ચીકુડાની દિવાળી !

16 10 2017

‘ચીકુડા મોં ખોલને ભાઈલા’.
‘અરે એય ચીકુડા સાંભળતો કેમ નથી’?
છેલ્લી વાર કહું છું સાંભળ’
‘મા, હું સાંભળું છું. બે દિવસથી ખાવા નથી મળ્યું. હોશકોશ નથી’.
‘બેટા આજે દિવાળી છે જોઈએ કોન ખાવાનું આપે છે’?
ચાલ મારો ટેકો લે, પેલી સામેવાળી શેઠાણી આપશે. બન્ને જણા બારણે આવ્યા. ધડામ કરતું બારણું બંધ કરી દીધું. પાછલે બારણથી કામવાળી બહાર નિકળી. દિવાળીને કારણે શેઠાણીએ ખુશ થઈને બોણી પણ આપી હતી. ખાવાનું ઘણું આપ્યું હતું. મિઠાઈનું પડિકું પણ બંધાવ્યું હતું. પેલા માદીકરા પર ધડામ થયેલા બારણાના અવાજે નોઅરાણીના દિલને ધક્કો પહોંચાડ્યો.
દોડીને તેની પાસે ગઈ. બાળકને ખાવાનું આપ્યું અને નળમાંથી પાણી પિવડાવ્યું. તેના દિલમાં રામ વસ્યા. મા દીકરો અંતરના આશિર્વાદ આપી ચાલતા થયા. આપણા દેશમાં આવા ગરીબોને દિવાળી મનાવવાનો હક્ક નથી.
અરે તવંગરો ખાઈ ખાઈને માંદગી આમંત્રો છો. આવા લોકોની આંતરડી ઠારો તેમની દુઆથી તમારા વણનોતર્યા મહેમાન જેવા દર્દો દૂર થશે. કેમ તમારા પેટનું પાણી હાલતું નથી.
“દિવાળી જેટલી તમને ગમે છે તેટલી તેમને પણ ગમે છે.” ચીકુડાની દિવાળીના દિવસે ભૂખ સંતોષાઈ. બીજે દિવસે જ્યારે મારે આંગણે ડોકાયો ત્યારે મને થયું  તેની દિવાળી યાદગાર બનાવી દંઉ. મનગમતા કપડાં અપાવ્યા. તેની માને મારે ત્યાં નોકરી આપી અને ચીકુડાના ભણવાનો ખર્ચ માથે લીધો.
સમયનો સાદ સુણો.

‘માનવ’ .

“દિવાળી આવી, દિવાળી આવી સહુના ઉરમાં ઉમંગ લાવી. દિલડામાં તરંગ લાવી.

અજ્ઞાનના તિમિર હટાવી. જ્ઞાનની જ્યોત જલાવી. નવા વર્ષની વધાઈ લાવી.’

દિવાળી સહુથી મનગમતો તહેવાર  એટલે દિવાળી. આસો મહિનાની અમાસ, જે દિવાળીના ઝગમગતા દિવડાઓથી  સોહી ઉઠે. વિક્રમ સંવત બદલાયને નવા વર્ષની સુંદર પ્રભાતથી આંગણું દીપી ઉઠે.દિવાળીના શુભ અવસરે અંતર  આનંદથી છલકાઈ ઉઠે. દિવાળીની અંધારી રાત ઝળહળતા દીવાના પ્રકાશે સોહી ઉઠે. દિવાળીને   દિવસે ઘરમાં દીવા કરી અંતરે જ્ઞાનની જ્યોત જલાવવાની. તમસમાંથી રજસ અને સત્વની દિશામાં ડગ ભરવાના.
રંગોથી ઉભરાતા સાથિયાની સોહમણી કળાનું પ્રદર્શન માણી રહીએ! દિવાળીનું શુભ પર્વ સહુને મંગલકારી હો ! આવો જ્ઞાનના દીપક દ્વારા અંજ્ઞાનનું તિમિર હટાવી દિલને પાવનતાથી ભરીએ. પ્યાર અને સહકારની ભાવનાની ગાંઠ મજબૂત કરીએ. ઈર્ષ્યા તેમજ દ્વેષને દેશવટો આપીએ દિવાળીનું પર્વ સૂચવે છે, સત્યનો અસત્ય પર વિજય. મંગલકારી ભાવનાનું પ્રસરણ. હ્રદય રૂપી કોડિયામાં પ્યારનું તેલ પૂરી, સ્નેહની વાટ બનાવી જ્ઞાનનો ઉજાસ ફેલાવી. સમજણ ને  ભાઈચારાનો સંદેશો ઘેર, ઘેર પહોંચાડીએ. આ શુભ પર્વ  દર વર્ષે આવે,  ઉરમાં ઉમંગની શહનાઈ ગુંજી ઉઠે. હૈયે હર્ષ હિલોળા ખાય.

હજુ તો ગયે વર્ષે આખું આંગણું અને ઘર દિવાળીના દીવડાથી શણગાર્યું હતું. જ્ઞાનના દીપ જલાવ્યા અને પ્રકાશ રેલાવ્યો. અજ્ઞાનના દીપ તિમિર સંગે ઓગાળ્યા. તેમને ફરી ન પ્રગટાવવાની કસમ ખાધી. મનોમન નક્કી કર્યું દર દિવાળીએ એક ડગ આગળ ધપવું. વળી પાછી એ કસમ તાજી કરી. ઈર્ષ્યા  અને દ્વેષને દેશવટો આપ્યો. પ્યાર સહુને આપી ખુશ થવું. અંહી અમેરિકામાં તો આપણા ભાઈ બહેનો સુખી છે ! ભારતના મિત્રોને યાદ કરી તેમને કાજે અંહીથી કશું એવું કામ કરીએ જેથી તેમની દિવાળી પણ સરસ રીતે ઉજવાય ! આપણા વડાપ્રધાનને સાથ આપી તેમનો રાહ થોડો સરળ બનાવીએ. કુટુંબમાં પ્યાર અને સહકારની ભાવનાને મજબૂત કરીએ. મોટેરાંઓ દિલ સાફ રાખી સહુને પ્રેમ પૂર્વક આવકારે.

દિવાળી એટલે અસત્ય પર સત્યનો વિજય. દીવડાં તિમિર નાશક છે. તેમાં પ્યારનું તેલ પૂરી સ્નેહની વાટ બનાવી સમજણનો પ્રકાશ રેલાવીએ. નાનેરાઓ નાસમજ હોઈ શકે મોટેરાં દિલની ઉદારતા દર્શાવે.

દિવાળી ને હોંશભેર મનાવીએ. આનંદ ઉલ્લાસ ફેલાવીએ. સહુનું મંગલ થાય તેવી પ્રાર્થના કરીએ. અંતરમા જ્ઞાનની જ્યોત જલતી રહે એવો પ્રયત્ન જારી રાખીએ. બારણે તોરણ બાંધી ખુશી દર્શાવીએ. શુભ અને લાભ સહુનું વાંછીએ

દીવાળીના દિવસોમાં જેમની પાસે અભાવ છે, તેવા લોકોના મુખ પર આનંદ લાવવો એ ખરી ઉજવણી છે. આજુબાજુમાં રહેતાં બાળકોને જરૂરિયાતની વસ્તુઓ અપાવવી. દિવાળિના શુભ પર્વ નિમિત્તે તેમને મીઠાઈ આપવી. પેટ ભરીને આનંદ મેળવે તેવી જોગવાઈ કરવી.આપણી પાસે શું નથી ?  એમને જરૂરત છે, તેમને આપીશું તો આપણો આનંદ બેવડાશે. લેનાર કરતા આપનારને વધુ ઉમંગ અને ચેન મળે છે. સત્ય છે. અનુભવ કરી જો જો.
દિવાળીના પાંચ દિવસ ઉમંગ અને આનંદથી ભરપૂર! બીજે દિવસે નૂતન વર્ષનો પ્રારંભ,  જે દિવસે ગોવર્ધન પૂજા અને અન્નકૂટ દ્વાર  આપણે મંદીરોમાં ઉજવીએ છીએ. અંતે સહુથી પ્રિય દિવસ ‘ભાઈ બીજ”. જે ભાઈ અને બહેનના પવિત્ર સંબંધ માટે પ્રસિદ્ધ છે.  જરૂરથી  કોઈની આંતરડી ઠારવાના પ્રયાસ કરીએ. નૂતન વર્ષ સહુનું લાભદાયી નિવડે. સહુને નવા વર્ષના અભિનંદન.

નાનપણના એ દિવસો યાદ આવે છે. કેવું નિખાલસ જીવન.ઘરમા કે મનમા ક્યાંય કચરો નહી. ખાવું ,પીવુ અને મોજ માણવી. મન ભરીને ફટાકડા ફોડવા. આજે આ મોંઘવારીના કપરાકાળમા ઉમરની સાથે એ લપાઈ ગયો.  આતંકવાદથી ભરપૂર આ જગમા હવે નિર્મળ આનંદ અંતર્ધ્યાન થઈ ગયો છે.  માનવ તો સ્વાર્થ સભર ત્યારે પણ હતો. કિંતુ પરોપકારની ભાવના કદી કદી ડોકિયા કરી જતી. કદાચ સંરક્ષિત બાળમાનસ એ બધું પારખી ન શકતું. માત્ર આવી ને મળતા સુખમા મહાલવાની મોજ માણતું. હવે તો એ દિવસો, સ્વપનો, તમન્ના સઘળું ભૂતકાળમા સરી ગયું. કાળા ગયાને ધોળા આવ્યા. બાળપણ, જુવાની વિતી ગઈ અને શણપણ, પ્રૌઢાવસ્થાએ ઘર કર્યું.

પ્રભુ કૃપાથી હર્યા ભર્યા ઘરમા બાળકોના કલશોરથી દિવાળી અતિ સુંદર રીતે ઉજવાય છે.  ઘર દિવડા , સાથિયા અને હસીખુશીથી ઉભરાય છે.  ગૌરવવંતા બે બાળકો લક્ષ્મી સમાન પુત્રવધુઓ અને ત્રણ પૌત્ર, બે પૌત્રીઓથી ઘરનું આંગણ ચહકે છે. એક સમય હતો જ્યારે ‘હું અને મારું કુટુંબ’ માં દુનિયા સમાઈ જતી હતી. આજે ‘હું’ તો દબાઈ ગયો છે. કુટુંબ ખુશ છે. શામાટે વિસ્તાર વધારી બીજાને પોતિકા ન ગણવા? બહોત ગઈ ને થોડી રહી. આ જીવન દીપ બુઝાય તે પહેલાં પરમાર્થના કાર્યમાં પ્રવૃત્ત થઈ કોઈની આંતરડી ઠારી પ્રસન્ન  થવું?

દિવાળી સહુનું ભલું કરે. નૂતન વર્ષની સહુને શુભેચ્છા. આપણા બાળકો પગભર થયા. સુખી છે. દોઊ હાથ ઉલેચીએ વહી સજ્જનકો કામ !

***************************************************************************************

 

 

 

 

 

Advertisements

ક્રિયાઓ

Information

3 responses

16 10 2017
સુરેશ

ગુજરાતની બહાર દિવાળી યાદ આવી ગઈ…

એ ય બાપુ! રામરામ… સાલમુબારક ..

ગુજરાતની બહાર રહેતા કયા ગુજરાતીને ગુજરાતની દીવાળી અને બેસતા વરસની મજા યાદ ન આવે? એ જાતજાતની વાનગીઓ; નવાંનકોર કપડાં પહેરી એ એકબીજાને મળવા જવાનું; એ ફટાકડા; રસ્તા પરની એ વાહનો અને માનવ મહેરામણની, હૈયે હૈયું ભીંસાય એવી, હકડેઠઠ ભીડ.. અને એય સવારના પહોરમાં ચાર વાગતામાં જ ..

“ અમાસની રાતે, પડવેનું વહાણું , સબરસ .. સબરસ.. “

– ની અહાલેક ગજાવી, શુકનનું મીઠું પીરસતા, અને બોણી માંગતા, તરવરીયા તોખાર જેવા કીશોરો … .

પણ એ યાદો તાજી કરીને આ સપ્પરમા દીવસને ખારો અને ખાટો નથી બનાવવો!

આ વાત છે, મારી ગુજરાતની બહાર પહેલી દીવાળીની. મારી પહેલી ટ્રેન મુસાફરીની વાત તો અગાઉ કરેલી છે. ( એ વાંચવા અહીં ‘ક્લીક’ કરો. ) એના પરીપાક રુપે મને રાજામન્દ્રી- આન્ધ્ર પ્રદેશમાં નોકરી મળી ગઈ હતી. હું ભાઈને ત્યાં રહેવા ગયો; ત્યારે ભાઈ ભાભી મીલની કોલોનીમાં રહેતાં હતાં. ઘણા વખતથી તેમનો વીચાર એ ક્વાર્ટર છોડીને દુરના શાંત વીસ્તારમાં રહેવા જવાનો હતો. આથી મારા ત્યાં ગયા પછી, એકાદ મહીના બાદ એમણે એક સારા અને શાંત વીસ્તારમાં મકાન ભાડે રાખ્યું. ત્યાં ઠીક ઠીક પ્રમાણમાં ગુજરાતીઓની વસ્તી પણ હતી.

એકાદ મહીનો ઠરીઠામ થયા હોઈશું; ત્યાં દીવાળીના તહેવાર આવી ગયા. અમને બાતમી મળી કે, બેસતા વરસને દીવસે બધા ગુજરાતીઓ એકબીજાને ઘેર સાગમટે મળવા જવાનો રીવાજ છે. અમારા ઘરની નજીક જ મીલના ચીફ ઈલેક્ટ્રીકલ એન્જીનીયર શ્રી. દેસાઈ સાહેબ રહેતા હતા. એમને ઘેર દસ વાગે બધા આવવાના છે; એવા વાવડ પણ મળ્યા. મારા ભાઈ અને હું ત્યાં પહોંચી ગયા. બેસતા વરસના દીવસે માત્ર પુરુષો જ આ ઔપચારીકતામાં જોડાતા હોય છે; એવી ખબર પડી હતી. આથી ભાભી સાથે આવ્યાં ન હતાં.

અમે બે દેસાઈ સાહેબને ઘેર પહોંચ્યા; ત્યારે અમે પહેલા હતા. થોડી વારમાં એક જુવાન છોકરો ખબર લઈને આવ્યો કે, બધા આવે છે. અને થોડીક વારમાં તો બધું હાઉસન જાઉસન ત્યાં આવી પુગ્યું. અમે તો એ વગર લગનની જાન જોઈને ‘જાની’ હોવા છતાં હેબતાઈ જ ગયા. ચાલીસેક માણસોનો કાફલો હતો. આવતાંની સાથે કાફલાએ સર્વ સમ્મતીથી નક્કી કર્યું કે, દેસાઈ સાહેબ બાદ અમારે ઘેર પડાવ રાખવાનો છે !

ભાઈએ સંકેત કરી, મને બાજુએ બોલાવ્યો અમે કહ્યું ,” ઘેર જઈને તારી ભાભીને આ માહીતી આપી આવ. આપણા ઘરમાં આ બધાંની આગતા સ્વાગતા શી રીતે કરીશું? “

હું તો બાપુ! હાંફળો ફાંફળો ધોડ્યો. ઘેર જઈ ભાભીને આ શુભ આપત્તીના સમાચાર પહોંચાડ્યા. ભાભી પણ મુંઝાઈ ગયા. અમે બે જણાએ થઈ, તાબડતોબ ગાદલાં નીચે પાથરી દીધાં. બધાંને બેસાડાય એટલી ખુરશીઓ અમારે ત્યાં ક્યાં હતી? આ કામ પતાવી, બધાંને નાસ્તા માટે શું બનાવવું, તેનો ભાભી વીચાર કરતાં હતાં, ત્યાં તો એ ‘જાન’ આવવાના વાવડ ઓલ્યો છોકરો આપી ગયો. એને અમારી મુંઝવણનો પણ ખ્યાલ આવી ગયો. એણે કહ્યું, “ ભાભી! ગભરાશો નહીં. કશું ગરમ બનાવવાની જરુર નથી. ચા પણ નહીં. ઘરમાં જે હાજર હોય તે જ ધરજો. “

આટલી વાત ચાલતી હતી; એટલામાં તો બધા આવી ગયા. ફટાફટ જુવાનીયાઓ રસોડામાં પહોંચી ડબ્બાઓમાંથી દીવાળીની મીઠાઈ અને ફરસાણ થાળીઓમાં કાઢવા લાગી ગયા.

ભાભીએ ગલવાઈને કહ્યું, “: અરે! આ તો રોજના વપરાશની થાળીઓ છે. કાચની ડીશો કબાટમાંથી કાઢું છું.” પેલા તો સાંભળે જ શાના? એક જણ બોલ્યો, “ બહેન! બધા ઘરના જ તો છે. તમારે મુંઝાવાનું નહીં. તમ તમારે શાંતીથી બાજુમાં ઉભા રહો. ”

અને ઘરમાં તો બાપુ! ધમાચકડી મચી ગઈ. અમે તો આ વાવાઝોડાં માટે સહેજ પણ તૈયાર ન હતા. બધા ગુજરાતી ભાઈઓએ અમને ‘ સાલમુબારક ‘ કહ્યા ન કહ્યા; મગસ અને મઠીયાંના બે ટુકડા ગલોફામાં ઘાલ્યા ન ઘાલ્યા, અને તરત લશ્કરે તો વીદાયની આલબેલ પુકારી.

ભાઈ ભાભી તકલીફ પડવા બદલ બધાંની માફી માંગવા લાગ્યા. ત્યાં સૌથી વડીલ બુધ્ધીલાલભાઈ બોલ્યા, “જોની(!) ભાઈ, ઈ તો હંધું ઈમ જ હાલે. તમતમારે સેજે’ય મુંઝાવાનું નંઈ. ન્યાં કણે કુણ પારકું સે?”

અમે ત્રણે તો આ ગુજરાતી બીરાદરી જોઈ અવાચક જ બની ગયા. અને બધું લશ્કર અમને બેને સંગાથે લઈ આગલા મુકામ તરફ રવાના થયું.

અનેક દીવાળીઓ દેશ અને દેશની બહાર જોઈ છે. પણ એ દીવાળી અને એ બીરાદરી આજે પણ યાદ આવી જાય છે.

અહીં અમેરીકામાં તો એવું કાંઈ ખાસ એકબીજાને મળવા જવાનું હોતું નથી. પણ અહીંની દીવાળીની વાત તો ફરી કો’ક વાર.

આંબે આવ્યા મો’ર. વાત કેશું પોર…

16 10 2017
pravina Avinash Kadakia

આવી દિવાળી જોઈ કે સાંભળી નથી. ખરેખર સુંદર અનુભવ વાંચ્યો. હવે તો ઘરમાં દીવા પ્રગટાવ્યા અને બાળકોને મળ્યા. મંદીરમાં દર્શન કર્યા એટલે દિવાળી ઉજવાઈ ગઈ.

ઘરમાં મંદીરમાં કોડિયા પ્રગટાવ્યા, શ્રીજી સમક્ષ બે વાનગી ધરી અંતરમાં ઉલ્લાસ થયો.

19 10 2017
Mukund Gandhi

Thanks for your greetings.
We wish you and your family a happy Diwali and a very Joyous and Fruitful New Year.
Mukund Gandhi
 

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s




%d bloggers like this: