કોણ ચડૅ ?

28 07 2021

આ પ્રશ્ન ખૂબ અગત્યનો છે સાથે સાથે સામાન્ય પણ છે. માણસનો

સ્વભાવ છે, વારે વારે બીજાની સાથે હરિફાઈ કરવી યા તારા કરતાં

‘હું ચડિયાતો’, એ સિદ્ધ કરવા સદા પ્રવૃત્ત રહેવું. આમાં છુપાયેલો

અહંકાર સ્પષ્ટ છે. સહુ પોત પોતાની જગ્યા પર ઉત્તમ છે એ માનવા

મન તૈયાર નથી. બીજાને કાયમ “નાનો’ છે એ બતાવવું છે. આમાં બીજું

કશું નહી પણ વ્યક્તિનું અજ્ઞાન પ્રદર્શિત થાય છે.

ચાલો ત્યારે હું તમને સમજાવું. ડોક્ટર તેના કાર્યમાં સફળતા પામે. ક્યારેય

વિચાર્યું હતું એની પાછળ તેણે કેટલા વર્ષનો અભ્યાસ કર્યો હતો. રાતોની

નિંદ ગુમાવી હતી. પરિવાર સાથેનો કિમતી સમય ન ગણકારતાં ભણવામાં

સદા પ્રવૃત્ત રહ્યા હતા. જરા ગણી જોજો કેટલાં વર્ષોના અભ્યાસ પછી ડૉ.ની

ડિગ્રી પ્રાપ્ત થાય છે. હા, તેઓ ખોટે માર્ગે જાય ત્યારે જરૂર દુઃખ થાય.

એ પ્રમાણે ગાડીનું સમારકામ કરનાર કારીગર કેટલી મહેનત કરીને તેને ચાલુ

કરવા માટે નિપુણતા પ્રાપ્ત કરે છે. એ શિખવું સહેલું નથી. પછી જ્યારે તે એમાં

હોશિયારી મેળવે છે પછીએ કોઈ પણ નામની ગાડી ચાલુ કરી શકે છે.

અનુભવથી તે નામના પણ પ્રાપ્ત કરે છે. એ કામ પણ આસાન નથી. દરેક જણ

પોતાની જગ્યા પર ઉત્તમ છે.

એક વખત મારી ગાડીમાં તકલિફ જણાઈ. રજાનો દિવસ હતો. ડોક્ટર મહેતા

વિચારી રહ્યા. ચાલને આજે મિકેનિક પાસે ગાડી લઈ જાંઉ. વર્ષોથી એક મિકેનિકના

ગેરેજમાં જતા હતા. મિકેનિક મિત્ર જેવો હતો. ડોક્ટરને જોઈ ખુશ થઈ ગયો.

‘અરે, યાર આજે ઉતાવળ નથી, તું ગાડીનું કામ કર હું નિરાંતે કમપ્યુટર પર મારું કામ

કરીશ.’

ડોક્ટર સાહેબ આટલા પ્રેમથી બોલ્યા એટલે મિકેનિક ઉત્સાહમાં આવી ગયો. સારું,

બેસો સાહેબ તમારું કામ પહેલાં કરીશ. તમને કાલે પાછા આવવાનું કહી ધક્કો નહી

ખવડાવું. ડોક્ટરે મૈત્રી પૂર્વક તેનો ખભો થાબડ્યો.

પોતાનો જમવાનો સમય હતો. વિચાર્યું, પછી ખાઈશ પહેલાં આ કામ પુરું કરી લેવા દે.

મિકેનિકને કામ કરતાં અઢી કલાક થઈ ગયા. ડોક્ટર તો પોતાના કામમાં મશગુલ હતાં.

તેમને તો સમયનું ભાન ન રહ્યું. મિકેનિકે આવીને કહ્યું,’સાહેબ તમારી ગાડી તૈયાર થઈ

ગઈ છે’.

ડોક્ટર એના કામથી ખુશ થઈ ગયા. મિકેનિકે માગ્યા એટલા પૈસા આપ્યા. ભાવ તાલ

કરવાની તેમની આદત ન હતી. મિકેનિક ખુશ થઈ ગયો.

ડોક્ટર સાહેબ એક વાત પુછું. ડોક્ટર કહે પૂછ કોઈ તકલિફ હશે તો દૂર કરવાનો ઈલાજ

બતાવીશ.

સાહેબ મારી તબિયત સારી છે, આ તો એક પ્રશ્ન મનમાં ઉઠ્યો . બોલને ભાઈ શું વાત છે ?

મિકેનિક ડોક્ટરની બાજુમાં બેઠો. સાહેબ ‘તમે ડોક્ટર છો. લોકોના હ્રદયની તકલિફ દૂર

કરો છો. તમારી ભાષામાં કહું તો હું ગાડીનો ડોક્ટર છું. તમે જોયું , તમારી આ ગાડીના

એન્જીનને સુધારવા માટૅ મેં અઢી કલાક લીધા’.

‘હા, તો તેનું શુ છે ?’

‘સાહેબ વિચાર કરો તમને આ અઢી કલાકના કેટલા પૈસા મળે, અને મને કેટલા મળ્યા’ ?

ડોક્ટર મહેતા વિચારમાં પડી ગયા. આ વાત તો સાચી છે. જો મિકેનિક મારી ગાડી ને ચાલુ

ન કરે તો કાલથી શું થાય ?

આ તો ડોક્ટર છે. ભગવાને વિચારવાની બુદ્ધિનું તેમને પ્રદાન કર્યું છે. વિચાર કરીને બોલ્યા,

‘ જો ભાઈ હું જ્યારે માનવીના એન્જીન સાથે કામ કરું છું ને ત્યારે એ, ચાલતું હોય છે. મારે

તે ચાલુ રહે એ જોઈને કામ કરવાનું હોય છે. તું જ્યારે ગાડીના એંન્જીન સાથે કામ કરે ત્યારે

તે બંધ હોય છે. પછી સમારકામ કરી તું એને ચાલુ કરે છે’.

મિકેનિકે બે હાથ જોડીને કહ્યું , “સાહેબ માન લિયા આપકી બાતો મેં દમ હૈ’.

મિકેનિકને ભગવાને વિચારવાની ક્ષમતા બક્ષી હતી, કોણ ચડે એ પ્રશ્નની વ્યર્થતા સમજી ગયો !





સિમરન ઝુમી ઊઠી

26 07 2021

આજે સિમરન ખૂબ ઉલઝનમાં હતી. તેને થયું હવે માર્ગ કેવી રીતે શોધવો.

પોતાની જાતને પૂછી રહી,તે કોણ છે ? અમેરિકન કે ભારતિય ? ભલેને મોટા

ભાગના મિત્રો અમેરિકન હોય પણ મમ્મી અને પપ્પા કહેતા, આપણે પહેલાં

હિંદુસ્તાની પછી અમેરિકન.

અમેરિકામાં જન્મેલી, અભ્યાસ ખાનગી શાળામાં કર્યો. જેને કારણે ચર્ચ વિષે

જાણવા મળ્યું. જન્મથી જાણતી હતી, તે ભારતિય માતા અને પિતાની પુત્રી છે.

ઘરમાં કૃષ્ણનું નાનું મંદીર હતું, જે છડી પોકારીને કહેતું તે હિંદુ કુટુંબમાં જન્મી છે.

બસ આટલું પરિચિત હતું. મમ્મી ડોક્ટર અને પપ્પા વકિલ ,ઘરમાં ડોલરની વર્ષા

વરસતી. અછત નામના શબ્દથી અપરિચિત. ખૂબ સુંદર આવાસ અને રહેવા માટે

શહેરનો સહુથી વૈભવશાળી લત્તો.

ઘરમાં બાળપણથી મોટી કરનાર તેની અમેરિકન નેની, રસોઈ કરવા માટે એક દેશી

બહેન આવતા. દરરોજ નેની તેને ગાડીમાં લાવતી અને સાંજે પાછી મૂકી આવતી. એક

વાત આંખે ઉડીને વળગે તેવી હતી, સિમરનની મમ્મીને નોન વેજ જોઈએ, પપ્પાજીને

આપણું દેશી ખાવાનું પસંદ હતું.

સિમરનને બન્ને જાતનું ખાવાનું ભાવતું. મોટેભાગે મિત્ર મંડળ અમેરિકન હોવાને કારણે

પોતાની માતૃભાષાનો ઉપયોગ નહિવત હતો.

આ બધા સંજોગોથી તમને વાકેફ કરવાનો મારો ઈરાદો સાફ છે. એમ.બી.એ. પાસ થઈને

સિમરન અમેરિકન,’ સેમ ‘સાથે જોડાઈ. વિધિની વિચિત્રતા જુઓ સેમને ભારત પર ખૂબ

પ્રેમ હતો. ભારત વિષે જાત જાતના સવાલ પૂછી સિમરનને મુઝવતો. સિમરન પણ ૨૧મી

સદીની હતી. પોતાને બહુ ખબર ન હોવાથી ,’ગુગલ ડોક્ટર’ પર જોઈ જવાબ આપતી.

સેમ કહેતો, તને આ જવાબ ગુગલ પરથી મળ્યો છે. એ તો મને પણ જોતાં આવડે છે. મારે

તારો અનુભવ અને તારા વિચાર જાણવા છે.

સિમરન કઈ રીતે કહી શકે મને આ વિષે કોઈ જ્ઞાન નથી ! બાળપણમાં માતા અને પિતા પાસે

સમય ન હતો. સમય હોય તો પણ અમેરિકન સમાજમાં ગોઠવાવા માટે અંહીના વિષે જાણવાની

કોશિશ કરતાં. ભારતની વાતો તેમને વાહિયાત લાગતી. કોઈક વાર ભારત જતી તો ત્યાં નાના

ઘરોમાં ફાવે નહિ એટલે પપ્પા ‘ફાઈવ સ્ટાર હોટલમાં’ ઉતરે. એરકન્ડીશન ગાડી ભાડે રાખી બધે

ફરે. કુટુંબ અને મિત્રોને જાત જાતની મોટી હોટલોમાં પાર્ટી આપી બોલાવે અને જમાડે.

હવે સિમરનને આમાં ભારત ક્યાં દેખાય ?

દાદીમા ગુજરાતના ગામડામાં રહે તો પપ્પા સવારથી સાંજ મળીને પાછા મોટા શહેરમાં લઈ આવે.

કોને ખબર કેમ પપ્પાજીને ખાવાનું પોતાની માના હાથનું ભાવતું, પણ અમેરિકા રહ્યા પછી ત્યાંનું

પાણી ચડ્યું હતું. મા જાણતી પણ બોલતી કાંઈ નહી. શોખ તો તેને જ બહુ હતો દીકરાને અમેરિકા

મોકલવાનો. વકિલાતનું ભણતા અમેરિકન ડોક્ટર છોકરીનું માગું તેણે ખૂબ આગ્રહ કરીને સ્વીકાર્યું

હતું. દીકરાને માતા તેમજ પિતા છોડીને જવું ન હતું. હવે ચોરની મા કોઠીમાં મ્હોં ઘાલીને રુવે તેવી

હાલત થઈ હતી.

આ વર્ષે સિમરન સેમ સાથે ગામ આવી હતી. સેમના આગ્રહને વશ થઈ દાદીના ઘરે ગામડામાં રહ્યા.

સેમને તો આ જીંદગી ખૂબ ગમી ગઈ. ઘરના પરસાળમાં એક ગાય હતી. તેનું તાજુ દૂધ પીવા મળે.

સીમમાં ખેતર હતા, માણસો બધું કામ કરે પણ સેમને આ બધું ખૂબ ગમતું. ધીમે ધીમે સિમરનને પણ

દાદી સાથે રહીને ગુજરાતી આવડી ગયું.

દાદી ગામમાં રહેતી પણ દુનિયાથી અજાણી ન હતી. ઘરમાં બધી સગવડ હોવાને કારણે સિમરનને

અને સેમને દાદીને ત્યાં મજા આવતી. હજુ બાળકો થયા ન હતાં. સિમરને ભારત વિષે ઘણું બધું શીખી.

કહેવાય છે જમણો હાથ મ્હોં તરફ જાય. દાદીની લાડકી સિમરન ભારતમાં રજાઓ ગાળતી. સિમરને

મનોમન નક્કી કર્યું ભારતના ગામડાંઓમાં છુપાયેલી ભારતિય સંસ્કૃતિ પર પી.એચડી કરું.

સેમે હા પાડી અને સિમરન ખુશ ખુશાલ થઈ ઝુમી ઉઠી.





ગુરુ પૂર્ણિમા

23 07 2021
May be an image of 2 people and text that says 'Il गुरुब्रम्हा गुरुविष्णु गुरुदेवो महेश्वरा Il Il गुरु साक्षात् परब्रम्ह तस्मय श्री गुरवे नमः |l गुरु पूर्णिमा की आप को हार्दिक शुभकामनाये. f Inm @mansukhmandviya ® www.mansukhmandaviya.in'

ગુરુનું સ્થાન જીવનમાં ખૂબ ઉંચુ છે. અષાઢી પૂર્ણિમાને ગુરુ પૂર્ણિમા તરિકે

ઉજવવામાં આવે છે. ગુરુ અને ગોવિંદ જો બન્ને બાજુમાં ઉભા હોય તો સહુ

પ્રથમ ગુરુને પ્રણામ કરવાની પ્રણાલિકા આપણા શાસ્ત્રમાં જણાવે છે.

શાસ્ત્રમાં માનો કે ન માનો એ આપની મરજી. એક વાત તો કબૂલ કરવી પડશે

ગોવિંદને મળવાનો રાહ ગુરુ બતાવે છે. કોઈ પણ વિદ્યા આપણે શિખીએ તે

શિખવાડનાર વ્યક્તિ ગુરુનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.

જીવનમાં સાચા ગુરુની પ્રાપ્તિ ખૂબ કઠિન છે. ૨૧મી સદીમાં ગુરુને નામે ઠગવાનો

ધંધો ફુલ્યો ફાલ્યો છે. યાદ રહે કોઈની ચુંગલમાં ન ફસાવ તેને માટૅ આંખ અને કાન

ખુલ્લા રાખવા આવશ્યક છે. સાચા ગુરુની શોધ માટૅ અંતરમાં ઉત્કટ ઈચ્છા હોવી

અગત્યની છે. બાકી આજકાલના ગુરુઓ ,કાંઇ કહેવું આવશ્યક નથી સમજતી.

એક વખત અમે બધા કુટુંબીઓ બેઠા હતા. અચાનક અંધ શ્રદ્ધા ધરાવતી વ્યક્તિ

બોલી ઉઠી, ” શું ગુરુની સેવા તન, મન અને ધનથી કરવાની’? સાંભળનારા બધા

અચંબામાં પડી ગયા. આ શું બોલે છે ? એક શાણી અને સમજદાર મહિલાએ તેને

માર્ગ દર્શન આપ્યું. ધન અને મનથી કરવાની, તનથી કદાપિ નહી.

ચાલો ગુરુ પૂર્ણિમાનો મહિમા જાણિએ. ગુરુ કયારે પણ શિષ્ય શું આપશે તેને લક્ષમાં

રાખી શિક્ષા આપતા નથી . તેમને તો યોગ્ય શિષ્ય મળે અને સાચું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી

સંસારમાં વિદ્યા અને સાચું જ્ઞાન ફેલાવે તેની ઈચ્છા હોય છે. બદલામાં શિક્ષા પ્રાપ્ત

કર્યા પછી ગુરુને દક્ષિણા આપવાનો રિવાજ છે.

યાદ હશે એકલવ્યએ ગુરુ દ્રોણને પોતાનો અંગુઠો માગ્યો તે જરા પણ અચકાયા વગર

આપ્યો હતો. આમાં ગુરુ દ્રોણે અપરાધ કર્યો હતો એ સહુ જાણે છે. એમનો શિષ્ય અર્જુન

બાણાવળી કહેવાય એ તેમનો સ્વાર્થ હતો. શિષ્યએ પોતાનો ગૌરવ જાળવ્યો. એકલવ્ય

જેને લીધે અમર સ્થાન પામ્યો.

આજના દિવસે જીવનમાં પ્રાપ્ત થયેલા સહુ ગુરુના ચરણોમાં દંડવત પ્રણામ





સુહાનો અવસર

22 07 2021

નાની સોના ઉનાળાની રજામાં કાકાને ત્યાં આવી હતી. કાકીની લાડકી હોવાને

કારણે મનગમતું બધું મળતું. નરેશ કાકાને બાળકો હતા નહી. નાનાભાઈની દીકરીને

લઈને મમ્મી નીપા દરેક ઉનાળામાં આવતી. દાદા,દાદી અને કાકા તેમજ કાકી મુંબઈમાં

રહેતાં. નાનોભાઈ તેની પત્ની નીપા અને દીકરી સોના સાથે પૂના રહેતો.

નીપા અને સોના આવતા ત્યારે ઘરનો નકશો બદલાઈ જતો. કાકા દુકાને મોડા વહેલા જાય.

સોનાને લઈને દરરોજ સવારે બગિચામાં ફરવા જાય. હિંચકા પર બેસાડે. સોના લસરણી પર

લપસવાની મઝા માણે. આ મુંબઈનો કમલા નહેરૂ પાર્ક વર્ષોથી જાણિતો છે. કાકા, ગાર્ડન પર

‘મીરા’માં રહેતાં. ઘરની સામે જ હેંગિગ ગાર્ડન આવ્યું છે.

આજે સોનાને ઠીક લાગતું ન હતું.

‘મારે, આજે ફરવા નથી જવું’.

‘કેમ, શું થયું મારી દીકરીને’?

‘કાકા થોડો તાવ લાગે છે.’

‘સારું ,કાલે મોસંબી લાવ્યો હતો. કાકી તારા માટે રસ કાઢે એટલે પીને પાછી સૂઈ જજે’.

‘કાકા, તમે મારી બાજુમાં બેસો ને’.

‘ચાલ બેટા આજે હું, દુકાને નથી જતો.’કહીને કાકા દીકરીને માથે હાથ ફેરવી રહ્યા. ખૂબ

લાગણી ભર્યો હાથ ફરતો હોવાથી સોના સૂઈ ગઈ.

સોના તાજો રસ પીને સૂઈ ગઈ. કાકા પોતાનું કામ ફોન અને કમપ્યુટર પર કરી રહ્યા. દાદીમા

પૂજા ઘરમાંથી પરવારીને આવ્યા. સોના એકની એક પૌત્રી હતી. સોનાની મા, ફરીથી મા

બનવાની હતી. ઘરમાં સહુ ખુશ હતા. શાંતાબાના મોટા દીકરાને લગ્ન કર્યે દસ વર્ષ થયા

હતા. બાળકના કોઈ એંધાણ જણાતા ન હતાં.

બે વર્ષ પછી નાનો ભાઈ નિરજ, નીપાને પરણ્યો. તેને પણ બે વર્ષ થઈ ગયાને પારણું ન

બંધાયું તો ઘરના સહુ ચિંતિત હતા. પાંચ વર્ષ પછી સોના આવી. સોના પણ આજે ચાર

વર્ષની હતી. વળી પાછું પારણું બંધાશે. સોના પણ ખૂબ ખુશ હતી.

આમ પરિવાર એક તાંતણે બંધાયેલો રહેતો. શાંતાબા ને હૈયે ટાઢક હતી. મોટો દીકરો અને

વહુ ખૂબ સમજુ અને પ્રેમાળ હતા.

સોનાને ઠીક થતાં પાંચેક દિવસ નિકળી ગયા. કાકા અને કાકી ચાકરી કરવામાં જરા પણ

કમી રાખતા ન હતા. સવાર સાંજ તેની આજુબાજુ આંટા મારે અને તેને આનંદમાં રાખવાનો

પ્રયત્ન કરે. સોનાને તેમના પ્યારમાં ભિંજાવું ખૂબ ગમતું. કાકા અને કાકી સોનાની નરમ તબિયતને

કારણે તેની બાજુમાંથી ખસતા નહી.

અંહી આવે ત્યારે સોના મમ્મીને ભૂલી જાય. આજે સોના સજી થઈ ગઈ હતી. કાકીના ખોળામાં

માથુ રાખીને સૂતી હતી.

‘કાકી તમે મને ખૂબ ગમો છો ‘.

‘બેટા તું પણ મારી વહાલી દીકરી છે.’

બાળક કેટલું નિર્દોષ હોય છે આપણે સહુ જાણિએ છીએ. આજે સોનાના મોઢામાંથી અચાનક

નિકળી ગયું.

‘કાકી તમને ખબર છે ,તમે મને કેમ ગમો છો’?

‘ના’.

મારી મમ્મી જુઓને,’ તેનું પેટ કેટલું બધું મોટું છે ‘?

એ તો છે ને , ‘ બેટા મમ્મી તારી સાથે રમવા નાનો ભાઈલો કે બહેની લાવવાની છે ને એટલે’.

‘તો, કાકી આવતે વર્ષે હું આવું તો મારી સાથે રમવા અંહી પણ ભાઈ કે બહેન આવશે ને ‘?

કાકી બોલી કશું નહી, માત્ર મુસ્કુરાઈ ઉઠી. આવો સરસ પ્રશ્ન નાના બાળક્ને મોઢેથી સાંભળીને

એનું અંતર હચમચી ગયું.

વહાલથી સોનાને ભેટી બચ્ચીઓની ઝડી વરસાવી.

કુદરત બાળકના મોઢેથી ઘણીવાર ભવિષ્ય વાણી ઉચ્ચારે છે. સોના અને નીપા એક મહિનો રહીને

પાછા પૂના આવી ગયા.

બીજા મહિને કાકીએ ફોન કર્યો.

‘મારે, મારી લાડલી સોના સાથે વાત કરવી છે’.

સહુ પ્રથમ આ સમાચાર કાકીએ સોનાને આપ્યા.





મારું મન

19 07 2021

તને જાતા જોઈ ઓફિસની વાટે મારું મન મોહી ગયું

મારું મન મોહી ગયું , મારું મન મોહી ગયું.

*

ઈસ્ત્રી ટાઈટ કપડાને ગળામાં ટાઈ

તારી ટાઈની ટાઈપીનના ટોચે

મારું મન મોહી ગયું   (૨)

*

ઈજ્જત આપતોને પ્યાર જતાવતો

તારી પ્યાર કરવાની કળાએ

મારું મન મોહી ગયું   (૨)

*

ઓફિસમાં જતોને ધાર્યું કરાવતો

તારી કામ કરવાની ઢબે

મારું મન મોહી ગયું  (૨)

*

ઓફિસથી આવતોને સિદ્ધીઓ ગણાવતો

પેલી થોકડી નયનો નિહાળે

મારું મન મોહી ગયું   (૨)

*

ઓફિસે ગયો એક દી પાછો ન ફરિયો

આહટ  સુણવાની ખોટી આશે

મારું મન રોઈ પડ્યું   (૨)





સાંભળ તો ખરી ?

18 07 2021

કામમાં ગળાડૂબ પલ્લવીને ફુરસદ ક્યાંથી હોય? સવારનો પહોર હોય ને રીનાનું ટિફિન ભરવાનું.

પતિદેવ માટે ગરમા ગરમ પરાઠા બનાવવાના અને નાના રિંકુને દૂધની બાટલી ભરવાની હોય

ક્યાં લંગોટ ભીનો કર્યો હોય તે બદલવાનો હોય. અઢી વર્ષનો થયો છતાં ન દૂધની બાટલી છોડતો

ન લંગોટ !

રોહિતને પૈસા કમાવની ધુન લાગી હતી. એટલે તો પલ્લવીને કહે,’તું નોકરી નહી કરે તો ચાલશે.

બન્ને બાળકોનું ધ્યાન રાખ. શનીવાર અને રવીવાર રોહિત હમેશા પરિવાર સાથે ગુજારતો. મિત્રો

નામના રાખ્યા હતા. સમય ક્યાંથી લાવે ?

પલ્લવી બાળકોને ખૂબ સારા સંસ્કાર આપી મોટા કરવા માગતી હતી. તેમના બાળપણની હર

પળ માણવા માગતી હતી. રોહિતના મમ્મી અને પપ્પા પણ જરૂર સમયે આવીને ઉભા રહેતા,

પલ્લવીના માતા અને પિતા ગામ હતા તેથી વર્ષમાં એક વાર આવી મહિનો રહીને પાછાં ગામ જતા.

તેમને દીકરી અને જમાઈની જીંદગીમાં જરા પણ માથુ મારવાની ટેવ ન હતી. પલ્લવીના પિતાએ

દીકરીને પલકોં પર બિછાવી હતી. લગ્ન પછી પોતાના પર સંયમ રાખતા.

રીના છઠ્ઠા ધોરણમાં હતી. ભણવામાં કશું કહેવા પણું ન હતું. આજે એને મમ્મી સાથે વાત કરવી હતી.

‘મમ્મી મારે તને કશું કહેવું છે’.

પલ્લવીને સ્વપને પણ ખ્યાલ ન હતો કે આ વાત રીના પોતાના સિવાય કોઈની સાથે ન કરી શકે તેવી

હતી. સવારથી રીનાને ઠીક ન હતું. શાળાએથી આવી અને એકદમ ગભરાયેલી હતી. બાર વર્ષની રીના

ફરીથી મમ્મીને કહી રહી.

‘મમ્મી મારી વાત સાંભળને’.

‘હા બેટા, દૂધ પીલે પછી સાંભળું છું.’

પલ્લવીએ તેની વાત સાંભળવાને બદલે સરસ મજાનું બદામનું દૂધ બનાવી આપ્યું. જે રીનાની કમજોરી

હતી. તબિયત અનુકૂળ ન હતી એટલે રીના બોલ્યા ચાલ્યા વગર પોતાના રુમમાં જતી રહી. પલ્લવી

આદત પ્રમાણે બાઈને રીકુને સોંપી બજારમાં ગઈ. ઘરમાં શાક ખલાસ થઈ ગયા હતા. રાતની રસોઈની

તૈયારી કરવા માટે બેથી ત્રણ વસ્તુ ખૂટતી હતી. સામાન લઈને આવી.

રસોડામાં તૈયારી કરતી હતી. ત્યાં રીંકુ રડ્યો, એટલે તેને સાચવવા ગઈ. ભૂલી જ ગઈ કે આજે સવારથી

રીનાને કાંઈક કહેવું છે. મારી સાથે વાત કરવી છે.

રીના જાણતી હતી, ભાઈલાને મમ્મી જરા પણ રડવા નહી દે. એનું બધું કામ દોડીને કરશે. હા, એ નાનો

હતો, તો શું થઈ ગયું. રીનાને પણ રીંકુ ખૂબ વહાલો હતો. બન્ને વચ્ચે આઠ વર્ષનો ગાળો હતો એટલે રીના

બધું સમજતી. મમ્મીને મદદ પણ કરતી.

ઉંઘમાંથી ઉઠીને એ રૂમની બહાર પણ ન આવી. ઉંઘવાનું તો બહાનું હતું. વાત ખૂબ અગત્યની હતી.

કિંતુ મમ્મી કેમ સમજતી નથી તેનું તેને આશ્ચર્ય થયું. મમ્મીને એમ કે રીનાને ઠીક નથી એટલે સૂઈ ગઈ

છે. રીનાનું ભાવતું બધુ જ બનાવ્યું હતું. રસોઈની બધી તૈયારી થઈ ગઈ.

પપ્પાનો ઓફિસથી આવવાનો સમય થયો. કામ વહેલું પુરું થવાને કારણે પપ્પા રોજ કરતાં કલાક વહેલા

આવ્યા. આવતાની સાથે રીના દોડીને બારણું ખોલે એ રોજનો ક્રમ હતો. આજે એ ક્રમ ટૂટ્યો. રીંકુની

આયાએ દરવાજો ખોલ્યો.

‘ ક્યાં ગઈ મારી વહાલી, વહાલી દીકરી’? રોહિતનો અવાજ સાંભળી એ પહોંચે તે પહેલાં રીના પાસે પહૂંચી

ગઈ.

જ્યારે રોહિતે તેના બારામાં પૂછ્યું ત્યારે દોડીને પલ્લવી તેના રૂમમાં હતી. રૂમનું દૃશ્ય જોઈ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ.

રીના હિબકાં ભરી ભરીને રડતી હતી. પલ્લવી ડઘાઈ ગઈ. રોહિત આવે એ પહેલાં તેને ગળે વળગીને શાંત કરી.

‘બેટા કામની ધમાલમાં અને તારા ભાવતા પાલક પનીરને પરાઠા બનાવવામાં તારી વાત સાંભળવી ભૂલી ગઈ’.

રીના પોક મૂકીને રડતી હતી, ‘નથી ખાવા મારે પાલક પનીર. સવારથી મારે તને કશું કહેવું છે. તારી પાસે

સાંભળવાનો સમય નથી ! આ જો કહીને રીનાએ પોતાના કપડાં પર પડેલા લાલ રંગના ડાઘ બતાવ્યા. ‘

પલ્લવી કાપો તો લોહી ન નિકળે એવી હાલતમાં ખોડાઈ ગઈ !!!!!!!!





અષાઢની મેઘલી રાત

15 07 2021

આમ પણ મેહુલો મને ખૂબ ગમે . ઝરમર ઝરમર વરસતો હોય અને હું છત્રી વગર રસ્તા પર ચાલતી હોંઉ. મમ્મી બૂમો પાડતી રહે, ‘બેટા પલળે છે ને તો શરદી થઈ જશે. પછી તાવ આવશે’.
મમ્મીની વાત ગણકારે એ બીજા. .’ આવા વરસાદમાં નાચવાનું મન થાય, હું તો માત્ર પલળીને આનંદ માણતી હતી’.

અષાઢ મહીનો આવે ને બારે મેઘ ખાંગા થાય. સ્લેટર રોડ ઉપર પાણી ઘુંટણ સમાણા ભરાઈ જાય. હવે અંધેરી જવાનું હોય, ઝડપથી પહોંચવાનો એક જ રસ્તો .મુંબઈની લોકલ ટ્રેન. ગાડી પકડવાની ગ્રાન્ટ રોડથી, સ્લેટર રોડ પર ગયા વગર છૂટકો ન થાય. ચાલુ દિવસોમાં વાંધો ન આવે. ઉનાળાની બાફ મારતી ગરમી અને શિયાળાની ખુશનુમા સવાર ,ટ્રેનમાં જવાની મસ્તી કાંઈ ઔર હોય. આ તો પેલો મેઘ માથું ખાઈ જાય. કોઈક વાર ગમે પણ જ્યારે વરસાદની ઝડી અઠવાડિયા સુધી અટકે નહી તો ભારે થાય.

બે દિવસથી વરસાદ થંભ્યો ન હતો પણ ગાંડાની જેમ વરસ્યો પણ ન હતો. એટલે ચાલ્યું. સવારે મમ્મીએ બનાવેલું ટિફિન લઈને નિકળી, ગ્રાંટરોડથી ફાસ્ટ ટ્રેન મળી ખૂબ આનંદ થયો. સમયસર પહોંચી ગઈ. મુસિબત તો ત્યારે થઈ જ્યારે પાછા આવવાનું હતું. અંધેરીથી ટ્રેનમાં બેઠી હજુ તો વાંદરા સ્ટેશન આવે ત્યાં વરસાદ ટૂટી પડ્યો. ટ્રેનનો ડ્રાઈવર, ઝાઝુ દેખાતું નહી એટલે કાન ફાડી નાખે તેવો ભોંપું વગાડતો. બધા મુસાફરો પરેશાન થઈ ગયા.
.
મુંબઈની પરાની ગાડીમાં મુસાફરી કરી હોય તો ખબર પડે કેટલી ગિર્દી હોય છે. ખિચોખીચ ડબ્બો ભરેલો હતો. વરસાદને કારણે બારણા બંધ કરવા પડ્યા. અંદાઝ પણ નહી આવે માણસો કેટલી ગિર્દીમાં ઉભા હતા. ભલેને તમે ફર્સ્ટ ક્લાસમાં મુસાફરી કરતા હો. ગિર્દીમાં ભાગ્યે બહુ ફરક પડે. સાંજના છ વાગી ગયા હતા. મેઘલી રાત બરાબર જામતી જતી હતી. ચાર જણાની બેસવાની જગ્યા પર આઠ જણા બેઠા હતા. ઉભેલાઓ એકબીજાની અડોઅડ મરજી ન હોવા છતાં દબાઈને ઉભા હતા.

હું અંધેરીથી ગાડીમાં બેઠી હતી. ત્યાંથી ખાલી ઉપડી હતી એટલે બારી પાસે બેસવાની જગ્યા મળી હતી. આજે જ પરિક્ષા પૂરી થઈ હતી એટલે મગજ પર કોઈ ભાર ન હતો. બેઠાં બેઠાં ડબ્બાની અંદર ચાલતા જાતજાતના ખેલનું નિરિક્ષણ કરી રહી.

મારી બાજુમાં બે જણાની વચ્ચે બેઠેલી ,મીઠીબાઈ કોલેજની છોકરી , બેઠાં બેઠાં સ્કર્ટ તાણતી જણાઇ. એટલો ટુંકો હતો કે ક્યાંથી ખેંચે તે પણ નવાઈ લાગે. મને ઘણીવાર ટ્રેનમાં ભેગી થતી એટલે હલ્લો કેહેવાનો સંબંધ હતો.

ત્યાં વળી પેલા ધોતિયાવાળાભાઈએ જોરથી છિંક ખાધી. આખા ડબ્બામાં જાણે ધરતિકંપ થયો હોય તેવું લાગ્યું.. હવે આપણે ત્યાં છિંક આવે ત્યારે આડો હાથ દઈએ એટલું પણ એ કાકાને જરૂરી ન લાગ્યું. ચારે બાજુ વરસાદની છાંટ ઉડી. લોકોના મોઢા વિચિત્ર થયા. બસ ખેલ ખતમ. ગાડી ખૂબ ધીરે ચાલતી હતી. લોકોને બફારો થતો હતો પણ નાઈલાજ હતા.

ત્યાં તો એક બહેનના હાથમાં નાનું બાળક હતું. મારી નજર પડીકે તરત મેં કહ્યું ,’અંહી આવીને મારી જગ્યાએ બેસો. મને ઈશારતથી કહે,’ત્યાં આવું કેવી રીતે’ ? એમની નજીક એક ભાઈએ આ ઈશારા જોયા. તેમના હ્રદયમાં રામ વસ્યા. ઉભા થઈને કહે, ‘બહેન આવો અંહી બેસો. ‘ અમારા બન્નેની આંખમાંથી તેમણે આભાર નિતરતો જણાયો. બહેન શાંતિથી બેઠા ત્યાં બાળકે બે હાથે બહેનને પકડ્યાં. મા સમજી ગઈ દીકરીને ભૂખ લાગી છે. એક વસ્તુ કહેવી પડશે, બધા મુસાફરોએ મ્હોં ફેરવી લીધું જેથી મા દીકરીને  અમરતનું પાન સરળતાથી કરાવી શકે. આ સભ્યતા જોઈને મારું શીશ નમી ગયું. ૧૯ વર્ષની એંન્જીનયરિંગમાં ભણતી મને દુનિયાનો અનુભવ ન હતો .

આજે મને આ બધું નિરિક્ષણ કરવાનો લહાવો મળ્યો. ત્યાં થોડે દૂર એક ચોકલેટ વેચતો નાનો પંદરેક વર્ષનો છોકરો દેખાયો. બિચારો ઠંડીમાં ધ્રુજતો હતો. તેનું ખમીસ પણ ફાટેલું લાગ્યું. જો કે ફર્સ્ટ ક્લાસમાં આવા ફેરિયાની બંધી હોય છે. પણ ઝરમર વરસાદ વરસતો હતો એક જુવાનિયાએ તેને ગાડીની સાથે દોડતો હતો તેથી ઉપર ડબ્બામાં ખેંચી લીધો. ઉપર આવીને તેને મફતમાં કેડબરી આપવા ગયો તો પેલા કોલેજના વિદ્યાર્થીએ પૈસા આપીને લીધી. પેલા ફેરિયાના મુખ પરે પ્રસરેલી ખુશીની ઝલક જોઈને મેં પણ તેને નજીક બોલાવ્યો. ચપળતાથી ઘુસ મારીને મારી પાસે આવીને ઉભો. મેં બે ચોકલેટ લીધી અમે મારી પર્સમાંથી નાની શાલ હતી તે તેને ઓઢવા આપી દીધી.

મારી સામે ટગર ટગર જોઈ રહ્યો. મેં તેને વહાલથી કહ્યું, ‘છોટે ભૈયા રખ લો.’ તેની આંખમાં ધસી આવતા આંસુ હું જોઈ શકી. હજુ તો ટ્રેન માંડ માંડ માટુંગા આવી હતી. તડામાર વરસાદને કારણે પાટા પાણીમાં ડૂબી ગયા હતા. કાળું ડિબાંગ આકાશ હતું. ત્યાં એક મોટી ઉમરના બહેને રામ નામની ધુન લગાવી. રામ એક એવા ભગવાન છે જે સહુ કોઈને પ્યારા છે. બધા મુસાફરો ઘડી ભર ભૂલી ગયા કે કલાકથી ટ્રેન ખોડાયેલી છે. જાણે રામ સહાય માટે આવવાના ન હોય. ખેર બધા થાક્યા, દિવસભરના થાકેલા થોડા તો ઉંઘવા લાગ્યા.

મારી ઉંઘતો ગચ્છન્તી કરી ગઈ હતી. કોને ખબર ડબ્બામાં ચાલતી ચહલ પહલ જોઈને મારા મનમાં વિચારોનું પૂર ઉમટ્યું હતું. દરેક વ્યક્તિ અલગ, દરેકની પ્રતિભા અલગ, દરેકના ચહેરા પરના ભાવ અલગ. કોઈ દિવસ આવો વિચાર આવ્યો ન હતો. આજની મેઘલી સંધ્યા હવે રાત્રીનું રૂપ ધારણ કરી રહી હતી. અચાનક યાદ આવ્યું મમ્મી ચિંતા કરતી હશે. મમ્મીના સેલ ફોન પર ટેક્સ્ટ કર્યોને ટુંકમાં પરિસ્થિતિ જણાવી.

મમ્મીનો જવાબ આવી ગયો, ‘બેટા, સાચવીને ઘરે આવજે’.

ત્યાં બીજો ટેક્સ્ટ આવ્યો,’ પપ્પા ઘરે આવશે પછી તને ગાડી લેવા સ્ટેશને આવશે’.

ત્યાં તો મારી સામેની સીટ પર બેઠેલાં બે જુવાનિયા કાનમાં ગુસપુસ કરી રહ્યા હતા.  મને તેમનો ચહેરો જોવાની મઝા આવી. લાગતું હતું તાજા પરણેલા છે. છોકરી પેલાની સોડમાં ભરાતી હતી. મને લાગ્યું તેને ઠંડી લાગે છે. વરસાદને કારણે વાતાવરણમાં ઠંડીનું મોજું ફરી વળ્યું હતું. એમાં પાછા ડબ્બામાં પંખા ચાલે . હવે એનો પતિ હતો કે મિત્ર કળવું મુશ્કેલ હતું. જે પણ હોય તે મારે શું કામ ચિંતા કરવાની ? ધીરે રહીને પર્સમાંથી બટાકાની વિફરનું પેકેટ કાઢી બન્ને જણા ખાવા લાગ્યા.

ત્યાં તો મારી જ કતારમાં બીજી તરફની બારી પાસે બેઠેલાં ભાઈ કમપ્યુટરમાં મોઢું ખોસીને કામ કરી રહ્યા હતાં. જેને કારણે ઘરે જઈને જમી પરવારી સીધા સૂવા જવાય. આ તો મારું અનુમાન હતું, કદાચ કોઈ બહેનપણી સાથે યા પત્ની સાથે ‘ચેટ’ કરતાં હોય તો નવાઇ નહી. તેમના મોઢાના ભાવ ચાડી ખાતા હતાં કે તેમને મઝા આવતી હતી. નક્કી બહેનપણી હશે ! પત્ની સાથે તો પતિદેવોને બે મીઠ બોલ બોલતા પહેલાં પેટમાં ચુંક આવે. ઘણી પત્નીઓ પણ જાણે પતિદેવ પર ઉપકાર ન કરતી હોય તેમ જમવાનું પિરસે. ભૂલી જાય કે આ ચમન પતિ દેવની કમાણી પર છે!’

ત્યાં ગાડીની ચીસ સંભળાઇ, લાગ્યું ગાડી ધીમે ધીમે ચાલી રહી છે. ડ્રાઈવર ખૂબ સાવધ લાગ્યો. વરસાદ તો ખમા કરવાનું નામ જ લેતો ન હતો. મને પણ થોડો કંટાળો આવતો હતો. બધાનું અવલોકન કરીને મારી આંખો અને દિમાગ થાક્યા હોય એવું લાગ્યું. ત્યાં તો ભીડમાંથી એક બહેને બૂમ મારી,

‘સાલા હાથ લગાતા હૈ’?

પેલો માણસ ડઘાઈ ગયો.

‘નહી બહેનજી, ઐસા કુછ નહી હૈ, ગાડી અચાનક ખડી રહ ગઈ તો મૈં અપનેકો સંભાલ નહી પાયા’. માણસ સજ્જન લાગતો હતો એટલે બહેને ઉદારતા દાખવી,

‘જરા ઠીકસે ખડા રહો, દુબારા ઐસા નહી હોના ચાહિએ’.

‘જી’ પેલામાં આંખ ઉંચી કરવાની હિમત ન હતી. હવે એ, સાચું બોલ્યો કે જુઠું એ કોણ જોવા ગયું છે ?

બારી બહાર નજર કરી તો એલફિન્સટન રોડ સ્ટેશન પસાર થયું. હજુ,’ લોઅર પરેલ ‘અને ‘મહાલક્ષમી’ બે પસાર થવાના હતા.

મનોમન પ્રાર્થના કરી રહી, ‘હે ભગવાન જલ્દી કરને. પપ્પાએ ગાડી ગ્રાન્ટરોડ સ્ટેશન પર મોકલી છે. વિચારોમાં ગાડીમાં બેસીને ઘરે પહોંચી ગઈ’.  મુખ પર સ્મિત આવી ગયું, ‘બચ્ચા અભી દિલ્હી દૂર હૈ”.

લોઅર પરેલ ગયું અને મહાલક્ષ્મી સ્ટેશનની ઝગમગતી લાઈટો દેખાવા લાગી. ત્યાં ટ્રેનમાં જાહેર કરવામાં આવ્યું, ‘અબ યે ટ્રેન આગે નહી જાએગી, રાસ્તા દિખતા નહી હૈ’. મારા તો બાર વાગી ગયા. બધા મુસાફરો ધીરે ધીરે બે સ્ટેશનની વચ્ચે ઉતરવા લાગ્યા. ત્યાં મારી નજર સમક્ષ મારા વર્ગનો અને બાજુની ગલીમાં રહેતો સાહિલ દેખાયો. જાણે ડૂબતાંને સહારો મળી ગયો.

‘સાહિલ હું સલોની, તેણે નજર ફેરવી’.

‘ચાલ આપણે સાથે જઈશું.’ સાહિલ મને બરાબર ઓળખતો લાગ્યો.

ટ્રેનમાંથૂ ઉતરતાં ભુસ્કો મારવાનો હતો સાહિલે મને સાચવીને નીચે ઉતારી. વરસાદે ખમૈયા કર્યા હતા.  પણ પાણીમાં બન્ને પગ આખા ડૂબી ગયા હતા. પાટા પર ચાલવાનું તેથી જુતા કાઢવાનો વિચાર આવ્યો તેવો ખંખેરી નાખ્યો. પગમાં પત્થર વાગે તે સહન ન થાય.

સાહિલે મારો હાથ પકડ્યો અને મારી બેક પેક પણ લઈ લીધી. સાહિલ હતો પાંચ ફૂટ અગિયાર ઈંચ . ખૂબ સંભાળીને મારી સાથે ચાલતો હતો. રસ્તામાં મને હસાવવાની કોશિશ પણ કરી. મારું મોઢું જોઈ ઈરાદો બદલી નાખ્યો.

થોડીવાર બન્ને મુંગા મંતર થઈને ચાલી રહ્યા. મનમાં વિચાર્યું એક માઈલ જેટલું ચાલવાનું બાકી છે. ગ્રાન્ટરોડ  પાસે પાણી ભરાયા હશે તો ગાડી ‘ભારતિય વિદ્યા ભવન’ પાસે ઉભી હશે. સાહિલ કોઈ સારા જોક્સ કહે આ તો રસ્તો કાપતા ખૂબ વાર લાગવાની છે’

સાહિલ મૂછમાં હસ્યો, ‘બહેનબાની શાન ઠેકાણે આવી’.

આજે કોલેજમાં પ્રોફેસરને કેવા સંકજામાં લીધા હતા તેની વાત કરી રહ્યો. સાહિલ , ખૂબ હોંશિયાર હતો એવું સાંભળ્યું હતું. સલોનીને ભણવા સિવાય બીજામાં અત્યારે રસ ન હતો. આજે કોને ખબર તેને સાહિલનો સાથ ગમ્યો. સારું હતું શુક્લ પક્ષ હતો એટલે ચાંદા મામા અજવાળું પાથરી રહ્યા હતા.  સલોનીની મમ્મી અગિયારસ કરે તેટલે તેને ખબર હતી આજે સુદની તેરસ છે.

લગભગ કલાક પાટા પર ચાલીને બન્ને ગ્રાન્ટરોડ સ્ટેશન પર પહોંચ્યા. સાહિલ, ‘મારા પપ્પાએ ગાડી મોકલાવી છે. જોઈએ ડ્રાઈવરે  ક્યાં ઉભી રાખી છે’?

ત્યાં ડ્રાઈવરનો ફોન આવ્યો, ‘બેબીજી શેટ્ટીકે સામને ગાડી ખડી હૈ’.

સાહિલ ગાડી બહુ દૂર નથી. સ્ટેશન પાસે ખૂબ પાણી ભરાયા હતા. મારી ઉંચાઇ ઓછી એટલે લગભગ તરતી હોંઉ એવું લાગે. કોઈક વાર તો સાહિલ મને કેડેથી ઉંચકીને આગળ ચાલતો હતો. મુંબઈમાં અષાઢ મહિનામાં મેહુલો મન મૂકીને વરસે છે ,તેનો પાકો અનુભવ આજે થયો. આમ તો ઘરે છ કે સાડા છની વચ્ચે પહોચી જાંઉ.

આજે આ મેઘલી રાતે અવનવા અનુભવ કરાવ્યા.  ડ્રાઈવર પહેલે .’સાહિલ કો છોડના હૈ, બાદમેં હમે છોડના’. સાહિલ સલોનીની વાત કરવાની ઢબ જોઈને ખુશ થયો. મનમાં તો તેને પણ લડ્ડુ ફુટતાં હતા. સલોની મનોમન ગમતી હતી. આજે મેઘલી રાતે તેના મનની મુરાદ પૂરી થઈ.

આભારવશ તેની સામે જોઈ રહેલી સલોનીનો રૂપાની ઘંટડી જેવો મદુર અવાજ સંભળાયો. ‘સાહિલ આજે આ ‘અષાઢની મેઘલી રાતે’, તું ન મળ્યો હોત તો મારા શું હાલ થાત”?





સ્ત્રીને સમજીએ !

13 07 2021

સ્ત્રીની ઈજ્જત સમાજની કિમત.

*

સ્ત્રી નખશીખ સૌંદર્યની પ્રતિમા છે.

*

સ્ત્રી રીઝે તો રાજ આપે વિફરે તો તારાજ કરે.

*

સ્ત્રી ઘરને મંદીર બનાવે છે.

*

સ્ત્રી ક્યારેક રંભા બની રીઝવે તો ક્યારેક દંભ આચરી ખીજવે.

*

સ્ત્રી ક્યારેક રૂપાની ઘંટડી સમી સુરીલી તો ક્યારેક હથોડાના ઘા સમ બેસુરી.

*

સ્ત્રી ક્યારેક ગુસ્સામાં તપેલી તો ક્યારેક પ્યારમાં ડૂબેલી.

*

સ્ત્રી ક્યારેક કદરદાન નહી તો ક્યારેક કોપાયમાન.

*

સ્ત્રી ને સ્ત્રી પણ નથી જાણી શકતી તો બિચારા પુરુષનું શું ગજુ!

*

સ્ત્રીને, જો શાણા હો તો સમજવાનો પ્રયત્ન યા દાવો ન કરશો.

*

સ્ત્રી ક્યારેક કમાલ કરે છે તો ક્યારેક બેહાલ કરે છે.

*

સ્ત્રીની હા માં ના સમજવી અને ના માં હા.

*

સ્ત્રીનું મૂલ્ય અણમોલ, ન કદી તેને તોલ !

*

સ્ત્રી આપે તેને સર્વસ્વ અર્પણ કરે છે.

*

સ્ત્રીના હ્રદયની વિશાળતા અમાપ છે.

*

સ્ત્રી સંપત્તિ નહી, પુરૂષ અને સ્ત્રી દંપતી છે.

*

સ્ત્રી સાચું ખોટું સમજે છે. અમલમાં કેટલું—-?

*

સ્ત્રી આબાદી પણ લાવી શકે ને બરબાદી પણ સરજી શકે.

*

સ્ત્રી સાથે આદર પૂર્વક પેશ આવશો તો ધાર્યું કામ કરાવી શકશો.

*

સ્ત્રી માતા, દીકરી, પત્ની, બહેન, મિત્ર તેનાં રૂપ ઝૂઝવાં.

*

સ્ત્રીને સમજવાનૉ કોશિશ ભૂલે ચૂકે પણ ન કરશો.

*

સ્ત્રીને  ઉપર માલિકી ન ગણતા, સહચરી ગણો.

*

સ્ત્રી સહજ પણ છે અને ગહન પણ છે.

*

સ્ત્રી નારાયણી સ્વરૂપા છે. કોપાયમાન પણ થઈ શકે છે.

*

સ્ત્રી ‘મા’ યા ‘સાસુ’ બંને સ્વરૂપમાં ‘મા’ છે,તે દિલથી સ્વિકારવું રહ્યું.

*

સ્ત્રીને ઘડી ઈશ્વરે હાથ ધોઈ નાખ્યા છે.

*
સ્ત્રી છું, ચાલુ થયા પછી અટકવાનું વિસરી જાંઉ છું . માફ કરશો !





દુલારો

28 06 2021

કૈવલ્ય, દાદાનો દુલારો હતો. દાદી તો કૈવલ્યએ ક્યારેય જોઈ ન હતી. બાળપણથી દાદાનો

ખોળો ખુંદવાનું સૌભાગ્ય કૈવલ્યને પ્રાપ્ત થયું હતું. દાદા હંમેશા વાતો દ્વારા દાદીની ઓળખાણ

આપતા. સમીરની મા એક દિવસ બજારથી આવતી હતીને બસની અડફટે ચડી ગઈ. મુંબઈની

બી ઈ એસ ટીની બસ કદાવર હોય. તે ટક્કર ખાઈને ઉછળી અને તરત જ મરણને શરણ થઈ .

કૈવલ્યના માતા અને પિતા બન્ને ડોક્ટર હતા. તેમને હંમેશા સમયની મારામારી રહેતી. પોતાના

કાર્યને ખૂબ મહત્વ આપતા. એક નિયમ હતો, રાતના સમયનું ભોજન દરેકે સાથે બેસીને જ લેવાનું.

કૈવલ્ય આખા દિવસનો ચિતાર માતા અને પિતાને જણાવતો.

ચોવીસ કલાક દાદાનું સંબોધન સાંભળી સગુણભાઈ પોતાનું નામ ભૂલી ગયા હતા. અધુરામાં પુરું

સમીર અને સિમી પણ દાદા કહેતા થઈ ગયા હતા.

સિમી અને સમીર, સેવા ભાવે લોકોને ઘણી મદદ કરતા. સમીરને માતા અને પિતાના સંસ્કાર

સાંપડ્યા હતા. એને સંતોષ હતો કે કૈવલ્ય સારા સંસ્કાર પામી રહ્યો હતો. ખોટી આદતોથી સો

જોજન દૂર રહેતો. કૈવલ્યની નાની બહેન ક્રિના ઘરમાં રહેતા મણી માસી પાસે મોટી થઈ રહેતી

હતી. બધી સગવડ સચવાતી હતી એટલે સિમીને નોકરી પર શાંતિ લાગતી. ક્રીના અને કૈવલ્યનું

બાળપણ સુંદર રીતે ગુજરી રહ્યું હતું. રવીવારનો દિવસ બાળકો અને પિતા સાથે ગાળવાનો કાર્યક્રમ

હોય. જેને કારણે સીમી અને સમીરને બાલકો સાથે સમય ગુજારવા મળે. આમ જ્યારે સંસારમાં

બધું વ્યવ્સ્થિત ચાલતું હોય તે કુદરતને મંજૂર ન હોય.

રવીવારનો દિવસ હતો સિમી, કૈવલ્ય અને ક્રીના ને મફતલાલ પાર્કમાં તરવાની કળા શિખવવા

લઈ ગઈ હતી. અચાનક ફોનની ઘંટડી વાગી સિમી ફોન લેવા ગઈ ત્યાં ક્રીના ડૂબવા માંડી. કૈવલ્ય

ને તરતા સારું આવડતું હતું. ક્રીનાને મહામહેનતે બચાવી. સિમી દોડતી આવી ક્રીના ને ગળે લગાવી

કપડા બદલી સહુ ગાડીમાં બેસી ઘરે આવ્યા.

ગભરાયેલી ક્રીના ડઘાઈ ગઈ અને તેની વાચા જતી રહી. સિમીએ લાખ કોશિશ કરી તે બોલી શકતી

નહી. સિમીએ દવાખાને જવાનું બંધ કર્યું. સહુ ક્રીનાને રિઝવવામાં મશગુલ હતા. કૈવલ્ય ક્રીનાની

દેખભાળ વધારે કરતો. દાદા તેને ખૂબ પ્રોત્સાહિત કરતા.

દાદાને વિશ્વાસ હતો, ભાઈએ તેને બચાવી છે. ભાઈના પ્રયત્ન વ્યર્થ નહી જાય. સિમી પોતાની જાતને

કોસી રહી હતી. સમિરે કહ્યું, બનવા કાળ બન્યું, રડવાથી નહી ઉપાયથી આપણે દીકરીને પાછી લાવીશું.

ક્રીના પાણી જોઈને ડરતી. કૈવલ્ય તેની આગળ ગાંડા ઘેલાં કાઢતો. ઢીંગલી જેવી નાની બહેન અને

દાદાની સાથે રમતો. દાદા ધીરજની સાક્ષાત મૂર્તી હતા. મણી માસી ક્રીના માટૅ જાત જાતની વાનગી

બનાવી તેને રિઝવતા.

ક્રીના નાની હતી એટલે તેને શાળાએ જવાનો પ્રશ્ન ન હતો. કૈવલ્ય શાળાએ જતો ત્યારે તે દાદાનો

પ્યાર પામતી. દાદાને હવે દાંત હતા નહી. તેમનું બોખું મોઢું ક્રીના ને ખૂબ ગમતું. દાદા જોડે ઢગલા

બાજી રમતી. સરસ મજાની રામાયણ , મહાભારતની વાર્તા સાંભળતી.

દાદા હમેશા કૃષ્ણને વિનંતિ કરતાં , મારી દીકરીનો ડર કાઢવા માં સહાય કરજે. આ નાની દીકરીએ

તારું શું બગાડ્યું છે ? ક્રીના ધીરે ધીરે ખિલતી ગઈ ,પ્રયત્ન કરવા છતાં બોલી શકતી નહી.

એક દિવસ કૈવલ્ય શાળાએથી આવ્યો. મણી માસીએ ગરમા ગરમ શીરો બનાવ્યો હતો. બધા સાથે

ટેબલ ઉપર ખાવા બેઠાં. કૈવલ્યને તુક્કો સુઝ્યો. ક્રીની, ક્રીની અંહી જો આપણા દાદા કેવી રીતે શીરો

ખાય છે. એમ કહી તાળી પાડીને કૂદતો જાય અને દાદાની જેમ ચાવતો જાય. ક્રીના દાદાની લાડલી થઈ

ગઈ હતી, ભાઈ ઘરમાં હોય નહી .શાળાએ જાય. સીમા એ પણ પાછું દવાખાને જવાનું ચાલુ કર્યું હતું.

ઘરમાં દાદા અને ક્રીના, હવે તે મણી માસીને બદલે દાદાની દુલારી થઈ ગઈ હતી. કૈવલ્ય દાદાના ચાળા

પાડી રહ્યો હતો. ક્રીનાથી સહન ન થયું. કૈવલ્યના મોઢા પર લાફો મારી બોલી ઉઠી , ભાઈ********





‘અંતરની આરસી”

25 06 2021

આ શું માંડ્યું છે ? મને તો સમજ નથી પડતી કે, ઘરમાં આવું ત્યારે રોજ એની એ જ રામાયણ ?

” મમ્મી , તેં મારા લગ્ન શામાટે કરાવ્યા” ?

‘બેટા, તારી પસંદગીની છોકરી હતી’!

માથુ ખંજવાળતા, ‘હા, એ વાત તારી સાચી છે’.

‘સોનલ, તેં મને નહોતું કહ્યં કે, લગ્ન પછી આપણે મમ્મી અને પપ્પાની સાથે રહીશું’.

‘હા’ !

‘તો પછી આ શું ચાલે છે’?

‘કોના ?’ એ વાત ચોખ્ખી કરી ન હતી ‘.

હવે ચમકવાનો વારો શીલ નો આવ્યો.

સોનલના પ્રેમમાં ભાન ભૂલેલા શીલને આવો વિચાર કેવી રીતે આવે. શીલના મમ્મી ખૂબ સાલસ હતા. પિતાજી તેમના કામમાં ડૂબેલા હોય. સોનલને કોને ખબર કેમ શીલ ઉપર માલિકી હક જમાવવો હતો. શીલ કાંઇ તેના પપ્પાની જાગિર ન હતી !

શીલે હવે દિમાગ ઠંડુ રાખી ગુંચવાયેલું કોકડું કેમ ઉકેલવું તેના વિચારમાં ખોવાયેલો રહેતો હતો. શીલને ખબર હતી તેના પિતાજી ખૂબ હોંશિયાર છે. એક રવીવારે સોનલ તેના મમ્મી અને પપ્પા સાથે લોનાવાલા ગઈ હતી. આ તકનો લાભ લઈ શીલે પપ્પાજી સાથે શાંતિથી વેચાર કરવાનું વિચાર્યું. સવારે ચા અને નાસ્તો કરી બન્ને જણા વાતે વળગ્યા. દર રવીવારે શીલના મમ્મી સવારના બે કલાક આશ્રમમાં જતા. વિદ્વાન સ્વામીજીનું પ્રવચન સાંભળે અને આશ્રમમાં કામકાજમાં સહાય આપે.

પિતાજી આજે તમારી સાથે જરા વાત કરવી છે.

‘બોલ બેટા’.

પપ્પા, સોનલે આવી વાત કરી, તમે કહો હવે કેવી રીતે તેને સમજાવું”?

પપ્પા હસવા લાગ્યા, ‘બેટા પ્રેમ કર્યો ત્યારે મને પૂછ્યું હતું ? હવે કેમ આમાંથી નિકળવાનો માર્ગ નથી શોધતો?’

‘પપ્પા, તમે મારી મશ્કરી ન કરો’.

જો, સાંભળ થોડો વખત તું અને સોનલ બીજે ગામ જુદા રહેવા જાવ. તારા એકલાના પગારમાં ઘર ચલાવવા તેને મજબૂર કરજે. ન ચાલે તો કહેવાનું ,’જા તારા પપ્પા પાસેથી પૈસા લઈ આવ’. ત્યાં તેને આદરપૂર્વક સહારો નહી મળે એટલે તને કહેશે,’જા, તારા પપ્પાને કહે આપે’.

‘તું ટસનો મસ થતો નહી. આપણે પપ્પા અને મમ્મીથી દૂર થઈ ગયા છીએ. હવે હું પૈસા નહી માગું’.

જરા છ થી બાર મહિના સંભાળી લેજે. આપોઆપ ઠેકાણે આવી જશે. સોનલના ભાઈ અને ભાભી ઘરમાં છે. તેની ભાભી સોનલની શાન ઠેકાણે લાવશે. તે ખૂબ સંસ્કારી છે. પોતાના ઘરમાં શાંતિથી સમાણી છે. બસ આનાથી વધારેની શીલને જરૂર ન હતી.

સોનલ પાછી આવી. ફરીથી જ્યારે સ્વર્ગ જેવા વાતાવરણમાં સોનલે દખલ દીધી ત્યારે શીલે કહ્યું આપણે જુદા રહેવા જઈએ. ઘરનું વાતાવરણ કલુષિત થાય તે મને પસંદ નથી. સોનલને તો ભાવતું તું ને વૈદે કીધું, જેવા હાલ થયા.

શીલને નોકરી પર બદલી મળી ગઈ. સોનલની ખુશીનો પાર ન હતો. શીલના મમ્મીએ સોનલને મનગમતું બધું અપાવ્યું અને સરસ રીતે ઘર ગોઠવવામાં મદદ કરી. શરુ શરુમાં સોનલને ખૂબ આનંદ આવ્યો. મન ગમતું કરતી. પરણ્યાને લાંબો સમય થયો ન હતો એટલે બાળક ન હતું. નવા શહેરમાં નોકરી મળતા વાર લાગે તે સમજતી હતી. બેફામ ખરીદી કરતી. પછી જ્યારે બીલ આપવાનો સમય આવે ત્યારે ઘરમાં થતું, ‘મહાભારત’.

મમ્મી અને પપ્પાની સાથે હતા ત્યારે ઘરખર્ચની કોઈ જવાબદારી ન હતી. ન વિજળીનું બીલ આવે કે ન ભાડાની ચિંતા.  ટેલિફોનનું બિલ. દર મહિને કરિયાણું ખરીદવાનું, દુધવાળો, છાપાવાળો આમ યાદી લાંબી ને લાંબી થતી. છ મહિનામાં તો ત્રાહિમામ પોકારી ગઈ. કયા મોઢે કહે કે મમ્મીને પપ્પાના રાજમાં જલસા હતા.   

સોનલના મમ્મીને ત્યાં દીકરા અને વહુનું સામ્રાજ્ય હતું.  એના પિતા નિવૃત્ત જીંદગી ગાળતા હતા. મમ્મી, વહુને ઘરકામમા મદદ કરતી હતી.  એકલા રહેતાં સોનલને ખબર પડી ગઈ,’ કેટલી વીસે સો થાય છે’. પિયર જઈ રોદણાં રડવાનો કોઈ અર્થ ન હતો. ભાભી પાસે માન સાચવવાનું હતું.

શીલ બધું જોતો હતો. સોનલને ખૂબ ચાહતો હતો. પણ તેની સાન ઠેકાણે લાવવાની તાતી જરુર હતી. સોનલ બોલતી નહી પણ આડકતરી રીતે બતાવતી ખરી.  તેના પ્પા નિવૃત્ત જીવન ગાળતા હતા. ક્યા મોઢે ત્યાં પૈસા માગવા જાય ?  શીલને કહ્યું તો કહે, ‘હવે કયે મોઢે હું પપ્પા પાસે પૈસા માગવા જાંઉ’?

સોનલની હાલત ,’સાપે છછુંદર ગળ્યા’ જેવી હતી.  શીલને કયે મોઢે કશી પણ ફરિયાદ કરે. પિયરમાં તો હવે જવું પણ ગમતું નહી. શીલના માતા અને પિતા પ્યાર આપતા હતા ત્યારે બહેનબાને જોર ચડ્યું હતું. હવે શું બોલે ?

અધુરામાં પુરું સોનલ મા બનવાની તૈયારીમાં હતી. રોજ સવારે ઉલ્ટી થતી. નબળાઈ પુષ્કળ લાગતી. શીલ પોતાનાથી બનતી બધી મદદ કરતો. શીલના મમ્મી અને પપ્પા  આવા શુભ સમાચાર જાણી ખૂબ ખુશ હતા. સોનલની તબિયત નરમ ગરમ રહેતી હતી જેને કારણે મમ્મી અને પપ્પા મળવા આવ્યા. ઘરની હાલત જોઈ તેમને દુઃખ થયું. સોનલથી કામકાજ થતું નહી. પૈસાની તંગી તેમની નજરથી છુપી ન રહી શકી.

મમ્મીથી રહેવાયું નહી, ‘સોનલ બેટા, આવા સમયે સાથે રહેવા આવો, તમારી તબિયત સચવાશે. હું તમારું મનગમતું બનાવીને ખવડાવીશ’. હજુ મમ્મી વાક્ય પુરું કરે તે પહેલા ઉઠીને સોનલ સાસુમાને ગળે વળગી પડી !