આંસુ

18 07 2020

હે, આંસુ તું કયારે વણ નોતર્રીયા મહેમાન માફક નયનોના દ્વારે આવ્યું અટક્યું ખબર ન પડી.

ખેર

તારી હસ્તી આજે મને ખૂબ ગમી

આજે હું તારી સાથે ખુલ્લા દિલે વાત કરવા માંગુ છું

તને લુસું કે સુકાવા દંઉ?

આંસુ તારો રંગ કેવો ?

જો હર્ષના હોય તો તગતગતો

જો વિષાદના હોય તો સૂર્યના કિરણોમાં મેઘધનુ જેવો

તું આંખમાં ક્યારે ધસી આવે તેનું મૂહર્ત ન હોય!

ઘણિવાર તું આવે પછી અટકવાનું નામ ન લે.

એક વાત કહું આંસુ

મારું મન હમેશા જાણવા ઉત્સુક છે !

આંસુ રે આંસુ તારા રંગ કેવા

મનની અવસ્થાના ભાવ જેવા

તું આવે, તું અટકે તું ખરી પડે

વહાલ જો ઉમટે તો સતત વહે

સ્થળ અને સંજોગ ્પર તારો આધાર

આવ્યા પછી જાવાની ચિંતા ના લગાર.

એક વાત જરૂર કહીશ

એ આંસુ જ્યારે દર્દ અને વિયોગના હોય ત્યારે

સમય સ્થળ અને સંજોગોથી પર હોય.

બસ એકધારા વહ્યા કરે,

સ્મૃતિને તેજ કરે

ભૂતકાળની ભવ્યતાને ભુલવા ન દે

જ્યારે જડ બની સૂકાઈ જાય ત્યારે

અંતરના એકતારા પર મધુરું સંગિત રેલાવી

તેમાં ડૂબાડી જગથી વિમુખ બનાવી દે.

આંસુ

તારો આભાર હ્રદયની વિણા પર મધુર ગાન પણ સંભળાવે

અને એ વિણા દ્વારા નિકળતા વિષાદમય સૂરને છેડે.

તારી પ્રતિભા અનેરી છે !





હું ક્યારેય કશું ભૂલતી નથી !

22 04 2020

ભણવામાં પહેલો નંબર, લાવતી પારો ખૂબ ચોક્કસ હતી.  મમ્મી અને પપ્પાએ એવી સરસ રીતે ઉછેર કર્યો હતો કે તેમના દિલમાં પણ શાંતિ હતી. મમ્મીને ઘણીવાર થતું કે, ‘પારોના લક્ષણ બાળપણ્માં ખૂબ જ જુદા હતાં.’ બધી વાતમાં જીદ કરે. એને કોઈ વાતની ના ન પડાય.

‘બેટા હમણાં દૂધ પીધું છે, જ્યુસ પછી પીજે’.

‘ના, મમ્મી મારે હમણાં જ પીવો છે’.

શાળાએથી આવે પગમાં પહેરેલાં ચંપલ બે દિશામા ઉડાવે. શાળાનું દફતર રસ્તા વચ્ચે મૂકે. નાસ્તાનો ડબ્બો પણ કાઢીને ધોવા ન મૂકે.

‘પારો, નાસ્તાનો ડબ્બો ધોવા મૂક ‘.

‘મમ્મી તું કાઢી લે ને હું થાકી ગઈ છું. મારે કેટલું બધું ઘરકામ કરવાનં છે’.

આમ ઘરમાં આવે એટલે મમ્મીએ પારોના નામની માળા ફેરવવાની. કોઈ વાતનું ઠેકાણું નહી. મમ્મીને હમેશા ચિંતા સતાવતી ,’આ મારી દીકરી મોટી થઈને શું કરશે?’ રાત ભર મમ્મી આંખનું મટકું પણ ન મારતી. પારોની ચિંતા સતાવતી. પપ્પા ખૂબ સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરે પણ મમ્મી કોઈનું સાંભળે તો ને ?

એ જ પારો જ્યારે ૧૨ વર્ષની થઈ અને સાતમાં  ધોરણમાં આવી ત્યારે આસમાન જમીનનો ફરક તેનામાં દેખાયો. કદાચ શરીરમાં થતા ફેરફારો અને ઉદભવતા સ્પંદનોએ તેનામાં ધરખમ ફેરફાર કર્યો. મમ્મી પણ વિસ્મયથી નિહાળતી.   નાના ભાઈનું પ્રેમથી ધ્યાન રાખતી  માને હવે તેના પર ખૂબ ભરેસો હતો  તેની અડધી ચિંતા ઓછી થઈ ગઈ હતી.’મમ્મી, તું ચિંતા નહી કરતી પૂરવનું ઘરકામ હું તપાસી લઈશ’. પપ્પાજી તે સમયે ઘરમાં પ્રવેશી રહ્યા હતા.

‘મારી પારો’ કરીને પ્રેમથી ઉંચકી વહાલ કર્યું. પપ્પાએ મમ્મીની સામે જોયું અને ઈશારો કર્યો, ‘જોઈ મારી દીકરી ‘ ! 

એક દિવસ માને હવે આદત પડી ગઈ હતી, ‘હું ક્યારે કશું ભૂલતી નથી ‘બોલવાની. રજાનો દિવસ હતો। 

પારો ભાઈને તૈયાર કર આપણે આજે ખરીદી કરવા જઈએ. ગાડી પિતાજી લઈ ગયા હતા. ઉંબર બોલાવી। ખૂબ ખરીદી કરી .બપોરના બે વાગી ગયા। નાનકો રડતો હતો.

ચાલો જમીને ઘરે જઈએ। વિહારનાં ઈડલી ઢોસા ભાવતા હતા. પેટ ભરીને ખાધું પાછા જતા ટેકસી મળી ગઈ એટલે ઉંબર બોલાવવાની ઝંઝટ ન કરી  

બધો સામાન આગળ મૂકીને આરામથી બેઠા  ઘર આવ્યું એટલે પારો ભાઈને લઈ ે ઉતારી ગઈ. મમમી પૈસા આપીને પાછળ આવી। ટેકસી તો જતી રહી 

પાપા એનદરવાજો ખોલ્યો। 

શું શોપિંગ કર્યું  . મમીના હાથ ખાલી। પારો સાથે ભાઈલો। 

બસ ત્યારથી મા બોલવાનું વીસરી ગઈ “હું કયરેચ કશું ———-





દુનિયામાં તારી ખોટ ! માર્ચ ૧૭, ૧૯૯૫.

16 03 2020

કદી ન પૂરાય તેવી આ ખોટ, ક્યારેય પૂરાવાની નથી. જેમ જેમ યાદો ઠલવાતી જાય છે તેમ આ ખાડો વધારે ઊંડો થતો જાય છે. તેમાં ઉતરવાનું, રાચવાનું અને જો બની શકે તો અનુભવવાનું ગમે છે. પ્રિયે જીવન તો જીવાય છે, અટકતું નથી પણ —-

કોઈવાર હસવું આવે એવો પ્રશ્ન થાય છે. “શું ખરેખર તમે મારા જીવનમાં હતા”?

હકિકત છે. પ્રશ્ન અસ્થાને છે. આજે માણી રહેલી જીવનના બગિચાની મહેક તો તમને પણ આવતી હશે ? ભલે તમે ન માનો, આ વાસ્તવિકતા છે.

શું લખું અને શું ન લખું, અવિનાશ જે છે તે સ્વિકાર્ય છે.

કર્યા કર્મોનું ફળ ભોગવવું રહ્યું .

શરીર રૂપી આ ચાદર , ભગવાન પાસે ધોઈ ને લઈ જઈશ એ પ્રતિજ્ઞા પાળીશ.

ભવોભવની તમારી “પમી”.

 

 





અદભૂત .

28 01 2020

 

 

 

પાયલ પર રૂપિયાનો વરસાદ

 

 

સોમનાથ મહાદેવના મંદીરના પટાંગણમાં  આજે શિવ પુરાણ વંચાતું હતું. ગાદી પર બિરાજવા સંત પધારી રહ્યા હતા. ચારે બાજુથી એમની નામના પોકાર સંભળાઈ રહ્યા હતા. તેમની કથા સાંભળવા માટે માનવ મેદની ઉભરાઈ હતી. સહુ ઉભા થઈને તેમનું સ્વાગત કરી રહ્યા હતા. અચાનક એક કન્યા જે ફુલોની માળા બનાવીને વેચતી હતી તે ક્યાંકથી દોડીને આવી.

” હું તમને માળા પહેરાવું , મેં જાતે બનાવી છે”.

ગાદી પર બિરાજવા આવેલા સંત તેને એકી ટશે નિહાળી રહ્યા. સુંદર કન્યા, દસેક  વર્ષની હશે, પહેરેલા વસ્ત્રમાંથી તેનો ખભો પણ દેખાઈ રહ્યો હતો. સમજી ગયા હશો કે ગરીબીમાં પણ ગૌરવ સાથે ફુલોની માળા બનાવીને વેચવાનો ધંધો કરતી હતી. મહારાજે તેને માળા પહેરાવવાની હા પાડી.

તમે માnasho, મહારાજ તો ઉમરલાયક એટલે તેનાથી ખૂબ ઉંચા હોય. તેમણે પોતાની ગરદન બાળા માટે ઝુકાવી અને પ્રેમથી માળાનો અંગીકાર કર્યો.  નાની બાળાને કહ્યું,’ બેટા ઉભી રહેજે.’

પોતે વ્યાસ પીઠ ઉપર પધાર્યા. હવે આ મહારાજની ભવ્યતાના દર્શન કરો. મનમાં થયું આપણા દેશમાં કેટલા ‘મહારાજો’ છે ? કેટલા પૈસા ભક્તો પાસેથી કથા કરવાના લે છે. એક જાતનો ધંદો બની ગયો છે.  સાત દિવસની કથા કાજે પાણીની જેમ પૈસા વહાવે છે.

આ મહારાજમાં , જો તમને સાક્ષાત ઈશ્વરના દર્શન ન થાય તો તમારી ફુટ પટ્ટીને મારો હાથ !

મહારાજે સંગીત બંધ કરાવ્યું. બેટા તારું નામ શું?’

‘પાયલ’.

છોકરી ખૂબ બોલવામાં ચબરાક હતી,

‘તારા પિતાજી શું કરે છે?’

‘ફુલોની માળા અને ગજરા બનાવે છે’.

‘તારી માતા?’

‘એ ઘરે છે, મારા નાના ભાઈનું ધ્યાન રાખે છે.

મહારાજ આ બધું પાયલને પૂછી સહુને જણાવી રહ્યા હતા.

‘તું શાળાએ જાય છે”?

‘ના’.

‘પિતાજીને પૈસા કમાવામાં મદદ કરું છું . ‘

પાયલના હાથમાં ટોપલો હતો. જેમાં માળાઓ રાખતી હતી. કથા કરનાર મહારાજે અગ્રણી સંચાલકને બોલાવી કહ્યું , ‘આ ટોપલો સભામાં ફેરવો. ‘

‘મારા માટે નહી આ લક્ષ્મીના અવતાર જેવી દીકરી પાયલ માટે’.

એ દરમ્યાન દીકરી મારી ,ગાયન વાગી રહ્યું હતું. શું પવિત્ર વાતાવરણ હતું. શબ્દોમાં તાકાત નથી તે ભવ્યતાનું વર્ણન કરવા માટે !

શ્રોતાગણે ઉદાર દિલે ટોપલો ભરી દીધો. પ્લાસ્ટિકની બેગો ભરીને પૈસા આવ્યા. આટલેથી કામ ન અટક્યું. પાયલના મુખ પર જરા પણ ગભરાટ ન હતો. મહારાજજીને કહી રહી હતી, ‘મારે અંગ્રેજી શિખવું છે’.

મહારાજને ખૂબ નવાઇ લાગી, ‘કેમ બેટા’?

‘સોમનાથ યાત્રાનું સ્થળ છે. ઘણા મુસાફરો દેશ પરદેશ્થી આવે છે. જે અમેરિકા અને લંડનથી આવે એવા લોકોને હું સોમનાથના ઈતિહાસ વિષે અંગ્રેજીમાં સમજાવી શકું’.

મહારાજ તો ખૂબ ખુશ થયા. શ્રોતાગણમાંથી એક ભાઈને વિનંતી કરી તેને અંગ્રેજી ભણાવવા માટે સૂચન કર્યું. ત્યાં પાયલ કહે ‘જો મને અંગ્રેજી આવડે તો મને અમેરિકા જવા મળે.’

મહારજ ને તો આ દીકરી પર પુષ્કળ વહાલ ઉભરાયું આગળ બેઠેલા એક ગર્ભ શ્રિમંત બહેનને કહ્યું ,’ કે તમારે માથે એને અમેરિકા બતાવવાની જવાબદારી’. હજુ તો વાત આટલેથી અટકતી નથી. જુઓ આ મહારાજનું ઔદાર્ય, આ દીકરીએ ખૂબ ધામધુમથી પરણાવવાની ઘોષણા કરી.

સહુ ભક્તોએ રંગે ચંગે વધાવી લીધી. લગભગ અડધો કલાક આ વાર્તા લાપ ચાલ્યો. ત્યાં સુધીમાં ટોપલો આખું સભાગૃહ  ફરીને પાછો આવ્યો. ટોપલો તો ભરાઈ ગયો હતો. સાથે કેટલી બધી પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ ભરીને પૈસા આવ્યા.

હ્રદયસ્પર્શી દૃશ્ય તો હવે ભજવાવાનું હતું.  મહારાજ વ્યાસ પીઠ પરથી નીચે આવ્યા. દીકરી પાયલને બારબર મધ્યમાં ઉભી રાખી તેના પર ફુલોની જેમ પૈસા નો  વરસાદ કર્યો. મારી આંખો તો આ ભવ્ય પ્રસંગ જોઈને હર્ષથી છલકાઈ ઉઠી. પાયલ તો જાણે સ્વર્ગમાં હોય તેમ વિહરતી લાગી. મહારજશ્રી એ પાયલને ખૂબ આશિર્વાદ આપ્યા.

પાયલ જાણે સમગ્ર સભાખંડની દીકરી બની સોહી ઉઠી. મહારજશ્રી એ પોતાનો ખેસ પાથરી બધા પૈસાનું પોટલું વળાવ્યું. ચાર જણા ભેગા થઈને બધા પૈસા પોટલામાં સમેટી રહ્યા હતા.

મહારજશ્રી એ અનુરોધ કર્યો દીકરીને ઘરે પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા બરાબર કરજો.

મહારાજ શ્રી તમે ખૂબ ઉત્તમ ઉદાહરણ જનતા સમક્ષ મુક્યું. આપને શત શત પ્રણામ. ભારતમાં ચાલતી હર એક કથા દ્વારા આપણિ એક એક કરીને દીકરીઓનું ધ્યાન રખાય તો લોકોની શ્રદ્ધા મહારાજોમાં પણ વધે. અને દીકરીઓનું ભવિષ્ય ઉજ્જવલ બને .

પાયલ બેટા આ મહારજશ્રી એ તારા કિસમતનો સિતારો ચમકાવી દીધો.

આજે સોમનાથ મહાદેવને મંદીરેએ વગર દીવે અજવાળા પથરાયા.

જય સોમનાથ,

મહારજશ્રીને દંડવત પ્રણામ

પાયલને અંતરના આશિર્વાદ.

ઑમ હર હર બોલો નમઃ શિવાય

 





चांदनी चौकसे — ભુલેશ્વર , ૭

9 01 2020

“જાતે થે જાપાન પહોંચ ગયે ચીન સમજ ગયેના

હે યાને યાને યાર દીપિકાસે મુલાકાત હો ગઈ “

ગયો હતો જુહુની ચોપાટી પર બાળકો સાથે મોજ કરવા અને સન એન્ડ સનમાં ડીનર લેવા. વાહ કોલેજના બીજા વર્ષની શુભ શરૂઆતના ગણેશ મંડાયા !  હજુ બે દિવસ બાકી હતા. આખી રાત સ્વપનામાં દીપિકા સાથે વાતો કરતો રહ્યો. સવારે નાસ્તો કરવા બેઠો તો માસીને ગઈ કાલનો અનુભવ કહી રહ્યો હતો. ટીના અને આર્ય સ્કૂલે ગયા હતા. માસાજી તો સવારથી તેમના કામે નિકળી જાય . આજે માસી અને ભાણિયો બન્ને ગપ્પા મારતા હતા. માસી મનમાં ને મનમાં હસી રહી.

‘માસી એક બાત બતાંઉ, આપ મમ્મી ઔર પાપાસે નહી બતાઓગે ?”

માસીને થયું એવ તો શું વાત છે. ‘અરે બેટા, તુ જો ભી કહેગા વો બાત તેરે ઔર મેરે બીચ હી રહેગી’.

‘માસી આપકો માલુમ હૈ મૈં બંબઈ ક્યોં આયા હું ‘?

‘બેટા તેં ક્યારે કહ્યું નથી, મેં તને પૂછ્યું નથી, ચલ બતા દે’ !

‘માસી પઢને કે બાદ મુઝે સિનેમામેં અભિનય કરને જાના હૈ ‘. મુઝે ‘એક્ટર’ બનના હૈ !

” બેટા અપને ખાનદાનમેં કોઈ સાત પેઢી તક ઐસા સોચ ભી નહી સકતા થા, તૂ કહાં સે ઐસા સોચને લગા” ?

“અરે મૌસી યે બોલિવુડ મુઝે બંબઈ લે કે આયા હૈ “.

‘મેરી બાત સુન બેટા, યે બોલિવુડ બહોત ખતરનાક હૈ, તૂ કુછ ઐર સોચ, અચ્છી પઢાઈ કર લે ફિર તેરા મૌસાજી તુઝે કોઈ નયા રાસ્તા દિખાયેંગે’.

હરિ કો સમજાના આસાન નહી થા. અત્યારે તો માસીની સામે ચૂપ થઈ ગયો. માસીને પણ અત્યારે આ વાત પર આગળ વાત કરવાનો કોઈ મતલબ જણાયો નહી. અત્યારે હરિએ, માત્ર ઈચ્છા જણાવી હતી. હવે તે કેટલો   એમાં રસ ધરાવે છે તેની ખબર ન હતી. તેની આવડત વિષે માસી સાવ અજાણ હતી. માસીને હરિનો એવો ખાસ અનુભવ ન હતો. લગ્ન કરીને મુંબઈ આવી ત્યારે હરિ બાર વર્ષનો હતો. પછી તો જ્યારે દિલ્હી જાય ત્યારે મળવાનું થતું. મોટે ભાગે પોતાને પિયર જતી, હરિ દસેક દિવસમાં એકાદ વાર નાના અને નાનીને ત્યાં મળતો. આ તો મુંબઈ એને ત્યાં આવ્યો તેથી સંબંધ ગાઢ થયો હતો.

બે દિવસમાં કોલેજ શરૂ થવાની હતી એટલે તેની તૈયારી માટે રૂમમાં જતો રહ્યો. માસીએ તો તેના વિચારો પર ઠંડુ પાણી રેડી દીધું. એમ જલ્દી પલળે તે બીજા. જઈને રેલ્વેનો પહેલા વર્ગનો પાસ કઢાવી આવ્યો. દિલ્હીથી નવા કપડા તો લાવ્યો હતો. પણ બૂટ લેવા કોલાબા પહોંચી ગયો. સ્ટ્રેન્ડ થિયેટરમાં નવું અંગ્રેજી સિનેમા જોવા બેસી ગયો. સિનેમા જોતા એને મીરા યાદ આવી ગઈ. દિલ્હી જતા પહેલા છેલ્લો સિનેમા જોવા તેની સાથે મેટ્રોમાં ગયો હતો. મિત્રો સાથે હતા તેથી મજા આવી હતી. બસ હવે બે દિવસ પછી પાછા મિત્રો મળશે. ઉનાળાની રજામાં મળી શકાય એવી શક્યતા હતી નહી.

બીજે દિવસે સવારે ચા નાસ્તો કરવા બેઠા ત્યારે માસીએ આગલા દિવસની વાતના અનુસંધાનમાં કહ્યું. ‘બેટા આજ કહીંં જાનેકી જલ્દી નહી હૈ ન”?

હરિ આજે સાવ નવરો હતો. માસીને કશી વાત કરવી છે તે સમજી ગયો. ‘મૌસી આજ હમ દોનો સાથમેં રહેંગે , પહલે આરામ સે ચાય નાસ્તા કરતે હૈ બાદમેં બાહર બાલ્કનીમેં બૈઠ કે ગપસપ મારેંગે’.

માસી ખુશ થઈ ગઈ. પ્રેમથી ગરમા ગરમ આલુ પરાઠા, દહી ઔર ચાય પીકર બાલ્કનીમેં આયે.

બેટા જબ મૈં તેરે મૌસેસે શાદી કરકે બંબઈ આઈ તબ મુઝેભી બબંઈ તેરે જૈસા લગતા થા. મૌસાકે પિતાજીકી અચ્છા બડા કારખાના થા. તેરે મૌસાજી ઔર મૈં યુનિવર્સિટિમેં સાથ સાથ પઢતે થે. મૌસાજીકો મેં ભા ગઈ. તીન સાલ તક સાથ રહા ફિર શાદીકે લિએ તૈયાર હુએ. તેરી નાનીકો મેરા બંબઈ જાના પસંદ નહીથા. મગર બેટીકો ખુશ દેખનેકે લિએ હાં કહ દી.

શુરૂ શુરૂમેં મૌસા મેરી બહોત તારિફ કરતે થે. દેખ અભીભી કરતે હૈ. મગર વો બાત અલગ થી.

હરિને માસીની વાતો સાંભળવાની મજા આવી ગઈ. માસીએ આ વાત ક્યારેય કોઈને કરી ન હતી.

મૌસાજી, ” તૂ દિલ્હીવાલી બહોત હી ખૂબ સૂરત હો. તુઝે મેરી બીબી નહિ ,હિન્દી સિનેમાકી હિરોઈન બનના થા’ !

‘ક્યા બાત કર રહે હો આપ’?

‘ક્યોં, અચ્છી નહી લગી ‘?

‘અરે, આપને તો મેરે દિલકી બાત બતાઈ’.

ક્યા બાત હૈ, તુઝે માલુમ હૈ તેરે મૌસા ઔર ઋષિ કપુર સાથમેં ચેંબુરકી શાલામેં પઢતે થે. વો ઉનકા બહોત હી અચ્છા દોસ્ત હૈ.’.

‘સચ બતાતે હો’?

‘તુમસે જૂઠ ક્યોં કહના’?

ફિર બાત બહોત હી લંબી હૈ. કમસે કમ છે મહિને તક ચલી. મૈં ૠષિ કપૂર ઔર નિતુ સે મિલી. ઉનકે સાથ બહોત સારી ફિલ્મી પાર્ટીઝમેં ગઈ.  લોગ મેરી પ્રસંશા બહોત કરતે થે. તેરે મૌસાજીકોભી ફિલ્મ ઈન્ડ્સ્ટ્રીઝમેં કઈ લોગ જાનતે થે. ન મેરે પાસ કોઈ પોર્ટફોલિયો થા ન અનુભવ. સિર્ફ અચ્છા દિખના કાફી નહી થા. અભિનયકા ‘અ’ભી નહી પતા થા.’

‘અરે પીછે મૈં ઇતની વ્યસ્ત હો ગઈ. સારે દિન અપની અચ્છી અચ્છી ફોટો ખિંચવાતી થી. ખૂબ સુંદર તૈયાર હો કે કભી જુહુ તો કભી એરપોર્ટ યા સન એન્ડ સેન્ડ હોટલમેં જા કે હિરોઈનકી તરહ બહોત સારી તસ્વિરે ખિંચવાઈ. મૌસાજીકો જો બહોત પ્યારી લગતી થી વહ સબ ચુન ચુન કર બઢિયાસા પોર્ટફોલિયો  બનાયા.  મૈં ખુદ નહી માન સકતીથી , ‘મૈં ઈતની સુંદર લગતી હું “. ફિર બહોત સારે ચક્કર ખાયે મગર કહીંભી દાલ ગલી નહી. દો સાલ બાદ,’ ન મૈં હિરોઈન બન સકી ન કોઈ છોટા સા રોલ મિલા, પર મૈં માં બન ગઈ’! !’ મૈં તો મૌસાજીકે સાથ થી. અબતો દો બચ્ચેભી હો ગએ. બસ અપની દુનિયામેં જીતી હું , મુઝે જો પસંદ હૈ વો કર રહી હૂં.’

હરિ તુઝે માલુમ હૈ આજકલ જો નયે અભિનેતા ઔર અભિનેત્રી આતે હૈ વો કિતને પઢે લિખે ઔર અનુભવી હોતે હૈ. તબ કહીં જા કે ઉનકો કોઈ એન્ટ્રી દેતા હૈ. અરે મેરી નનંદકી બેટી અમેરિકા સે આઈથી. ઉનકે પિતાજીકે પાસ બહોત સારે પૈસે હૈ. અપની બેટી કે લિએ કિતની પાર્ટીઝ રખી, કિતને પૈસે બરબાદ કિએ કિસીને ઓડિશનકે લિએભી નહી બુલાયા. વો અમેરિકામેં પૈદા હુઈથી ઉસકા હિન્દી કિસીભી તરહ હિન્દી સિનેમામેં ચલને વાલા નહી થા. બાદમેં એક સાલકે બાદ વાપસ અમેરિકા ચલી ગઈ. ઉસે લગતા થા વો પઢી લીખી હૈ, સુંદર હૈ તો કામ હો જાએગા.

‘મેરી નનંદકી બેટી ભી બાદમેં અમેરિકા જાકે ‘લોયર બન ગઈ’. અચ્છા ખાસા કમા લેતી હૈ. ઉસકા પતિભી લોયર હૈ. બહોત હી ખુશ હૈ, હિરોઈન બનનેકા ભૂત દિમાગસે ઉતર ગયા. યે કોઈ આસાન ખેલ નહી હૈ.

ઓળખાણ એ મોટામાં મોટી ખાણ છે. આ બધા કરતાં પણ નસિબ હોવું જોઈએ. કદાચ જો કોઈ રોલ મળી પણ જાય તો પછી એ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સફળ પૂરવાર થવી જોઈએ.

માસીની વાત સાંભળીને હરિ જાણે ઠંડા પાણીમાં બેસી ગયો. એમ હાર માને તે હરિ નહી પણ થોડા વખત માટે એ દિશામાં વિચારવાનું ઓછું કરી નાખ્યું. મુંબઈ તેના માટે નવું શહેર હતું. માસી અને માસા સિવાય ખાસ કોઈને બહુ ઓળખતો ન હતો. કોલેજમાં માત્ર એક જ વર્ષ પુરું થયું હતું. મીરા અને ઝરણા સાથેની મૈત્રી નાના છોડ સમાન હતી. તેની માવજત કરવાની હતી. એક મરાઠી મિત્ર થયો હતો ,પણ મરાઠી બોલતા આવડતું ન હતું. શીંદે અને હરિ એક જ બેંચ ઉપર બેસતા. શીંદે પણ દેખાવમાં ફિલ્મના હીરોથી કમ ન હતો. એને મરાઠી નાટ્યભૂમીનો ચસકો હતો. આમ આજકાલના યુવાનોને એમ છે કે રંગમંચ અને સિનેમા બે સ્થળ જીવનમાં કાંઈક બનવા માટે સારા છે. એટલે તો હરિને શીંદે સાથે ફાવતું હતું.

કોલેજના બીજા વર્ષનો પહેલો દિવસ હતો. નસિબ જોગે મીરા અને ઝરણા તેના વર્ગમાં જ હતા. મધુર સ્મિતની આપ લે થઈ.  અડધો દિવસ જ કોલેજ હતી તેથી જઈને કોલેજની કેન્ટીનમાં બેઠા. રજાની વાતો ચાલતી હતી. બધાને થયું ,’હાશ ફરીથી કોલેજ ચાલુ થઈ ગઈ. ‘ કોલેજકાળ એ જીવનનો ખૂબ અગત્યનો સમય હોય છે. જ્યાં ભવિષ્યની ઈમારતના પાયા ધરબાય છે. મજા કરવાની,સાથે ભણવામાં પણ રસ હોવો આવશ્યક છે. બીજું વર્ષ વધારે પડતું કઠિન ગણાય છે. આ સમય દરમ્યાન નક્કી કરવું પડે કે કયા વિષય લઈને સ્નાતક થવું છે. આજે કેન્ટીનમાં તેની ગરમા ગરમ ચર્ચા ચાલતી હતી.

શીંદે આજે દેખાયો નહી. હરિ પાસે તેનો ફોન નંબર હતો. ‘માઝી આઈલા તાપ આલા હૈ’ મી ઉદ્યા યે તો’. કહી ફોન મૂકી દીધો .

ભલુ થજો, હરિ આવું સાદુ મરાઠી સમજી શકતો.  .

ઝરણા અને મીરા દૃઢ નિશ્ચયવાળી છોકરીઓ હતી. હરિ, ડામાડોળ, શું કરવું છે , શું બનવું છે, કશું જ નક્કી નહી. પૈસાવાળાનો દિલ્હીનો નબીરો હતો. હજુ દિમાગ પર ભૂત સવાર હતું. વાતમાંથી વાત નિકળતા મીરા અને ઝરણા પાસે પોતાની ,’હીરો’ બનવાની વાત કરી.

‘હરિભાઈ’નું આવી બન્યું. પેલા બન્નેને તો તેની મજાક કરવાની મજા પડી ગઈ. તેમનું હસવાનું કેમે કરીને બંધ ન થતું.

‘અરે, ભલેને તું દેખાવડો હોય ,હિંદી સરસ બોલતો હોય પણ તારી પાસે કોઈ અનુભવ છે ખરો’? મુંબઈમાં ભૂલેશ્વર એ એવું સ્થળ છે જ્યાં તમને જાતજાતના અને ભાતભાતના માણસો સાથે મુલાકાત થાય. ત્યાં પૈસાદાર પણ હોય અને સાધારણ પણ હોય. તમને દરેકની સાથે કઈ રીતે વર્તવું જોઈએ તેનો અનુભવ થાય. કોઈ પુસ્તક વાંચવાની જરૂર ન પડે. અરે માતા તેમજ પિતા પણ તમને ન શિખવી શકે ! માત્ર એક વાતનું હમેશા ખ્યાલ રહે બદદાનત કે ચોરી વિદ્યાથી અળગા રહેવું. ત્યાં વસતા લોકોમાં હજુ સ્ચ્ચાઈનો રણકો તમને સંભળાશે. પાડોશીની મુશ્કેલીમાં હારોહાર ઉભા રહેશે. પોતે ભૂખ્યા રહીને , કોઈની આંતરડી ઠારશે.

ખરું પૂછોતો સ્વાર્થ વૃત્તિથી તેઓ થોડા વેગળા જણાશે. જો કોઇ તેમને ઉલ્લુ બનાવવાનો પ્રયત્ન કરશે તો તેની ખેર નથી. સામે વાળી વ્યક્તિની દાનત ખારા ટોપરા જેવી જણાય તો ,પાઠ ભણાવવામાં પણ પાવરધા. મુંબઈના ભૂલેશ્વરમાં જેણે બાળપણ ગુજાર્યું હોય તેમને બધે સહેલાઈથી સમાતા ફાવે !

હવે મીરા અને ઝરણા, હરિની વાત સાંભળ્યા પછી પોતાનું હસવું રોકી શકતા ન હતા. હવે તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે ,’આ બંદો દિલ્હીનો છે. લાગે છે પૈસાવાળો ! કિંતુ સરળતા તેનામાં ઠાંસી ઠાંસીને ભરેલી છે. ‘

માંડ હસવું રોકી, મીરા બોલી’ હરિ દિલ્હી જાકે અપને ફોટો નિકાલકે આયા હૈ’?

ઝરણા બોલી ‘પોર્ટફોલિયો બનાયા હૈ ‘?

હરિને સમજ પડી ગઈ આ બન્ને તેની ઠેકડી ઉડાવે છે. તેને પસ્તાવો થયો આજે પહેલે જ દિવસે શામાટે આ બન્નેને આવા સમાચાર આપ્યા. ખેર, દૂધ ઢોળાયા પછી અફસોસ કરવો નકામો’ ! મીરા અને ઝરણાએ એક જ સવાલ પૂછ્યો હતો. જેનો જવાબ હતો ,’ના’.

હરિ એ વાત બદલવાનો પ્રયત્ન કર્યો. દિલ્હીમા શું કર્યું હતું તે વિગતે જણવી રહ્યો. મીરા અને ઝરણાને વાત સાંભળવામાં જરા પણ રસ ન હતો. બે જણા ભેગા થઈને મનમાં કાંઈ ઘડા લાડવા ઘડી રહ્યા હતા.

********************************





નવું વર્ષ ૨૦૨૦

1 01 2020

આજે નવા વર્ષે ૨૫૦,૫૦ ને દ્વારે આવી ઉભી.

બસ મિત્રો આવો ઉમળકા ભર્યો સાથ આપતા રહેશો.

ખૂબ ખૂબ પ્યાર,

આવીને આંગણું શોભાવવા કાજે.

મનના દ્વાર ખટખતાવવા માટે

માનસને ઓળખવા માટે

‘માનવી’ બનવાના મારા પ્રયત્નો કાજે

“250250 hits “આજે ૩જી જન્યુઆરી, ૨૦૨૦

****************************

૨૦૨૦ આવી ઉભું.

મિત્રએ સુંદર નવા વર્વાષની શુભેચ્છા આલેખતું પરબિડિયું મોકલાવ્યું.  શીઘ્ર લખ્યું .

ગયું વર્ષ ખૂબ સરળતા ભર્યું પસાર થયું !

નવું વર્ષ અવનવું !

અ બન્ને પંક્તિઓમાં અર્ધ સત્ય છે. સરળતા ભર્યું તો ન જ કહેવાય. ઘણિ હાડમારી પડી. માંડ માંડ બદ્રિનાથ અને કેદારનાથની યાત્રા પૂરી કરી. પગનો કચ્ચર ઘાણ નિકળિ ગયો. ૨૪ કલાક ગાડી સાથે હતી પણ હિમાલયમાં બધે તો ગાડી ન જાય. પાણા, પથરા, ઉતાર ચડાવ અને આ ઢળતી ઉમર. ખેર, ઈશ્વરની કૃપાથી હેમેખેમ , શરીરના એક પણ અંગને ઈજા પહોંચાડ્યા વિના પાછી ફરી. આ મુસાફરી જીવનની લાગે છે ત્યાં સુધી છેલ્લી કે જેમાં તકલિફોની પરંપરા સર્જાય એ કદાચ અંતિમ હશે ! કહેવાય નહી ?

જો કે રુંવાટા ખડા થઈ જાય તેવા અનુભવ થયા. મિત્રના ભાઈ તેમજ ભાભીનો પ્રેમ ભર્યો આદર  સત્કાર પામી . ખાટા મીઠા અનુભવોથી ઘરની વાટ પકડી.

નવું વર્ષ, ૨૦૨૦ અવનવું . જે ‘લિપ યર’ છે. આંકડા જુઓને ૨૦/૨૦ જાણે આંખ એકદમ તાજી માજી હોય. આંકડા જ ખૂબ ઉત્તેજના જનક છે. આશા છે હવે આ તબક્કામાં ઈશ્વરની કૃપાથી સત્કર્મો કરવાનો  વિચાર આવે. પેલો ઉપરવાળો છે ને ખૂબ શાણો છે, કશું સાથે લઈ જવા દેતો નથી. કે નથી કોઈ બેંક ત્યાં. તો પછી શામાટે આવા અદભૂત વર્ષમાં સર્જનહારની કૃપાથી કાંઇ અવનવું ન કરાય. વિચાર ખોટો નથી. તેના બીજને પાળિ પોષીને છોડ કરી ઉછેરવાનો છે. અંતે અમલમાં મૂકવાનો છે.

આવી અણમોલ જીંદગીનો કશો મતલબ તો હશે ને ? મંઝિલ પર એક પછી એક ડગલું આગળ વધી રહી છું તો તેનો કોઈ ઉદ્દેશ પણ હશે ? બસ, આશાને જીવતી રાખી નવા વર્ષે આપણે સહુ પ્રેમ રાખી એકબીજાને મળતા રહી શું .

નવા વર્ષની મંગલ કામના

 

 

 

 

 

 





“2020” ભવ્ય સ્વાગત હો !

30 12 2019

આવી ઉભું દ્વારે નવું વર્ષ .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*********************

બસ જન્મ ધર્યો ત્યારથી તારી સાથે સંકળાઈ, હે જીંદગી !

તું તો અવિરત ચાલ્યા જ કરે છે, મને શ્વાસ તો ખાવા દે !

*

કેટલાય જણાએ ઉપકાર કર્યા છે, તેમનું ઋણ તો ચૂકવવા દે !

*

આ જીવનમાં ઘણાના મન દુભવ્યા છે, તેમને રિઝવવા દે !

*

ખોટા કર્મો કર્યા છે, તે સહુને પસ્તાવાના ઝરણે વહાવવા દે !

*

કેટલી ઈચ્છાઓ સેવી છે, પૂરી કરવા દે !

*

મહત્વકાંક્ષાના મિનારા ચણ્યા છે , પૂરી કરવા દે !

*

પારકા અને પોતાનાની પહેલી બુઝાવવા દે !

*

અંત સમયે બધા સરવાળા, બાદબાકી, ગુણાકારને ભાગાકારનો

તાળો મેળવવા દે.

*

બધોજ હિસાબ ચૂકતે થાય ત્યારે પળનો વિલંબ નહી કરું !

*

ખુલ્લા દિલે તને આવકારું ” ૨૦૨૦”.

 

 





चांदनी चौक થી ભુલેશ્વર —-૬

19 12 2019

મુબઈમાં એક વર્ષ

સ્વપનામાં પણ હરિ, અરબી સમુદ્રનું નયનરમ્ય દૃશ્ય માણી રહ્યો. ઉંઘમાં તેના મુખ પરની રેખાઓ નિહાળી તેને ઉઠાડવા આવેલી માસી એક પલક જોઈ રહી. તેને આનંદ થયો,’ કે ભાનજા ઉનકે સાથ રહને આયા થા. જોવા જઈએ તો હરિ, માસીના પ્રેમમાં ગળાડૂબ હતો. નાનપણથી માસી તેને ખૂબ વહાલી હતી. તેની માને એક જ બહેન હતી. નાના કે ઘરમેં વો સબસે બડા બેટા થા, નાના ઔર નાનીસેભી બહોત પ્યાર પાયા થા. વરના બમ્બઈ આનેકી હિમત કહાંસે લાતા ? બચપન મૌસીકે લાડપ્યારમેં ગુજારા થા. વો મૌસીકે ઘર જાના થા ક્યોં અચ્છા ન લગે ?

માસી આવી હતી હરિને જગાડવા પણ હિંમત બતાવી ન શકી. બારીનો પડદો ખોલી રહી, પ્રકાશ આવ્યો એટલે હરિ ઉભો થયો. માસીને પોતાના રૂમમાં જોઈ , ઉઠીને એકદમ તેને વળગી પડ્યો.

” અરે માસી તેરા બંબઈ તો બહોત બઢિયા હૈ”!

માસી મંદ મંદ મુસ્કુરાઈ ઉઠી. ‘ તો ફિર યહાં કી કોઈ ગુજરાતી ગુડિયાસે શાદી રચાના’ !

‘અરે મૌસી તેરે મુંહમેં ઘી શક્કર, મગર અભી પઢના હૈ, કુછ બનના હૈ. બાદમેં શાદીકી સોચુંગા”. હરિનો મનસુબો દૃઢ થતો ગયો . જીવનમાં કશુંક કરવાની તમન્નાનો સંકલ્પ જોર પકડી રહ્યો. કોલેજ જવા તૈયાર થયો. બસ ચોટલી બાંધીને ભણવામાં દિલ પરોવ્યું. મિત્રો બનાવવામાં સફળતા સાંપડી. ઝેવિયર્સ કોલેજના રંગમાં રંગાયો. સાવચેતી વાપરી મિત્રતા માત્ર, ” હાય અને હલો”થી આગળ ન વધારતો. મીરા જરા સારી મિત્ર બની હતી. કોઈ પણ મુશ્કેલી આવે કે કશુંક જાણવું હોય તો કોલેજની કેન્ટીનમાં બેસી વાત કરતા.

આજે હરિ વર્ગમાં  દેખાયો નહી. મીરાને ચિંતા થઈ. ત્રણ વર્ગ પૂરા થયા પછી એક વર્ગ ન હતો. મીરાએ સેલ ફોન પર નંબર લગાવ્યો.

” અરે આજે વર્ગમેં ક્યોં નહી દિખાઈ દીઆ”?

હવે મીરાને પોતાનું હિંદી સુધારવું હતું એટલે હિંદીમાં વાત કરતી. હરિ તેની પાસેથી ગુજરાતી શિખતો. બન્નેને મનભાવન મળી ગયું હતું. મીરાને હરિના ચાંદની ચોકની વાતો સાંભળવી ગમતી. મનમાં ને મનમાં તેની સરખામણી ભુલેશ્વર સાથે કરતી. તેને થતું ભુલેશ્વર સાદા અને સિધા લોકોથી ઉભરાતું હતું. ત્યારે દિલ્હીનું ચાંદની ચોક શોખિન જીવડાઓથી ભરેલું લાગ્યું.

મીરા પોતે ખૂબ હોંશિયાર હતી, પણ અમુક સીધી સાદી છોકરીઓ અને છોકરાઓને બરાબર જાણતી હતી. તેને થતું શામાટે આમના જીવનમાં ઉત્સાહ નથી ? તરવરાટ કેમ ખૂટે છે ? શું મોટા ઘર અને પૈસાથી જ આ બધું આવે ? અરે, બાળપણ અને જુવાની તો મનગમતા સ્વપનોમાં રાચવા અને તેને પૂરા કરવાની પ્રબળ ઊચ્છા ધરાવવા માટે હોય છે ! જે મીરામાં ઠાંસી ઠાંસીને ભરાયેલા હતા.

‘તને ખબર છે, બાંદરામાં કિતના બારિશ હૈ”? હરિનું ગુજરાતી ભેળસેળ વાળું હતું, મીરા તે જાણતી હતી.

ઓહ, એમ વાત છે. મીરાને હૈયે ટાઢક થઈ કે હરિ, વરસાદમાં સપડાયો નથી. એની માસીએ આજે કોલેજ જવાની ના પાડી હતી. ઘરમાં બેઠો બેઠો હરિ શેખચલ્લીના વિચારે ચડી ગયો. મુંબઈમાં પડતી મુશ્કેલીઓથી હરિ હવે ટેવાઇ ગયો હતો. ચાંદની ચોકમાં બાદશાહની જેમ રહેવાની આદત હતી. મમ્મીનો ખૂબ લાડલો હતો. અંહી માસીનો પ્યાર પામતો પણ ‘બાદશાહી’ શબ્દ ભૂલાઈ ગયો. જીવનમાં કશુંક બનવાની મહેચ્છા હતી. વખત બરબાદ કરવાનું તેને પાલવે તેમ ન હતું. જે મક્કમ ઈરાદાથી આવ્યો હતો તે મિજાજ અકબંધ હતો.

કોલેજનું પહેલું વર્ષ પુરું થયું. ખાસ નવીન કાંઇ પરિણામ ન આવ્યું. માત્ર મુંબઈથી પરિચિતતા વધી. મીરા સાથે મૈત્રી જામી ગઈ. ઉનાળાની રજામાં માતા અને પિતાને મળવા દિલ્હી આવી પહોંચ્યો. માં બેટે કો દેખકે બહોત ખુશ હુઈ. પાપા સમઝ ગયે કે યે બેટા અબ વાપસ નહી આયેગા !

આજે સવારથી દિલ્હીના ચાંદની ચોકમાં રખડતો હતો. એક વર્ષથી જ મુંબઈ હતો  ચાંદની ચોકની યાદો ઘોડાપૂરની જેમ ઉમટી આવી. પરોઠાવાલાનું પરોઠુ ખાધું. મુંબઈમા આવા પરોઠા ન મળે. પોતાના મિત્રોને મળ્યો. મુંબઈની કોલેજની અને સૌંદર્યની વાતો કરી. મુંબઈ મોહમઈ નગરી છે એ બધાને ખબર હતી. હરિને મોઢે તેને વખાણ સાંભળિ સહુ રાજી થયા. આજે બધા મિત્રો દિલ્હીના ‘ચાણક્ય’ સિનેમા ઘરમાં નવો સિનેમા જોવા પહોંચી ગયા. મુંબઈનું મેટ્રો સિનેમા ઘર યાદ આવી ગયું. જ્યાં ઝેવિયર્સ કોલેજથી ચાલીને જવાતું હતું.

બે મહિના પૂરા થઈ ગયા. દિલ્હીથી હવે મુબઈ જવા મન ઉતાવળું થઈ રહ્યું હતું . મીરા અને ઝરણા યાદ આવ્યા. બે વર્ગના મિત્રો પણ થયા હતા. જેઓ મરીન ડ્રાઈવ પર રહેતા હતા. મુંબઈનું આકર્ષણ હરિને બાળપણથી હતું. મુખ્ય કારણ ‘બોલીવુડ’. દેખાવમાં સિનેમાના હીરો જેવો જ લાગતો હતો. દુનિયાના કાવાદાવાથી અજાણ્યો હતો. સહુ પ્રથમ બેથી ત્રણ ભાષા પર પ્રભુત્વ જમાવવું હતું . મહેનત કરવામાં અવ્વલ હતો.

‘”હરિ હીરો બનેગા”  એ વિચાર દૃઢ થતો જતો હતો. ઉમર તો હજુ ૧૭ વર્ષની હતી. સ્વપના ખૂબ મોટા હતા. પ્રયત્નોમાં કોઈ કચાશ ન હતી. હિંદી તો દિલ્હીવાળાનું ખૂબ સરસ હોય. અંગ્રેજી નિશાળમાં ભણ્યો હતો એટલે સારું હતું. ગુજરાતીમાં ચાંચ ડૂબાડી રહ્યો હતો. સહુ પ્રથમ ઝેવિયર્સ કોલેજનું બી.એ. સુધીનું શિક્ષણ પુરું કરવાનું હતું . અંગ્રેજી લઈને બી.એ. થવું હતું. દિલ્હીથી હરિ પાછો આવ્યો. માસીના બન્ને બાળકો હવે હરિ સાથે ઘુલમિલ ગયા હતા. દિલ્હીથી મનગમતી મિઠાઈ અને જાતજાતની ભેટ લઈને આવ્યો હતો.

‘હરિ, ભૈયા આપ બહોત અચ્છે હો. ‘ માસીની દસ વર્ષની ટીના બોલી ઉઠી.

હરિ, ભાઉ માઝા સાઠી કાય આણલા ” ,માસીનો તોફાની બારકસ દીકરો આર્ય બોલ્યો. એને મરાઠી બોલવાની આદત હતી. ગાડીનો ડ્રાઈવર ગનુ એને મરાઠીમાં બોલવાનું શિખવાડતો હતો.ઉનાળાની રજા પછી હરિ પાછો આવ્યો હતો બન્ને બાળકો હરિને વિંટળાઈ વળ્યા હતા. માસીને પણ ખૂબ સારં લાગ્યું ,હરિ પાછો આવ્યો. આ વખતે હરિએ જીદ કરી કે એ ભાડાના મકાનમાં રહેવા જશે. માસીને કોઈ પણ વાતે એ કબૂલ ન હતું.

‘હરિ તુઝે શર્મ નહિ આતી, માસીકા ઈતના બડા ઘર હૈ ઔર તૂ કહીં ઔર જાનેકી બાત કર રહા હૈ?’

‘માસી મૈં કિતને દિન આપ પર બોજ બના રહુંગા.’

‘અરે તૂ મેરા ભાનજા હૈ, મુઝ પર બોજ નહી. મેરે બેટે જૈસા હૈ. ‘

હરિ અબ ચૂપ હો ગયા. જાન ગયા માસી કહીં નહી જાને દેગી. વધારે બોલવાનું ઉચિત ન લાગ્યું.

‘માસી મૈં દોનોં બચ્ચોંકે લેકે ‘જૂહુ બીચ’ જાંઉ’

હજુ કોલેજ શરૂ થવાને એક અઠવાડિયુ બાકી હતું. શાળા ખૂલી ગઈ હતી. આજે રવીવાર હતો. હરિને બન્ને બાળકો સાથે ફરવા જવું હતું. મોટો ભાઈ હતો. મોજ મસ્તી કરવી હતી. માસીએ ગનુને રજા હતી છતાં ફોન કરીને સાંજના બોલાવ્યો. ટીના અને આર્ય ખુશ થઈ ગયા. ગનુ જૂનો અને જાણિતો ડ્રાઈવર હતો. જુહુ બીચ પર સહુ પ્રથમ નાળિયેરનું પાણી પીધું. હરિને પોતાને ફુગ્ગા ગમતા. બાળકોના નામ પર સરસ મજાના બે ફુગ્ગા લીધા.

‘અમે ફુગ્ગા માટે મોટા નથી થઈ ગયા, હરિભાઈ’ ?

‘અરે મને હજુ ફુગ્ગા ગમે છે, તમે તો મારા કરતા બહુ નાના છો.’

જુહુની ચોપાટી પર દોડા દોડ કરી મૂકી. દિવસે તો જમીને નિકળ્યા હતા, સાંજના ‘સન એન્ડ સેન્ડ”માં છોકરાઓને લઈને જમવા ગયો. ભલેને ઘણી બધી નવી હોટલો થઈ હતી પણ આજની તારિખમાં આ હોટલે પોતાનું આગવું અસ્તિત્વ જાળવી રાખ્યું છે. એક જમાનો હતો સ્વિમિંગ પુલ વાળા સિનેમાના દૃશ્યોનું અંહી શુટિંગ થતું હતું. રાતનો સમય હતો સુંદર ગાયનો વાગી રહ્યા હતા. હરિ પોતે આજે પહેલીવાર આવ્યો હતો. એને તો અંહી ઘણું મનમોહક લાગ્યું. બાળકો મમ્મી અને પપ્પા સાથે પહેલા આવી ચૂક્યા હતા.

આચાનક આર્ય બોલ્યો, ‘ બડે ભૈયા જબ હમ મમ્મી ઔર પાપાકે સાથ પિછલી બાર આયે થે તબ હમારે બગલવાલે ટેબલ પર અક્ષયકુમાર બૈઠા થા. ” હરિ તો સાંભળીને ખુશ થઈ ગયો.

અરે વાહ, ‘આપને ઉસસે બાત કી થી ‘?

‘ મુઝે કરનીથી પાપાને મના કિયા’.

ટીનાથી ન રહેવાયું, ‘ભૈયા મૈંનેભી યહાં એકબાર ઐશ્વર્યા બચ્ચન કો દેખા થા’.

હવે હરિથી ન રહેવાયું. મન હી મન ભગવાનજીસે બોલ રહા થા. “આજ મુઝેભી કિસે કો દેખનેકા મૌકા મિલ જાય”.

અચ્છા સા ડીનર મંગવાયા. હરિ પ્યારસે ખા રહા થા ઔર મન હી મન ભગવાનકો અપને અંતરકી ખ્વાહિશ બતા રહા થા, ઇતનેમેં ઉસને સામને સે ‘દીપિકા પાદુકોણ કો રનવિરકે સાથ આતે હુએ દેખા’.

હરિના હાથનો કોળિયો તેના હાથમાં જ રહી ગયો. કશું પણ બોલવાને અશક્તિમાન હતો. પોતાની આંખ પર ભરોસો ન બેઠો. અચાનક બોલી ઉઠ્યો, ‘આર્ય ઔર ટીના ઉધર દેખો’ .

બન્ને એ ડોકુ ઘુમાવ્યું . આર્ય તો તાળી પાડી ઉઠ્યો.

આજે હરિને અણમોલ તક સાંપડી હતી. દિલ્હીથી આવ્યા પછી આટલા જલ્દી આ બન્નેના દર્શન થશે એવું તો એણે સ્વપનામાં પણ વિચાર્યું ન હતું. આવી તક ફરી મળે કે ન મળે એને તેનો લાભ ઉઠાવવો હતો. હવે સાથે બે નાના છોકરાઓ પણ હતા. પેલા બન્ને તો હમણા જ આવ્યા હતા એટલે લાંબો સમય બેસશે. આર્ય અને ટીનાને લઈને ગાડી પાસે આવ્યો.  ગનુને કહ્યું,’ આ બન્નેને આઈસક્રિમ ખવડાવ હું હોટલમાં મારો ફોન ભૂલી ગયો છું લઈને આવું છું .’

ગનુ તેમનો ખૂબ જૂનો ડ્રાઈવર હતો. બાળકોને તો મઝા આવી ગઈ.

હરિ લગભગ દોડતો અંદર પાછો ગયો. તેને એક તુક્કો સુજ્યો. તેની પાસે ખિસામાં પોતાની દિલ્હીના ચાંદની ચોકની દુકાનનો એક સુંદર ફોટો હતો. જેમાં આવેલા નવા હારની ડિઝાઈન હતી. એકદમ દીપિકા પાદુકોન પાસે આવીને સુંદર મોહક હિન્દીમાં બોલ્યો,’મેરા નામ હરિ હૈ, મેરે પાસ એક બહોત બઢિયા નેકલેસ કા ફોટો હૈ. અગર આપ દેખોગે તો પસંદ આયેગા. ‘

દીપિકા પાદુકોણ હરિની હિંમત અને તેના પ્રભાવને જોઈ રહી. દિલ્હીનું પાણી, મુંબઈનો ઓપ ચડ્યો હતો અને હિંદી બોલવાની છટા બધું જ મન પસંદ હતું.

તેનાથી ના ન પડાઈ.

‘અચ્છા દિખા દો’.

હરે ખિસામાંથી ફોટો કાઢ્યો, ‘દેખિએ’.

‘દીપિકા’ને ખરેખર એ નેકલેસ ખૂબ ગમ્યો.

હરિનો દેખાવ અને અંદાઝ એની આંખોને ગમ્યો હતો. વાતમાં ને વાતમાં ખાસો સમય નિકળી ગયો.રનવિર પણ વાતોમાં રસ લઈ રહ્યો હતો. દિલ્હીનો નવજવાન મનને ભાવે તેવો હતો. બન્ને બાળકો બહાર હતા એટલે હરિએ જવાની રજા માંગી. રનવિરે તેને પોતાનું કાર્ડ આપ્યું. હરિના હરખનો પાર ન રહ્યો. ટીના અને આર્ય કોન આઈઅસ્કિમની મઝા માણિ રહ્યા હતા. હરિ એકદમ આનંદી મિજાજમાં હતો.

‘અરે, ગનુ મેરે લિએ ભી એક કોન લેકે આના. ડબલ સ્કુપવાલા લાના’. પછી એકદમ ઓલી ઉઠ્યો, ‘અરે તુમ્હારે લિએભી લાના’.

ગનુ એકદમ ખુશ થઈ ગયો. એને દિલ્હીવાળો હરિ બહુ ગમતો. જ્યારે પણ એને લઈ બહાર જવાનો પ્રસંગ સાંપડૅ ત્યારે હરિ જ્ર ખાય તે એને પણ ખવડાવે. ઉદાર દિલનો હરિ, પૈસાની ચિંતા હતી નહી. ખરું પૂછીએ તો આ ઉમર ખૂબ અણમોલ હોય છે. બાળકોને બધા સાથે પ્રેમ પૂર્વક વહેવાર કરવું ગમે છે. હજુ કોલેજ ચાલુ થવાને એક અઠવાડિયાની વાર હતી. હરિને આ રજાઓમાં રખડવાના અને મજા કરવાના ઘણા પ્રસંગો સાંપડ્યા.

દીપિકા અને રનવિર સાથેની યાદગાર મુલાકાતને વાગોળતા રહેવામાં મજા આવી.  ભવિષ્યમાં સિનેમા લાઈનમાં જવાનો ઈરાદો પાકો કર્યો. એમાં સખત મહેનત અને રસાકસી હોય છે તેની તેને જાણ હતી. માત્ર દેખાવ કામ નહી લાગે. અભિનય શિખવા માટે પણ કોલેજ જવું પડશે. તે પહેલાં કોલેજનો અભ્યાસ સુંદર રીતે પૂરો કરવાનો હતો. એ જમાના ગયા કે અનપઢ અને સામાન્ય માણસો અભિનય કરતાં પણ તેઓ એ લાઈનમાં લાંબુ ટકી ન શકતા.

અત્યારે પોતાના ભવિષ્યના હવાઈ કિલ્લાની વાત કોઈને કહેવી ન હતી. બસ તેના વિચારોમાં ડૂબેલો ક્યારે સૂઈ ગયો તેનું ભાન પણ ન રહ્યું.

 

 

 





चांदनी चौक થી ભૂલેશ્વર પ્રકરણ ****૫

7 12 2019

અલબેલી નગરી. મુંબઈ

મુંબઈની ઝેવિયર્સ કોલેજ એટલે મુંબઈની શાન. જેની બરાબર સામે મેટ્રો સિનેમા છે. અને જરા પાછળના ભાગમાં લિબર્ટી. જાણે મુંબઈનું ધબક્તું હ્રદય. આ કોલેજ અંગ્રેજોના જમાનામાં બંધાઈ હતી. તેનું મકાન એક ભવ્ય ઈમારત છે. એ જમાનાની ત્રણ કોલેજ આજે વર્ષો બાદ પણ મુંબઈમાં અડીખમ છે. જેના ગઢની કાંકરી પણ ખરી નથી. ચોપાટીના દરિયા સામે આવેલી ‘વિલ્સન કોલેજ,’ ધોબી તળાવના લત્તામાં ‘ઝેવિયર્સ કોલેજ’ અને ફોર્ટના લત્તામાં ‘એલફિન્સટન કોલેજ’. તેમને લગભગ  ૧૦૦થી ૧૫૫ વર્ષ ઉપર થઈ ગયા છે.  મુંબઈની શાનમાં દિન પ્રતિદિન વધારો કરે છે.

કોલેજમાં પહેલો દિવસ હતો. ચાંદની ચોકનો હરિ, કોલેજમાં આવ્યો તો ખરો પણ ઠરી ગયો. ભલે મુંબઈના કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ દિલ્હી જેવા કદાચ ભપકાદાર નહી લાગ્યા હોય પણ મુંબઈની પોતાની આગવી પ્રતિભા છે. અંહીના કોલેજના વિદ્યાર્થિઓ પશ્ચિમના રંગે રંગાયેલા વધુ જોવા મળશે. તેમના કપડામાં, બોલચાલમાં આંખોને ઉડીને વળગે એવો ફરક હરિને લાગ્યો. દિલ્હીની કોલેજમાં ભણ્યો ન હતો પણ મિત્રો સાથે લટાર મારવા જરૂર ગયો હતો. ખોટા,’આઈડેનટીટી કાર્ડ’ બનાવીને  કોલેજના કાર્યક્રમો જોવા પણ જતો હતો.

યાદ કરાવવું જરૂરી છે આ ૨૧મી સદી છે. ૧૧મી કે બારમી ભણતા શાળાના વિદ્યાર્થીઓ બધી રીતે પહોંચેલા હોય છે. કોલેજ ખૂલે જૂન મહિનામાં અને હજુ તો ત્રણેક અઠવાડિયા ન થયા હોય ત્યાં મુંબઈમાં ચોમાસુ શરૂ થઈ જાય. મને યાદ છે ૫૦ વર્ષ પહેલાં હું જ્યારે વિલ્સન કોલેજમાં ભણતી હતી ત્યારે મુંબઈના વરસાદને ‘ઓફિસ ટાઈમ ‘ વરસાદ કહેતા. ઓફિસ જવાના સમયે બંધ સાંજે ઘરે આવવાના સમયે બંધ . મુંબઈનો વરસાદ ગાંડો થાય ત્યારે અરબી સમુદ્રને મઝા પડે. એના તોતિંગ મોજા જોવાનો લહાવો માણવો જરૂરી છે.

હવે હરિ તો છેક બાંદ્રાથી આવે. મુંબઈની લોકલ ટ્રેનમાં. નસિબ સારું હોય તો ફાસ્ટ ટ્રેન મળે. તેમાં ગર્દી પુષ્કળ હોય પણ શાંતિ કેટલી ! વાંદ્રાથી ઉપડે અને સીધી મરીન લાઈન્સ સ્ટેશને ઉભી રહે. જેને ૨૫ મિનિટ માંડ લાગે. બાકી પોતાની ગાડીમાં આવો તો દોઢ કલાક. ત્રણેક અઠવાડિયાથી હરિ જોઈ રહ્યો હતો કે બે યુવતિ અને એક યુવાન તેની સાથે ટ્રેનમાં અને એકજ ડબ્બામાં હોય છે. કોઈક કોઈક વાર જ્યારે કોલેજમાં પણ નજરે પડ્યા તો એક વત્તા એક બે કરી લીધા. હવે ગુજરાતિ ખાસ આવડે નહી મરાઠી નો એક પણ શબ્દ હજુ શિખ્યો ન હતો. રહી આપણિ રાષ્ટ્રભાષા હિંદી અને ગોરાઓની ભાષા અંગ્રેજી !

આજે તો ઘરેથી નક્કી કરીને નિકળ્યો હતો. હિમત દાખવીને વાત કરવી છે. દેખાવમાં સિનેમાના હીરોને ટક્કર લગાડે એવો આ ચાંદની ચોકનો હીરો, છોકરીઓ સાથે વાત કરતા ગભરાતો હતો. કોઈની પણ સાથે બોલવા માટે કોઈ કારણ હોવું જરૂરી હોય છે. બાકી આજકાલની આઝાદ છોકરીઓ, રોમિઓને મઝા ચખાડવા માટે પ્રખ્યાત છે. હરીને કોઈના નામ પણ આવડતા ન હતા.

આજે મરીન લાઈન્સ સ્ટેશન પર ટ્રેનમાંથી ઉતરતાં એક છોકરીની એડીવાળી ચંપલને કારણે પગ લપસ્યો. હરિ પાછળ ઉતરતો હતો ,જો પકડી ન હોત તો સ્ટેશન અને ટ્રેનની વચ્ચેની જગ્યામાં ભરાઈ પડત. તેને ઝાલીને હરી ઉતર્યો, ત્યાર પછી બધા મુસાફર ઉતરી ગયા. એ છોકરીનું સેંડલ પણ ઉતરીને લાવી આપ્યું. હટ્ટો કટ્ટો હરિ આ બધું સિફતપૂર્વક કરી રહ્યો. પેલી છોકરીએ ખૂબ આભાર માન્યો.

એક પળ વિચારી રહી ‘જો આ અજાણ્યા યુવકે મને ન પકડી હોત તો મારી હાલત શું થાત ‘?

ચાલો આ બહાને એની સાથે વાત કરવાનો મોકો મળ્યો. હરિએ હિંદીમાં જવાબ આપ્યો . હવે ચમકવાનો વારો એ છોકરીનો હતો. મુંબઈવાળાનું હિંદી એટલે ‘હિંદી ભાષાનું હડહડતું’ અપમાન.

એણે અંગ્રેજીમાં પૂછ્યું. ‘તમે ઝેવિયર્સમાં ભણો છો’ ?

હરિએ,’ જી’ કહીને ટુંકાણમાં જવાબ આપ્યો.

‘તમે મુંબઈના નથી’ ? વાર્તાલાપ આગળ ચાલ્યો.

‘જી નહી મૈં દિલ્હી સે હું ‘.

છોકરીથી વખાણ કર્યા વગર ન રહેવાયું, ‘ અંગ્રેજીમાં કહે, હાં એટલે આટલા બધા હેન્ડસમ છો’ ?

હરિ બોલ્યો, ક્યા આપકો લગતા હૈ’ કહીને હસવા લાગ્યો. આમ કોલેજ આવી ત્યાં સુધી વાર્તાલાપ ચાલુ રહ્યો. વાતવાતમાં એકબીજાના નામની આપ લે થઈ ગઈ. હરિએ ઉદાર દિલે કહ્યું ,’મેરા નામ હરિવંશ હૈ મગર મુઝે હરિ પસંદ હૈ’.

છોકરીએ પોતાનું નામ ‘ઝરણા’ બતાવ્યું. ઝરણા હતી પણ ઝરણા જેવી ચંચળ. ભુલેશ્વરમાં મોટી થઈ હતી પણ ઉનાળાની રજાઓમાં બાંદરા રહેવા આવ્યા હતા. ઝરણાના ભાઈના લગ્ન થયા એટલે જગ્યાની સંકડાશને કારણે વાંદરામાં ત્રણ શયનખંડવાળા ઘરમાં રહેવા આવ્યા હતા. ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવામાટે ઝરણા પણ નવો નિશાળિયો હતી. આમ ઝરણા સાથેની મુલાકત અકસ્માત દ્વારા થઈ પણ હરિને માટે લાભદાઈ નિવડી. મીરા ,ઝરણાની ખાસ બહેનપણિ હતી. બન્ને બાજુ બાજુમાં રહેતા હતા. આ તો ઝરણાના ભાઈના લગ્ન થયા અને ઘરમાં સંકડાશ લાગી એટલે ઝરણાના પપ્પા બાંદરા રહેવા ગયા.

ઝરણા દ્વારા ‘મીરા’ સાથે ઓળખાણ થઈ. મીરાની સરખામણીમાં ઝરણા શાંત હતી. નામ હતું ઝરણા પણ ચંચલતા મીરામાં વધારે જણાઈ. ઝરણા મીરાથી કમ ન હતી કિંતુ એનો સ્વભાવ ધીર ગંભિર હતો. હરિએ તેને બચાવી હતી એટલે ખૂબ આભારવશ હતી. મીરાને હરિના દેખાવ કરતાં તેનું હિંદીમાં બોલવું પ્રભાવિત કરી ગયું. મીરાને હિંદી ભાષા પ્રત્યે ખૂબ પ્રેમ હતો. કેમ ન હોય? આપણિ રાષ્ટ્રભાષા છે. કોવિદ સુધીની પરિક્ષા પણ આપી ચૂકી હતી.

કોલેજનું પ્રથમ વર્ષ એટલે ઉત્સાહ ઘણો હોય એ સ્વભાવિક છે. એમાં બધા વિષય અંગ્રેજીમાં ભણવાના હોય. મીરા ગુજરાતી શાળામાં ભણી હતી. વર્ગમાં તેનું અંગ્રેજી ખૂબ સારું ગણાતું હતું. પણ બધા વિષય અંગ્રેજીમાં એટલે મહેનત કરવામા પાછું વળીને જોતી નહી. બાળપણથી ભણવાનો ચસકો હતો. માતા અને પિતા તરફથી ક્યારેય વિરોધ થયો ન હતો. પિતા ખૂબ પ્રોત્સાહન આપતા. અંગ્ર્જી સાથે ગુજરાતિ અને સંસ્કૃત પણ રાખ્યા હતા. મહારાષ્ટ્રમાં હોવા છતાં કોલેજમાં ગુજરાતી કે મરાઠી તો એણે ગુજરાતી પસંદ કર્યું હતું.

મીરા અને હરિ એક વર્ગમાં હતા. ઝરણા બીજા વર્ગમાં હતી. મીરાને હરિની નજીક આવતા વાર ન લાગી. બન્નેની મોહક પ્રતિભા કામ કરી ગઈ. મિત્રતા કેળવવામાં શું વાંધો છે ? બન્નેનો ધ્યેય ખૂબ ઉંચો હતો. ભણવામાં પણ હોંશિયાર હતા. મોટેભાગે વાતો અભ્યાસની થતી. મીરાને અભ્યાસમાં જરા પણ પાછળ પડવું પોસાય તેમ ન હતું. જ્યારે હરિ, મસ્તરામ વર્ગમાં ધ્યાન આપે એટલે ઘરે બહુ વાંચવું ન પડે. એને મુંબઈ ફરવું હતું . એકલા ફરવામાં શું મજા આવે ? મીરા ખોટો સમય બરબાદ કરવામાં માનતી નહી.

એકવાર હરિ કહે,’ મારે નરિમાન પોંઈન્ટ જવું છે’ .થોડું થોડું ગુજરાતી શિખવા માંડ્યું હતું.

મીરા તેની વાત ઉડાવતા બોલી,’ વહાં ક્યા દેખના હૈ’?

‘અરે, કિતના સુહાના સાગર, વહાં ઘુમતે હુએ લોગ, નિલા આકાશ ઔર મોજોંકી મસ્તી’. ઔર ક્યા ચાહિએ ?

હવે મીરાએ તો આવી દૃષ્ટિ કોઈ દિવસ કેળવી જ ન હોય. દર રવીવારે પપ્પા અને મમ્મી સાથે આવતા, ભેલ પુરી અને કુલ્ફી ખાઈને ઘરે જતા.  કહેવાય છે ને ઘરકી મુર્ગી દાલ બરાબર.

મીરાએ કોલેજથી કેવી રીતે જવાય તેનું આલેખન કર્યું. આજે વહેલી કોલેજ છુટી ગઈ હતી એટલે હરિએ ચાલવા માંડ્યું. મરિન લાઈન્સથી પુલ ચડીને ગયો તો સીધો મરિન ડ્રાઈવ આવી પહોંચ્યો. દરિયો જોઈને પાગલ થઈ ગયો. તોફાની હતો , રસ્તામાં કોઈ જુવાનિયાઓ હાથ પકડીને જતા હોય તો તેમની વચ્ચેથી નિકળતો. હરિ જુદી માટીનો બન્યો હતો. જુવાનીમાં મસ્તી કરવી એ એનો ‘જન્મસિદ્ધ હક’ હતો. આજે એને મરિન ડ્રાઈવની હવા ‘ફેફસામાં ‘ ભરીને માણવી હતી. મુંબઈનું સૌદર્ય જોઇ તે ગાંડો થઈ ગયો હતો.

દિલ્હીના ચાંદની ચોકમાં ભલે બાળપણ પસાર કર્યું પણ ત્યાં તેને ગુંગળામણ થતી હતી. તેની માસી બાંદ્રામાં પણ સરસ બંગલામાં પાલી હિલ પર રહેતી હતી.

મુંબઈ એવું અનોખું શહેર છે કે જે નવી વ્યક્તિ આવે તે તેનો દિવાનો થઈ જાય. મુંબઈગરા પોતે આ વાત બરાબર જાણે છે પણ અનુભવતા નથી. આ લખતા મને મારું બાળપણ યાદ આવી ગયું. મલબાર હિલ પર ત્રણ શયન ખંડ વાળા ફ્લેટમાં રહેવાની સોનેરી તક સાંપડી હતી.  વરંડામાં ઉભા રહીને દરિયાને જોવાની મોજ માણિ છે. મારા પિતાજી સરસ ખુરશી મારા માટે ખાસ લાવ્યા હતા. આજની તારિખમાં દરિયાનું સાંનિધ્ય મને ખૂબ ગમે છે.

હરિ મરિનડ્રાઈવના દરિયા કિનારે ચાલતો ચાલતો છેક નરિમાન પોઈન્ટ પહોંચી ગયો. જ્યાં તમે ઉભા હો તે સિવાય બધી દિશામાં અરબી સમુદ્રના પાણી ફેલાયા છે. કુદરતની સાથે ગેલ કરતો હરિ, આનંદ વિભોર થઈ ગયો. સમયનું પણ ભાન ન રહ્યું. આંખો દરિયા કિનારે  અસ્થત થઈ રહેલા સૂર્યના સંધ્યાના રંગો નિહાળી રહ્યો. સૂરજ જાણે દરિયામાં ડૂબકી મારવા ઉત્કટ હોય તેવું જણાયું. હરિને થયું સારું છે, એકલો આવ્યો છે. કોને ખબર આવો સુંદર અવસર પાછો ક્યારે પ્રાપ્ત થશે ? નરિમાન પૉન્ટ ઉપર માણસોની ભીડ હતી ,પણ તેને ગણકારે એ બીજા.

અચાનક ઘડિયાળ તરફ નજર ગઈ, ‘બાપરે, અભી તો બાંદરા વાપસ જાના હૈ. ટ્રેનમેં ભી બહોત લોગ હોંગે. મગર ફિક્ર ક્યોં કરના ?’ ધીરે ધીરે આદત સી હો ગઈ થી  ! જલ્દીસે ચલકર ચર્ચગેટ સ્ટેશન આયા ઔર બાંદરાકી ગાડીકા સમય દેખને લગા’.

જો બીસ મિનિટ કે બાદ આનેવાલી થી ઔર સીધી ચર્નીરોડ સે બાંદરાકી ડબલ ફાસ્ટ થી. ઘર પહોંચતે રાતકે આઠ બજ ગયે થે. મૌસીકા ચહેરા દેખકે કુછ બોલે બિના ડાઈનિંગ ટેબલ પે આકર બૈઠ ગયા. મૌસીકી આંખે બોલ રહી થી. રાતકો ઉનકે કમરેમેં જાકર સબ બતાયા તો મૌસીને ગુસ્સા નહી કિયા.

માસી, ગુજરાતી માસાને પરણી હતી. અડધુ હિંદી બોલે અડધું ગુજરાતી. આમ હરિને ઘરમાં પણ ગુજરાતી શિખવા મળતું. આજની સાંજ એક યાદગાર ‘સાંજ’ બની ગઈ. જમવાનું મન ન હતું પણ ભૂખ લાગી હતી એટલે ખાધું તો ખરું પણ મંત્ર મુગ્ધ થયેલો હરિ વારંવાર મનની પાંખો વડે ઉડીને નરીમાન પોઈંટના દૃશ્યને માણિ રહ્યો હતો. મુંબઈ અલગારી શહેર છે એ જાણતો હતો પણ તેની ભવ્યતા નિહાળીને પાગલ થઈ ગયો. એ મુંબઈની એવિયર્સ કોલેજમાં જવા બદલ પોતાને ભાગ્યશાળી માનવા લાગ્યો. મમ્મી અને પપ્પાને ખબર પડી ગઈ હતી હવે ‘હરિ’ મુંબઈથી ક્યારેય પાછો નહી આવે !

હરિને હૈયે શાંતિ હતી આ હ્શેરના પ્રેમમાં તો હતો ! ધીરે ધીરે પોતાને મનગમતા મિત્રો મેળવશે, ભણવામાં ધ્યાન આપી જીવનમાં ‘કંઈક’ બનવાના સ્વપના જોઈ રહ્યો હતો. ‘કંઈક’ બનવા માટે અથાગ મહેનતની આવશ્યકતા વિષે માહિતગાર હતો.  મહેનત કરવામાં પાછો પડે તે, ‘હરિ’ નહી. પાછો ધ્યાન પણ રાખતો કે માસી તેમજ માસાને બોજારૂપ ન બને. પોતાનું મોટાભગનું કામ જાતે કરતો. રૂમ હમેશા ચોખ્ખો રાખતો. માસીને ઘણિવાર થતું ,’ક્યા યહી હરિવંશ દિલ્હીમાં થા ?’

માસીને નવાઈ તો ખૂબ લાગી કે ભાણિયાભાઈ સુધરી ગયા છે. પોતાના નાના બે બાળકોને હરિનો દાખલો આપી સમજાવતા. હરિ, કોલેજમાં પણ ધ્યાન દઈને ભણતો. ‘દિલ્હી’ બહોત દૂર છે તેની સમજ આવી ગઈ હતી. એકવાર બાળક માતા અને પિતાથી દૂર થાય પછી પરિસ્થિતિ સાથે કેમ કદમ મિલાવવા એ બરાબર શીખે છે ! હરિ પોતાને પણ બરાબર સમજી શકતો ન હતો. એક વાત યાદ હતી,” મુંબઈ આયા હું, કુછ બનુંગા. મમ્મી ઔર પાપાકો મેરે પર ગર્વ હોના ચાહિએ”.

વિચારમે ખોયા હુઆ, હરિકી આંખે કબ બંધ હો ગઈ ઔર ગહરી નિંદમેં સો ગયા. આખા દિવસનો થાકેલો હરિ ઘસઘસાટ ઉંઘી ગયો.

 

 

 

 

 





चांदनी चोकથી ભુલેશ્વર ++++++૪

28 11 2019

ભુલેશ્વરની મીરા   –પ્રકરણ ****૪
**********
  મુંબઈ અરબી સમુદ્રને કાંઠે વસ્યું છે.  ભુલેશ્વરની ભુગોળમાં ક્યાંય અરબી સમુદ્રનું નામ ન આવ્યું ! ક્યાંથી આવે ? એ તો ચોપાટી જઈએ ત્યારે ધિંગા મસ્તી કરતો દેખાય. ઉછળતો કૂદતો આવે અને ચોપાટીની રેતી પર માથા પછાડે. કેટલા પ્રેમથી ધસમાતો રેતીને ભેટવા આવે, પણ બાલુ પોતાની જગ્યાએથી ટસની મસ ન થાય, એટલે પટકાય અને પોતાની સાથે પ્રેમથી ઘસડી જાય.  જો કે પેલી રેતી પણ ખૂબ શાણી . મોજાની બાહોંમાં નવી નવેલી દુલ્હનની જેમ સમાઈ જાય અને પ્યારથી ઘસડાતી સરળ બની પટ પર ફેલાઈ જાય. ચોપાટી પર સંધ્યા ટાણે બેઠા હોઈએ ત્યારે કુદરત સાથે તાર સાંધવાનો અદભૂત આનંદ મળે. ચારે તરફ ધમાલ હોય, માનવ મેદની ઉભરાઈ હોય અને છતાંય એ ભીડમાં તમે તમારી સાથે ગુલતાન હો ! ધસમસતા પાણી સાથે આવેલા પેલા છીપલા વીણવાની ખૂબ મોજ માણતા હો .
આંખો ભલે ચોપાટીના  પટ પર વિહરતા સહલાણિઓ નિહાળતી હોય પણ અંતરની એષણા જુદી જ હોય.  આટલા બધા માનવી શું અંહી ચોખ્ખી હવા મેળવવા આવ્યા છે ? ભેલ પુરી અને પાણી પુરીનો સ્વાદ ચાખવા આવ્યા છે ? મસ્ત મજાની કુલ્ફી આરોગવા આવ્યા છે ? ના, ના પેલી ગંડેરી અને બાફેલી શિંગ ખાવી છે ? કદાચ ‘ચંપી માલિશ’ કરાવવા પણ આવ્યા હોય ? પેલી ‘મીરા’ એકલી કેમ આવી છે ?  આજે તો મીરાએ યૌવનના આંગણે પહેલું પગલું પાડ્યું છે. મંદ મંદ પવન તેને રોમાંચનો અનુભવ કરાવે છે. ઢળતા સૂરજનું અપ્રતિમ દૃશ્ય તેને ખુશીનું પ્રદાન કરે છે.
ચોપાટી પર કાયમ મેળો જામ્યો હોય. પણ તાકાત છે એ અવાજની તમારી શાંતિમાં વિક્ષેપ કરી શકે ? ત્યાં આવેલી દરેક વ્યક્તિ પોતાની જાત સાથે ખૂબ એકતા સાધે છે. અરે છાના છુપા મળતા પેલા જુવાનિયાઓને પણ કોઈનો ડર નથી હોતો ! નવા પરણેલાને ઘર કરતાં અંહી વધારે ગમે છે. કોને કોની પડી છે. સહુ મસ્તરામ છે. નાના ભુલકાઓ રેતીમાં મહેલ ચણે છે.  તોડૅ ત્યારે ખિલખિલાટ હસે છે. ફુગ્ગાવાળો તેમને ફુગ્ગા વેચી પોતાનું પેટિયું રળે છે.
‘આ છે ચોપાટીનો ચમત્કાર !’
 જ્યાં ઈશ્વર ભૂલો પડે એવા સ્થળમાં મોટી થયેલી મીરા, કૃષ્ણની ભક્ત બને એમાં શું નવાઇ. સવારના પહોરમાં મંગળાના દર્શનનો ઘંટારવ સંભળાય. મીરાની આંખો ખૂલે અને શાળાએ જવાની તૈયારી કરે. શાળા પણ ભુલેશ્વરમાં. મમ્મીને મૂકવા ન આવવું પડૅ. ચાર મકાન છોડીને મીરાનું બાળમંદિર. ચોથી ચોપડી પાસ થઈ ત્યાં સુધી એક પણ દિવસ મીરા ન ગેરહાજર હોય કે ન મોડી પડી હોય. શાળામાં તેને ખૂબ ગમતું. શાળાના આચાર્ય મનુભાઈ ભણાવે ત્યારે એક ચિત્તે સાંભળે. બરાબર તેમની સામે જ બેસે. ભણવાના શોખને કારણે મોટે ભાગે વર્ગમાં પહેલી કે બીજી આવે. મનુભાઈના તેના પર ચાર હાથ. જો કે મીરા ચોથા ધોરણમાં હતી ત્યારે એક ગમખ્વાર બનાવ બની ગયો હતો. જે આખી જિંદગી ભૂલવા મથે તો પણ ભૂલી ન શકાય !
સવારથી પર્યટન જવા થનગનતી હતી. જોગેશ્વરીની ગુફા અને આરે કોલોનીનું દૂધનું કેંદ્ર જોવા જવાનું હતું. સવારના પહોરમાં આરે કોલોનીનું દૂધ કેન્દ્ર જોયું. ત્યાંનું સરસ મજાનું દુધ બધાને પિવડાવ્યું. દૂધની ડેરી ખૂબ અદભૂત હતી. મશીન દ્વારા બધું કામ થતું અને અંતે બાટલીઓમાં ધુધ ભરાઈ સિલ થઈ ગોઠવાતી. બાર વાગી ગયા. ઘરેથી લાવેલા નાસ્તાની ઉજાણિ કરી બધા જોગેશ્વરીની ગુફા જોવા ગયા. ગુફા કોઈ દિવસ જોઈ ન હતી. બહાર બાવા ધુણી ધખાવીને બેઠા હતા.
મીરા ઘરની બહાર હોય ત્યારે ઉછળતી કૂદતી હરણી જેવી મસ્તીખોર હતી. ગુફાની બહાર રાખનો ઢગલો જોઈ દોડીને અંદર કૂદવા ગઈ. જેથી રાખના ગોટે ગોટા ઉડે. પણ હાય, ક્યાં એવી કુમતિ સુજી. નીચે સળગતા દેવતા હતો. મીરા અંદર બેથી ત્રણ વાર કૂદી. બહાર નિકળવા અસમર્થ હતી. દૂરથી મનુભાઈએ તેને જોઈ. દોડીને આવ્યા અને ઉચકી લીધી. ન બનવાનું બની ગઈ. કળી જેવી મીરા ના પગ ધગધગતા અંગારાને સ્પર્શી ગયા. મીરાની ચીસા ચીસ સમગ્ર વાતાવરણમાં પ્રસરી ગઈ.
ખૂબ મોડું થઈ ગયું હતું. મીરાના બન્ને પગ દાઝી ગયા હતા. થોડૅ ચાલીને ગયા તો એક એમ્બ્યુલન્સ દેખાઈ. તત્કાલિક તેના ઉપર બ્લ્યુ રંગની દવા લગાડી આપી. આખે રસ્તે ઉચકીને મનુભાઇ મીરાને ઘરે લાવ્યા. મીરાની મમ્મી હાંફળી ફાંફળી થઈ ગઈ. પછી તો ત્રણ મહિનાનો ખાટલો આવ્યો. ઉછળતી કૂદતી મીરાના કિલકિલાટને બદલે દર્દ ભરી ચીસોથી ઘર ભરાઈ જતું. ડોક્ટર અને ઘરની વચ્ચે મીરાનું જીવન પસાર થઈ રહ્યું. આ નિશાની આખી જીંદગી મીરાની કહાની સાથે જોડાઈ ગઈ. એ તો સારું હતું, પગ હતા નહી તો મીરાના મમ્મી અને પપ્પાને આખી જીંદગી વસવસો રહી જાત.
આમ મીરા મોટી હતી ગઈ. બાળપણ હાથતાળી આપીને પસાર થઈ ગયું. શાળામાં ભણવામાં અવ્વલ નંબરે પાસ થાય. નાની બાળા મટી યુવાનીમાં પદાર્પણ કર્યું. જો કોઈ વારે પણ સખીઓ સાથે વાતચીત થાય ત્યારે મીરાને થતું, ‘હું ખૂબ ભણીશ અને કોઈ રાજકુમાર સાથે લગ્ન કરીશ’. ભલે એ ભુલેશ્વવરની ચાલીમાં રહીને મોટી થઈ હતી પણ સ્વપના રાજકુમારના જોતી. એને કારણે મીરાને ખૂબ ભણવું હતું. ભણવું, રમવું અને પોતાની મમ્મીને ઘરકામમાં મદદ કરાવવી એ તેનો રોજિંદો કાર્યક્રમ હતો. રજાઓમાં પુસ્તકોનો કીડો બનતી.
જ્યારે પણ ભુલેશ્વરની ભીડથી ભાગવું હોય ત્યારે ચોપાટીના દરિયા કિનારે આવતી, મોજા સાથે ગેલ કરતી, પાણીમાં પગ પલાળતી અને આનંદવિભોર થઈ ઘર ભેગી થતી. જો બહેનપણિ સાથે આવે તો શિંગ ચણા કે ગંડેરી ખાવાની મોજ માણે. જો ખિસામાં થોડું વધારે પરચુરણ હોય તો ભેળ યા આઈસક્રિમ ખાય !
ભુલેશ્વરમાં રહેતા બધા પાસે પૈસાની નદીઓ વહેતી ન હોય ! જો મીરાના પપ્પા પાસે પૂરતા પૈસા ન હોય અને ઈન્ટરનેટનું બિલ ન ભરાયું હોય તો બે ત્રણ મહિના તેના વગર ચલાવવાની આદત પડી ગઈ હતી. એમાં જરાય નાનમ ન લાગતી. શાળાના વાચનાલયમાં થોથા ઉથલાવી પોતાના કામને સજાવતી. એ જાણતી હતી, ભણવું હોય, જીવનમાં આગળ આવવું હોય તો અથાગ મહેનત કરવી પડશે ! ‘આળસ’ નામનો શબ્દ તેના શબ્દકોષમાં હતો જ નહી. નાના ભાઈ અનુજને ખૂબ પ્યાર આપતી. પંદર વર્ષની થઈ ત્યારથી મમ્મીને રસોઈમાં પણ મદદ કરતી. મમ્મી માનતી કે રસોઈ તો આવડવી જ જોઈએ. આમ મીરા ખૂબ સુંદર રીતે જીંદગીના બધા પહેલુઓથી પરિચિત થઈને બાળપણ ગુજારી રહી હતી.
ખાનગી નૃત્યના વર્ગમાં જવાને શક્તિમાન ન હતી. શાળામાં ચાલતા નૃત્ય વર્ગમાં ખૂબ સુંદર નૃત્ય કરતાં શીખી હતી, નવાઈની વાત તો એ હતી કે તેને નવું શિખવું બધું ગમતું. ફેલોશિપ શાળા બધી રીતે બાળકોને સુંદર શિક્ષણ આપતી હતી.
શાળામાં હોંશિયાર હોવાને કારણે નાના ભાઈ અનુજનું પણ ભણવામાં ધ્યાન રાખતી અને તેના મિત્રોને જો મદદ જોઈતી હોય તો પ્રેમથી આપતી. નવરાત્રીમાં મકાનમાં થતા ગરબામાં હોંશે હોંશે ગરબા ગાતી. તેનું બાળપણ સાધારણ પરિસ્થિતિમાં પણ ખૂબ ભર્યું ભર્યું હતું. ક્યારેય  પોતાની પૈસાવાળી બહેનપણીઓથી અંજાતી નહી. ઉડતાનું એ બધા એની આજુબાજુ આંટા મારતા. દુશ્મનને પણ વહાલી લાગે તેવી મીરાનો શાળામાંથી કોલેજમાં જવાનો સમય આવી ગયો. વર્ગમાં પ્રથમ આવી તેને કારને તેને ‘ઝેવિયર્સ’ કોલેજમાં દાખલો મળી ગયો.
ઝેવિયર્સ કોલેજ તેની સ્વપનાની કોલેજ  હતી. કોલેજમાં આવતા જુવાન છોકરા અને છોકરીઓ જોઈને તેને ખૂબ આનંદ થયો. મેટ્રો સિનેમાની સામે આવેલી ઝેવિયર્સ કોલેજનું સ્થાન મુંબઈમા મોકાના સ્થળે છે. તેનું નામ પણ ખૂબ ઈજ્જતપૂર્વક લેવાય છે.
‘પપ્પા, તમે મને ઝેવિયર્સ કોલેજમાં જવાની હા પાડી., મારી મનની મુરાદ પૂરી કરી’.
મીરા પપ્પાને કહી રહી હતી. પપ્પા દીકરીનું મુખ હરખ ભેર નિહાળી રહ્યા. દીકરીને ખુશ જોઈ પપ્પાના મુખ પર સંતોષની લહેરખી પ્રસરી ગઈ.
મુંબઈના ભુલેશ્વરમાં મુસલમાન રળ્યા ખળ્યા જોવા મળે. હા, પાયધુની અને નળબજારના વિસ્તારમાં જોવા મળે. ભુલેશ્વરની ચાલીઓમાં રહેવું એ કળા છે. બે રુમ ,એમાં એક રસોડું અને બીજો દિવાનખાનું કહો તો દિવાનખાનું નસિબદાર હો તો બાળકોને ભણવા માટે ગેલેરી હોય નહી તો ચાલી. રાતના દિવાનખાનું બને સુવાનો રૂમ  ઘરમાં નાની ચોકડી હોય. આજુબાજુ દરવાજા કરીને બાથરૂમ બનાવ્યો હોય. નળમાં પાણી સવારે આવે તો સાંજે નહી અને સાંજે આવે તો સવારે નહી. જ્યારે પાણી આવે તે સમયે કપડાં ધોવાઈ જાય. પછી આખો દિવસ ઘરમાં પીપડું ભર્યું હોય તેનાથી ચલાવવાનું . વહેલાં ઉઠવાનું એ નિત્યનો ક્રમ બની ગયો હોય. બે પૈસા હોય તેવા લોકો બાથરૂમ પર નાની ટાંકી મુકે જેથી દિવસ દરમ્યાન  ટાંકીનું પાણી નળમાંથી  આવે.
મજા તો ત્યારે આવે જ્યારે બે પાડોશી વચ્ચે ઝઘડો થાય. કોઈવાર નાના બાળકોને કારણે તો કોઈ વાર બૈરાઓ સમય પસાર કરવા માટે. એકવાર મીરાથી પાણી ની બાલદી ઉંધી થઈ ગઈ. માંડ ત્યારે ૧૩ વર્ષની હતી. ગભરાઈ ગઈ. રડવા મંડી. ઘરે જઈને મમ્મીને કહે તે પહેલાં તો પાણી બાજુવાળાની ચાલીમાં પહોંચી ગયું.  એમનો ત્રણ વર્ષનો  મુન્નો લપસી પડ્યો. તમાશાને તેડું ન હોય ! મુન્નાની મા , બહાર આવી, મીરા દોડતી ઘરે જતી હતી.
મમ્મીને બધી વાત કરી રહી હતી. મમ્મી મોટો ટુવાલ લઈને પાણી લુછવા માટે બહાર આવી.  આવતાની સાથે ,મુન્નાની મમ્મીનું રુદ્ર રૂપ જોઈને ઠરી ગઈ.
ધીરેથી બોલી, ‘બહેન મારી મીરા પણ નાની છે. જાણી જોઈને પાણી ઢોળ્યું ન હતું, હું સાફ કરવા આવી ગઈ છું ‘.
જેમ મીરાની મમ્મી ઠાવકાઈથી અને નરમાશથી બોલે તેમ મુન્નાની મમ્મીને જોર ચડે. એને એમ હતું કે મીરાને એની મમ્મી મારે. બાળકને એમાં સજા કરવાથી શું ફાયદો ?
મીરાની મમ્મીએ પોતાની ચતુરાઈ વાપરી. હાથમાંનો ટુવાલ પાણી પર પાથર્યો અને મુન્નાને લઈ પોતાને ઘરે ગઈ. તેને બે બેસ્કિટ આપ્યા. મુન્નો ખાવામાં તલ્લીન થઈ ગયો. હવે મુન્નાની મમ્મીનું મોઢું જોવા જેવું થઈ ગયો. મુન્નો કાયમ મીરા સાથે એને ઘરે જતો, રમતો અને ચોકલેટ લઈ પાછો આવતો. આ તો મુન્નો પાણીમાં લપસ્યો એટલે એની મમ્મીનો પારો ખસી ગયો હતો. આ તો સામાન્ય વાત હતી. ઘણિવાર તો એવો યુદ્ધ થાય કે આજુબાજુવાળાને તમાશો જોવાની મજા પડી જાય.
ભુલેશ્વરની ચાલીનું પરમ સુખ ,’વાટકી વહેવારમાં ‘ જણાય. ઘરમાં કોઈ પણ વસ્તુ રસોઇ કરતાં નથી એવું લાગે કે બાજુવાળાને ત્યાં માગવા પહોંચી જવાનું. મોટેભાગે ક્યારેય કોઈ કોઈને નિરાશ ન કરે ! ચાલીમાં રહેવાવાળા આવા બધા છમકલાઓથી પરિચિત હોય. પેલો મગનો સવારના ૯ વાગે આવી પહોંચે અને મસ્ત રાગમાં ગાય , ” બટાટાવડા” અને બાળકો બે આના લઈને દોડી આવે. એનો રાગ પહાડી અને મધુર બટાટાવડા ન ખાવા હોય તો પણ મોંમાં પાણી જરૂર આવે.
હુસેનચાચા ચપ્પુ અને છરીની ધાર કાઢવા આવી પહોંચે. એક આનામાં છરી કે કાતર એવા ધારદાર કરી આપે કે લોકો એક આનો તો આપે ઉપરથી ચા પણ પિવડાવે કે નાસ્તો કરાવે. ચાચા વર્ષોથી આવતા હતા. મંછા શાકવાળી આવે ત્યીરે બૈરાંઓની કતાર લાગે. તાજું વસઈથી આવેલું શાક ઘરે પહોંચાડૅ. ભલેને ભુલેશ્વરની શાકગલી બાજુમાં હોય પણ આ તો ઘર આંગણે આપે. બધાને કોથમરી અને લિમડો મફતમાં પણ આપે. મંછાને તો રોજની ટેવ. ,મીરાની મમ્મી નાસ્તો અને પ્રસાદ આપે. ખૂબ ખુશ થાય. એની દીકરી મીરા જેવડી હતી. મીરાના જૂના કપડાં બધા મંછાની દીકરી ગૌરીને મળે. ભણવાના ચોપડા પણ મળે.  ઉમરમાં મીરા જેવડી પણ ભણવામાં એક વરસ પાછળ.
આમ ભુલેશ્વરની ભાતિગળ જિંદગી જીવતા જીવતા મીરા ઝેવિયર્સ કોલેજમાં પહોંચી ગઈ. કોલેજની જિંદગી અનોખી હતી. મીરાને ટેવાતા વાર ન લાગી.