દિલાવર પ્રેમ

20 06 2017

 

 

 

 

 

 

*******************************************************

દીવાની થાકી ગઈ. ખૂબ પ્રેમ કરવાનો દાવો કરતી મમ્મી તેની વાત સાંભળવામાં બેદરકાર હતી.

આજે સવારે ગાડીમાં કોલેજ જતા પહેલાં,‘મમ્મી, તું મને સાંભળતી કેમ નથી ?’

‘શું સાંભળું બેટા?’

‘મારી વાત,’

‘અરે પણ છેલ્લા પંદર દિવસથી તું એકની એકજ વાત કરે છે’.

‘તો આજે સોળમો દિવસ’.

હાં, બોલ’.

‘મમ્મી એક મિનિટ તું ભૂલી જા. કે તું મારી મમ્મી છે, વિચાર કર મારી જગ્યાએ તું હોય તો શું કરે?’

‘પણ હું કેવી રીતે ભૂલી શકું, કે હું તારી ૪૫ વર્ષની મા છું. મને તારા જેવી લાગણી આ ઉમરે થવી અશક્ય છે’.

દીના કોઈ વાતે નમતું જોખવા તૈયાર ન હતી. તેના માન્યમાં ન આવતું કે,’તેની દીવાની એક મુસલમાનને પ્રેમ કરે છે ” !

મા અને દીકરી બેમાંથી કોઈ ઢીલ મુકતું ન હતું. દીવાની, માને સમજાવ્યા વગર છોડવાની ન હતી. નામ પણ કેવું રાખ્યું હતું , દીવાની. દીનાને બે પુત્ર જન્યા પછી દીકરી માટે તે દીવાની થઈ ગઈ હતી. જ્યારે નાનો દીકરો ૯ વર્ષનો થયો ત્યારે અચાનક શુભ સમાચાર મળ્યા કે તે ફરી પાછી મા બનવાની છે. તેણે બાધા, આખડી બધું કર્યું. દીકરી જોઈતી હતી. તેની હાલત પાગલ જેવી થઈ ગઈ હતી. દીનાના પતિ દિલિપ માટે ખૂબ કપરી પરિસ્થિતિ હતી. બન્ને ભાઈઓ માની હાલત જોઈને ડઘાઈ ગયા હતાં. આખરે જ્યારે દીના એ કન્યાને જન્મ આપ્યો ત્યારે ખુશીમા પાગલ દિલિપે તેનું નામ,’ દીવાની’ રાખ્યું. દીના તો નામ સાંભળીને ખુશ થઈ ગઈ. આખરે ઈશ્વરે તેની પ્રાર્થના સાંભળી. ખુબ સુંદર અને અણિયાળી આંખોવાળી દીવાનીના સહુ દીવાના હતાં. ઘરમાં, કુટુંબમાં કે શાળામાં બધે, ‘દીવાની’ની ચર્ચા થતી હોય. દીવાની હતી પણ એવી સહુનું મન મોહી લેવામાં પ્રથમ !

સુંદર સંસ્કાર આપવા માટે દીના દિન રાત સજાગ રહેતી. દીકરીને લાડ  કરતી અને શિસ્તની આગ્રહી પણ હતી. દીવાની માતા અને પિતાની આખનો તારો. બન્ને ભાઈઓની દુલારી બહેન. શાળાનું શિક્ષણ સુંદર રીતે મેળવ્યું. હવે કોલેજની તૈયારી. તેને ડોક્ટર બનવું હતું. પિતાએ ચેતવણી આપી, ‘બેટા સખત કામ કરવું પડશે’.

‘પિતાજી કામથી હું કદી ગભરાતી નથી,’

ઘરમાં દીવાનીની મમ્મીએ ખાસ માવાના પેંડા બનાવ્યા અને ખુશીની મારી પાગલ થઈ ગઈ જ્યારે તેને મેડિકલમાં દાખલો મળ્યો. એ જ અ મમ્મી આજે દીવાનીની વાત સાંભળવા તૈયાર નહતી. જો કે કારણ દીવાનીની મમ્મીની દૃષ્ટીએ વ્યાજબી હતું. નવાઈ જરૂર લાગશે. મારી સાથે ભણતો દૌલત પર હું આફરિન થઈ ગઈ હતી. દૌલત હતો “મુસલમાન”.

‘ મારી માને કેમ કરીને સમજાવું,’

‘મમ્મી હું દૌલતને ત્રણ વર્ષથી જાણું છું . અમે બન્ને મેડિકલ સ્કૂલમાં બધું ભાગિદારીમાં કરીએ છીએ. મમ્મી દૌલતની શરાફતનું તને જોઈએ તો સર્ટિફિકેટ લાવી આપું. હજુ સુધી મને આંગળી સુદ્ધાં અડાડી નથી. મમ્મી તને એટલો જ વાંધો છે, કે તે ‘મુસલમાન” છે’.

દીના કહ્યા વગર ન રહી શકી. ‘બેટ, તું મારું મર્યું મુખ જોઈશ , જો તું દૌલત સાથે તું લગ્ન કરીશ’.

જે દીવાની માટે પ્રભુ સમક્ષ દીના કરગરી હતી તેને આવા વેણ કહેતાં તેના દિલ પર શું વિત્યું હશે’?

કોઈ પણ હિસાબે દીના રાજી નહી થાય. દીવાનીએ પણ મનોમન નક્કી કર્યું હતું,  મમ્મી હા પાડે પછી જ પપ્પાને વાત કરવી. તે જાણતી હતી પપ્પાને પટાવવાનું કામ મમ્મી આસાનિથી કરી શકશે. દીના ટસની મસ થતી ન હતી.

‘દૌલત હું શું કરું ?’

‘દીવાની, તું કહે તો હું હિન્દુ થઈ જાંઉ’.

‘દૌલત એવું હું તને નહી કહી શકું. તે મને પરવાનગી આપી છે કે લગ્ન પછી મારે નામ તેમજ ધર્મ બદલવાની જરૂર નથી. તો એ વાત તને પણ લાગુ પડે છે.’

દૌલત એક કામ કરીએ, તું મારી મમ્મીને મળ’.

‘ક્યાં અને કેવી રીતે’.

કાલે રવીવાર છે. મારી મમ્મીને લઈને હું ક્રિમ સેન્ટરમાં જમવા આવીશ તું પણ ત્યાં આવજે. પછી તને જોઈને હું  તને ન ઓળખવાનો અભિનય કરીશ. તું યાદ અપાવજે કે અરે, આપણે એક જ કોલેજમાં છીએ પણ કદી વાત કરવાનો પ્રસંગ સાંપડ્યો ન હતો. હું તને અમારા ટેબલ પર બેસવાનો આગ્રહ કરીશ. તું મમ્મી સાથે વાતો કરજે. જોઈએ મમ્મીને તારા માટૅ કેવો અભિપ્રાય બંધાય છે.

સરસ રીતે આખો નાટકનો સંવાદ તૈયાર કર્યો. યથા સમયે દીવાની મમ્મીને લઈ ક્રિમ સેન્ટર આવી. પાંચ મિનિટમાં એક છોકરો, હલો દીવાની કરીને આવ્યો. મમ્મી  તેની સાથે વાતે વળગી. નાટક બન્ને જણાએ બરાબર ભજવ્યું.

‘તું પણ અમારી સાથે એક જ ટેબલ પર બેસ’.

મમ્મીને ખૂબ ગમ્યું. દીવાની આ તારા વર્ગનો છે અને તું ઓળખતી નથી. ‘

‘મમ્મી ઓળખું તો છું પણ વાત કરવાનો મોકો મળ્યો નથી’.

મમ્મીને એ અજાણ્યો યુવાન ખૂબ ગમી ગયો. આખો વખત એ બન્ને જણ વાત કરતા હતાં. દીવાની એ ઓર્ડર આપવાનું માથે લીધું. એની વર્તણુક એવી હતી કે મમ્મીને શક ન જાય. બરાબર જમીને સહુ છૂટા પડ્યા. મમ્મીથી રહેવાયુ નહી, ‘જો સમય મળે તો ઘરે જરૂર આવજે બેટા. તારી રિતભાત અને સજ્જનતા મને ખૂબ ગમ્યા છે’.

‘સારું આંટી સમય મળ્યે જરૂર આવીશ’. સહુ છૂટા પડ્યા.આખે રસ્તે મમ્મી એ નવજુવાનની વાત કરતા થાકી નહી. બે દિવસ પછી, ‘દીવાની  મમ્મીને કહે, આપણને પેલો મારા ક્લાસનો મિત્ર મળ્યો હતો તે તને યાદ કરે છે’.

‘બેટા કેટલો સરસ છોકરો હતો. તમે બન્ને સાથે ભણો છો,  એ તારો મિત્ર નથી’?

‘મમ્મી, એ જ તો દૌલત છે’.

‘શું વાત કરે છે . એ મુસલમાન હતો’?

‘હા, મમ્મી.’

‘બેટા તેં મને અંધારામાં રાખી. ભલે ગમે તેટલો સારો હોય , મને એ નહી ચાલે’.

‘સારું મમ્મી. અમે બે જણાએ ન પરણવાના સોગન ખાધાં છે. તને ખબર છે ,મમ્મી એ હિંદુ થવા પણ તૈયાર છે. તેની મમ્મી હિંદુ હતી. પ્રેમ થયો હતો એટલે એના અબ્બા સાથે ભાગીને નિકાહ કર્યા. દૌલત તો કહે છે,’ મને મારી અમ્મીજાને હિંદુ સંસ્કાર પ્રમાણે ઉછેર્યો છે. હું માંસ પણ ખાતો નથી. મારી અમ્મીને ખબર પડી કે મારી બહેનપણી હિંદુ છે. એ તો ખૂબ ખુશ હતી. મારા અબ્બાજાનને પણ વાંધો નથી. ‘

દીના, દીવાનીને બોલતી સાંભળી રહી. એના મુખની રેખાઓ તંગ થતી જતી હતી.  કઈ રીતે પોતાની દીકરીને સમજાવે , બેટા આ તું સારું નથી કરી રહી. દીકરીના પ્રેમમાં તે આંધળુકિયા કરવા માગતી નહી. દીવાની અને દૌલતે ખૂબ સમજીને પ્રેમ કર્યો હતો. લગભગ ત્રણ વર્ષનો સમય લાગ્યો હતો. પ્રેમનો એકરાર દૌલતે કર્યો હતો.

“દીવાની હું તને પ્રેમ કરું છું. તને ખબર છે હું મુસલમાન છું. તું ના પાડીશ તો મને દુઃખ નહી થાય’.

દીવાની તો આવો એકરાર સાંભળીને થીજી ગઈ હતી. હા, તેને દૌલત ગમતો હતો. ભણવામાં બન્ને જણા પાર્ટનર પણ હતા. છતાં પરણવા સુધીના વિચાર તેણે કર્યા ન હતા. તે જાણતી હતી તેના પપ્પા અને મમ્મી આ વાત નહી માને’.

આખરે તેની મમ્મીએ બ્રહ્માસ્ત્ર તેના ભાથામાંથી કાઢ્યું, ‘બેટા તું જરા વિચાર કર આજે તમે જુવાન છો. કાલે ઉઠીને બાળકો થશે. તેમને આપણો સમાજ કઈ દૃષ્ટીથી જોશે. બેટા, ભવિષ્યનો વિચાર કર. તારા અને દૌલતના બાળકોનો વિચાર કર. આવું પગલું ખૂબ વિચારીને ભરવું જોઈએ’.

શનિવારની સાંજે દીવાની અને દૌલત મળ્યા. દીવાનીએ રડતા, રડતા મમ્મીની વાત કરી. દૌલત વિચારમાં ગરકાવ થઈ ગયો. દીવાનીને સાંત્વના આપવા લાગ્યો. બસ આ ડોક્ટરીનું છેલ્લું વર્ષ હતું બન્ને જણાને રેસિડન્સી ગુજરાતના ગામડામાં મળી હતી. બાર મહિના ત્યાં રહેવાનું અને ગામડાંની પ્રજાની સારસંભાળ કરવાની.

છેલ્લા વર્ષની બધી પરિક્ષા પૂરી થઈ ગઈ. એક અઠવાડિયુ દીવાની દાદા અને દાદીને મળવા ગામ ગઈ હતી. દાદા અને દાદીના આશિર્વાદ ફળશે એવી દીવાનીને શ્રદ્ધા હતી.  પાછી આવીને દૌલતને મળી. દીવાનીને એક અઠવાડિયુ મળાય તેમ ન હતું. દૌલતે ખૂબ વિચાર કર્યો. દીવાનીની મમ્મીને ચિંતા છે કે ભવિષ્યમાં બાળક થાય તેનું શું? વિચાર કરતાં માર્ગ સુજ્યો.

દૌલત અને દીવાનીએ પ્રેમ કર્યો હતો. દીવની વગર એક અઠવાડિયુ, દૌલતે ઉપાય વિચારી રાખ્યો. જેને કારણે દીવાનીના મમ્મીને કોઈ પ્રશ્ન જ ન રહે. દીવાનીને પણ જણાવ્યું ન હતું. કદાચ એ આનાકાની કરે. દીવાની વગર તે રહી શકે એ શક્ય ન હતું. દીવાની મળે પછી બાળક હોય કે ન હોય ?

દીવાની પાછી આવીને દૌલતને મળી. ખૂબ ઉત્સાહમાં આવીને બોલ્યો, “તારા મમ્મી અને પપ્પાને કહે જે દૌલતે પ્રેમ કર્યો છે. તેમાં હવે બાધા નહી આવે”.

દીવાની સડક થઈ ગઈ. એકીટશે દૌલતની સામે જોઈ તેનું શુદ્ધ અંતર વાંચી રહી. મુસલમાન છોકરાનો હિંદુ છોકરી પ્રત્યેનો અનહદ પ્રેમ જોઈ દીવાનીના પપ્પા અને મમ્મી સ્તબ્ધ થઈ ગયા.





ક્યા હવા ચલી

12 06 2017

 

 

 

 

 

 

 

*********************************************************************************************************************************************

શબ્દોની સફાઈ કરવી અને આચરણ કરવું એ ખૂબ જાગૃતતા માગી લે છે. જીવનભર નાઈન્સાફીના કાર્ય કર્યા. કોઈને છેતરવામાં બાકી ન રાખ્યા. પાંચ પૈસા આવ્યા એટલે બે હાથે પૈસા વેરી સમાજમાં મોભો પામ્યા. આ નરોત્તમ શેઠ જ્યાં ને ત્યાં પૂજાય છે. કોઈ સભા એવી નહી હોય કે જ્યાં તેમની હાજરી ન હોય કે તેમનું સ્થાન મંચ પર ન હોય. આજે તેમને હ્રદય રોગનો હુમલો આવ્યો હતો. સારું થયું આધેડ વયે આવ્યો. બાકી એમના કારનામા એવા હતાં કે ૪૦ વર્ષે આવ્યો હોત તો નવાઈ ન લાગતે. ધંધામા અવળચંડાઈ કરી કરીને ઘર ભર્યું હતું.  દર અઠવાડિયે ડોક્ટર પાસે જઈને લોહીનું દબાણ મપાવી આવે. કેટલાય લોકોના નિસાસા લીધા હતા.

રાતોરાત ધનિક થવું હતું. આડૅધડ ખોટાં કામ કરીને ટુંક સમયમાં પૈસા બનાવ્યા. પત્નીની એક વાત ન સાંભળે. બાળકો ઉછેરવામાં દમયંતિ શેઠાણી ખૂબ સાવધ હતાં. સાચું શિક્ષણ આપી સહુને ઠરીઠામ કર્યા. ઘરમાં બારીમાંથી આવતી હવા ન ગમે. એરકંડિશનની ઠંડી હવા ગમે.  જ્યારે હાર્ટ એટેક આવ્યો ત્યારે પરવશ બન્યા.

હાર્ટ એટેક આવ્યો એટલે ઈમરજન્સીમાં  શેઠને હોસ્પિટલ લઈ ગયા.  તેમનો દીકરો રેડિયોલોજીસ્ટ હોવાથી મિત્ર મંડળમાં ડોક્ટરો હોય.કાર્ડિયોલોજીસ્ટ ડોકટર શાહ આવ્યા. બરાબર તપાસ કરી એમને પથારીમાંથી ઉભા ન થવાય તેની સખત ચેતવણી કડક શબ્દોમાં આપી. શેઠમાં બોલવાના હોશ પણ ન હતાં. ઈશારાથી તેમની પત્ની, શેઠાણી દમયંતીને પાણી માટૅ કહી રહ્યા. જો કે પાણી નળીથી પિવડાવવાનું હતું, પણ ગળામાં સોસ પડતો હતો. શેઠાણી લાચાર હતાં. પ્રેમ પૂર્વક પતિને નિરખી રહ્યા. ૪૦ વરસથી પતિનું પડખું સેવ્યું હતું. શરૂઆતના વર્ષોમાં નાની ઉમરને કારણે બહુ ગતાગમ પડતી નહી. બે દીકરીઓ આવ્યા પછી થોડી શાન આવી. પતિ કઈ રીતે પૈસા કમાય છે તેમાં રસ લેવા માંડ્યા. પૈસાની છાકમછોળ હતી એટલે તેમનો પડ્યો બોલ ઝિલાતો. ઘરમાં કામ કરવાવાળાની અછત ન હતી. પોતે બહુ ભણેલા નહી. તેથી ભણતરની કિમત સમજે પણ નહી. દીકરીઓને પાણી માગતાં દૂધ મળે. સાદી ભાષામાં કહું તો ખૂબ ફટવે.

ધંધામાં રસ પડતો તેથી કોઈવાર સલાહના બે શબ્દો બોલે તો શેઠ કહે,’ તને શું ગતાગમ પડે . તને ક્યાં પૈસાની કમી છે. શેઠાણી ગાડી લઈને ખરીદી કરવા નિકળી પડે. છતાં પણ ધંધાની વાતો ચીવટથી સાંભળે. હવામાંથી વાત પકડતાં’.

સવારના પહોરમાં ફોનની ઘંટડી રણકી, ‘શેઠે જવાબ આપ્યો માત્ર એટલું જ બોલાઈ ગયું.’ મરી ગયા’.

શેઠાણી બાજુમાં જ હતાં. ‘શું થયું, ફેક્ટરીનું બાંધકામ ચાલતું હતું ત્યાં સ્લેબ પડી ગયો. કોઈ મજૂર ચગદાઈ ગયો’.

શેઠ, ચમક્યા. ‘આ મારી પત્ની ખૂબ સતેજ છે. મને એમ કે તેને કાંઈ ગમ પડતી નથી. પણ મારી મોટી ભૂલ છે. તે મને બરાબર સુંઘી મારી વાતોનો અંદાઝ લગાવી શકે છે’.

શેઠાણીની વાત હસવામાં ઉડાડી. પણ તેમનું મોઢું ચાડી ખાતું હતું. શેઠાણીએ વધારે પૂછી તેમને ન ઉશ્કેર્યા. બધા ફોન ઉપરની વાત ધ્યાનથી સાંભળતાં. બે શબ્દ સંભભળાઈ ગયા, ‘પૈસા ખવડાવીએ’.

હવે શેઠાણીનો પિત્તો ગયો. ‘એક તો માલમાં ભેળસેળ કરી કાચું કામ કરાવો છો. બે મજૂરોના જાન ગયા. તેમના કુટુંબની જવાબદારી ઉઠાવવાને બદલે પૈસા ખવડાવવાની વાત કરો છો’?

શેઠે કહ્યું, ‘ ધીરે બોલ.’

તમારી પત્ની થઈને આવાં કાળા કૃત્યો નહી કરવા દંઉ. મને બરાબર યાદ છે. વાલિયો લુંટારો લોકોને મારી પૈસા લાવતો હતો તેમાં ઘરમાંથૉ કોઈએ પાપના ભાગિદાર થવાની હા પાડી ન હતી. હું તમને આવું નીચ કામ નહી કરવા દંઉ.’

શેઠની એક ન ચાલી. મજૂરોને સમજાવ્યા. મનમાગ્યા પૈસા તેમના કુટુંબીઓને આપી રાજી કર્યા. વાત ત્યાં જ દબાઈ ગઈ. કોઈ કોર્ટની કારવાઈ ન થઈ. ન પોલિસ આવી. શેઠને શેઠાણી ઉપર ખૂબ ગર્વ થયો. સમય વર્તે સાવધાન અંહી બરાબર કામ આવ્યું. જેમ કૂતરાની પુંછડી ભોંયમાં દાટો તો પણ વાંકી, તેમ શેઠ ક્યારેય સુધર્યા નહી. દીકરીઓને એટલી બધી મોઢે ચડાવી કે વાત નહી. બાળકોને સંસ્કાર બાળપણથી આપવા જોઇએ. તે વાત વિસરી ગયા. આવા તો કેટલાય પ્રસંગો જીવનમાં બન્યા. જીવનના તખ્તા પર અભિનય કરવામાં પારંગત શેઠ એક ઉપાધિમાંથી નિકળે ને બીજીમાં ફસાય. પૈસો બોલે છે, ચાલે છે અને કામ પુરું પાડે છે. તે સમયે માનવી ભૂલી જાય છે કે ઉપરવાળો બધો હિસાબ રાખે છે.

દમયંતી શેઠાણી બધું જાણતા પણ શેઠ પાસે તેમનું ચાલતું કાંઇ નહી. શેઠ કાળા કામ કરે. શેથાણી ઉજળાં કામ કરે. પૈસો પાણીની માફક વહાવી જરૂરિયત મંદોની વહારે ધાય. એમણે ક્યાં હિસાબ આપવાનો હતો? આમ ઉપરવાળાના ચોપડામાં હિસાબ સાચવતાં.

આ લખતાં એક વાત માર મગજમાં ઘુમરાઈ રહી. લોકો પૂછે છે,’ પ્રભુ તું ક્યાં છે?’ મારો અંતરાત્મા કહે છે , ‘પ્રભુ તું ક્યાં નથી”? હવે આ બે વાતનો મેળ ક્યાં ખાવાનો ?

ચાલો પેલા શેઠને મળીએ મોટી દીકરી કોલેજમાં ગઈ. જાણે રોજ ફેશન શોમાં ન જતી હોય. ભણવાનું બાજુએ રહ્યું રોજ નવો બકરો હોય તેની સાથે. જુવાનિયાઓને બીજું શું જોઈએ. તેની જીદમા સગાઈ કરવી પડી. બાર મહિના પછી લગ્ન લેવાના હતાં. તડામાર તૈયારી ચાલુ થઈ ગઈ. શેઠાણીને તો બસ બહાનું જ જોઈએ , આ તો દીકરીના લગ્નની તૈયારી કરવાની હતી. પૈસો તો પાણીની જેમ વપરાતો હતો. લગ્નના દસ દિવસ  પહેલાં ,” મમ્મી અમે લગ્ન નહી કરવાનો વિચાર કર્યો છે. ‘

મમ્મી અને પપ્પા બન્ને ચમક્યા. હવે બહેનબાને ખબર પડી કે જેની સાથે પ્રેમ કર્યો છે તેના કુટુંબમાં તે સમાઈ શકે તેમ નથી. લગ્ન કરી તેનો પ્રેમી માતા અને પિતાથી જુદો નહી રહે. તેને પોતાના માતા તેમજ પિતા પ્યારા છે. ખેર લગ્ન મોકૂફ રહ્યા. એક વર્ષ પછી બીજા સાથે લગ્ન ગ્રંથીથી જોડાઈ. સાસરીમાં કેવી રીતે સમાઇ એ કહેવું નકામું છે.   ગમે તેમ પણ લગ્ન કરીને પતિ દેવને વશમાં કરવા સફળ નિવડી.

નાની બહેન તો વળી તેના કરતાં પણ ચડિયાતી નિકળી.   જવા દો આ બધી વાતો નકામી છે. આપણે હોસ્પિટલમાં શેઠની હાલત જોઈએ. ઉઠવા, બેસવા અને ચાલવાનું બધું બંધ. બન્ને દીકરીઓ પરણેલી હતી. પિતાની દેખભાળ માટે આવી પહોંચી. સવાર સાંજ હોસ્પિટલમાં બેસે અને પિતાને પ્યાર જતાવે. મમ્મી જુએ પણ એક અક્ષર ન બોલે. તેમના ઉછેરમાં કચાશ રહી હતી તેનું તેને ભાન હતું. પણ હવે પસ્તાયે શું વળે.

શેઠ ભલે ને શાંત દેખાતાં હોય. અંદરથી પળની પણ શાંતિ ન હતી. અજંપો તેમને ચેન પડવા દેતો નહી. શેઠાણીને બધી ખબર પડતી હતી. દીકરીઓ વળાવ્યા પછી રોજનીશી લખવાનું ચાલુ કર્યું હતું. મનના વિચાર તેમાં ટપકાવતા. જે વાત ન ગમે તેને લાલ પેનથી દમયંતિ શેઠાણી લખતાં. દીકરીઓના ગયા પછી તો ધંધાની વિગતોથી પણ વાકેફ રહેતાં. શેઠને તો ખાંપો હતો કે મારા જેવું કોઈ હોશિયાર નથી.’ આ બે બદામની મારી બૈરી શું સમજવાની.’

ખાટલે પડ્યા ત્યારે ખબર પડીકે ‘નરોત્તમ શેઠ’ કેવા ઢીલા થઈ ગયા છે. બધી વાતે દમયંતિ શેઠાણી પર આધાર. વર્ષોથી ઘરનો વહીવત ચલાવતાં તે ખૂબ પારંગત થઈ ગયા હતાં. ધંધાની આંટીઘુંટી સમજતી શેઠાણીએ હવે કારોબાર પોતાના હાથમાં લેવાનો ચાલુ કર્યો. શેઠને એવી પથારી આવી હતી કે બાર મહિના પણ નિકળી જાય.   જો દમયંતિ શેઠાણી ચકોર નજર ન રાખે તો કામ કરતાં માણસો ઘાલમેલ કરી શકે. ધંધામાં તો જમાઈઓનું પણ ચાલવા ન દેતાં. દીકરીઓ કદાચ કોઈવાર સલાહ આપે તો સાંભળતાં.

બે મહિના હોસ્પિટલમાં દોડધામ રહી. પછી નરોત્તમ શેઠ ઘરે આવ્યા. સુંદર વ્યવસ્થા કરી હતી. શેઠ ખાટલામાં રહીને બધો તાલ જોતાં. નબળાઈ પુષ્કળ હતી જેને કારણે શારીરિક કે માનસિક બન્ને કાર્ય કરવા તે શક્તિમાન ન હતાં. દમયંતિ શેઠાણી ધંધાનું સુકાન સુંદર રીતે સંભાળી રહ્યાં. હવે એમ લાગતું હતું , કે શેઠ પાછાં સ્વસ્થ થઈ ગયા છે. આવતા શુક્રવારે ડોક્ટરને બતાવી પાછાં કામે લાગવાનો ઈરાદો હતો. સોમવારે જ્યારે શેઠે ઓફિસમાં આવીને જોયું તો આખી સિકલ ફરી ગઈ હતી. બધે કમપ્યુટર આવી ગયા હતાં. વ્યવસ્થા ખૂબ સુંદર હતી. શેઠ મનોમન બબડી રહ્યા , ” શું આ એ જ દમયંતી છે, જેને હું ગમાર સમજતો હતો”.

માહોલ અને  ધંધામાં હવાની દિશા બન્ને ફરી ગયા હતાં.

 





વારી ગયા

3 06 2017

opinionmagazine.co.uk

 

 

 

 

 

 

 

************************************************************************************************************************************

અનિકેતને હોસ્પિટલમાંથી આવતા મોડું થઈ ગયું.  નિકળવાની તૈયારીમાં હતો ત્યાંજ, એક ઈમરજન્સીનો કેસ આવી ગયો. ડોક્ટરની જીંદગીમાં દર્દીને પ્રથમ સ્થાન હોય છે. એવા પણ કિસ્સા અનેક સાંભળ્યા છે, અનુભવ્યા છે કે પૈસા પાછળ દિવાના ડૉક્ટરો દર્દીને કોઈ મહત્વ આપતા નથી.  એવા ડોક્જેટરો જેલ ભેગા પણ થયા છે. તેમની ડોક્ટરીના પરવાના રદ થયા છે. કેટલી જુવાન સ્ત્રીઓએ બાળકના જન્મ ટાણે  જાન પણ ગુમાવ્યા છે.

એક વાત સત્ય છે, ડોક્ટર ભગવાન નથી. પણ તેમની બેદરકારી જ્યારે કોઈનો જાન લે તે તો અસહ્ય બને. આજે અનિકેતને વહેલાં નિકળવું હતું પણ ઈમરજન્સીનો કેસ આવ્યો તેથી રોજ કરતાં પણ મોડું થયું. અંકિતા ખૂબ સમજુ હતી. જ્યારે પતિ અને પત્ની વચ્ચે મનમેળ હોય છે, ત્યારે ગેરસમજણ ઉભી થવાના પ્રસંગ ઓછા ઉભા થાય છે. આ મનમેળ સાચા પ્રેમની નિશાની છે. જીવન પર વિશ્વાસ અને સ્નેહનું કવચ છે. બાકી પિયરનું અભિમાન આણામાં લઈને આવે એ ઘરમાં શાંતિ દીવો લઈને શોધવા જવી પડે.

આજે ઘરમાં નાના ફુલશા દીકરાની પહેલી વર્ષગાંઠ હતી. અસીમ, ચહેરાનો નાક નકશો પિતાનો અને રૂપ માનું લઈને આવ્યો હતો.  બન્મને તરફથી  પ્રથમ બાળક હતું. ( દાદા તેમજ નાનાને ત્યાં ). મહેમાનોની ભીડ હતી. યજમાન જ ગેરહાજર હતા. એમ તો ન કહેવાય બાળકના પિતા સિવાય ઘર ભર્યું હતું. સંજોગો એવા હતાં કે કોઈ કશું જ બોલી ન શકે. અંકિતાએ પરિસ્થિતિ સંભાળી લીધી.  ડો.અનિકેતે, માતા અને પિતા સાથે રહેવાનો પોતાનો ઈરાદો લગ્ન પહેલાં અંકિતાને જણાવ્યો હતો. લગ્ન પછી મનદુઃખ ન થાય તેને માટે પહેલેથી ચોખવટ સારી એમ તે માનતો. નાનો ભાઈ હજુ કોલેજમાં હતો. તેણે કાંઇ નક્કી કર્યું ન હતું કે આગળ શું કરવું છે.

પારો અને પ્રેમલ બન્નેએ ખુલ્લા દિલે વહુને અને દીકરાને સ્વિકાર્યા હતા. પારોનો પડ્યો બોલ અંકિતા ઝિલતી. પારો, અંકિતાની વિચારસરણીને અનુરૂપ  નવુ નવુ બધુ અપનાવતી.  નાનકા અસીમની વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ,અંકિતા સવારથી બચ્ચાના લાલન પાલનમાં મશગુલ હતી. તેમાં અનિકેતના આવવાના કોઈ એંધાણ દેખાતા ન હતાં.

‘મમ્મી આજે તમારે બધી બાજી સંભાળવી પડશે. પાર્ટીમાં આવેલા સર્વે મહેમાનોની જવાબદારી તમારી.’

‘બેટા જો અસીમ મારી પાસે રહેતો હોય તો તું પાર્ટીનો દોર હાથમાં લઈ લે’.

‘મમ્મા, આટલા બધા મહેમાનોને જોઈ અસીમ થોડો બેચેન છે. તેને મારે વહાલથી સાચવવો પડશે. બપોરે સુવડાવીશ તો સાંજના રમકડાથી રમશે. મહેમાનોને હસતો રમતો અસીમ ભાળી આનંદ આવશે.’

પારો અને પ્રેમલે પાર્ટી માટે અને મહેમાનોની આગતા સ્વાગતા માટે બધી તૈયારી કરી. અંકિતા, અસીમને તેની આયા સાથે લઈને ટપ ટપ ફરતી હતી. તેને ખબર હતી મમ્મી અને પપ્પા પાર્ટીમાં ચાર ચાંદ લગાવશે. અસીમનો કાકુ તો નાનકાને ખૂબ લાડ લડાવતો. આજે રજા હતી એટલે કોલેજ જવાની વાત ન હતી. અસીમ તો કાકુનો દુલારો હતો. અસીમના નાના, નાની, મામા અને માસી પણ આવી પહોંચ્યા હતા. આજનું મુખ્ય આકર્ષણ અસીમ હતો.

‘બસ હવે અડધા કલાકમાં હું હોસ્પિટલમાંથી નિકળીશ’. અનિકેત ફોન ઉપર અંકિતાને કહી રહ્યો હતો.

‘અંહી બધી વ્યવસ્થા સુંદર છે. તું ઉતાવળ કરીશ નહી. સંભાળીને ગાડી ચલાવજે. ‘ અંકિતા ,અનિકેતને પ્રેમથી કહી રહી હતી.

‘એક વર્ષનો અસીમ બરાબર ચાલતો હતો. તેના મનગમતું ગીત વાગે ત્યારે નાચવાની મઝા લુંટતો. સહુને મનોરંજન પુરું પાડી રહ્યો હતો. ‘

‘મમ્મી તમે અસીમને જુઓ, હું મહેમાનોનો ખ્યાલ રાખું છું. હમણા જરા એ રમવામાં મશગુલ છે.’

પારો, અસીમ પાસે આવી. તેની નાની અને બન્ને વાતે વળગ્યા. બાળકોથી ઘેરાયેલો અસીમ નાચતા નાચતાં પગમાં ગાડી આવતા પડ્યો.’

તેના રડવાના અવાજ સાંભળી અંકિતા દોડી. અસીમ ખૂબ રડતો હતો. તેને માથામાં વાગ્યું હતું. પાર્ટીમાં સોપો પડી ગયો. પારો દોડીને રૂમાલમાં બરફ લઈને આવી. અસીમના ઘા ઉપર અંકિતા  બરફ લગાવી રહી હતી.

‘અનિકેતના ફોનની ઘંટી વાગી. કાકુએ ફોન ઉપાડ્યો. વાત કરી.

‘જલ્દી તેને લઈને હોસ્પિટલમાં આવો.

પ્રેમલે ડ્રાઈવરને ગાડી દરવાજા પાસે લાવવાનું કહ્યું. ગાડીમાં અંકિતાના ખોળામાં અસીમ શાંત પડ્યો હતો. તેની સારવાર કરી, અનિકેત બધા સાથે ઘરે આવી પહોંચ્યો. નાના બાળકને ઉંઘમાં દુધ પિવડાવી સુવાડ્યો. ઘા જરા ઉંડો હતો. પણ  તરત જ કાળજી પૂર્વકની સારવાર મળી ગઈ તેથી વાંધો ન આવ્યો.

અસીમને સુવડાવી , નેનીને તેની પાસે બેસાડી અંકિતા બહાર જ્યાં પાર્ટી ચાલતી હતી ત્યાં આવી. જાણે કશું બન્યું નથી તેમ અંકિતા અને અનિકેત મહેમાનો સાથે વર્તન કરી રહ્યા. અનિકેત ડોક્ટર હતો, તેને ખબર હતી ઘા મામુલી છે પણ બાળક ખૂબ નાનું છે. ઉંઘમાં આરામ જલ્દી થઈ જાય.  બન્ને જણ જાણતા હતાં જે થઈ ગયું તેમાં કોઈ ફરક પડવાનો નથી. શામાટે પોતાના બાળકની વર્ષગાંઠ નિમિત્તે આવેલા મહેમાનોને ઓછું આવે? દાદા, દાદી, નાના અને નાની જીવ બાળતા હતાં. દાદી અને નાની બન્ને ત્યાં હતાં. કોઈ પણ અકસ્માત આવતા પહેલાં સંદેશો પાઠવતો નથી. હવે બાળક છે. રમતાં રમતાં પડી ગયો. વાતનું વતેસર કરવામાં કોઈને લાભ નહી સહુને નુકશાન હતું.

અનિકેતે દાદી અને નાનીને  સમજાવ્યા,’ ચિંતા નહી કરો. સવાર સુધીમાં અસીમ રમતો થઈ જશે.’

આમ પણ તેના સુવાનો સમય થઈ ગયો હતો. તે સુતો હતો તેથી અનિકેત અને અંકિતા મહેમાનો સાથે આનંદ માણી રહ્યા હતાં. અનિકેતે અંકિતાને કહ્યું,’ ઘા છે પણ ચિંતા કરવા જેવું નથી. બાળકો તો આમજ મોટા થાય. આપણને પણ નાનપણમાં વાગતું હતું !’

દાદી અને નાનીના કાને આ વાત પડી, તેમના બાળકોની સમજ પર વારી ગયા.

કાકુ વારે વારે જઈને અસીમની ખબર કાઢી આવતો. અસીમ તો  શાંતિથી મુખ પર મલકાટ સાથે ગાઢ નિંદ્રામાં હતો.





કાળા ના ધોળા

31 05 2017

 

 

 

 

 

 

******************************************************************************************************************************************************************

અરે, ભાઈ શિર્ષક વાંચીને જે મનમાં આવ્યું તે ધારી લીધું ?

બરાબર ને ?

અરે, હું ભલે અમેરિકામાં ૪૦ વર્ષથી હોંઉ. આપણી ધરતીનું પાણી પીને મોટી થઈ છું. મઝાનું  બાળપણ વિતાવ્યું, જુવાનીમાં કોલેજ કાળ માણ્યો અને લગ્ન કરીને બે બાળકોની માતા બની ત્યાં સુધી ભારત માતાનો ખોળો ખુંદ્યો હતો. હજુ પણ દર વર્ષે આવવાની તક ગુમાવતી નથી. આ બધું કહેવાનો અર્થ એટલો જ છે કે “કાળા ના ધોળા” નો અર્થ હું પણ સમજું છું. જેના માટે આટલી બધી સફાઈ પેશ કરવી પડી. ટુંકમાં તેને કાળા ધોળા પણ કહીએ તો વાંધો નથી.

કાળા ના ધોળા એ માત્ર “પૈસા” માટે વપરાતી ભાષા નથી ! સમજ્યા કે હવે આના પર નાનું ભાષણ આપું કે લખાણ લખું ? માની લીધું કે તમે આનો અર્થ સમજી ગયા છો. જન્મ ધર્યો ત્યારથી કાળા હતા. જથ્થો તો એટલો કે લાગતું શરીરનું  ચોથા ભાગનું વજન તેને કારણે છે. સમજી ગયા ને ! આ માથા પરનો ‘કેશકલાપ”. ઢગલો થઈને સુંદરતા ત્યાં ઠલવાઈ હતી. બીજી આંખોમાં. કાળી ચકળ વકળ થતી કીકી. બન્ને આંખમાં સંતાકૂકડી રમતી હોય.  કાળી અણિયાળી આંખો અને મસ્તક પર શિવજીની જટા જેવા કાળા વાળ. એ બન્ને જ્યાં સુધી કાળા હોય ત્યાં સુધી આકર્ષક લાગે.

હવે , કાળ કોઈને છોડતો નથી. તમે ગમે તેટલા પ્રયત્ન કરો. પૌષ્ટિક આહાર ખાવ ,નિયમિત વ્યાયામ કરો કે ચંદનનો લેપ લગાવો. શરીર પોતાનો ધર્મ બજાવશે. સમયની ઉધઈ શરીરને લાગ્યા વગર નહી રહે. અંતે કાળનો કોળિયો થઈ વિરમીશું. કિંતુ એ પહેલા જે કાળા હતાં તે ધોળા થયા તેની રામાયણમાંથી પસાર થવું પડશે.

આજે એ વાત કરવી છે. કોઈ પણ જાતની ફરિયાદ વગર, ઉન્નત મસ્તકે. આ ક્રિયા ખૂબ લાંબી છે. અનુભવોની કેટ કેટલી કેડી પર ચાલવાનો લાભ મળ્યો. વાટમાં તોફાન આવે તો સહન કરવાના. ઘોડાપૂર આવે તો હેમખેમ તરીને પાર ઉતરવાનું. યાદ રાખજો,  “આ કાળાના ધોળાં ધુપમાં નથી થયા”! ટાઢ અને તડકો જરૂર અસર કરે, તેની ના નહી. સાથે કેટલા અનુભવો આ જીવન દરમ્યાન થયા તે યાદ પણ ન હોય. કારણ સરળ છે જો એ બધા કડવા, સારા યા નરસા અનુભવો યાદ રાખીશું તો અગત્યની વાતો ભૂલી જઈશું. માત્ર તે અનુભવો દરમ્યાન જે પાઠ ભણ્યા તે યાદ રહે છે. નજીવા અને ક્ષુલ્લક અનુભવોનો તો વિચાર પણ નહી કરવાનો.

ગયા રવીવારે એક મિત્રને મળી. જુવાન હતી. દેખાવમાં પણ આંખને ગમી જાય તેવી. બોલવામાં ખૂબ ચાલાક. અચાનક મારી નજર તેના વાળ પર ગઈ. આજકાલ યુવાન સ્ત્રીઓ સુંદર ‘હાઈ લાઈટ ‘ કરાવે છે. કાળા સુંદર વાળ હોય અને થોડા થોડા અંતર સોનેરી લટ દેખાય. જુવાનિયાઓનેની સુંદરતામાં વધારો કરે. હવે જે મિત્રને મળી તેના વાળમાં વચ્ચે વચ્ચે ધોળી લટ હતી. તેના મુખ પર શોભી ઉઠતી હતી. મારાથી પૂછ્યા વગર ન રહેવાયું.

‘તેં કરાવેલું આ હાઈ લાઈટ તારા મુખ પર શોભે છે’.

હસીને મને કહે,’ આન્ટી આ હાઈ લાઈટ નથી. મારા વાળ હવે કાળામાંથી ધોળા થઈ રહ્યા છે તેની નિશાની છે’. જુઓને વાળ ધોળા થઈ રહ્યા છે તે આજની લેટેસ્ટ ફેશન પ્રમાણે.’

મારા વિસ્મયનો પાર ન રહ્યો. તેના મુખ પર ખૂબ શોભતા હતાં. એમ લાગે તેણે ‘હાઈ લાઈટ’ કરાવ્યા છે. મારી વાત તેને ખૂબ ગમી.

આમ કાળાના ધોળા એકવીસમી સદીમાં પણ કોઈને છોડતાં નથી ! માનવી કાયમ ફરિયાદ કરે છે,’ સમય બદલાયો છે’ !

મારે તેમને સમજાવવા પડૅ સમયને શું કામ દોષ આપો છો? સમય કોઈ દિવસ બદલાતો નથી. હા, માનવીની દૃષ્ટી જરૂર બદલાય છે. સમય તો પૂર્વવત પોતાની મંથર ગતિએ ચાલે છે. ૨૪ કલાકનો દિવસ અને પૂર્વમાં ઉગતો સૂરજ ક્યાં અલગ છે. ગઈકાલે યા હજારો વર્ષ પહેલાં પણ હતાં. આજે પણ છે. શંકાને કોઈ સ્થાન નથી આવતી કાલે પણ એમ જ રહેવાનું છે. નદી પર્વતમાંથી નિકળી સાગરને ભેટવા દોડે છે. અરે, કોઈ પણ માતા ગર્ભમાં દીકરો હોય કે દીકરી નવ માસ ધારણ કરે છે. સમયને કોઈ લાંચન ન લગાડો.

માનવીની નજર હર પળે બદલાય છે. એટલે કાળા, ધોળાં જીંદગીમાં પણ કરતા અચકાતો નથી. જીવન દરમ્યાન ધોળા કરતાં કાળા કરવામાં વધારે કિમતી સમય વેડફે છે. પસ્તાય છે. પછાડાય છે છતાં એ બૂરી આદત છોડતો નથી. જ્યારે ખૂબ ખરાબ પરિણામ આવે ત્યારે ખૂબ મોડું થઈ ગયું હોય છે.

વાળ, કાળાના ધોળા ન ગમે. કામ ધોળા કરવાને બદલે કાળા કરે. નાણું  મહેનતથી કમાવાને બદલે ટુંકો રસ્તો શોધે. ૨૧મી સદીમાં સહેલાઈથી કમાવાના રસ્તા ઘણા છે. ચરસ અને ગાંજો વેચો. દાણચોરી કરો. ખોટો માલ ગ્રાહકને આપો. રાતોરાત પૈસાદાર થઈ જશો. એ કાળુ નાણું ક્યારે તમને તમાચો મારશે એની કોઈ ખાત્રી નહી. અરે છમણ રૂની તળાઈ પર ઉંઘ નહી આવે ! જ્યારે મહેનતથી કમાશો, પરસેવો પાડૅલો પૈસો હશે તો કોઈ ચિંતા નહી રહે તેની ખાત્રી આપું છું.

હવે નક્કી કરવું રહ્યું, ક્યાં કાળું સારું ને ક્યાં ધોળું ! નિર્ણય સહુએ લેવાનો છે. કોઈની મદદ કે માર્ગદર્શન કામ નહી આવે. સર્જનહારે સહુને એક વસ્તુ આપી છે. વિચાર કરવાની શક્તિ !





યાદોની સવારી

22 05 2017

 

 

 

 

 

 

******************************************************************************************************************************************************

મારી લાડકી કુંવરી ઘરમાં આવે એટલે ઘર ધમધમી ઉઠે. ઈશ્વર કૃપાથી બે સુંદર બાળકો છે. દીકરી પહેલી તેથી આંખનો તારો. આખા ઘરમાં ક્યાંય પણ અડકવાની તેને પરવાનગી આપી છે. દાદીને પૂછવાનું પણ નહી. વર્ષોથી સાચવેલા ખજાના પર તેનો હક. હવે ઉનાળાની રજાઓ હતી. દાદી પાસે અઠવાડિયુ રહેવા આવી હતી.

ખૂણામાં પડેલો પટારો આજે ખોલવો પડ્યો. પૌત્રીએ જીદ કરી દાદીમા, આ પટારામાં શું છે? મારે જોવું છે. હવે આંખની કીકી જેવી આ વહાલેશરીને શું નારાજ કરવી.  ખોલ્યો અને અંદરથી આળસ મરડીને મારી બધી સ્મૃતિઓ મને ઘેરાઈ વળી. પટારો કોને ખબર ક્યારે છેલ્લે ખોલ્યો હતો. ભંડાકિયામાં હતો એટલે ધુળ તો નહોતી બાઝી પણ એવો કદરૂપો હતો ને કે ખોલવાનું મન ન થાય .  મારી વહાલી તો અંદરથી રબરની ઢીંગલી લઈને દોડી ગઈ.  એ ઢિંગલી પાછળ મારું મન દોડ્યું. એવું તો શું હતું એ ઢીંગલીમાં કે મને ૫૦ વર્ષ પહેલાના જીવનમાં હાથ ઝાલીને ડોકિયુ કરવા લઈ ગઈ. એ ઢીંગલી મને મારી સહેલી ઈંદુએ વર્ષગાંઠ પર ભેટ આપી હતી. મને ખૂબ પ્યારી હતી.

શું નિર્દોષ એ જીવન હતું. શાળાએ જવાનું. આવતાંની સાથે પહેલું ઘરકામ પુરું કરી,થેલો તૈયાર કરી તેની જગ્યા પર મૂકી દેવાનો. ‘તોફાની રાણી’નું ઉપનામ પામેલી હું, બસ એક આ વાતમાં ચોક્કસ હતી. મમ્મી આપે એ નાસ્તો કરી ચાલીમાં રમવા દોડી જાંઉ. મારી સહેલી હતી, ઈન્દુ.  સાથે પગથિયા રમીએ. દોરડાં કૂદીએ. થાક્યા હોઈએ તો બેઠા બેઠાં પાચિકા કે કોડી રમીએ.  સાથે રમતા અને શાળાએ ચાલીને જતાં. આજે તે શાળામાં આવી ન હતી એટલે  સાંજે તેને ઘરે પહોંચી ગઈ. સવારે મોડું થતું હતું એટલે મારા મોટાભાઈ મને ઘોડાગાડીમાં બેસાડી શાળામાં મૂકવા આવ્યા હતાં. આખો દિવસ ઈંદુના જ વિચાર આવતા હતાં.

અરે, આજે શાળામાં તે કેમ ન આવી?

સાંજે એના ઘરે ગઈ તો ઈંદુ ખાટલામાં સૂતી હતી. હું ગભરાઈ. શું થયું? ઈંદુ મને જોઈને રડી પડી.  એને પાણી આપ્યું, ચાલ આપણે બન્ને મારી ગલેરીમાં જઈને બેસીએ. તેના પપ્પાએ હા પાડી. દોડીને અમે બન્ને ભાગ્યા.

‘એક વાત કહું’? ઈંદુ બોલી.

‘હા.’

‘મારી મમ્મી ભાગી ગઈ’.

‘શું?

મારાથી ઉદગાર નિકળી ગયો.

‘હા, અમારી બાજુવાળા અશ્વિન અંકલ સાથે,’

‘ક્યારે’?

‘ગઈ કાલે રાતના.’

‘એટલે ,તું શાળાએ નહોતી આવી ‘?

‘મારા, પપ્પા પણ દુકાને નહોતા ગયા’.

હવે આઠ વર્ષની ઈંદુને મૂકીને જતાં તેની મમ્મી નો જીવ કેમ ચાલ્યો હશે?  અરે, જેણે જન્મ આપી પોતાનું પય પાન કરાવ્યું હતું. પ્રથમ હાલરડું ગાઈ સુવડાવી હતી. માતા અને બાળક બન્નેનો જન્મ દિવસ એક જ હોય છે ! એવી બાળાને ત્યજી તેની માતા કેવી રીતે આંખ લડાવી, પતિને તેમજ બાલકને તરછોડી જતી રહી હશે ?  ઈંદુના પપ્પા બોલતા ઓછું પણ ખૂબ પ્રેમાળ હતાં. રોજ અમારા માટે પિપર લાવે અને તેની મમ્મીને માટે ગજરો. ઈંદુ પહેલા ખોળાની દીકરી હતી. ત્યાર પછી એની મમ્મીને બીજું બાળક થયું પણ ન હતું. ઈંદુને કેવી રીતે રડતી બંધ કરવી. મારી મમ્મી સરસ બદામનું દૂધ આપી ગઈ. અમને બન્નેને ખૂબ ભાવતું. રડી રડીને થાકેલી ઈંદુને દૂધ પીધા પછી ઉંઘ આવી ગઈ.

ઈંદુ તેની મા વગર ખૂબ ઝુરતી. તેને તાવ પણ આવી ગયો. તાવમાં મમ્મી, મમ્મી કરીને લવારા કરતી. તાવ ઉતરવાનું નામ પણ લેતો ન હતો. અને દસ દિવસની ટુંકી માંદગીમાં તે વિદાય થઈ ગઈ હતી. તેના વગર હું પણ ખૂબ રડી. મારી મમ્મી વહાલ કરતી. પપ્પા પણ મને ખૂબ પ્રેમથી રાખતાં. ત્રણેક મહિના પછી અમે મોટા ફ્લેટમાં રહેવા ગયા અને ઇંદુની યાદ ધીરે ધીરે ભુંસાઈ ગઈ. મારા બાળ માનસને તે વખતે તો બહુ ખબર ન પડી.

આજે ભૂતકાળ મારી સમક્ષ ખડો થઈ ગયો. મારું મગજ કહ્યું નહોતું કરતું, કઈ રીતે ,’કોઈ મા પોતાના બાળકને આમ મૂકીને પોતાના પ્રેમી સાથે લગ્ન પછી ભાગી ગઈ હશે. તેના હ્રદયે આંચકો નહી અનુભવ્યો હોય ?’ પછી તો ખબર પણ ન પડી તેમનું શું થયું. નવા ઘરમાં અને નવી શાળામાં મિત્રો સાથે હું હળી ગઈ.’

એક વખત અચાનક ઈંદુના પિતા અમારે નવા ઘરે આવ્યા હતાં. મારા મમ્મી અને પપ્પાની સલાહ લેવા.

‘કંચનબહેન આજે સવારે હું ઓફિસે જવા નિકળતો હતો ત્યારે ઈંદુની મા પાછી આવી’.

મારી મમ્મી તો સડક થઈ ગઈ. ,’હવે શું લેવા આવી હશે ? દીકરી તો ગઈ.’ મારી મમ્મીની આંખમાં પાણી આવી ગયા. અચાનક તેના મુખેથી આવા ઉદગાર નિકળી ગયા. તેને ખબર હતી, ઈંદુને હું ખૂબ ચાહતી હતી. અમે બન્ને સાથે રમીને મોટા થયા હતાં. ‘

‘ઈંદુના પપ્પા પૂછે નહી ત્યાં સુધી કશું બોલે તેવા ન હતા. તેમની અંદર આસક્તિ ન હતી. હા, મારી મમ્મીને અને મને પ્રેમ ખૂબ કરતાં. હું તો હવે આ જગ છોડી જતી રહી. મમ્મી ચાર મહિને પાછી આવી. મારા પપ્પાનો સ્વભાવ મરતાં ને મર પણ ન કહે. આ વખતે મુંઝાયા. અમારા કુટુંબ સાથે સારાસારી હતી એટલે મુંઝવણનો ઉકેલ શોધવા અને સલાહ સાંભળવા આવ્યા હતાં. આવતાંની સાથે મને વહાલ કર્યું અને મારા માટે કેડબરી લાવ્યા હતાં તે આપી. મને ઈદુની યાદ આવી. મેં તેમને વહાલ કર્યું.

મારી મમ્મીના ઉતાવળિયા સ્વભાવને કારણે જે ઉદગાર નિકળ્યા હતાં તેનો મારા પપ્પાએ વાળીને સુંદર જવાબ આપ્યો.

‘ભાઈ, એ તો પાછી આવી, તમારું મન શું કહે છે?’

ઈંદુના પપ્પા અચકાયા. મમ્મી સાથે દસ વર્ષનો સંગ માણ્યો હતો.  ભૂલ તેમની પત્નીએ ખૂબ મોટી કરી હતી. ભૂલની સજા પણ ભોગવી ચૂકી હતી. પેલો પ્રેમી તેને તરછોડી ભાગી ગયો હતો. તેને બરાબર ઘાયલ કરી હતી.  અશ્વિને પ્રેમ જતાવીને મારી મમ્મીનું જીવન બરબાદ કર્યું .’ મમ્મીએ પોતાની વહાલસોઈ દીકરી ઈંદુ પણ ગુમાવી હતી. હવે જ્યારે તેની આંખ ખૂલી ત્યારે પાછી પોતાને ઘરે આવી. જે ઘર તેણે જ આંધળુકિયા કરી ત્યજ્યું હતું. ‘ જે ઘરમાં પતિની સાથે લગ્ન કરીને રહેતી હતી. તેના મુખ પર કાલિમા જણાતી હતી. દીકરી ખોયાનું દુઃખ તેનું અંતર કોરી ખાતું હતું. ્કોને ખબર દુનિયામાં ક્યાં કોઈ નહી સંઘરે તેની તેને ખાત્રી હતી. અદાચ પુત્રી પ્રત્યેનો પ્રેમ તેને પાછી ખેંચી લાવ્ય હતો. હવે તો ખૂબ મોડું થઈ ગયું હતું. ‘

ઈંદુના પપ્પા ખૂબ ધીર અને ગંભિર પ્રકૃતિના હતાં.  તેઓ બોલ્યા,’મારું મન કહે છે, ભલે તે પાછી આવી. કદાચ અમારી વચ્ચે પહેલાં જેવો સંબંધ હાલના સંજોગો પ્રમાણે પુનઃસ્થાપિત નહી થાય. પણ તેને રહેવા માથે છાપરું તો હશે. તે ક્યાં ઘર ઘર ઢુંઢતી ફરશે. કોણ તેની કેવી હાલત કરશે. એક નિરાધાર અબળા સમજી ઘરમાં પાછી ફરી છે તો તેને રાખવામાં મને વાંધો નથી. તેમના શબ્દોમાંથી સજ્જનતા ટપકતી હતી. ‘

મારા પપ્પા, તો આવો જવાબ સાંભળી સજ્જડ થઈ ગયા. ઈંદુના પપ્પા તેમને માનવના સ્વરૂપમાં ઈશ્વર જેવા જણાયા. આટલું  બધું સહ્યું છતાં પણ એ માનવીએ પોતાના સદવર્તન, લાગણી  અને ઉદારતાનું પ્રદર્શન કર્યું. તેમના દિલમાં કોઈ કડવાશ નથી. તેમણે પોતાની પત્ની પ્રત્યે સહાનુભૂતિ દર્શાવી. એણે ભલે અજુગતું પગલું ભર્યું હતું. પણ સામે બેઠેલી વ્યક્તિ સાથે લગ્ન ગ્રંથીથી જોડાયા હતાં. તેના ફળ સ્વરૂપ એક કુમળી ફુલશી દીકરીએ ઘરનું આંગણું સોહાવ્યું હતું. દસ વર્ષનો સહવાસ તેની સાથે માણ્યો હતો’.

અચાનક દાદી, ‘આ ઢીંગલીના કપડાં ખૂબ જૂના છે. તું મને નવા બનાવી આપીશ? દાદી આ વખતે મારા જેવા ચણિયા ચોળી ઢીંગલી માટે બનાવજે ને “.

મારી લાડલી ઢીંગલી લઈને પાછી આવી અને હું વર્તમાનમાં આવી ઉભી રહી.

 

 





ચાલો લ્હાણ કરીએ

8 05 2017

 

ચાલો લ્હાણ કરીએ

 

 

 

 

 

***************************************************************************************************************************************

બચપનથી આ ગાયન ગમતું હતું. આજે પણ એટલું જ પ્યારું છે. ફિલ્મ મુનિમજી અને અદાકાર હતો દેવાનંદ. દેવાનંદ ચાલે ત્યારે જાણે એના શરીરમાં હાડકા ન હોય એવું લાગે અને રડે ત્યારે પ્રેક્ષકો હસે.

જીવનકી સફરમેં રાહી મિલતે હૈ બિછડ જાને કો

ઔર દે જાતે હૈ યાદે તનહાઈમેં તડપાનેકો

આખું ગાયન તો યાદ નથી. આ ગાયનની પહેલી બે પંક્તિ દિલને હચમચાવવા માટે પૂરતી છે.

જીવનની સફર ,આમ જોઈએ તો તેની વ્યાખ્યા સાવ સરળ છે. જનમ્યા ત્યારે જે પ્રથમ શ્વાસ લીધો હતો અને અંત સમયે જે આખરી શ્વાસ લઈશું તે વચ્ચેના ગાળાને જીવન કહેવાય.  એ બે શ્વાસની વચ્ચેનું અંતર માપવું સહેલું નથી. કોઈનામાં તાકાત પણ નથી. હજુ ગઈકાલની વાત છે. મારા મિત્રનો  ડોક્ટર જમાઈ ૪૦થી ૪૨ વર્ષની ઉમરનો કુટુંબ સાથે વેકેશન લઈને આવ્યો. બીજે દિવસે કામ પર ગયો. તબિયત ઠીક ન લાગવાથી ઘરે આવ્યો. અચાનક દુખાવો ઉપડ્યો. ડોક્ટર હતો ઈમરજન્સીમાં એમબ્યુલન્સમાં પહોંચી ગયો. ચાર દિવસમાં તો ખેલ ખતમ ‘માસિવ હાર્ટએટેક”.

જનારે વિચાર કર્યો કે પાછળ રહેલાંની શું હાલત થશે? બાલકોનું કોણ? જુવાન પત્ની તેની ઉમર કેવી રીતે કાપશે? જનાર તો જતો રહ્યો. જો કે તેની મરજી ઓછી હતી ? અરે તેને ખબર પણ ન હતી કે દુખાવો થયા પછી ‘મારી હાલત શું છે”. હવે આ રાહી ૩૭ વર્ષની પત્ની અને પાંચ વર્ષની અંદરની બે દીકરીઓને કોને ભરોસે મૂકી ગયો? જીવન પથના રાહી મળે છે તે બિછડવાના છે એ નક્કી છે. એમાં શંકાને સ્થાન નથી. તેનો અર્થ એ નથી કે જીવનને માણવું નહી . બધા રાહી આમ જતા રહેશે એવો વાહિયાત વિચાર પણ કરવો નહી.

જીવન જીવવ માટે છે. બની શકે તો સારા કૃત્યો કરવા. મહેનત કરી બે પૈસા રળવા. જીવનમાં જો સુખ અને શાંતિ જોઈતા હોય તો પૈસા જરૂરી છે. તેની પાછળની આંધળી દોટ અને ગાંડપણ  અર્થહીન છે.  માતા, પિતા, બાળકો, ભાઈ ,બહેન, પતિ અને પત્ની સહુ જીવનમાં તેમના સ્થાને મહત્વના છે. કોઈની ઉપેક્ષા યા અનાદર એ હિતાવહ નથી.

જીવન દરમ્યાન સાથી એ જીવનનું અભિન્ન અંગ છે. જે જીવનને મઘમઘતું રાખે છે. એ સાથી સાથેનો પવિત્ર રિશ્તો જીવનનો પ્રાણવાયુ છે. એ રિશ્તાના વફાદારી, લાગણી, આદર, પ્રેમ, સત્યતા પાયા રૂપ છે. એકબીજાને સમજવાની ભાવના, હુંપણાનું ઓગાળવું ખૂબ અગત્યના છે. જ્યારે આવી સુંદર વ્યક્તિનો સાથ હોય અને અચાનક વાયરો દીવો બુઝાવી જાય તેમ મૃત્યુ આવીને દૂરી સર્જી જાય ત્યારે પાછળ રહેલા સાથીની હાલત કલ્પવી પણ અસંભવ છે. તનહાઈમાં તે પુરાણી યાદો વિંંટળાઈ  હેરાન પરેશાન કરી મૂકે. છતાં પણ એ યાદો મમળાવવી ગમે .

ગાયનમાં ચોખ્ખું કહ્યું છે, મિલાપ જ બિછડવા માટે થયો છે. શું તેનો અર્થ એવો તો નહી કરવો રહ્યો કે, મિલાપ જ શું કામ થયો? હરગિઝ નહી . જનમ્યા ત્યારે ખબર હતી મુસાફરી મૃત્યુ તરફની છે , તો શું કામ જન્મ ધર્યો? જીવનની સફરમાં જેમ મિલાપ અણધાર્યો હોય છે. તેમ વિયોગ પણ કહીને નથી થતો. હા, થોડા અપવાદ સિવાય. જ્યાં હું, હું ને પંપાળવામાં આવે ત્યારે છૂટાછેડા નો માર્ગ ખુલ્લો થાય. એ સમયે બિછડવાનું દુખ થવાને બદલે છૂટકારો મળ્યાનો આનંદ થાય છે.

જીવનની સફરમાં રાહી મળ્યો ભલે બિછડવાનું નક્કી હોય પણ મિલાપ દરમ્યાન જે સુંદર સાથ નિભાવ્યો. જીવન મધુરું બનાવ્યું. કલ્લોલ કરતું કુટુંબ મેળવ્યું. તે શું પૂરતું નથી? સારા નસિબે મનગમતો સાથી મેળવ્યો. વસંતમાં મોહર્યા, વર્ષાની રિમઝિમમાં પલળ્યા, પાનખરની સુંદરતા માણી, ઠંડીમા ઉષ્મા માણી. એ સાથીની યાદ ભલે તડપાવે પણ એ તડપનમાં પણ ઝીણું ઝીણું મધુરું દર્દ છે.  જે મિલન આનંદની હેલી ઉભરાવે છે. તેવા મિલનનો વિયોગ ખૂબ દર્દ પણ આપે છે.

જીવનની સફરમાં રાહી અનેક રૂપે મળે છે. દરેકનો મેળાપ અને વિયોગ છાપ છોડી જતાં નથી. કોઈ આવે અને જાય, કોઈનો સાથ થોડો ટકે કોઈ જીવનભર સાથ નિભાવે. અંતે તો તે પણ વિદાય થવાના. જે અગત્યના યા નજીકના હોય તેમની ગેરહાજરી વરતાય. જેમની ગેરહાજરી વરતાય તેમાં પણ અનેક પ્રકાર હોઈ શકે. ગેરહાજરીમાં હાજરી જણાય તે અનેરા હોય. પછી તે માતા, પિતા , પતિ, પત્ની કે બાળકો હોય.

અંહી સાકાર અને નિરાકારનો ભેદ સમજાય. જ્યારે વ્યક્તિ હયાત હોય ત્યારે તેના પ્રત્યેની આસક્તિ કે પ્રેમ વ્યક્ત હોય. પણ જ્યારે એ વ્યક્તિ સાથ ત્યજી દે ત્યારે એની મધુરી યાદ, તેના દ્વારા મળતું માર્ગદર્શન ખૂબ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. એ દર્દ પણ મીઠું લાગે. એ સહવાસની સુગંધ દ્વારા વિરહમાં પણ પ્રેરણાનો સ્તોત્ર વહેતો રાખે. એ તડપનમાં તિવ્રતાનો સંગમ થઈ જીવનના હરકદમ પર સાથ નિભાવે.

હાજરીનો અભાવ હોય અને ગેરહાજરીમાં હસ્તી ચારેકોર ડોકાતી હોય. જીયરામાં તડપન હોય અને એ તડપનમાં દિલ દર્દ દ્વારા સહવાસ માણતું હોય. યાદોનો સાગર ઉમટ્યો હોય અને હૈયું તેમાં હિલોળા લેતું હોય. ખૂણેખાંચરેથી યાદ ડોકિયા કરતી હોય. નજર સમક્ષથી સાથીની તસ્વીર ખસતી ન હોય. કણકણ સાથીની યાદ સભર હોય. યાદ અને વિષાદ હાથ મિલાવી જાણે સાદ ન દેતાં હોય! હૈયું ચિત્કાર પાડી ઉઠે, નિભાવવો ન હતો તો સાથ શું કામ આપ્યો ! દ્વંદ્વની ઉલઝન સુલઝાવવી કેમ? હા, પ્યારનો સાદ સુણાય અને હૈયાને શાતા મળે કે,”નિશાનીઓ દ્વારા” સંતોષ માણવો રહ્યો.

જીવનની સફર જ્યાં સુધી શ્વાસ છે ત્યાં સુધી ચાલી રહેવાની. હવે એ સફરમાં કોણ કેટલો સાથ નિભાવશે એ કહેવું મુશ્કેલ નહી પણ નામુમકીન છે. જેવું મળવું અને છૂટા પડવું એક સિક્કાની બે બાજુ જેવા છે તેવું તડપવું અને તરબતર રહેવુંનું પણ છે.  એ તડપનમાં પણ પ્રેમ છે. જે તરબતર હતાં ત્યારે પામ્યા હતા. તનહાઈ હોય કે  માનવ મહેરામણ એ સાથ નહી છોડે. તનહાઈમાં તમને ઘેરી વળશે. છતાં જુનું આવલંબન સહારો દેશે. માનવ મહેરામણમાં અગ્નિ પરની રાખ જેવું લાગશે. રાખ દૂર થાયને અગ્નિ પ્રજ્વળી ઉઠશે.

જીવનની સફર ઉમંગભેર સાથીની હાજરી કે ગેરહાજરી, તનહાઈ કે મિલન, આનંદ યા વિષાદ , યાદોની બારાતની સંગે વણથંભી ચાલવાની. હાજરી અને ગેરહાજરીની ચરમ સીમા છે ” મધુરી યાદ”.

 

 

 

 

 

 

 





ટપાલ

5 05 2017

‘ટપાલ’ એટલે શું ?

એ કયા પ્રાણીનું નામ છે ?

એ આ ધરતી પર વસે છે ?

એને બે પગ છે કે ચાર ?

એ ચાલે છે કે ઉડે છે ?

એ સજીવ છે કે નિર્જીવ ?

ચાલો બહુ અઘરું લાગે છે ને ?

*

એક જમાનો હતો

ટપાલી ટપાલ લાવતો !

તેની રાહ જોવાતી

તેનાથી સમાચાર મળતા

પ્રિતમનો સંદેશો લાવતો.

માતાને પુત્ર દ્વારા રૂપિયા મળતાં

મોંકાણના સમાચાર પણ મળતા

ક્યારેક આનંદનો અવધિ ઉછળતો.

ખરેખર જ્યારે રાહ જોતા હોઈએ ત્યારે ન આવે !

*

આજે ટપાલ આવે તો નવાઈ લાગે.

જો ટપાલી બારણે હોય તો સહુથી પહેલો કૂતરો સ્વાગત કરે.

બિચારો ટપાલી ઉભી પુંછડિએ ભાગે !

ખાલી બિલો સિવાય બીજું કાંઈ ન આવે.

અરે હવે તો બીલ પણ ‘ડાઈરેક્ટ પે’ થઈ જાય છે.

૨૧મી સદીમાં ‘ટપાલ” ભાગ્યશાળીને ત્યાં આવે.