પર નામ લખાવી ગયા.

તાજા મિત્રોની તો વાત જ ન પૂછશો. તેમના વિના આ જીવન નૈયા ક્યારની ડૂબી ગઈ હોત. માત્ર પાંચ મિત્રોનો પંચ કોણ છે. હમેશા મળીએ ત્યારે એમ લાગે હજુ કોલેજ જતા જુવાન છીએ. કોઈ વાતનો ઉપકાર ન ચડે. ક્યારેય મેં તારું કર્યું એવી ભાવના ન સ્પર્શે. અડધી રાતના જરૂર પડે તો પણ ફોન કરતા સંકોચ ન થાય. તેમને જરૂર હોય ત્યારે દોડી જવું.

‘અરે, તારો ફોન ન આવ્યો ? શું તું નાટક જોવા આવવાની નથી?’

મિત્રની ગાડીમાં જવાનું, પાછા આવવાનું અને ઉપરથી એ મિત્ર જ મને ફોન કરે, ‘કેમ તારો ફોન ન આવ્યો’.  તેમને સહુને ખબર છે, રાતના હું એકલી નહી જાંઉં. ગાડી છે, ચલાવતા આવડે છે. છતાં રાતના સમયે એકલા જવું પસંદ નથી. ઈર્ષ્યા ન કરશે. સારા મિત્રો જરૂર મળે છે. જો તેમાં “સ્વાર્થ મુખ્ય ભાગ ન ભજવતો હોય તો”!

હવે ખરો વારો આવે છે તાજા અને રમતિયાળ મિત્રોનો. એ મિત્રો જેમ જીવનમાં પ્રાણ વાયુની જરૂર છે ,તેવા કહી શકાય. મળે એટલે બસ હસવાનું, નવી નવી વાતો સંભળાવવાની ઝુંબેશ ચાલુ થઈ જાય. વ્યક્તિ ‘ઘરડી’ ક્યારે થાય. એ પ્રશ્નનો આ જવાબ છે. જે સમયે ઉદાસી દિલમાં સ્થાયી થાય અને મુખ પરથી હાસ્ય વિદાય થાય. ત્યારે સમજવું આ વ્યક્તિ ગઈ કામથી. માત્ર મરવાને વાંકે જીવે છે. તાજા મિત્રો માત્ર જુવાન હોઈ શકે તે જરૂરી નથી.

ઘણી વખત જુવાનોના દિલમાં આળસ ઘર કરી જાય છે. જ્યારે આધેડ ઉમરના મિત્રો બધી જવાબદારીથી મુક્ત થયેલા હોય છે. તેમનું વાંચન વિશાળ હોય. નુભવોનો અણમોલ ખજાનો હોય એવા મિત્રો જીમ્દગીને હમેશા તરવરાટ ભરી રાખે છે. હા, ઘણા અડિયલ, ખડૂસ જેવા મિત્રો હોઈ શકે. તેમનાથી નાતો તોડાય નહી પણ ‘ખપ પૂરતો’ જરૂર કરી શકાય.

મિત્રતા વિષે દરેકને અનુભવ થયા હોય છે. ‘જો સારો મિત્ર ન મળ્યો હોય તો તેમાં વાંક સ્વનો જ હોઈ શકે. એ હું દાવા સાથે કહું છું. મિત્રની પીઠ ફરી નથીને તેની ખોદણી કરવી’. હવે આવી વ્યક્તિને મિત્ર ન મળે તેમા વાંક કોનો?

‘મેં એને કેટલી સહાય કરી, મેં વખત આવે પૂછ્યું તો ધડ દઈને ના પાડી દીધી.’અરે મારા મિત્ર, સંજોગ તો જો ? તેની ના પાડવા પાછળનું રહસ્ય જાણીશ ત્યારે તારો અભિપ્રાય બદલાઈ જશે.’

અતિશયોક્તિ લાગશે પણ અમુક અંશે બાળકો પણ મિત્ર હોય છે. બહેન અને ભાઈ સમજે તો મિત્ર બની શકે છે. એક વસ્તુ સદા હ્રદયમાં કોતરવી, ‘ દરેક સંબંધ ની મધ્યમાં ખૂબ બારિક લક્ષ્મણ રેખા હોય છે’. જેને લાંઘવાનો પ્રયત્ન કદાપિ ન કરવો. દરેક સંબંધ સ્વાર્થના પાયા પર ટકે છે એમાં થોડી અતિશયોક્તિ લાગશે ?





કામણગારી આંખ

17 08 2017

 

કાળી, ભૂરી, માંજરી, મારકણી, શરમાળ, તોફાની, કેટલાય વિશેષણ આપીને થાકતો ત્યારે અંતે બંધ પાંપણો પર હળવેથી ચુંબન આપતો શૈલ આજે મુંગો મંતર થઈ ગયો હતો. સોનાલી સાથેની પ્રથમ મુલાકાત યાદ આવી ગઈ.

“તારી આંખનો અફીણી તારા બોલનો બંધાણી તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો”.

આમ પણ આ ગીત શૈલને બચપનથી ગમતું.  એમાં વળી સોનાલીની હરણીશી ચંચળ આંખો, ઉપર કાળી મજાની ભ્રમર એટલી કલામય હતી કે જોયા પછી આંખ ખસવાનું નામ લેતી ન હતી. એ આંખ દ્વારા એણે સોનાલીના હૈયામાં ડેરા તંબુ તાણ્યા હતાં.  સોનાલીની આંખોનો દિવાનો શૈલ આજે  હોસ્પિટલના ખાટલામાં સૂઈને છત સામે અપલક નેત્રે તાકી રહ્યો હતો . માત્ર ડાબી આંખથી ! તેની વાચા હણાઈ ગઈ હતી. શું કરવું તેન ગડમથલ ચાલતી હતી. પ્રશ્ન જરૂર થાય કેમ માત્ર ડાબી આંખથી, જમણી આંખને શું થયું ?

આંખના ડોક્ટરની નાનીશી ભૂલને કારણે શૈલે જમણી આંખ ગુમાવી હતી. અત્યારે તેના પર માત્ર પાટો હતો. પાકો નિર્ણય લેવાનો હતો કે આનો ઈલાજ હવે કઈ રીતે કરવો. આંખના ડો. મર્ચન્ટ પોતાના કાર્યક્ષેત્રમાં ખૂબ નામાંકિત હતા. કયા કારણસર આવી અક્ષમ્ય ભૂલ કરી બેઠા તેનો તેમને ખૂબ અફસોસ હતો. પોતાની ભૂલની માફી માગી. બદલામાં કઈ રીતે શૈલ અને સોનાલીને રિઝવી શકે તે સઘળું કરવા તૈયાર હતા. જેને કારણે તેમના નામને બટ્ટો ન લાગે અને ‘આંખની દુનિયામાં’ જે નામના કમાઈ હતી તે ધુળધાણી ન થઈ જાય.

સોનાલી આજે લગભગ દસ દિવસ પછી શૈલને હોસ્પિટલમાં એકલો મૂકી પોતાના કપડા લેવા ઘરે ગઈ હતી. તેને થયું ઘરે જઈ શાંતિથી શાવર લઈ મસ્ત એલચી અને કેસરની ચા પી છી આવીશ. શૈલ માટે ચા થરમોસમાં લઈને આવીશ. ચાના રસિયાને  ઘરની ચા પીવી ગમશે.

શૈલને તો બસ સોનાલીની આંખો વિશે જ વિચાર સતાવતો હતો. શરીરના બધા અંગોનું મહત્વ છે. કિંતુ આંખ, એની શી વાત કરવી. શૈલ અંતે નિર્ણય પર આવ્યો. ડો. મર્ચન્ટ ઓપરેશન તેમજ હોસ્પિટલના એક પણ પૈસો લેવાના નથી. તેને બે કરોડ રૂપિયા બદલામાં આપવાનું સ્વિકાર્યું છે. નવી આંખ સારામાં સારી બેસાડી આપશે. જોનાર દ્વિધામાં પડી જાય કે કઈ સાચી અને કઈ ખોટી.

ગમે તેટલું કરે પણ જન્મતાની સાથે મળેલી જમણી આંખની તોલે કશું ન આવે. હવે મન મનાવ્યા વગર છૂટકો ન હતો.  પેલી ગયેલી આંખ કોઈ પણ કિમતે યા સંજોગોમાં પાછી આવવાની ન હતી. સોનાલી ખૂબ દુખી થઈ. પોલિસ કેસ નહી કરવાની બન્ને જણાએ બાંહેધરી આપી હતી. આજે સવારથી શૈલને નવી આંખ બેસાડવાનું ઓપરેશન ચાલતું હતું. સોનાલી વેઈટિંગ રૂમમાં કોફી પીધા કરતી હતી. અંતરથી પ્રભુને પ્રાર્થના કરતી હતી કે ઓપરેશન સફળતા પૂર્વક પુરું થાય. અંતે તે ઘડી પણ આવી પહોંચી. સ્ટ્રેચર પર શૈલને લઈને નર્સ આઈ.સી.યુ. તરફ જઈ રહી હતી.

શૈલ ઓપરેશન થિયેટરમાંથી પાછો પોતાના રૂમમાંઆવ્યો. જમણી આંખ પર પાટો હતો. અશક્તિ અને દવાને કારણે ઘેનમાં હતો. સોનાલી તેને જોઈને ખુશ થઈ ગઈ. અંતરમાં શૂળ ભોંકાતી હતી, જેને કારણે સોનાલીની ભૂખ, તરસ અને નિંદર  ઉડી ગયા હતા. સોનાલીને અફસોસ હતો કે શૈલની એક આંખ કામ નથી કરતી. નવી આંખ વિષે જ્યારે ડો. મર્ચન્ટ વાત કરતા ત્યારે અચૂક કહેતા ,’જો કોઈને ખબર ન હોય તો કહી ન આપે કે કઈ આંખ ખોટી છે’.

બન્યું પણ એવું જ કે શૈલ જ્યારે ઓપરેશન પછી બહાર આવ્યો અને ત્રણ દિવસે પાટો ખોલ્યો તે સમયે ત્રણે જણા અવાચક થઈ ગયા. આટલું સરસ કામ જોઈને શૈલ આંખ ગુમાવ્યાનું દુઃખ વિસરી ગયો. જુવાની હતી એટલે ડાબી આંખે બધું કામ બરાબર ચાલતું હતું. શોભાની જમણી આંખ કશા કામની ન હતી. શૈલને ગાંડા જેવો વિચાર આવી ગયો,’ હવે એક આંખે જોવાનું છે તો ભલા સારું સારું જોજે. ‘

સોનાલી કોઈક વાર ખૂબ દુઃખી થતી. તેણે નાનપણમાં દાદીને મોતિયાના ઓપરેશન પછી આંખ ગુમાવતી જોયેલી હતી. આજે આધુનિક જમાનામાં જ્યાં લેઝર દ્વારા સર્જરી થાય છે, ત્યાં આવું પરિણામ કેવી રીતે આવ્યું? શૈલે તો આ વાત સહજ રીતે સ્વિકારી હતી. સોનાલી માટે તે ખૂબ કઠીન હતું.

આજે રવિવાર હતો ને ગાડીના ડ્રાઈવરે રજા લીધી હતી. ઓપરેશન પછી બને ત્યાં સુધી શૈલ ગાડી ચલાવવાનું ટાળતો . શૈલ અને સોનાલી સિનેમા જોવા ગયા. પાછા વળતા જીદ્દી ટેક્સીવાળા તેઓ રહેતા હતા એ દિશામાં આવવાની ન પાડતા હતા. શૈલે તેનો  જૂનો, કાયમનો કિમિયો અજમાવ્યો.

‘આને જાને કા ભાડા દેગા’

‘શેઠ આપ કુછ ભી દો, હમારે ઘરકા વો રાસ્તા નહી હૈ. હમ થક ગએ હૈ’.

હારી થાકીને બન્ને જણા બસની લાઈનમાં ઉભા રહ્યા. મુંબઈ શહેરમાં સિનેમા છૂટે ત્યારે બસ પણ ખીચોખીચ ભરેલી હોય. શૈલની બાજુમાં એક નાનો પાંચ વર્ષનો છોકરો ઉભો ઉભો રડતો હતો. થાકેલો હતો અને ઉંઘ આવતી હતી.

શૈલને મસ્તી સુઝી. તેણે પોતાની ડાબી આંખ કાઢી, ઉછાળી અને પાછી આંખમાં ગોઠવી દીધી.

પેલું નાનું બાળક રડવાનું ભૂલી ગયું. ‘અંકલ,  આ તમે શું કર્યું’?

‘બેટા, આ બે માળવાળી બસમાં ઉપર જગ્યા છે કે નહી તે જોવા મારી આંખને મોકલી હતી’.

‘અરે અંકલ, તમે તો મોટા જાદુગર છો’.

‘હા, જો ને  બેટા આ ૧૦૨ નંબરની બીજી બસ આવી પણ પેલો કંડક્ટર બસ ઉભી જ નથી રાખતો. મારે તપાસ કરવી હતી કે તે, સાચું બોલે છે કે ખોટું’.

પેલા બાળકની મમ્મી તો દીકરો ચૂપ થયો એટલે ખુશ થઈ ગઈ.

સોનાલી, ભડકી,’શું નાના બાળક જોડે મસ્તી કરે છે’.

‘અરે તું તેનું મોઢું તો જો, મારી આંખ સામે જોયા કરે છે. કાલે જો જે વર્ગમાં બધાને આ વાત કરશે’. કહી શૈલ મોટેથી હસી રહ્યો. આમ શૈલે આંખ વિષે ખૂબ સહજતા પૂર્વક વર્તન કરતો. હા, પોતાના ઓપરેશન પછી એ સોનાલીની આંખોની તારિફ કરતો બંધ થઈ ગયો હતો. જે સોનાલીને શૂળની માફક ખુંચતું.

સોનાલીને આ વાત પર ગંભિર વિચાર કરી રહી. બન્ને વચ્ચે પ્રણયના ફુલ ખિલવામાં  આ તેની આંખો તો કારણ બની હતી. આજે જ્યારે શૈલની એક આંખ કામ નહી કરવાથી શૈલ આંખો પ્રત્યે સાવ બેદરકાર બન્યો હતો. તેને પાછો પહેલાનો શૈલ જોઈતો હતો.

હમણાથી સોનાલી, શૈલ ઓફિસે જાય કે તરત બહાર નિકળી જતી. શૈલની આદત હતી દરરોજ ઘરે જમવા આવવાનું. બરાબર બારના ટકોરે તે ઘરે હાજર હોય. મહારાજને બધું સમજાવીને જાય. શૈલના આવતા પહેલાં તે ઘરમાં હોય. શૈલના મમ્મી વિચારે કે સોનાલી રોજ ક્યાં જતી હશે. પૂછાય તો નહી. આજકાલની સાસુઓની તાકાત જોઈએ, વહુઅને કાંઈ પણ પૂછવા માટે. તેમને ગળા સુધી વિશ્વાસ હતો , સોનાલી કોઈ ખોટું કામ નહી કરે. તે શૈલને તેમજ તેના માતા અને પિતાને ખૂબ પ્યાર આપતી હતી.

લગભગ બે મહિના થઈ ગયા. શૈલ અને સોનાલીના લગ્નની પાંચમી વર્ષગાંઠ આવી રહી હતી. સોનાલીએ સુંદર વિચાર પૂર્વકની યોજના બનાવી હતી. મમ્મી અને પપ્પા તે દિવસો દરમ્યાન લોનાવાલા જવાના હતા. નસિબ સારા હતાં કે શનિવાર હતો. શુક્રવારે રાતના બહાર ડિનર લીધું, એકાદ માર્ગરીટા પણ પીધી જેનાથી ઉંઘ સારી આવે. શૈલને તો રજાનો દિવસ હોય એટલે ઉઠાડવા જવાય જ નહી. સોનાલીએ બધા પડદા પણ પાડી દીધા હતા. સૂરજનું કિરણ ક્યાંયથી અંદર આવી ન શકે.

બે મહિનાથી સોનાલી, ‘કેમેરાની ટેકનિક અને આય મેકઅપ ‘ બન્ને કલા શિખવા જતી હતી. શનિવારની સવારનું અંધારું બરાબર કામે લાગ્યું. સુંદર સરળ અને કર્ણપ્રિય સંગિત ચાલુ કર્યું. પોતાની આંખોને સુંદર રીતે સજાવી. ( મેકઅપ દ્વારા) આખા બેડરૂમમાં એવી રીતે પ્રોજેક્ટ કરતી હતી કે જોનાર અચંબામાં પડી જાય. અચાનક શૈલની આંખ ખુલી અને રૂમમાં ચારે દિશામાં સુંદર રીતે આંખોનું પ્રોજેક્શન થઈ રહ્યું હતું.  તે જોઈને ખુશ ખુશાલ થઈ ગયો. સોનાલી તેની બાજુમાં ન હતી.

એક પળાના પણ વિલંબ વગર બોલી ઉઠ્યો , ‘સોનાલી તારી આવી સુંદર આંખોને આજે ઘણા વખતે માણી રહ્યો છું. તું ક્યાં છે?’

સોનાલીએ રૂમમાં મીણબત્તી જલાવી. સાધારણ ઉજાસમાં સોનાલીની સુંદર, કલામય આંખો જોઈને શૈલ પોતાની જાતને રોકી ન શક્યો. બન્ને પાંપણો પર હળવેથી મહોર મારી.





સ્વતંત્રતા દિવસની શુભકામના ૨૦૧૭ (૭૧મો)

14 08 2017

૧૫મી ઓગસ્ટ,  આપણા ભારતના સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણીના નિમિત્તે

ધનિક વર્ગ પણ (વચન) લો.

૧. સગવડ ન હોય એવા સ્થળે ‘સંડાસ’ બનાવીશું

૨. કોઈ પણ બાળકને ભણવા માટે જોગવાઈ કરી આપીશું.

૩. રહેવાની સગડવન હય તેને રહેઠાણ કાજે મદદ આપીશું

૪. અન્ન વગર જીવતા પરિવારને અન્ન સહાય.

૫. ‘ઘરડાં ઘરમાં’ રહેતા વડીલો પ્રત્યે હમદર્દી.

‘પંચશીલ’નો અમલ.

જય હિંદ. સહુને શુભ કામના.

સઘળાં જીવ અને જંતુને ‘સ્વતંત્રતા’ પ્યારી છે. પરતંત્રતા, જેલ કે પિંજરું દોઝખ સમાન

લાગે છે. મિત્રો આ સહુનો સમાન અધિકાર છે.

સમાજમાં અમુક વર્ગ ‘ચમન’ કરતો હોય અને અમુકને બે ટંકના ભાણાના પણ ફાંફા

હોય તો  દિલમાં દર્દ થાય. ‘૭૦’ વર્ષ પૂરા કર્યા. આપણે આઝાદી પ્રાપ્ત કરી. શં નથી

લાગતું ‘રોટી, કપડા અને મકાન ‘ જેવી સામાન્ય જીવન જરૂરિયાત સહુને ઉપલબ્ધ

થવા જોઈએ.

જો આપણા દેશનો ધનિક વર્ગ પોતાને ત્યાંના કર્મચારીઓને આટલી સવલત પૂરી

પાડૅ તો, દેશનો આ પ્રશ્ન હલ કરવાનું સરળ થઈ જાય. એક મંત્ર યાદ રહે, ‘ખાલી હાથે

આવ્યા હતા, ખાલી હાથે જવાના’. સ્વાર્થિ બની બધુ પોતાના બાળકો જ વાપરે એવી

સંકુચિત મનોદશાને તિલાંજલી આપો.

વધુ પડતી , વગર મહેનતની સંપત્તિ તેમને ગેરમાર્ગે દોરશે.

ખુશ રહો

મોજ મનાઓ.

આજની દિવસની શુભેચ્છા.

 

India’s 71st Independence Day Celebration and Flag Hoisting.

 

 

 





જન્માષ્ટમી શ્રાવણ વદ આઠમ , ૨૦૧૭

13 08 2017

નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયાલાલકી

આ વર્ષે વળી પાછી જન્માષટમી આવી. ઘેર ,ઘેર આનંદ અને ઉલ્લાસ છવાયો. રાતના ઉજાગરા અને સવારના કનૈયાના જન્મના દર્શન કરવા મંદિરોમાં ભીડ જામે . આ બધું ચીલાચાલુ વર્ષોથી ચાલી આવે છે.

જરા હેઠા બેસો, શ્વાસ લો શું માત્ર આ બધા પ્રસંગો દ્વાર કનૈયો ખરેખર ભૂતલ પર આવ્યો. કાનાને સ્મજવાનો પ્રયત્ન તો કરીએ. કઈ માએ જન્મ આપ્યો અને કોનો ખોળો ખુંદ્યો. ગોકુળના ગોવાળિયા, ભારતની સાવ ભલી ભોળી સામાન્ય પ્રજા વચ્ચે રમીને મોટો થયો. ગોવાલણોના મટકા ફોડ્યા અને તેમના માખણ ચોર્યા. આ બધું શું કહે છે, મહાન બનવા માટે સામાન્યતા જરૂરી છે.

આ જગે સહુ બાળક થઈ અવતરણ કરે છે. તેમના કર્મ તેમની સાચી ઓળખ આપે છે. ક્યારેય કાનાએ પ્રેમ આપવામાં કંજૂસાઈ નથી કરી. તેનું મોહ પમાડે તેવું સ્મિત સહુને ભેદભાવ વગર આપ્યું છે. ગોપીઓના ચીર હરણ કરનારે ભર સભામાં દ્રૌપદીના ચીર પૂરવામાં પળ ભરનો વિલંબ નથી કર્યો.

સુદામા જેવા બ્રહ્મણની  મિત્રતા કેટલા પ્રેમથી નિભાવી છે. સુદામા અને કાનાની મૈત્રી તો દાખલારૂપે અપાય છે.  રાધા વગર પળ ભર ન રહેનારે ગોકુળ ત્યજ્યા પછી પાછા વળી નિરખ્યું પણ નથી. શરદ પૂનમની રાતના રાસમાં દરેકને પોતાના સંગનો સ્વાદ ચખાડ્યો. એક એક ગોપીને એક એક કાનો. સહુને પ્રેમ આપ્યો, સહુનો પ્રેમ ખોબલો ભરીને પીધો. કેટલી સરળતા અને સહ્રદયતા હતી એ પ્રેમમાં. સ્વાર્થનો છાંટો સરખો તેમાં નજરે  ન પડતો.

જ્યાં પણ રહ્યો ત્યાં સહુને દિલથી પ્રેમ અને સહાય આપી ક્યારેય અહંકાર સેવ્યો નથી. મહાભારતના યુદ્ધ વખતે અર્જુન ચરણ પાસે અને દુર્યોધન મસ્તક પાસે બેઠો હતો. સહુ પ્રથમ અર્જુન પર નજર ઠરે એ સ્વભાવિક હતું. છતાં પણ દુર્યોધન વહેલો આવ્યો હતો માટે તેની ઈચ્છા પળવારના વિલંબ વગર પૂર્ણ કરી.

મહાભારતના યુદ્ધના પ્રારંભમાં ધર્મક્ષેત્ર ,કુરૂક્ષેત્રના મેદાનમાં અર્જુનને આપેલો ‘ભગવદ ગીતા’નો સંદેશ આજે પણ એટલો જ સત્ય છે. કાનાના કેટ કેટલા રૂપ ? દરેક રૂપમાં તે દિલ ચોરી શકવાને સમર્થ.

જ્ઞાન , કર્મ અને ભક્તિ ત્રણે રસ્તે તેને પામી શકાય તે “ગીતા”ના ઉપદેશ દ્વારા સમજાવ્યું. આવા તો અગણિત પ્રસંગોનો ઉલ્લેખ થઈ શકે. આમાંથી કંઈક તારણ કાઢી, બોધ ગ્રહણ કરી જન્માષ્ટમીનો પર્વ ઉજવીએ તો તે સાર્થક લાગે. પ્રેમ સગાઈ તો કેવી નિભાવે. સારથિ બની અર્જુનનો રથ હાંક્યો. દુર્યોધનના છપ્પન ભોગ ઠુકરાવી વિદુરની ભાજી ખાધી.

ચારેય વર્ણની મહત્વતા સમજાવી. કોઈ નાનું નથી, કોઈ મોટું નથી. કોઈ પણ કર્મ કરવામાં નાનમ નથી. તેના કટાક્ષ ભર્યા નેણે સહુના હૈયા ઘાયલ થાય. માખણ ચોરતો ને ઉપરથી સિનાજોરી પણ કરતો. જશોદા મૈયાને પજવતો. પૂતના મારી, કુબ્જા તારી. તેના કેટલા પરાક્રમ વર્ણવીએ. રાસ લીલા દરમ્યાન સહુનું માન જાળવ્યું. એક એક ગોપી ને એક એક કાન. કેટલું અદભૂત !

સહુથી સુંદર તેનું સ્વરૂપ એટલે ,’લાલો’ . બાળગોપાલ સહુને ગમતો. દરેકના ઘરમાં લાડ પામતો. માખણ અને મિસરી ખાત ધરાતો નહી. આવો કનૈયો તેના પ્રાગટ્ય દિવસને હોંશથી  ઉજવીએ. રાતના બાર વાગે મથુરાની કાળી કોટડીમાં જન્મેલો કાનો આજે પણ સહુના દિલને રીઝવે છે.

જન્માષ્ટમિની ખૂબ  ખૂબ વધાઈ. તેને પારણામાં જુલાવવા અવી પહોંચજો.

નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયાલાલકી

હાથી દિયો ઘોડા દિયો ઔર દિયો પાલખી.

આજ મારા આંગણિયામાં ખેલે નંદકુમાર

***************************************************************************

 

ખાસ નોંધઃ આ વર્ષે જન્માષ્ટમી અને ૧૫મી ઓગસ્ટ એકી સાથે છે. એટલે કનૈયાની વર્ષગાંઠ ઉજવી આઝાદીનો ત્રિરંગો લહેરાવીશું.

 





આધુનિક ઉપકરણો*****૪

9 08 2017

અત્યાર સુધી આપણે જે આધુનિક ઉપકરણોની છણાવટ કરી તેમા ‘ફોન’નો નંબર પહેલો આવે. ફોનમાં જે આધુનિકતાનો ઉછાળૉ આવ્યો છે તે અણકલ્પ્ય છે. ઘણી વખત મનમાં પ્રશ્ન ઉદભવે છે, ‘ફોન ઉપાધિ છે કે સગવડ’. મારે મન, તો એ સગવડ કરતાં ઉપાધિ વધારે લાગે છે.

શું પહેલા ફોન વગર જીવાતું ન હતું ? કેટલી શાંતિ હતી. ક્યાંય પણ ગયા હોઈએ તો ચિંતા નહી કે રસ્તામાં દસ વાર ફોનનો જવાબ આપવો પડે.

“હજુ કેટલી વાર”?

‘સાંજે છ વાગે આવવાનું કહ્યું હતું , સાત વાગી ગયા’.

‘ક્યાં ગુડાણા છો ?’

‘આ થાળી પિરસીને રાખી , બધું ખાવાનું ઠંડુ થઈ ગયું’.

‘બસ, હવે ટાઢી શેરથી ચલાવજો’.

‘તમારે મોડું થશે, ટિકિટ ડોરકિપરને આપી છે. હું થિએટરમાં અંદર બેસી ગઈ’.

‘તમે હવે પાર્ટીમાં નહી આવતા’.”

આવા આવા કેટલા ફોનના જવાબ આપવા પડૅ. ભૂલેચૂકે જો જવાબ ન આપો તો ઘરે પહોંચીને તમારી ખેર નથી.

આ બધાનો સરળ અને સહેલો જવાબ કહી દંઉ. આ તો તમારી દયા આવીને, એટલે ઉપાય બતાવું છું.

‘પ્રિયે, ફોન ઘરે રહી ગયો હતો”. બધી મુસિબત ટળી ગઈ અને તમારા મુખ પર વિજેતાનું સ્મિત રેલાઈ રહ્યું.

બીજો જવાબ છે, “ફોન ડેડ હતૉ”. ચાર્જર ભૂલી ગયો હતો’.

છે ને મસ્ત જવાબ. શૂળીનો ઘા સોયથી સરી ગયો.

આ તો થઈ રમુજી વાતો. ઘણિવાર એવા  ગંભિર અકસ્માતો ફોનને કારણે ટાળી શકાય. પત્નીથી છાના કોઈને મળવાનું આમંત્રણ મળ્યું હતું. આમ તો દિલમાં ઉમળકો હોય પણ ઘરે ‘જગદંબા’ છે, એનો ડર પણ લાગતો હોય.

ભલેને પેલી પંદર વાર ફોન કરે . જવાબ જ નહી આપવાનો. ફોન ઓફિસામાં રહી ગયો. એક પણ રીંગ સાંભળી જ નથી. આવા બધા કાર્યો ફોનને કારણે જીવનમાં ઝંઝાવાત લાવે.

ઘણી વખત ફોનને કારણે જાન પણ બચી જાય. ત્યારે ભાન આવે ફોન હતો તો કેટલું સારું થયું. ફોનનો ઉપયોગ જો વિવેકબુદ્ધી વાપરીને કરીએ તો તે આશિર્વાદ સમાન છે.

નવા નવા અમિરિકા આવ્યા તે સમયે ભારત જવાનું થાય ત્યારે, ‘વરજીને કહેતી, જો ન્યુઝમાં કે પેપરમાં પ્લેન ટૂટી પડ્યાના સમાચાર ન આવે તો માની લેજો કે હું હેમખેમ મારી મમ્મીને ત્યાં પહોંચી ગઈ છું’.

તે સમયે ફોન ખૂબ જ મોંઘા હતાં. તેમાં અમારા વરજી હસાવે, ‘વાત કરવી હોય તો મમ્મી સાથે કર, હું ફોન પર રડવાના પૈસા નહી આપું’.

મને ખબર છે તમે ખડખડાટ હસી રહ્યા છો. આ બધી હકિકત છે, ટાઢા પહોરના ગપ્પા નથી.

હવે આજની હકિકત તપાસીએ.  ઘરમાં માણસ ચાર અને ફોન હોય સાત. અ ધ ધ ધ નથી લાગતું. ફોન જાણે રમવાનું રમકડું ન હોય. મમ્મી પાસે બે ફોન જોઈએ. એક નોકરી માટૅ, બીજો બાળકો માટે. શાળામાં હોય, તેમને જલ્દી પાછા લાવવાના હોય કે સંગિતના વર્ગમાં લઈ જવાના હોય . આ બધી ઉપાધિ કોને તો કહે કે, મમ્મીને !’

પપ્પાને એક પેજર જોઈએ. નોકરી પરથી કોલ લેવાના હોય તો પાછો વધારાનો ફોન. જો ભૂલે ચૂકે લગ્ન કર્યા છતાં બહેનપણી રાખી હોય તો બૈરીથી છૂપાવવા ફોન. બાળકોને ફોન જોઈએ,’મમ્મી લંચના પૈસા ભૂલી ગયો. અરે આજે હોમવર્ક કરવા મિત્રને ત્યાં જવાનું છે તે જણાવવા’.

સાંજ પડે ત્યારે તેમના ઘરમાં જેમ ઘોડાને ખૂંટે બાંધ્યો હોય તેમ બધા રૂમમાં ફોન ચાર્જર પર હોય. એર પોર્ટની જેમ એક ચાર્જીંગ સ્ટેશન રાખ્યું હોય તો કેમ ?

પેલો નિક, મિત્રો સાથે તરવા ગયો હતો. ભૂલથી ફોન ખિસામાં રહી ગયો. અને ફોનનું થઈ ગયું સત્યાનાશ. ઘરે અવતા ગભરાતો હતો. પપ્પા વઢશે અને મમ્મી રીસાશે. ૬૦૦ ડોલરનો ખર્ચો. ભલું હોય જો વિમો ઉતાર્યો હોય તો થોડા ઓછા પૈસા આપવા પડે ! આ થઈ સામાન્ય ઘરની વાત.

જ્યાં પેલા ડોક્ટર અને વકિલના છોકરાઓ તો જરા લાડમાં ઉછર્યા હોય ને ! ‘હું નહી મારો પૈસો બોલે” . તેમને તો લેટેસ્ટ મોડલ જ ચાલે. પછી ભલેને પપ્પાના પૈસાનું આંધણ મૂકાય. બહેનપણી અને દોસ્તારોની સામે ‘વટ’ પડવો જોઈએ ને. જો જરાક ગડબડ લાગે તો તરત ,’એમેઝોન ડોટ કોમ ‘નવો ઓડર મૂકી દે. ફેસ ટાઇમ કરવા જોઈએ. નવી ગેમ બધી સેલ ફોન પર ડાઉન લોડ કરવાની. આઈ ટ્યુનના બધા પ્રખ્યાત ગાયન અપલોડ કરવાના. જે આધુનિક રમત કે કશું પણ નવું આવે એટલે ફોનમાં આવી ગયું સમજી લેવાનું. અરે પેલું ,’નેટ ફ્લિક્સ’ પણ ફોનમાં હોય. ચાલુ વર્ગે ભણે કે સિનામા જુએ, તેના માટે સિક્કો ઉછાળવાનો.

શું આ બધા આધુનિકતાના લક્ષણ છે ? તમે જ કહો ફોને દાટ વાળ્યો છે કે નહી. આ તો સિનેમાનો પ્રીવ્યુ છે.  આખી ફિલમ તો હજુ બાકી છે. તમને તો ખબર છે, ફોન સાથે કેમેરો અને વિડિઓ કેમેરા પણ હોય. તેનાથી કામની વસ્તુ પણ થાય, વગર કામની પણ થાય અને ઘણા લોકો કેવો ‘ખરાબ’ ઉપયોગ કરે છે તે પણ આપણને ખબર છે. જે લખતા પણ મને સંકોચ થાય.

હજુ એક પ્રકરણ આ ફોનની ‘રામાયણ ‘ માટે સાચવ્યું છે. આજે હવે થાકી ગઈ, કારણ સેલ ફોન રણક્યો !

 

 





રક્ષા બંધન****

6 08 2017

‘રાખી ધાગોંકા ત્યોહાર.’ આ ધાગો શેનો બનેલો છે ? શું કામ એના માટે આટલો બધો પ્રેમ છે? બસ એક કારણ છે. ભાઈ  બહેનનો અણમોલ પ્રેમ તેમાં વણાયેલો છે. રક્ષાબંધનનો તહેવાર આવે એટલે નાના બાળક બની જવાનું મન થઈ જાય.કોઈ જાતની રોકટોક નહી. ઘુઘરીવાળા ચણિયા ચોળી પહેરવાના. ઢિંગલીની જેમ ભાઈને રાખડી બાંધવા તૈયાર થઈ જવાનું. પેંડો ભાઈલાને ખવડાવી, બીજો પોતે ખાવાનો.  જે થવું શક્ય નથી.

મનમાં થાય છે હવે કાળા, ગયાને ધોળાં આવી ગયા. ભાઈ અને બહેન ૭૦ ઉપરનો આંકડો ક્યારના વટાવી ગયા. પછી આ શેની તાલાવેલી. ખરું પૂછો તો ભાઈ અને બહેન ના પ્રેમને અંતર (દિલ) અને અંતર (માઈલમાં) નડતા નથી. તે પ્રેમ સદા વસંતની યાદ અપાવે. તેને પાનખર સ્પર્શ પણ  ન કરી શકે.  કોઈ પણ બહેનને કે તેના ભાઈને પૂછશો તો આ જવાબ મળશે.

ચાલો બહુ આડી વાત થઈ ગઈ. હવે ગાડી પાટા પર લાવું. વર્ષો થયા ભાઈની કલાઈ પર રાખડી બાંધે પણ હા, ફોન ઉપર વાત કરી લહાવો લેવાનો. ભવિષ્યમાં ક્યારે તે પ્રસંગ સાંપડશે તેની કોઈ જાણકારી નથી. ખેર, હવે તેનાથી પણ ટેવાઈ ગયા છીએ.

બાર મહિને આવતો આ મંગળ દિવસ ભાઈ ‘હેમખેમ’  રહે તેવી અંતરની ઈચ્છા હોય છે. કહેવાય છે જીવનમાં બધા સંબંધ સ્વાર્થ ઉપર ટક્યા છે. આ એક એવો દિવસ છે. જે નિર્મળ, પવિત્ર અને સ્વાર્થ વગરનો છે. કદાચ ભાઇ આ પ્રસંગે બહેનને કાંઇ આપી ન શકે તો પણ બહેન તેનું શુભ ચિંતવામાં કરકસર નહી કરે. ભાઈ ધનના ઢગલા કરે તેનો મતલબ એ ન સમજવો કે ભાઈ બહેનને ખૂબ પ્રેમ કરે છે. ભાઈ, બહેનનો પ્રેમ કોઈ અન્ય વ્યક્તિ સમજી નહી શકે.

આ એક દિવસ એવો છે કે જ્યારે કોઈ બેનડીને ભાઈ ન હોય તો, તે તેના માટે તરસે છે. ખેર  જે હોય તેમાં આનંદ માણવો. બાળકો તો ઈશ્વરનો પ્રસાદ છે. જે ને જે પ્રાપ્ત થાય. ઈતિહાસ સાક્ષી પૂરે છે એવા પ્રસંગોથી કે જો બહેન રાખડી મોકલે તો ભાઈ તેની કુમકે દોડી આવે. પછી તે ભાઈ મુસલમાન હોય કે હિંદુ. કોઈ ભેદભાવ ન હતો. આજના ૨૧મી સદીના સ્પુટનિકના જમાનામાં પણ “રાખડી” એ પોતાનું મહત્વ જાળવી રાખ્યું છે.

ગયા વર્ષે ભાઈને ‘વૉટ્સ અપ’ પર રાખડી મોકલાવી. ભાઈએ લાખ રૂપિયાનો ચેક ‘વૉટ્સ અપ’ પર ભેટમાં મોકલ્યો. હજુ પણ મારી પર્સમાં તેની કોપી  સાથે ફરે છે. આ થઈ ૨૧મી સદીની વાત. એક જમાનામાં ૨૧ રૂપિયા મળે તો પણ જલસો પડતો. આ વર્ષે ફેસટાઇમ પર રાખડી બાંધવાનો વિચાર છે !

ભાઈ અને બહેનના પવિત્ર સંબંધને આલેખતો આજનો મંગળમય દિવસ સહુને શુભ નિવડે.

 





આધુનિક ઉપકરણો***3

3 08 2017

‘બા એક ફોન તો લો ‘ આપણા બધા વચ્ચે’. આખા ગામમાં તું જો, સહુની પાસે પોતાના ફોન છે. આપણા ચાર જણ વચ્ચે એક ન રખાય. ‘નાનો મંગો જીદે ચડ્યો હતો. તેને ક્યાં ખબર હતી બાપ ને રોજના ૫૦ રૂપિયા ન મળે તો ભાણા ભેગા ન થવાય. કાનજી ને કપિલા ખૂબ મહેનત કરતા. કપિલા બે બાળકો હોવને કારણે ઘરમાં બેસી કોઈનું પોલકુ કે ઘાઘરી શિવતી. કોઈના મઠિયા કે ચેવડો બનાવી આપતી.
એમાંય પૈસાવાળી બાઈડીયું ભાવ કસે. કેમનું સમજાવે મંગાને. મુન્ની હજુ નાની હતી એટલે સમજે નહી. આધુનિક ઉપકરણોની આંધળી દોટમાં કેટલા લોકો પિસાય છે !

‘આધુનિકતાની આંધળી દોટમાં માનવી જીવન જીવવાનું ભૂલી ગયો છે.’ બસ જાણે પૈસો પરમેશ્વર ન હોય ! આ ફોને તો વળી દાટ વાળ્યો. એક જમાનો હતો આપણા દેશમાં ફોન લખાવ્યા પછી દસ વર્ષે નસિબ સારા હોય તો તમને ફોનની લાઈન મળે. એમાં જો ક્યારેય ગરબડ થાય અને ફોન કંપનીનો માણસ રીપેર કરવા આવે તો ખુલ્લે આમ કહે, ‘યે ફોન ખાતા હૈ”. મતલબ કાંઈક પૈસા આપો તો ફોનની લાઈન  ચાલુ કરી આપે .

એક ખાનગી વાત કહું. આજથી ૫૫ વર્શ પહેલાં જ્યારે મારા મોટા બહેનની સગાઈ થઈ ત્યારે અમારે ત્યાં ફોન ન હતો. થનાર જીજુ, જ્યારે બહેનને ફોન કરે તો અમારી બાજુવાળા સુલોચનામાસીને ત્યાં.  મારી બહેન શરમથી પાણી પાણી થઈ જાય. માસી ખૂબ સારા હતાં. એ જ્યારે ફોન ઉપરવાત કરતી હોય ત્યારે બાજુના રૂમમાં જતા રહે. હવે આવું કોઈને કહીએ તો આજની પ્રજા માને ખરી ?

ત્યાર પછી તો ‘ફોનની જે પ્રગતિ થઈ છે’. બસ તેની વાત કરવામાં પાનાના પાના ભરાઈ જાય. જ્યાં ત્યાં જુઓ ત્યાં સરકારે પૈસા આપીને ફોનના ડબલા લટકાવી દીધા. તેમાં પાછાં ત્રણ જાતના ફોમ દરેક વખતે છૂટા પૈસા જોઈએ, કેટલાય લોકો ફોનના ‘બુથ’ ખોલીને પૈસા કમાતા હતાં. ખૂબ ્તેજી હતી એ ધંધામાં ઘણીવાર તો તેમાં લાઈન લાગે અને કહેવું પડૅ, “ભાઈ, ફોન રખો. કિતને લોગ કતારમેં ખડે હૈ”.

ત્રણ પ્રકારના ફોન એટલે લોકલ કરવો હોય તો તે ખૂબ સસ્તો હોય. એસ.ટી.ડી. તમે જેટલીવાર વાત કરો તેટલા પૈસાનું મિટર ચડે. ભૂલેચૂકે અમેરિકા કરો તો ૨૦૦ થી ૩૦૦ રૂપિયાનું બિલ આસાનીથી થઈ જાય. અમેરિકાના ફોન ખૂબ મોંઘા હતાં. આજે જુઓ, હરણફાળ કેવી ભરી છે. અમેરિકાના ફોન મફત અને તે પણ પાછાં સામે વાત કરતી વ્યક્તિને જોઈ શકાય.

આધુનિક ઉપકરણોમાં આવી રહેલી રોજ નવી નવી ટેકનીકે દુનિયાને ખૂબ નાની બનાવી દીધી છે. હસવાની વાત છે. નવી પરણીને આવેલી દુલ્હન જ્યારે વહાલા પતિદેવ માટે રસોઈ બનાવે છે ત્યારે ,’મમ્મી વઘારમાં શું મુકું.નો ફોન કરે છે. હવે અમેરિકા પરણીને આવેલા બાળકોને ઘરની યાદ  બહુ સતાવતી નથી. કોઈવાર તો એમ લાગે , મમ્મી અને પપ્પા બાળકોના જીવનમાં બહુ દખલ ન દો ! આટલે દૂર ગયા તેમને શાંતિથી જીવવા દો !

ત્યાર પછી પાછો જુવાળ આવ્યો. ફોન લાઈનો આસાનીથી મળતી હતી. અને હવે આ’સેલ ફોને’ તો દાટ વાળ્યો છે. જેમ ‘ધુમ્રપાનની’ મનાઈ છે એવા પાટિયા ચારે બાજુ જોવા મળે છે. તેમ ‘અંહી સેલ ફોન વાપરશો’ નહી એવા પાટિયા દેખાય તો નવાઈ ન પામશે. જી, શાળાઓ નજીક તો આવી તકતી લગાડેલી છે. ત્યાં પોલિસ નો જાપ્તો પણ સારો એવો હોય છે. નહિતર બરાબરની ટિકિટ મળે.

સેલફોનના ફાયદા કરતા ગેરફાયદા મને તો વધુ લાગે છે. જુવાની દિવાની, ચાલુ ગાડીએ ફોન વાપરીને કેટલા લોકો મોતને ઘાટ ઉતર્યા છે. હવે આ ,જી-૫, જી-૭ અને જી-૧૦ જેવામાં તો કેટલા બધા નવા ફિચર્સ છે. દિમાગ કામ ન કરે.

આ ફોન આજના જીવનની જરૂરિયાત છે કે વણનોતરેલી ઉપાધી ?

આવતી કાલે આગળ વાંચશો.