કામણગારી આંખ

17 08 2017

 

કાળી, ભૂરી, માંજરી, મારકણી, શરમાળ, તોફાની, કેટલાય વિશેષણ આપીને થાકતો ત્યારે અંતે બંધ પાંપણો પર હળવેથી ચુંબન આપતો શૈલ આજે મુંગો મંતર થઈ ગયો હતો. સોનાલી સાથેની પ્રથમ મુલાકાત યાદ આવી ગઈ.

“તારી આંખનો અફીણી તારા બોલનો બંધાણી તારા રૂપની પૂનમનો પાગલ એકલો”.

આમ પણ આ ગીત શૈલને બચપનથી ગમતું.  એમાં વળી સોનાલીની હરણીશી ચંચળ આંખો, ઉપર કાળી મજાની ભ્રમર એટલી કલામય હતી કે જોયા પછી આંખ ખસવાનું નામ લેતી ન હતી. એ આંખ દ્વારા એણે સોનાલીના હૈયામાં ડેરા તંબુ તાણ્યા હતાં.  સોનાલીની આંખોનો દિવાનો શૈલ આજે  હોસ્પિટલના ખાટલામાં સૂઈને છત સામે અપલક નેત્રે તાકી રહ્યો હતો . માત્ર ડાબી આંખથી ! તેની વાચા હણાઈ ગઈ હતી. શું કરવું તેન ગડમથલ ચાલતી હતી. પ્રશ્ન જરૂર થાય કેમ માત્ર ડાબી આંખથી, જમણી આંખને શું થયું ?

આંખના ડોક્ટરની નાનીશી ભૂલને કારણે શૈલે જમણી આંખ ગુમાવી હતી. અત્યારે તેના પર માત્ર પાટો હતો. પાકો નિર્ણય લેવાનો હતો કે આનો ઈલાજ હવે કઈ રીતે કરવો. આંખના ડો. મર્ચન્ટ પોતાના કાર્યક્ષેત્રમાં ખૂબ નામાંકિત હતા. કયા કારણસર આવી અક્ષમ્ય ભૂલ કરી બેઠા તેનો તેમને ખૂબ અફસોસ હતો. પોતાની ભૂલની માફી માગી. બદલામાં કઈ રીતે શૈલ અને સોનાલીને રિઝવી શકે તે સઘળું કરવા તૈયાર હતા. જેને કારણે તેમના નામને બટ્ટો ન લાગે અને ‘આંખની દુનિયામાં’ જે નામના કમાઈ હતી તે ધુળધાણી ન થઈ જાય.

સોનાલી આજે લગભગ દસ દિવસ પછી શૈલને હોસ્પિટલમાં એકલો મૂકી પોતાના કપડા લેવા ઘરે ગઈ હતી. તેને થયું ઘરે જઈ શાંતિથી શાવર લઈ મસ્ત એલચી અને કેસરની ચા પી છી આવીશ. શૈલ માટે ચા થરમોસમાં લઈને આવીશ. ચાના રસિયાને  ઘરની ચા પીવી ગમશે.

શૈલને તો બસ સોનાલીની આંખો વિશે જ વિચાર સતાવતો હતો. શરીરના બધા અંગોનું મહત્વ છે. કિંતુ આંખ, એની શી વાત કરવી. શૈલ અંતે નિર્ણય પર આવ્યો. ડો. મર્ચન્ટ ઓપરેશન તેમજ હોસ્પિટલના એક પણ પૈસો લેવાના નથી. તેને બે કરોડ રૂપિયા બદલામાં આપવાનું સ્વિકાર્યું છે. નવી આંખ સારામાં સારી બેસાડી આપશે. જોનાર દ્વિધામાં પડી જાય કે કઈ સાચી અને કઈ ખોટી.

ગમે તેટલું કરે પણ જન્મતાની સાથે મળેલી જમણી આંખની તોલે કશું ન આવે. હવે મન મનાવ્યા વગર છૂટકો ન હતો.  પેલી ગયેલી આંખ કોઈ પણ કિમતે યા સંજોગોમાં પાછી આવવાની ન હતી. સોનાલી ખૂબ દુખી થઈ. પોલિસ કેસ નહી કરવાની બન્ને જણાએ બાંહેધરી આપી હતી. આજે સવારથી શૈલને નવી આંખ બેસાડવાનું ઓપરેશન ચાલતું હતું. સોનાલી વેઈટિંગ રૂમમાં કોફી પીધા કરતી હતી. અંતરથી પ્રભુને પ્રાર્થના કરતી હતી કે ઓપરેશન સફળતા પૂર્વક પુરું થાય. અંતે તે ઘડી પણ આવી પહોંચી. સ્ટ્રેચર પર શૈલને લઈને નર્સ આઈ.સી.યુ. તરફ જઈ રહી હતી.

શૈલ ઓપરેશન થિયેટરમાંથી પાછો પોતાના રૂમમાંઆવ્યો. જમણી આંખ પર પાટો હતો. અશક્તિ અને દવાને કારણે ઘેનમાં હતો. સોનાલી તેને જોઈને ખુશ થઈ ગઈ. અંતરમાં શૂળ ભોંકાતી હતી, જેને કારણે સોનાલીની ભૂખ, તરસ અને નિંદર  ઉડી ગયા હતા. સોનાલીને અફસોસ હતો કે શૈલની એક આંખ કામ નથી કરતી. નવી આંખ વિષે જ્યારે ડો. મર્ચન્ટ વાત કરતા ત્યારે અચૂક કહેતા ,’જો કોઈને ખબર ન હોય તો કહી ન આપે કે કઈ આંખ ખોટી છે’.

બન્યું પણ એવું જ કે શૈલ જ્યારે ઓપરેશન પછી બહાર આવ્યો અને ત્રણ દિવસે પાટો ખોલ્યો તે સમયે ત્રણે જણા અવાચક થઈ ગયા. આટલું સરસ કામ જોઈને શૈલ આંખ ગુમાવ્યાનું દુઃખ વિસરી ગયો. જુવાની હતી એટલે ડાબી આંખે બધું કામ બરાબર ચાલતું હતું. શોભાની જમણી આંખ કશા કામની ન હતી. શૈલને ગાંડા જેવો વિચાર આવી ગયો,’ હવે એક આંખે જોવાનું છે તો ભલા સારું સારું જોજે. ‘

સોનાલી કોઈક વાર ખૂબ દુઃખી થતી. તેણે નાનપણમાં દાદીને મોતિયાના ઓપરેશન પછી આંખ ગુમાવતી જોયેલી હતી. આજે આધુનિક જમાનામાં જ્યાં લેઝર દ્વારા સર્જરી થાય છે, ત્યાં આવું પરિણામ કેવી રીતે આવ્યું? શૈલે તો આ વાત સહજ રીતે સ્વિકારી હતી. સોનાલી માટે તે ખૂબ કઠીન હતું.

આજે રવિવાર હતો ને ગાડીના ડ્રાઈવરે રજા લીધી હતી. ઓપરેશન પછી બને ત્યાં સુધી શૈલ ગાડી ચલાવવાનું ટાળતો . શૈલ અને સોનાલી સિનેમા જોવા ગયા. પાછા વળતા જીદ્દી ટેક્સીવાળા તેઓ રહેતા હતા એ દિશામાં આવવાની ન પાડતા હતા. શૈલે તેનો  જૂનો, કાયમનો કિમિયો અજમાવ્યો.

‘આને જાને કા ભાડા દેગા’

‘શેઠ આપ કુછ ભી દો, હમારે ઘરકા વો રાસ્તા નહી હૈ. હમ થક ગએ હૈ’.

હારી થાકીને બન્ને જણા બસની લાઈનમાં ઉભા રહ્યા. મુંબઈ શહેરમાં સિનેમા છૂટે ત્યારે બસ પણ ખીચોખીચ ભરેલી હોય. શૈલની બાજુમાં એક નાનો પાંચ વર્ષનો છોકરો ઉભો ઉભો રડતો હતો. થાકેલો હતો અને ઉંઘ આવતી હતી.

શૈલને મસ્તી સુઝી. તેણે પોતાની ડાબી આંખ કાઢી, ઉછાળી અને પાછી આંખમાં ગોઠવી દીધી.

પેલું નાનું બાળક રડવાનું ભૂલી ગયું. ‘અંકલ,  આ તમે શું કર્યું’?

‘બેટા, આ બે માળવાળી બસમાં ઉપર જગ્યા છે કે નહી તે જોવા મારી આંખને મોકલી હતી’.

‘અરે અંકલ, તમે તો મોટા જાદુગર છો’.

‘હા, જો ને  બેટા આ ૧૦૨ નંબરની બીજી બસ આવી પણ પેલો કંડક્ટર બસ ઉભી જ નથી રાખતો. મારે તપાસ કરવી હતી કે તે, સાચું બોલે છે કે ખોટું’.

પેલા બાળકની મમ્મી તો દીકરો ચૂપ થયો એટલે ખુશ થઈ ગઈ.

સોનાલી, ભડકી,’શું નાના બાળક જોડે મસ્તી કરે છે’.

‘અરે તું તેનું મોઢું તો જો, મારી આંખ સામે જોયા કરે છે. કાલે જો જે વર્ગમાં બધાને આ વાત કરશે’. કહી શૈલ મોટેથી હસી રહ્યો. આમ શૈલે આંખ વિષે ખૂબ સહજતા પૂર્વક વર્તન કરતો. હા, પોતાના ઓપરેશન પછી એ સોનાલીની આંખોની તારિફ કરતો બંધ થઈ ગયો હતો. જે સોનાલીને શૂળની માફક ખુંચતું.

સોનાલીને આ વાત પર ગંભિર વિચાર કરી રહી. બન્ને વચ્ચે પ્રણયના ફુલ ખિલવામાં  આ તેની આંખો તો કારણ બની હતી. આજે જ્યારે શૈલની એક આંખ કામ નહી કરવાથી શૈલ આંખો પ્રત્યે સાવ બેદરકાર બન્યો હતો. તેને પાછો પહેલાનો શૈલ જોઈતો હતો.

હમણાથી સોનાલી, શૈલ ઓફિસે જાય કે તરત બહાર નિકળી જતી. શૈલની આદત હતી દરરોજ ઘરે જમવા આવવાનું. બરાબર બારના ટકોરે તે ઘરે હાજર હોય. મહારાજને બધું સમજાવીને જાય. શૈલના આવતા પહેલાં તે ઘરમાં હોય. શૈલના મમ્મી વિચારે કે સોનાલી રોજ ક્યાં જતી હશે. પૂછાય તો નહી. આજકાલની સાસુઓની તાકાત જોઈએ, વહુઅને કાંઈ પણ પૂછવા માટે. તેમને ગળા સુધી વિશ્વાસ હતો , સોનાલી કોઈ ખોટું કામ નહી કરે. તે શૈલને તેમજ તેના માતા અને પિતાને ખૂબ પ્યાર આપતી હતી.

લગભગ બે મહિના થઈ ગયા. શૈલ અને સોનાલીના લગ્નની પાંચમી વર્ષગાંઠ આવી રહી હતી. સોનાલીએ સુંદર વિચાર પૂર્વકની યોજના બનાવી હતી. મમ્મી અને પપ્પા તે દિવસો દરમ્યાન લોનાવાલા જવાના હતા. નસિબ સારા હતાં કે શનિવાર હતો. શુક્રવારે રાતના બહાર ડિનર લીધું, એકાદ માર્ગરીટા પણ પીધી જેનાથી ઉંઘ સારી આવે. શૈલને તો રજાનો દિવસ હોય એટલે ઉઠાડવા જવાય જ નહી. સોનાલીએ બધા પડદા પણ પાડી દીધા હતા. સૂરજનું કિરણ ક્યાંયથી અંદર આવી ન શકે.

બે મહિનાથી સોનાલી, ‘કેમેરાની ટેકનિક અને આય મેકઅપ ‘ બન્ને કલા શિખવા જતી હતી. શનિવારની સવારનું અંધારું બરાબર કામે લાગ્યું. સુંદર સરળ અને કર્ણપ્રિય સંગિત ચાલુ કર્યું. પોતાની આંખોને સુંદર રીતે સજાવી. ( મેકઅપ દ્વારા) આખા બેડરૂમમાં એવી રીતે પ્રોજેક્ટ કરતી હતી કે જોનાર અચંબામાં પડી જાય. અચાનક શૈલની આંખ ખુલી અને રૂમમાં ચારે દિશામાં સુંદર રીતે આંખોનું પ્રોજેક્શન થઈ રહ્યું હતું.  તે જોઈને ખુશ ખુશાલ થઈ ગયો. સોનાલી તેની બાજુમાં ન હતી.

એક પળાના પણ વિલંબ વગર બોલી ઉઠ્યો , ‘સોનાલી તારી આવી સુંદર આંખોને આજે ઘણા વખતે માણી રહ્યો છું. તું ક્યાં છે?’

સોનાલીએ રૂમમાં મીણબત્તી જલાવી. સાધારણ ઉજાસમાં સોનાલીની સુંદર, કલામય આંખો જોઈને શૈલ પોતાની જાતને રોકી ન શક્યો. બન્ને પાંપણો પર હળવેથી મહોર મારી.





આધુનિક ઉપકરણો***3

3 08 2017

‘બા એક ફોન તો લો ‘ આપણા બધા વચ્ચે’. આખા ગામમાં તું જો, સહુની પાસે પોતાના ફોન છે. આપણા ચાર જણ વચ્ચે એક ન રખાય. ‘નાનો મંગો જીદે ચડ્યો હતો. તેને ક્યાં ખબર હતી બાપ ને રોજના ૫૦ રૂપિયા ન મળે તો ભાણા ભેગા ન થવાય. કાનજી ને કપિલા ખૂબ મહેનત કરતા. કપિલા બે બાળકો હોવને કારણે ઘરમાં બેસી કોઈનું પોલકુ કે ઘાઘરી શિવતી. કોઈના મઠિયા કે ચેવડો બનાવી આપતી.
એમાંય પૈસાવાળી બાઈડીયું ભાવ કસે. કેમનું સમજાવે મંગાને. મુન્ની હજુ નાની હતી એટલે સમજે નહી. આધુનિક ઉપકરણોની આંધળી દોટમાં કેટલા લોકો પિસાય છે !

‘આધુનિકતાની આંધળી દોટમાં માનવી જીવન જીવવાનું ભૂલી ગયો છે.’ બસ જાણે પૈસો પરમેશ્વર ન હોય ! આ ફોને તો વળી દાટ વાળ્યો. એક જમાનો હતો આપણા દેશમાં ફોન લખાવ્યા પછી દસ વર્ષે નસિબ સારા હોય તો તમને ફોનની લાઈન મળે. એમાં જો ક્યારેય ગરબડ થાય અને ફોન કંપનીનો માણસ રીપેર કરવા આવે તો ખુલ્લે આમ કહે, ‘યે ફોન ખાતા હૈ”. મતલબ કાંઈક પૈસા આપો તો ફોનની લાઈન  ચાલુ કરી આપે .

એક ખાનગી વાત કહું. આજથી ૫૫ વર્શ પહેલાં જ્યારે મારા મોટા બહેનની સગાઈ થઈ ત્યારે અમારે ત્યાં ફોન ન હતો. થનાર જીજુ, જ્યારે બહેનને ફોન કરે તો અમારી બાજુવાળા સુલોચનામાસીને ત્યાં.  મારી બહેન શરમથી પાણી પાણી થઈ જાય. માસી ખૂબ સારા હતાં. એ જ્યારે ફોન ઉપરવાત કરતી હોય ત્યારે બાજુના રૂમમાં જતા રહે. હવે આવું કોઈને કહીએ તો આજની પ્રજા માને ખરી ?

ત્યાર પછી તો ‘ફોનની જે પ્રગતિ થઈ છે’. બસ તેની વાત કરવામાં પાનાના પાના ભરાઈ જાય. જ્યાં ત્યાં જુઓ ત્યાં સરકારે પૈસા આપીને ફોનના ડબલા લટકાવી દીધા. તેમાં પાછાં ત્રણ જાતના ફોમ દરેક વખતે છૂટા પૈસા જોઈએ, કેટલાય લોકો ફોનના ‘બુથ’ ખોલીને પૈસા કમાતા હતાં. ખૂબ ્તેજી હતી એ ધંધામાં ઘણીવાર તો તેમાં લાઈન લાગે અને કહેવું પડૅ, “ભાઈ, ફોન રખો. કિતને લોગ કતારમેં ખડે હૈ”.

ત્રણ પ્રકારના ફોન એટલે લોકલ કરવો હોય તો તે ખૂબ સસ્તો હોય. એસ.ટી.ડી. તમે જેટલીવાર વાત કરો તેટલા પૈસાનું મિટર ચડે. ભૂલેચૂકે અમેરિકા કરો તો ૨૦૦ થી ૩૦૦ રૂપિયાનું બિલ આસાનીથી થઈ જાય. અમેરિકાના ફોન ખૂબ મોંઘા હતાં. આજે જુઓ, હરણફાળ કેવી ભરી છે. અમેરિકાના ફોન મફત અને તે પણ પાછાં સામે વાત કરતી વ્યક્તિને જોઈ શકાય.

આધુનિક ઉપકરણોમાં આવી રહેલી રોજ નવી નવી ટેકનીકે દુનિયાને ખૂબ નાની બનાવી દીધી છે. હસવાની વાત છે. નવી પરણીને આવેલી દુલ્હન જ્યારે વહાલા પતિદેવ માટે રસોઈ બનાવે છે ત્યારે ,’મમ્મી વઘારમાં શું મુકું.નો ફોન કરે છે. હવે અમેરિકા પરણીને આવેલા બાળકોને ઘરની યાદ  બહુ સતાવતી નથી. કોઈવાર તો એમ લાગે , મમ્મી અને પપ્પા બાળકોના જીવનમાં બહુ દખલ ન દો ! આટલે દૂર ગયા તેમને શાંતિથી જીવવા દો !

ત્યાર પછી પાછો જુવાળ આવ્યો. ફોન લાઈનો આસાનીથી મળતી હતી. અને હવે આ’સેલ ફોને’ તો દાટ વાળ્યો છે. જેમ ‘ધુમ્રપાનની’ મનાઈ છે એવા પાટિયા ચારે બાજુ જોવા મળે છે. તેમ ‘અંહી સેલ ફોન વાપરશો’ નહી એવા પાટિયા દેખાય તો નવાઈ ન પામશે. જી, શાળાઓ નજીક તો આવી તકતી લગાડેલી છે. ત્યાં પોલિસ નો જાપ્તો પણ સારો એવો હોય છે. નહિતર બરાબરની ટિકિટ મળે.

સેલફોનના ફાયદા કરતા ગેરફાયદા મને તો વધુ લાગે છે. જુવાની દિવાની, ચાલુ ગાડીએ ફોન વાપરીને કેટલા લોકો મોતને ઘાટ ઉતર્યા છે. હવે આ ,જી-૫, જી-૭ અને જી-૧૦ જેવામાં તો કેટલા બધા નવા ફિચર્સ છે. દિમાગ કામ ન કરે.

આ ફોન આજના જીવનની જરૂરિયાત છે કે વણનોતરેલી ઉપાધી ?

આવતી કાલે આગળ વાંચશો.





ચાલણગાડી

26 07 2017

જરીપુરાણી યાદ આજે દિલના દરવાજા ખટખટાવી ગઈ. ‘ચાલણગાડી’, એ શબ્દ પણ કદાચ આજે ગુજરાતી શબ્દકોષમાં શોધ્યો નહી જડે . કેમ યાદ આવ્યો ? વાત સામાન્ય છે. મારા દીકરાની દીકરી માટે ‘વોકર’ લેવા ગઈ હતી. એ હવે ચાલતા શિખી રહી છે.

લાકડાંની એ ચાલણ ગાડી યાદ કરું છું ને મારા રુંવાટા ઉભા થઈ જાય છે. કોઈ એને ઠેલણ ગાડીના નામથી પણ ઓળખતું હશે. આજે કદાચ આપણા ગામડામાં કોઈ સુથાર તેને બનાવતો હશે કે નહી એ પણ ખબર નથી.  આજે તો એની ઝાંખી યાદ પણ નથી, કે હું કેવી રીતે તેને પકડીને ચાલતી હોઈશ ? મારા મોટાઈ મને સંભાળતા હશે. મમ્મીને તો બીજા ત્રણ ભાઈ અને બહેનનું પણ ધ્યાન રાખવાનું હોય.

હવે સત્ય કહીશ, સત્ય સિવાય બીજું કાંઇ નહી. જ્યારે મારા પોતાના દીકરા માટે ‘ચાલણ ગાડી” લાવવાની હતી ત્યારે પતિ દેવને રાતના કાનમાં ધીરેથી કહ્યું. તેમની આંખો પરથી સમજી ગઈ, આ મહિનાના પગારમાં પણ તે નહી લાવી શકાય. બાર સાંધતા તેર ટૂટે એવી હાલતમાં મારાથી વધુ શું કહી શકાય, બીજે દિવસે હું અને બા,  જમીને બપોરે ( સાસુમા) વાત કરી રહ્યા હતા.

‘ટીકલુ હવે પકડી પકડીને ચાલે છે. બા, આપણે આવતા મહિને ચાલણ ગાડી લઈ આવીશું.’ બા ખૂબ સમજુ હતા. દર મહિને તેમના પૈસામાંથી ઠાકોરજીના વસ્ત્રો કરાવવા પૈસા બાજુમાં મૂકતા.

‘ બેટા આ વર્ષે ઠાકોરજીના નવા વસ્ત્રોની જરૂર નથી’. હજુ તો ગઈ સાલ કરાવેલા તેમાંથી ત્રણ જોડી ધરાવી નથી. આ પૈસા લઈને ચાલ આપણે ટીકલુની, ચાલણ ગાડી લઈ આવીએ.  આમ સાંજના ઘરમાં ટીકલુને ગાડી લઈને ચાલતો જોઈ પતિદેવ રાજીના રેડ થઈ ગયા.

ચાલણગાડી સાથે નાતો જૂનો છે. જો કે ભૂતકાળ યાદ નથી રાખતી પણ કોઈ વાર વિજળીની જેમ દિમાગમાં ઝબકી જાય છે. એક વાત કહ્યા વગર રહી શકતી નથી. આજે એક બાળક બસ, એવું માનવાવાળા જુવાનિયા બીજુ બાળક પણ કરવા તૈયાર નથી.

“ખૂબ કામ રહે છે”.

“હું થાકી જાંઉછું” .

“એક બહુ થઈ ગયું”. ખેર, એ ચર્ચાનો વિષય નથી.

પડતી આખડતી જ્યારે ચાલતા શિખી હોઈશ ત્યારે મોટા ભાઈ, બહેન અને મમ્મી પપ્પા કેટલા ખુશ થયા હશે ! મારો દીકરો ચાલતા શિખ્યો ત્યારે મારી ખુશીનો પાર ન હતો. હવે આજે, એના દીકરા માટે “વૉકર” લાવવા જઈ રહી હતી.

આ વાત કહેવાનો સંદર્ભ એટલો છે કે, ‘એકલતાનું ખાલીપણું ‘ભરવા જ્યારે ૫૦ વર્ષે લખવા માટે કાગળ અને પેન્સિલ હાથમાં લીધાં ત્યારે એવો જ અનુભવ થયો હતો. ‘ શરૂ શરૂમાં કમપ્યુટર આવડતું ન હતું એટલે ડઝનેક ડાયરી ભરી. મનના વિચારો તેમાં ઉંડેલ્યા. શ્રીનાથજીની સહાય માગી. સાચું પૂછો તો આ જમણો હાથ શ્રીનાથજીના હાથમાં મૂક્યો.

” જગને દીધો હાથ

છોડ્યો અધવચ્ચે સંગાથ

શ્રીજી હાથમાં લો હાથ”.

આમ ચાલણગાડીની સહાયથી ચાલતા શિખી અને ક્યારે પથ પર તેના વગર ચાલતી રહી જે કૂચ આજે પણ જારી છે. હા, વચમાં ખાડા, ટેકરા, નદી ઝરણા બધુ આવે, ધીરજ ધારી કેડી કંડારતી ચાલી રહી છું.

આ તો પેલી દેશી ચાલણગાડીથી ચાલતી હતી એટલે આજે પણ ચાલ તાલમાં છે. આ આજના જમાનાની ચાલણગાડી મોટરથી ચાલતી હોય ને એટલે ક્યારે તાલ બેતાલ થઈ જાય તેનું ચલાવનારને, નાની કેમોટી ઉમરે ભાન પણ રહેતું નથી. જુનું તે સોનું કહેવાનો ઈરાદો નથી પણ નવું સોનાના ઢોળ ચડાવેલું છેતરે ખરું!





પ્યાર- ધિક્કાર

15 07 2017

 

 

 

 

 

 

***************************************************************************************************************************

હર પળ વહેતી જાય છે. સમય સરતો રહે તેને મુઠ્ઠીમાં બાંધવો અશક્ય છે.  એ સમય સહુના માટે એક સમાન છે. તેના શબ્દ કોષમાં ગરીબ, તવંગર, ઉંચ, નીચ, અભણ , શિક્ષિત, સ્ત્રી, પુરુષ એવા કોઈ ભેદભાવ નથી. અરે એને પ્યાર કે ધિક્કારની જોડણી પણ આવડતી નથી. એ તો નિર્લેપ છે.  માનવની જીંદગીમાં સમયને કારણે જીવન અસ્તિત્વમાં આવે છે.

આ જીવનના બે પહેલું છે. પ્યાર અને ધિક્કાર. તમે વિચારો , તમારે શું આપવું છે અને શું પામવું છે? કોઈ એવી જાદુની છડી નથી કે તમે જે આપશો તે જ તમને પાછું મળશે. હા, તમારે જે આપવું હોય તે આપવા માટે તમે સંપૂર્ણ પણે સ્વતંત્ર છો. શું પામશો એ નક્કી કહેવાય નહી ?

શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનને ક્ષણવાર સમરી લો. “માત્ર કર્મમાં તારો અધિકાર છે. ફળ પર નહી !”

તમે આપેલા પ્રેમના બદલામાં ,જો તમે એમ માનો કે તમને પ્રેમ મળશે તો તે, સત્યથી જોજન વેગળું છે. હા, પણ તમે પ્રેમ આપવામાં કંજુસાઈ ન કરતાં. એક ખાનગી વાત કહું. હસતાં નહી. ‘આ પ્રેમ છે ને, એક બકવાસ છે. લોકો કહે છે એ ‘મફત’ છે. છતાં પણ આપવામાં કંજૂસાઇ કરે છે. મફત છે ને તેથી તેની કિમત નથી. જો હમણા તે ૫૦૦ રૂ. કિલો વેચાતો હોત તો રોજ સવારથી લોકો કતારમાં ઉભા રહી જાત.

જેમ પ્રેમ મફત છે તેમ ધિક્કાર પણ . કોને ખબર કેમ પ્રેમ કરતાં ધિક્કારનું સામ્રાજ્ય વધુ ફેલાયેલું છે. પ્રેમની હવા શાંતિનું પ્રસરણ કરે છે. ધિક્કારનો ઝોકો વાતાવરણને કલુષિત કરવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.  વ્યક્તિમાં ઉશ્કેરાટ અને સંબંધોમાં ગાબડાં પાડવામાં સફળતાને વરે છે. ઈર્ષ્યા, વેર, તિરસ્કાર એ ધિક્કારની ઓરમાન બહેનો છે. એ બધાના પ્રયત્નોથી તો ધિક્કાર અસ્તિત્વમાં આવે છે.

બાકી આ દુનિયામાં આવ્યા એ સહુ જવાના. ખાલી હાથે આવ્યા ખાલી હાથે જવાના. શામાટે આ બધી લમણાઝીંક કરવાની. “શાંતિ”ના આપણે સહુ ચાહક છીએ. જીવો અને જીવવા દો નો મહા અમૂલ્ય મંત્ર અપનાવો. જુઓ જીંદગી કેવી સુહાની બની જશે.

જોવા જઈએ તો પ્યાર અને ધિક્કાર એક સિક્કાની બે બાજુ છે. પ્યાર અને ધિક્કાર વચ્ચે ખૂબ પાતળી લક્ષ્મણ રેખા છે. ક્યારે એ રેખાનું ઉલ્લંઘન થઈ જાય છે તેનો ખ્યાલ રહેતો નથી. તેથી રાવણ સીતાનું હરણ કરી જાય છે અને સોનાની લંકા ભડકે બળે છે.

રવિના અને રીતેશની સગાઈ થઈ હતી. બન્ને ત્રણ વર્ષથી એક બીજાને જાણતા હતાં. કોઈ પણ જાતની શંકાને સ્થાન ન હતું. ઘણિવાર આંખે જોએલું ખોટું હોય છે. રીતેશે, રવિનાને કોઈ અનજાણ છોકરા સાથે ‘ગેલોર્ડ’માંથી હાથ પકડીને બહાર આવતા જોઈ. છોકરો ખૂબ દેખાવડો અને મોહક હતો. રીતેશને ખૂબ ખરાબ લાગ્યું. બે દિવસ રવિનાને મળ્યો પણ નહી. હવે પેલો સોહામણો, ખૂબસુરત જુવાન ગામમાં હતો એટલે રવિનાને ફોન કરવાનો સમય ન મળ્યો. તેના ગયા પછી રવિનાને થયું,

‘આજે રીતેશ ખૂબ ગુસ્સે થવાનો. ચાર દિવસથી તેનો ફોન નથી અને મેં પણ કર્યો નહી’.

રીતેશે તો ફોન ન કર્યો પણ રવિનાએ કર્યો ત્યારે ઉપાડ્યો પણ નહી. આમ  બીજા બે દિવસ નિકળી ગયા.  જ્યારે વાત થઈ ત્યારે, રીતેશ રવિનાની એક પણ વાત સાંભળવા તૈયાર ન હતો.

‘તારી કોઈ સફાઈ મારે સાંભળવી નથી’.

‘રીતેશ તેં મને જોઈ ‘ગેલૉર્ડ’માંથી નિકળતાં , પણ એ તો મારા મામાનો દીકરો રવી હતો. ‘

‘હવે તું મને કહે એ મારે માનવાનું. હું મૂરખ નથી’.

આમ રવિના અને રીતેશની પ્રેમ સભર જીંદગી ધિક્કારની ધુળથી કલુષિત થઈ ગઈ. સારું થયું લગ્ન નહોતા થયા, નહી તો છૂટાછેડાની નોબત જરૂર આવત. બન્ને જણા લગ્ન ગ્રંથીથી ન જોડાયા. આ તો થઈ સામાન્ય વાત. જીવનમાં ગમતાને પ્યાર અને ન ગમતાને ‘ધિક્કાર એ ખૂબ સામાન્ય છે. કદાચ ન ગમતી વ્યક્તિઓ માટે ધિક્કાર શબ્દ સારો ન લાગે પણ તેમના પ્રત્યેનું વર્તન કોઈ પણ સભ્ય વ્યક્તિને છાજે તેવું ન હોય એ યોગ્ય ન કહેવાય.

શામાટે કોઈ વ્યક્તિ ન ગમે ? જો મિત્રતા ન કેળવવી હોય, તો તમને સંપૂર્ણ અધિકાર છે. જો કુટુંબમાં હોય તો તેમની સાથે વ્યવહાર વિનિમય ખપ પૂરતો કરવો. પણ તે વ્યક્તિ પ્રત્યે બેહુદુ વર્તન એ ‘ધિક્કાર’ નો ઓરમાન ભાઈ છે. જેવું કે અપર’મા.’ ભલેને પંડના દીકરા કરતાં પણ વધારે પ્રેમ આપે પણ પેલું ‘અપર મા”નું ઉપનામ લાગ્યું હોય તે કેમ કરી મિટાવાય. પોતાની મા તો જન્મ આપીને વિદાય થઈ. કોઈ પણ કારણસર. અપરમા એ માત્ર દૂધ સિવાય બધું જ આપ્યું હોય. જ્યારે તેને માન મરતબો દિલથી ન આપી શકીએ તો તે તેના માતૃત્વનું હળાહળ અપમાન છે. માત્ર જન્મદાત્રી જ ‘મા’ નથી કહેવાતી. ઉછેરીને તમને લાડપ્યારથી સુંદર સંસ્કાર આપનાર માનું ગૌરવ જરાય ઓછું ન માનશો.

પ્યારને ધિક્કારમાં અને ધિક્કારને પ્યારમાં પલટાતાં વાર નથી લાગતી. જેમ આંખની પાંપણ મટકે ને ઉંઘમાં પડખું ફરીએ એટલી વારમાં આ હ્રદય પલટો લઈ લે છે. ૨૫ વર્ષનું સુહાનું લગ્ન જીવન માણી રહેલાં પતિ અને પત્ની જ્યારે બેમાંથી એકની પોલ પકડાય ત્યારે એક બીજાના કટ્ટર દુશ્મન બની જાય છે. ૨૫ વર્ષનો  સુહાનો સમય પળવારમાં ખારો દવ બની જાય છે.

કોઈનું દિલ જીતવા માટે એક અણધાર્યો આંચકો પૂરતો છે. અપરમા, અપરમા કહીને વગોવનારી દીકરી જ્યારે જરૂર આવે ત્યારે એ અપરમાં ‘કિડની’ આપી તેનો જાન બચાવે ત્યારે આંખનો તારો બની જાય છે. ક્યારેક સ્વાર્થ તો ક્યારેક અણધાર્યો પ્રસંગ મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. પછી એ રળિયામણું વાતાવરણ આખી જીંદગી હરીભરી કરી જાય છે.  અજુગતો બનાવ જીવનનો હર્યોભર્યો બાગ વેરાન બનાવે છે.

જો આવા પ્રસંગોથી પર રહેવું હોય તો ‘ગીતા”નો અભ્યાસ આવશ્યક છે.”સુખ દુખે સમે કૃત્વા લાભા લાભૌ જયા જયો”. સમતા ધારણ કરવી. જીવનમાં જે મળે તેના વિષે ખુશી યા શોક ન રાખવો. ‘સમય’ એ સઘળાં દુઃખોની દવા છે. એમાં જો પ્રેમ ભળે તો કોઈ પણ દુખ સહ્ય બને છે. ક્શું કાયમ ટકતું નથી. પ્યાર હો યા ધિક્કાર જો તમને ન સ્પર્શે તો તમારા જેવું સુખી આ જગે કોઈ નથી. જેની પાસે જે હોય એ તમને આપે. તમને શું ફરક પડે છે ?  “સ્થિતપ્રજ્ઞ”તાનો અમૂલ્ય મંત્ર યાદ રાખવો. જો જો તમને કશું સ્પર્શી નહી શકે.

ઘણીવાર વ્યક્તિ ખૂબ ગમતી હોય. અચાનક એવું વાતાવરણ સર્જાઈ જાય કે . પ્યાર ધિક્કારમાં બદલાઈ જાય. આ ક્ષણિક આવેગ છે. આવેગને તો મોટા મોટા મુનીઓ પણ નથી રોકી શક્યા તો સામાન્ય માનવીનું શું ગજું. જાતને કેળવવી અતિ મહત્વની છે. પ્રયત્નોમાં આળસ નહી ચાલે. એમાંથી બહાર આવવાનો સરળ ઉપાય, એ પ્રસંગને ભૂલી જાવ. બાકી આ જીંદગીમાં કોનો ક્યારે ખપ પડે  તે ખબર નથી. કદાચ ત્યારે જીવનમાં મોડું પણ થઈ જાય.

આખી જીંદગી બીજાની સાથે પોતાની તુલના કરી જીંદગીના ૨૦ વર્ષને બરબાદ કર્યા હોય. અચાનક અજુગતા સંજોગનો સામનો કરવો પડે ત્યારે જાતને ધિક્કારવી એ શું યોગ્ય છે? એના કરતાં જાગ્યા ત્યારથી સવાર. હજુ પણ મોડું નથી થયું. પ્રેમ આપો, મેળવો અને જીવનને હર્યું ભર્યું બનાવો. કોઈ પણ સંજોગ કેમ ન હોય. ગમે તેવી બિમારી કેમ ન હોય, “સમતા” અમોઘ શસ્ત્ર છે.

એક જીંદગી જીવવાની છે. એળે જવા દેવાની નથી. ન તમને પોષાય ન અન્યને.  આ જીવન છે નદિયાની ધારા. હમેશા વહેતું રહે છે. હર પળ નવું પાણી હોય છે. એકવાર તેમાં ડૂબકી મારી શું તો બીજી વારની ડૂબકીમાં પાણી બદલાઈ ગયું હશે. અરે કદાચ તમારા વિચારો કે શ્વાસની આવન જાવનમાં પણ ફરક હશે. શું પ્રેમ કે શું ધિક્કાર બધું અનિત્ય છે.

વ્યક્તિ હયાત હોય ત્યારે લાગણિ દર્શાવો. ધિક્કાર શબ્દને ફારગતિ આપો. કાલે નહી હોય પછી ,ગમે તેટલા ફાંફાં મારશો વ્યર્થ છે. હવે નક્કી આપણે કરવાનું છે. શેની લહાણી કરવી !

અરે આ લખનાર કોણ ? આ વાંચનાર કોણ? તેને અમલમાં મૂકનાર કોણ? જો જો મોડું ન થાય ! કોણ ? કોણ ? કોણ?

 

 





આધુનિક ઉપકરણો?****1.

12 07 2017

” ઓ મારી માવડી, આ સવાર પડી નથીને તું પાછી મંડી પડી. આ તારી ચા ઠંડી થઈ ગઈ’. નીરા સાંભળે તો ને! હાથમાં સેલ ફોન !

આ રોજની માથાકૂટથી નિલમ કંટાળી હતી. તેની કાંઇ ઉમર થઈ ન હતી. આ તો બે બાળકોને પતિદેવ હમેશા ,’ફટવે’. એટલે આ રસ્તો એણે અપનાવ્યો હતો. નીલ અને નીરા સવારના પહોરથી ‘ટેક્સટ’ કરતા હોય. બન્નેને હાઈસ્કૂલમાં જવાનું મોડું થાય.  રાતના ‘૨’ વાગ્યા સુધી ફોન યા ફેસબુક પર ગુંદરની જેમ ચોંટ્યા હોય. ઉપરથી ‘હુ કેર્સ”ની નીતિ અપનાવે. ત્યાં સુધી તો તેને વાંધો ન હતો. તેની ગાડીની પાછળ બન્ને જણ ગાડી પાર્ક કરે એટલે  બેંકમાં પહોંચવાનું  નિલમને મોડું થાય.

રોજ યાદ અપાવે મારી કાર પાછળ તમે કાર પાર્ક ન કરો. હમેશા  બાળકો બે કાનનો ઉપયોગ કરે.

બેંક મેનેજરે ,સવારના પહોરમાં બેંક સમયસર ખોલવાની , નહિ તો કસ્ટમર્સની લાઈન લાગી જાય.  તેની પોતાની ગાડી ,ફુલ્લી લોડેડ હતી. ફોન ,’એપલનો, બ્રાન્ડ ન્યુ હતો. નિલમ , “ઔરંગઝબ ન હતી બાળકોના જવાબદારી વગરના વર્તનથી થાકી ગઈ હતી. હજુ તો કોલેજ ગયા ન હતા. અમેરિકામાં લાઈસંસ આવે કે તરત બાળકોને ગાડી મળે. ન આપી હોય તો ચાલે. બાપ સર્જન હોય પછી પૂછવું જ શું?

નિરવની ગાડીનું ગરાજ ‘ડીટેચ’ હતું જેને કારણે તેને તકલિફ પડતી નહી. નિલમની તકલિફ સમજવાનો તે પ્રયત્ન કરતો નહી. તેને મન તો તેના બાળકો ‘બેસ્ટ ઈન ધ વર્લડ ‘હતા.

નિલમે વિચાર્યું આ બધાને પાઠ ભણાવવાની જરૂર છે. આખા ઘરમાં બધના ફોન એક કંપનીના હતા. તેણે ટેમ્પરરી સર્વિસ કેન્સલ કરી. તેની પાસે બેંકનો પ્રાઈવેટ ફોન હતો. પતિ પાસે હોસ્પિટલનો ફોન અને બીપર બન્ને હતા. આજે તેણે પોતાની ગાડી કર્બ પર પાર કરી હતી. નિરવ, સવારે ઉઠીને વહેલી સર્જરી હતી એટલે નિલમ સાથે ચા પીને નિકળી ગયો.

નિલમ બાળકોના રૂમમાં જોવા પણ ન ગઈ. એલાર્મ ક્લોકે તેની ફરજ બજાવી. મમ્મી, રોજ ઉઠાડવા આવતી એટલે નીલ અને નીરા ઉઠ્યા નહી. આજે સીધા દોર કરવા હતા. નિલમ તૈયાર થઈને બેંક પર જવા નિકળી ગઈ. હવે બાળકો મોટા હતા એટલે મેઈડ ને સાંજે ‘૫’ વાગ્યા પછી બોલાવતી. જેને કારણે ડીનર પછી બધું કામ પણ તે કરીને જાય.

નિલમે બેંકના ફોનનો નંબર નિરવ સિવાય કોઈને આપ્યો ન હતો. નીલ અને નીરા  આખરે ઉઠ્યા. ઘડિયાળમાં જોયું તો નવ વાગી ગયા હતા. તેમણે ૮॥ વાગે ઘર છોડવું પડૅ તો ૯ પહેલાં સ્કૂલમાં પહોંચે. કોમકાસ્ટ વાળા લાઇન ઉપર કામ કરતા હતા, જેને કારણે ‘આઈ પેડ પણ ન ચાલ્યું. ‘વાઈ ફાઈ’ હોય તો કનેક્શન મળેને !.   હવે ‘ટાર્ડી’ મળવાનો ભય હતો. કારણ શું આપવું?

મમ્મીને ફોન કરવા પ્રયત્ન કર્યો, ‘ફોન વૉઝ ડેડ’. પપ્પાને  વૉટ્સ એપ’ પર પેજ’ કર્યા.  નસિબદાર કે એટલો વખત કનેક્શન કામ કરી ગયું. પેજર હતું નર્સિસ સ્ટેશન પર .

‘ ડો. દલાલ ઈઝ ઈન ધ સર્જરી.’ હવે શું ?

મમ્મીની બેંકમાં ફોન કર્યો. બેંકમાં તો આદત હોય, ‘ધિસ ઈઝ નેશન્સ બેંક, લોરા સ્પિકિંગ, કેન યુ હોલ્ડ” ? બસ પછી લોરા બહેન તો દસ મિનિટ સુધી કસ્ટમર્સને અટેન્ડ કરતાં હોય. જ્યારે ફોન લાઈન ઉપર પાછા આવે ત્યારે લાઈન કટ થઈ ગઈ હોય.  સ્માઈલ કરે અને ફોન પાછો મૂકે.

તમને શું લાગે છે,’નીલ અને નીરામાં આટલી ધિરજ હોય ખરી’?

છેવટે એવા નિર્ણય પર આવ્યા કે બન્ને જણા એક ગાડીમાં મમ્મીની બેંક ઉપર જઈએ. નહાયા વગર તો ચાલે નહી. ભૂખ હોય તો બ્રેકફાસ્ટ કરે ને ? ઉપડ્યા ‘નેશન્સ બેંક’ પર.

બેંકમાં આજે કોઈને મોટી ,’બિઝનેસ લોન ‘ જોઈતી હતી. કસ્ટમર મોટો વ્યાપારી હતો. નિલમને બધું કામ કમપ્યુટર પર કરવાનું હતું. કમપ્યુટરની સિસ્ટમ બે મહિના પહેલાં ‘અપ ગ્રેડ’ થઈ હતી. ત્યાર પછી આટલું મોટું કામ આજે પહેલીવાર આવ્યુ હતું. જ્યારે મોટી લગભગ મિલિયન ડોલરની લોનનું કામ કરવાનું હોય તો ખૂબ સાવચેતી રાખવી પડૅ. હવે પેપર વર્ક તો કશું હોય જ નહી. કમપ્યુટર પર બધા કામના ફોર્મ લોડ કરવાના, ભરવાના , પૂછે એટલા બધા સવાલના જવાબ ન આપો તો ‘નેક્સ્ટ પેજ’ના દર્શન જ ન થાય.

નિલમ તેના કામમાં ખૂબ ‘એફિશ્યન્’ટ હતી. જેને કારણે એક વર્ષથી, ‘બ્રાન્ચ મેનેજર’નું પ્રમોશન મેળવ્યું હતું. આમ પણ ભારતિય કામકાજના ચોક્કસ અને હાથના સાફ હોવાને કારણે અમેરિકામાં ખૂબ તરક્કી પામ્યા છે. તેની ઓફિસની બહાર “ડુ નોટ ડિસ્ટ્ર્બનું” બોર્ડ હતું. બે ટેલર હતા, નીલ અને નીરાએ કહ્યું કે અમારે .નિલમને મળવું છે. તેમને પેલું લટકતું બોર્ડ બતાવ્યું. નિલમ શિસ્તની ખૂબ પાકી હતી.

‘હવે શું ‘?

ચાલો પપ્પા પાસે હોસ્પિટલ જઈએ. નીલ અને નીરાને ખબર હતી ,’પેરન્ટસની નોટ્સ’ વગર હાઈસ્કૂલમાં અંદર જવા નહી દે.

પપ્પા સર્જન, ઓપરેશન નાનું હોય તો અડધો કલાક અને સિર્યસ હોય તો બે કલાક. તેમાં જો,’કોમ્પલીકેશન ‘ હોય તો લંબાઈ પણ જાય. ખબર છે ને ‘દુકાળમાં તેરમો મહિનો’. ઓપરેશન ટેબલ પર પેશન્ટ્નું હાર્ટ સ્ટોપ થઈ ગયું હતું. તેને ‘રીવાઈવ’ કરતાં સમય લાગ્યો. પપ્પાને ઓપરેશન થિયેટરમાંથી બહાર આવવાને અડધો કલાક હતો.

નીલ અને નીરા કાફેટેરિયામાં ડોનટ પિક અપ કરવા ગયા. કાફેટેરિયાનું કેશ રજિસ્ટર ‘આઉટ ઓફ ઓર્ડર ‘ હતું. કેશિયરને પૈસા ગણતા ખૂબ વાર લાગતી હતી. સમય જતો રહ્યો ને પપ્પાને બીજી સર્જરીમાં જવું પડ્યું. બન્ને માથે હાથ મૂકીને બેઠા.

ઓપરેશન થિયેટરની બહાર નર્સિંગ સ્ટેશન પર કહ્યું હતું કે , ‘વી આર ડોક્ટર દલાલ્સ’ ચિલડ્રન’.

નર્સે કહ્યું,’ ધિસ ઈઝ સ્મોલ સર્જરી, હી વિલ બી આઉટ’ ઇન ૨૦ મિનિટ્સ. ‘

બન્ને બહાર બેઠા. પપ્પા બહાર આવ્યા.

‘કેમ શું થયું ?

‘પપ્પા, ફોન ચાલતો નથી. અમે મોડા ઉઠ્યા.  હાઈસ્કૂલમાં પેરન્ટ્સની નોટ્સ નહી લઈ જઈએ તો દાખલ નહી થવા દે.’

ડોક્ટર દલાલના પ્રિન્સિપલ, ફ્રેંડ હતાં.  ડો દલાલે તેમને ટેક્સ્ટ કરીને મેસેજ આપી દીધો. બન્ને જણા લંચ ટાઈમે સ્કૂલમાં પહોંચ્યા.

જોઈને આધુનિકતાના ઉપકરોણોની બલિહારી.

 

 





દીકરી – દીકરાના દિલની દિલાવરી

10 07 2017

આ ફેસબુક પર, દીકરી અને દીકરા વિષે  વાંચીને હવે થાક લાગે છે. ફેસબુક જાણે એક “ફજેતો” છે. ગાંડુ ઘેલું લખવાની આદત પડી ગઈ છે. જો જરા વિચાર કરીને લખીએ તો કેટલું નવું જાણવા મળે.   આપણામાં રહેલી સુપ્ત ભાવનાને વાચા મળી છે.

મળ્યા વગર ઘરોબો રચાય એ ‘ફેસબુક’.

એકબીજાની લખેલી  વાત દ્વારા નજીકતાનો અનુભવ થાય એ “ફેસબુક”.

જીવનમાં મળવાનો કોઈ સંભવ ન હોવા છતાં આતુરતાપૂર્વક રાહ જોવાય , એ “ફેસબુક”.

ન મળવા છતાં નિકટતાનો અહેસાસ થય એ ,”ફેસબુક”.

હવે લખતાં વિચાર કરવો પડૅ એ ફેસબુક પર.

‘ પરણ્યા એટલે દીકરી આમ ને લગ્ન પછી દીકરો આમ’ !  આવી પાયા વગરની વાતો સાથે શું લેવા દેવા. શું લગ્નની પ્રથા “ગઈ કાલ”થી શરૂ થઈ છે ? શું આપણે પરણ્યા ત્યારે આવા વિચાર ધરાવતા હતાં. લગ્ન એ બે દિલોનું મિલન છે.  લગ્ન સમઝણ પૂર્વક કરવામાં આવે છે. લગ્નના પવિત્ર બંધનમાં બંધાવું એ લહાવો છે.   લગ્ન કરીને છોકરો અને છોકરી બેમાંથી એક બને છે. લગ્ન એ ઢીંગલા અને ઢીંગલીના ખેલ નથી ! એ કોઈ તમાશો નથી. લગ્નએ પતિ અને પત્ની વચ્ચેના પવિત્ર સંબંધને સાંધતી કડી છે. લગ્નની વિધિ દરમ્યાન બન્ને વચ્ચેના ઉગ્ર મતભેદની વેદીમાં આહુતિ અપાય છે. સમઝણની  સુગંધ ચારે તરફ ધુમાડા રૂપે પ્રવર્તે છે.

શામાટે  લગ્ન પછી બેમાંથી કોઈની પણ દયા ખાવી. જો એવી પરિસ્થિતિ લાગતી હોય તો લગ્ન ન કરવા ઉચિત છે ? બાકી લગ્ન કર્યા પછી, દીકરીને સાસરે આમ , ને દીકરીના સાસરિયા આમ . તો પછી કૂવામાં નાખી શીદને? આ બધા કેવા સડેલા મનના વિચાર છે. આજુબાજુની પરિસ્થિતિ મનનો ઉપદ્રવ દર્શાવે છે.

‘દીકરો પરણાવીને હું શું પામી?’ ‘આવે વહુને જાણે સહુ”. આવા વાક્યો શોભાસ્પદ નથી.

દીકરો પરણાવીને અવનારને જો સુખ ન દેવું હોય તો દીકરો પરણાવ્યો શાને? અરે, ઘરમાં કુમકુમના પગલા પાડતી વહુ લાવ્યા. તેને પણ અરમાન હોય. હા, તેના માતા અને પિતાના ઘરથી અલગ માહોલ હોય. તે કાંઈ આજકાલનો છે ? તમારી પત્ની [પરણીને]  આવી ત્યારે તેને પણ આ અનુભવમાંથી પસાર થવું પડ્યું હતું. તેમા ઉત્સાહ હતો, કારણ પરણ્યો પ્યાર કરતો હતો. નવા માહોલમાં ગોઠવાવાની તમન્ના હતી.

“પિયર, આણામાં લઈને સાસરે ન જવાય !”

સાસરું, એ કાંઇ જેલખાનું નથી. સાસુ અને સસરા કાંઈ જેલના સુપ્રિન્ટેડન્ટ નથી. માતા પિતા દીકરીના કાન ભરમાવી તેમના જીવનમાં અશાંતિનું સામ્રાજ્ય ફેલાવે છે.

જેમ દીકરીને પોતાના  ભાઈ બહેન વહાલાં હોય તેમ પરણનાર દીકરાને પણ તેના ભાઈ અને બહેન વહાલાં હોય.

યાદ રાખવું આવશ્યક છે કોઈ પણ માતા ગર્ભમાં ,દીકરો હોય કે દીકરી નવ મહિના તેને પ્રેમથી પોષે છે. ખૂબ પ્યારથી તેનું જતન કરે છે. ત્યારે તેને ખબર પણ નથી હોતી કે પોષાઈ રહેલું પારેવડું , દીકરો છે યા દીકરી ? હા, એ તો હવે સોનોગ્રામમાં એ શક્ય બન્યું છે. આપણા દેશમાં તે ગેર કાનૂનિય પગલું છે .

માત્ર દીકરીની દયા ખાવી એ ક્યાં નો ન્યાય. જો દીકરી આટલી બધી વહાલી હોય તો તેને સાસરે ,’જેલમાં’ શું કામ મોકલો છો ? દીકરી વિદાય કરી. હવે તેને હોંશે હોંશે તેનો સંસાર સજાવા દ્યો. કારણ અકારણ તેના ઘરે જઈ ન ટપકો.

આ વાત દીકરાના માતા પિતાને પણ સમાન રીતે લાગુ પડે છે.

નાનપણમાં ભણી હતી, બ્રહ્મદેશમાં દીકરો પરણીને સાસરે જાય છે. જો કે આપણે ત્યાં તેને ઘરજમાઈ કહેવાય છે. ખેર, એવું થાય તો દીકરીઓને કોઈ વિઘ્ન નહી નડે.

આ વિષય ખૂબ ગહેરો છે.  તેને મઝાક બનાવવામાં આવ્યો છે. પરિણામ સહુને વિદિત છે. જો દીકરો પરણીને શાંતિથી પોતાનું ઘર વસાવે અને તેની પત્ની સહુનું માન સનમાન જાળવે તો ક્યાંય  કશું અજુગતું બનવાનો પ્રશ્ન જ ઉભો થતો નથી.

એ પ્રમાણે દીકરી પરણીને માતા તેમજ પિતાના  ઘરના સંસ્કાર દીપાવે અને તેનો પતિ સહુને ઈજ્જત તથા પ્યાર આપે એમાં ખોટું શું છે? આમાં બન્નેની ભલાઈ છે. સુંદર ,સંસ્કારી બાળકોનું ઉજ્જવલ ભવિષ્ય તેમાં છુપાયેલું છે.

આપણા સમાજમાં દીકરીને લાડ લડાવાય અને સાથે કહેવામાં આવે , આમ થાય , આમ ન થાય. મોટા થઈને પરણીને સાસરે જવાનું છે’ .સાસરું જાણે દોઝખ ન હોય ?

દીકરો કે દીકરી એ તો ઈશ્વરની પ્રસાદી છે. એ પ્રસાદ હમેશા પુણ્યશાળીને પ્રાપ્ત થાય છે. તે ગરીબ ખાય કે તવંગર ખાય બન્નેને તેમાં સરખો સ્વાદ આવે છે. તેમાં કોઈ ઉંચુ નથી કે કોઈ નીચું નથી.  બન્ને એકબીજાના પૂરક છે.   માનવની અંદર આદર ભાવ , સનમાન, લાગણી, પ્રેમ અને એકબીજા પ્રત્યે સદભાવના હોવી અત્યંત જરૂરી છે.

દીકરો હોય કે દીકરી તેમના દિલ અને દિમાગ ખૂબ સાફ અને પવિત્ર હોય છે. તેમને ડોહળવા માટે  પિતા ,તેમ જ માતાના પ્રયત્નો કાફી છે. તેમને જીંદગી પોતાની રીતે જીવવાનો  સંપૂણ અધિકાર છે. તેઓ સુખી રહે તેવી મનોકામના અને અંતરના આશિષ દરેક માતા અને પિતા આપતાં હોય છે.

મારી એક મિત્ર છે. અમેરિકામાં જન્મેલા બાળકોને ભારત જઈ પરણાવ્યા. થયું સારા સંસ્કારવાળ બાળકો આવશે અને સંસાર દીપી ઉઠશે. દીકરાની વહુ અમેરિકા આવી ભણી ગણી , બન્ન્ને એ જુદો સંસાર માંડ્યો. હનીમુન પર પેરિસ ગયા. અડધું અમેરિકા ફર્યા. પહેલીવાર ભારત, માતા અને પિતાને મળવા ચાર વર્ષ પછી ગઈ. ગ્રીન કાર્ડ મળી ગયું હતું. બસ, પાછી જ ન આવી. તેને કોઈની સાથે પ્રેમ હતો. જેને અમેરિકા આવવું હતું. ગ્રીન કાર્ડ મળ્યા પછી પ્રેમી સાથે ભાગી ગઈ.

હવે અવી દીકરીઓને શું કહેવું?

તેની દીકરી અમેરિકામાં જન્મી હતી.  ભારતનો ડોક્ટર છોકરો પસંદ કરીને પરણાવ્યો. અમેરિકા  આવ્યો. છોકરી એમ. બી.એ. હતી ખૂબ સરસ કમાતી હતી. પાંચેક વર્ષમાં રેસિડન્સી કરી અને સ્પેશ્યાલિસ્ટ થયો. હાથમાં ગ્રીન કાર્ડ આવ્યું સહુ પ્રથમ પત્નીને ડાઈવોર્સ આપ્યા. પાંચ વર્ષમાં જેણે ઢગલે પૈસા ખર્ચ્યા હતા. પ્રેમ કર્યો હતો એની કોઈ વિસાત નહી. હવે આવા દીકરા કોના દી’ વાળે.

ન બહુ દીકરાના વખાણ કરો ન દીકરીઓને પંપાળો. ૨૧મી સદી છે. તેઓને પાયામાં સાચું અને સારું શિક્ષણ આપો. જીવનના મૂલ્ય બચપનથી સમજાવો. આદર અને સન્માનની ભાવના કેળવો. બાકી દીકરા શું કે દીકરી શું , કોઈ સાથેઆવવાનું નથી ! કોઈ સ્વર્ગે લઈ જવાનું નથી.

કોઈ દિવસ, દીકરી કે દીકરાના દિલની ભાવના જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે ? તેમના મનમાં શું છે ? તેઓ શું ઈચ્છે છે. બસ, આ બધી કડાકૂટ તેમના માતા અને પિતાને છે. ભાઈ, મૂકોને પંચાત, ” મિંયા બીબી રાજી તો ક્યા કરેગા કાજી”? બન્નેને પોતાના માતા તેમજ પિતા વહાલા છે. તેમને શિખામણ આપો વડીલોની આમન્યા જાળવે. તેમના લીધે તમે છો.

“અરે, મમ્મીને આવવ દો. જરા તુલસીમાં પાણી રેડવા ગયા છે. બધા ડાઈનિંગ ટેબલ પર બેઠા હતા. એક તો મમ્મીને ચાલતા જરા વાર પણ લાગે. ” આ શબ્દો ઘરની લક્ષ્મીના (વહુરાણીના) હતા.

‘હવે મમ્મીનું કામ  મારે માટે જરા અઘરું થઈ ગયું છે. તેમને લીધે આપણને વેકેશનમાં જવાની અડચણ પડે છે.’ રેખા અને રોહિત વાત કરી રહ્યા હતાં. રોહિતના મમ્મી અને પપ્પા બે વર્ષ પહેલા વિદાય થઈ ચૂક્યા હતાં. રેખા એકની એક એટલે મમ્મી તેની જવાબદારી. પપ્પાની કરોડોની મિલકતની વારસદાર. રેખાએ નક્કી કર્યું, મમ્મીને સારામાં સારા નર્સિંગ હોમમાં મૂકવા. બધું નક્કી કર્યું. મમ્મી એ તો બોલવાની બાધા રાખી હતી. બોલ્યે ફાયદો પણ શું હતો ? થોડી પરવશતા આવી ગઈ હતી. મમ્મીને નર્સિંગ હોમમાં બધી સગવડતા કરી આપી. અઠવાડિયા પછી રોહિત સાથે રશિયાની ટૂરમાં નિકળી ગઈ.

“બાળકોને સુખે જીવવા દો. વડીલો તો આજે છે ને કાલે નથી. મૂકો પળોજણ અને ,જુઓ આ સામે માળા છે. ઈશ્વરનું નામ લેવાનું શરૂ કરો” !!!!!





દિલાવર પ્રેમ

20 06 2017

 

 

 

 

 

 

*******************************************************

દીવાની થાકી ગઈ. ખૂબ પ્રેમ કરવાનો દાવો કરતી મમ્મી તેની વાત સાંભળવામાં બેદરકાર હતી.

આજે સવારે ગાડીમાં કોલેજ જતા પહેલાં,‘મમ્મી, તું મને સાંભળતી કેમ નથી ?’

‘શું સાંભળું બેટા?’

‘મારી વાત,’

‘અરે પણ છેલ્લા પંદર દિવસથી તું એકની એકજ વાત કરે છે’.

‘તો આજે સોળમો દિવસ’.

હાં, બોલ’.

‘મમ્મી એક મિનિટ તું ભૂલી જા. કે તું મારી મમ્મી છે, વિચાર કર મારી જગ્યાએ તું હોય તો શું કરે?’

‘પણ હું કેવી રીતે ભૂલી શકું, કે હું તારી ૪૫ વર્ષની મા છું. મને તારા જેવી લાગણી આ ઉમરે થવી અશક્ય છે’.

દીના કોઈ વાતે નમતું જોખવા તૈયાર ન હતી. તેના માન્યમાં ન આવતું કે,’તેની દીવાની એક મુસલમાનને પ્રેમ કરે છે ” !

મા અને દીકરી બેમાંથી કોઈ ઢીલ મુકતું ન હતું. દીવાની, માને સમજાવ્યા વગર છોડવાની ન હતી. નામ પણ કેવું રાખ્યું હતું , દીવાની. દીનાને બે પુત્ર જન્યા પછી દીકરી માટે તે દીવાની થઈ ગઈ હતી. જ્યારે નાનો દીકરો ૯ વર્ષનો થયો ત્યારે અચાનક શુભ સમાચાર મળ્યા કે તે ફરી પાછી મા બનવાની છે. તેણે બાધા, આખડી બધું કર્યું. દીકરી જોઈતી હતી. તેની હાલત પાગલ જેવી થઈ ગઈ હતી. દીનાના પતિ દિલિપ માટે ખૂબ કપરી પરિસ્થિતિ હતી. બન્ને ભાઈઓ માની હાલત જોઈને ડઘાઈ ગયા હતાં. આખરે જ્યારે દીના એ કન્યાને જન્મ આપ્યો ત્યારે ખુશીમા પાગલ દિલિપે તેનું નામ,’ દીવાની’ રાખ્યું. દીના તો નામ સાંભળીને ખુશ થઈ ગઈ. આખરે ઈશ્વરે તેની પ્રાર્થના સાંભળી. ખુબ સુંદર અને અણિયાળી આંખોવાળી દીવાનીના સહુ દીવાના હતાં. ઘરમાં, કુટુંબમાં કે શાળામાં બધે, ‘દીવાની’ની ચર્ચા થતી હોય. દીવાની હતી પણ એવી સહુનું મન મોહી લેવામાં પ્રથમ !

સુંદર સંસ્કાર આપવા માટે દીના દિન રાત સજાગ રહેતી. દીકરીને લાડ  કરતી અને શિસ્તની આગ્રહી પણ હતી. દીવાની માતા અને પિતાની આખનો તારો. બન્ને ભાઈઓની દુલારી બહેન. શાળાનું શિક્ષણ સુંદર રીતે મેળવ્યું. હવે કોલેજની તૈયારી. તેને ડોક્ટર બનવું હતું. પિતાએ ચેતવણી આપી, ‘બેટા સખત કામ કરવું પડશે’.

‘પિતાજી કામથી હું કદી ગભરાતી નથી,’

ઘરમાં દીવાનીની મમ્મીએ ખાસ માવાના પેંડા બનાવ્યા અને ખુશીની મારી પાગલ થઈ ગઈ જ્યારે તેને મેડિકલમાં દાખલો મળ્યો. એ જ અ મમ્મી આજે દીવાનીની વાત સાંભળવા તૈયાર નહતી. જો કે કારણ દીવાનીની મમ્મીની દૃષ્ટીએ વ્યાજબી હતું. નવાઈ જરૂર લાગશે. મારી સાથે ભણતો દૌલત પર હું આફરિન થઈ ગઈ હતી. દૌલત હતો “મુસલમાન”.

‘ મારી માને કેમ કરીને સમજાવું,’

‘મમ્મી હું દૌલતને ત્રણ વર્ષથી જાણું છું . અમે બન્ને મેડિકલ સ્કૂલમાં બધું ભાગિદારીમાં કરીએ છીએ. મમ્મી દૌલતની શરાફતનું તને જોઈએ તો સર્ટિફિકેટ લાવી આપું. હજુ સુધી મને આંગળી સુદ્ધાં અડાડી નથી. મમ્મી તને એટલો જ વાંધો છે, કે તે ‘મુસલમાન” છે’.

દીના કહ્યા વગર ન રહી શકી. ‘બેટ, તું મારું મર્યું મુખ જોઈશ , જો તું દૌલત સાથે તું લગ્ન કરીશ’.

જે દીવાની માટે પ્રભુ સમક્ષ દીના કરગરી હતી તેને આવા વેણ કહેતાં તેના દિલ પર શું વિત્યું હશે’?

કોઈ પણ હિસાબે દીના રાજી નહી થાય. દીવાનીએ પણ મનોમન નક્કી કર્યું હતું,  મમ્મી હા પાડે પછી જ પપ્પાને વાત કરવી. તે જાણતી હતી પપ્પાને પટાવવાનું કામ મમ્મી આસાનિથી કરી શકશે. દીના ટસની મસ થતી ન હતી.

‘દૌલત હું શું કરું ?’

‘દીવાની, તું કહે તો હું હિન્દુ થઈ જાંઉ’.

‘દૌલત એવું હું તને નહી કહી શકું. તે મને પરવાનગી આપી છે કે લગ્ન પછી મારે નામ તેમજ ધર્મ બદલવાની જરૂર નથી. તો એ વાત તને પણ લાગુ પડે છે.’

દૌલત એક કામ કરીએ, તું મારી મમ્મીને મળ’.

‘ક્યાં અને કેવી રીતે’.

કાલે રવીવાર છે. મારી મમ્મીને લઈને હું ક્રિમ સેન્ટરમાં જમવા આવીશ તું પણ ત્યાં આવજે. પછી તને જોઈને હું  તને ન ઓળખવાનો અભિનય કરીશ. તું યાદ અપાવજે કે અરે, આપણે એક જ કોલેજમાં છીએ પણ કદી વાત કરવાનો પ્રસંગ સાંપડ્યો ન હતો. હું તને અમારા ટેબલ પર બેસવાનો આગ્રહ કરીશ. તું મમ્મી સાથે વાતો કરજે. જોઈએ મમ્મીને તારા માટૅ કેવો અભિપ્રાય બંધાય છે.

સરસ રીતે આખો નાટકનો સંવાદ તૈયાર કર્યો. યથા સમયે દીવાની મમ્મીને લઈ ક્રિમ સેન્ટર આવી. પાંચ મિનિટમાં એક છોકરો, હલો દીવાની કરીને આવ્યો. મમ્મી  તેની સાથે વાતે વળગી. નાટક બન્ને જણાએ બરાબર ભજવ્યું.

‘તું પણ અમારી સાથે એક જ ટેબલ પર બેસ’.

મમ્મીને ખૂબ ગમ્યું. દીવાની આ તારા વર્ગનો છે અને તું ઓળખતી નથી. ‘

‘મમ્મી ઓળખું તો છું પણ વાત કરવાનો મોકો મળ્યો નથી’.

મમ્મીને એ અજાણ્યો યુવાન ખૂબ ગમી ગયો. આખો વખત એ બન્ને જણ વાત કરતા હતાં. દીવાની એ ઓર્ડર આપવાનું માથે લીધું. એની વર્તણુક એવી હતી કે મમ્મીને શક ન જાય. બરાબર જમીને સહુ છૂટા પડ્યા. મમ્મીથી રહેવાયુ નહી, ‘જો સમય મળે તો ઘરે જરૂર આવજે બેટા. તારી રિતભાત અને સજ્જનતા મને ખૂબ ગમ્યા છે’.

‘સારું આંટી સમય મળ્યે જરૂર આવીશ’. સહુ છૂટા પડ્યા.આખે રસ્તે મમ્મી એ નવજુવાનની વાત કરતા થાકી નહી. બે દિવસ પછી, ‘દીવાની  મમ્મીને કહે, આપણને પેલો મારા ક્લાસનો મિત્ર મળ્યો હતો તે તને યાદ કરે છે’.

‘બેટા કેટલો સરસ છોકરો હતો. તમે બન્ને સાથે ભણો છો,  એ તારો મિત્ર નથી’?

‘મમ્મી, એ જ તો દૌલત છે’.

‘શું વાત કરે છે . એ મુસલમાન હતો’?

‘હા, મમ્મી.’

‘બેટા તેં મને અંધારામાં રાખી. ભલે ગમે તેટલો સારો હોય , મને એ નહી ચાલે’.

‘સારું મમ્મી. અમે બે જણાએ ન પરણવાના સોગન ખાધાં છે. તને ખબર છે ,મમ્મી એ હિંદુ થવા પણ તૈયાર છે. તેની મમ્મી હિંદુ હતી. પ્રેમ થયો હતો એટલે એના અબ્બા સાથે ભાગીને નિકાહ કર્યા. દૌલત તો કહે છે,’ મને મારી અમ્મીજાને હિંદુ સંસ્કાર પ્રમાણે ઉછેર્યો છે. હું માંસ પણ ખાતો નથી. મારી અમ્મીને ખબર પડી કે મારી બહેનપણી હિંદુ છે. એ તો ખૂબ ખુશ હતી. મારા અબ્બાજાનને પણ વાંધો નથી. ‘

દીના, દીવાનીને બોલતી સાંભળી રહી. એના મુખની રેખાઓ તંગ થતી જતી હતી.  કઈ રીતે પોતાની દીકરીને સમજાવે , બેટા આ તું સારું નથી કરી રહી. દીકરીના પ્રેમમાં તે આંધળુકિયા કરવા માગતી નહી. દીવાની અને દૌલતે ખૂબ સમજીને પ્રેમ કર્યો હતો. લગભગ ત્રણ વર્ષનો સમય લાગ્યો હતો. પ્રેમનો એકરાર દૌલતે કર્યો હતો.

“દીવાની હું તને પ્રેમ કરું છું. તને ખબર છે હું મુસલમાન છું. તું ના પાડીશ તો મને દુઃખ નહી થાય’.

દીવાની તો આવો એકરાર સાંભળીને થીજી ગઈ હતી. હા, તેને દૌલત ગમતો હતો. ભણવામાં બન્ને જણા પાર્ટનર પણ હતા. છતાં પરણવા સુધીના વિચાર તેણે કર્યા ન હતા. તે જાણતી હતી તેના પપ્પા અને મમ્મી આ વાત નહી માને’.

આખરે તેની મમ્મીએ બ્રહ્માસ્ત્ર તેના ભાથામાંથી કાઢ્યું, ‘બેટા તું જરા વિચાર કર આજે તમે જુવાન છો. કાલે ઉઠીને બાળકો થશે. તેમને આપણો સમાજ કઈ દૃષ્ટીથી જોશે. બેટા, ભવિષ્યનો વિચાર કર. તારા અને દૌલતના બાળકોનો વિચાર કર. આવું પગલું ખૂબ વિચારીને ભરવું જોઈએ’.

શનિવારની સાંજે દીવાની અને દૌલત મળ્યા. દીવાનીએ રડતા, રડતા મમ્મીની વાત કરી. દૌલત વિચારમાં ગરકાવ થઈ ગયો. દીવાનીને સાંત્વના આપવા લાગ્યો. બસ આ ડોક્ટરીનું છેલ્લું વર્ષ હતું બન્ને જણાને રેસિડન્સી ગુજરાતના ગામડામાં મળી હતી. બાર મહિના ત્યાં રહેવાનું અને ગામડાંની પ્રજાની સારસંભાળ કરવાની.

છેલ્લા વર્ષની બધી પરિક્ષા પૂરી થઈ ગઈ. એક અઠવાડિયુ દીવાની દાદા અને દાદીને મળવા ગામ ગઈ હતી. દાદા અને દાદીના આશિર્વાદ ફળશે એવી દીવાનીને શ્રદ્ધા હતી.  પાછી આવીને દૌલતને મળી. દીવાનીને એક અઠવાડિયુ મળાય તેમ ન હતું. દૌલતે ખૂબ વિચાર કર્યો. દીવાનીની મમ્મીને ચિંતા છે કે ભવિષ્યમાં બાળક થાય તેનું શું? વિચાર કરતાં માર્ગ સુજ્યો.

દૌલત અને દીવાનીએ પ્રેમ કર્યો હતો. દીવની વગર એક અઠવાડિયુ, દૌલતે ઉપાય વિચારી રાખ્યો. જેને કારણે દીવાનીના મમ્મીને કોઈ પ્રશ્ન જ ન રહે. દીવાનીને પણ જણાવ્યું ન હતું. કદાચ એ આનાકાની કરે. દીવાની વગર તે રહી શકે એ શક્ય ન હતું. દીવાની મળે પછી બાળક હોય કે ન હોય ?

દીવાની પાછી આવીને દૌલતને મળી. ખૂબ ઉત્સાહમાં આવીને બોલ્યો, “તારા મમ્મી અને પપ્પાને કહે જે દૌલતે પ્રેમ કર્યો છે. તેમાં હવે બાધા નહી આવે”.

દીવાની સડક થઈ ગઈ. એકીટશે દૌલતની સામે જોઈ તેનું શુદ્ધ અંતર વાંચી રહી. મુસલમાન છોકરાનો હિંદુ છોકરી પ્રત્યેનો અનહદ પ્રેમ જોઈ દીવાનીના પપ્પા અને મમ્મી સ્તબ્ધ થઈ ગયા.