પુનરાવર્તન !

15 10 2019

ટી.વી. ઉપર સમાચાર સાંભળીને અમીનું હૈયુ હલબલી ગયું. કાયમ એના એ જ સમાચાર,

‘આજે કોઈનું ખુન થયું ‘

‘ટ્રેનમાં સફર કરતી કન્યાનું મંગળ સૂત્ર ઝુંટવાયુ’.

‘પાંચ વર્ષની બાળાનું અપહરણ’.

”ત્રીજી દીકરી હતી એટલે ભૃણ હત્યા”.

‘ભર બજારે લાજ લુંટી બે શખ્સો પલાયન’.

‘સોનુ, ટીવી, બંધ કરતો જરા.  આ રિમોટ ક્યાં નાખી દે છે, બધા’? અમી ક્યારેય ગુસ્સો ન કરતી, એ આજે જોરથી બોલી.  ચારે બાજુ ચાલતા તોફાનોનું તાંડવ હવે તેનાથી સહન થતું ન હતું. ખૂબ સુંદર વાતાવરણમાં ઉછરેલી અમી માટે આ બધું અસહ્ય થતું જતું હતું . તેના હાથમાં આનો કોઈ ઈલાજ પણ ન હતો.

તેના માનવામાં ન આવતું કે જગત આવા માણસોથી ઉભરાય છે. બન્ને દીકરીઓ શાળાએ ગઈ હતી. પતિદેવ પોતાની મનગમતી નોકરી પર, સવારના પાંચ વાગ્યાથી દોડમ દોડ કરતી અમી, અમલ વિદાય થાય પછી સરસ મજાનો ચાનો કપ બનાવી શ્વાસ ખાતી. સવારે અમલ સાથે તેને સાથ આપવા અડધો કપ પીતી. ચા, તેને ખૂબ પ્રિય હતી. ચા પીતી વખતે પોતાની સાથે વાત કરવાની તક મળતી. મસ્ત બાદશાહી ચાનો ઘુંટડો ભરતી જાય અને બન્ને દીકરીઓને આજે સાંજના કઈ પ્રેરણા સભર વાત કરીશ તેના વિચારે ચડી જાય.  દીકરીઓને સારા સંસ્કાર મળે અને સુંદર પોતાનું વ્યક્તિત્વ દીપાવે તેવી તેની અભિલાષા હતી. અમીને બરાબર યાદ હતું, તેની મમ્મીએ કેવી રીતે ઉછેરી છે ! ચા પીધા પછી ટી.વી. જોવા લંબાવે.

જ્યારે ટી.વી. માં આવા સમાચાર આવે ત્યારે તેની લાગણિ દુભાય. પોતાની બન્ને દીકરીઓને જતનપૂર્વક ઉછેરવાનો તેનો નિશ્ચય દૃઢ બનતો જાય. અમલ પણ ખૂબ પ્યારો પતિ અને પ્રેમાળ પિતા હતો. બસ હવે દસ દિવસમાં દિવાળીના દિવસોને કારણે ઘરમાં રોનક વધી જશે એના વિચારમાં પડી ગઈ. ઘરની સાફ્સફાઈ લગભગ પૂરી થઈ ગઈ હતી. છૂટી બાઈ પાસે બધા વાસણ મંજાવીને સાફ કરાવ્યા હતા.  પેલો ટોલુ તો દર વર્ષની જેમ એક પછી એક બધા કમરા સાફ કરતો હતો આ વર્ષે બન્ને બાથરૂમો તોડાવીને એકદમ આધુનિક બનાવી હતી.

ટી.વીના સમાચાર અને નવી બાથરૂમ ,ક્યાંથી ક્યાં તેનું મગજ દોડતું હતું.  ટી.વી. જોતા જો બાથરૂમ જવું હોય તો વચમાં રસોડું આવે ! અચાનક તેનું મગજ ‘રસોડા’ પર સ્થિર થઈ ગયું. વર્ષો પહેલાંની વાત છે. આમ દિવાળીમાં ઘરની સફાઈ ચાલતી હતી. અમીની મમ્મીને બધું ઘરે બનાવવાનો શોખ. પપ્પાજીને પણ મમ્મી બનાવે એ સઘળું ખૂબ ભાવે. અમી અને તેની મોટી બહેન તો દિવાળીના દિવસોમાં નાસ્તા ઉપર જીવે.

જમવાની રજા. મમ્મી બનાવે પણ કેટલી બધી વાનગી. મઠિયા, ફાફડા, ઘારી, ઘુઘરા, મઠડી, ચંદ્રકળા. ગોપાપૂરી, ચેવડો અને મજાની તીખી સેવ. હવે આટલી બધી વાનગીઓ ઘરમાં તૈયાર હોય તો કોણ જમવાની માથાઝિક કરે?

અમી અને પમી શાળાએથી આવે એટલે નાસ્તા પર મંડી પડે. જેવી દિવાળીની રજાઓ પડે એટલે જલસો. સવારે મફતલાલા બાથમાં તરવા જાય . ત્યાં ગાંઠિયા અને જલેબીનો ગરમા ગરમ નાસ્તો કરી ઘરે આવે. જમવાના સમયે થોડા દાળ ભાત ખાય અને પછી વારો આવે દિવાળીના નાસ્તાનો. આવી રીતે એક દિવાળી પર મમ્મી નાસ્તા બનાવતી હતી ત્યાં, અમી દોડતી રસોડામાં ગઈ. મમ્મીનું ધ્યાન ન હતું. એકદમ ચમકી ગઈ અને તેલનો તવો ઉંધો વળ્યો. છાલક બધી મમ્મીના મુખ પર.ગરમા ગરમ તેલ ,મમ્મી બૂમાબૂમ કરી રહી.

અમી ખૂબ ગભરાઈ ગઈ. માંડ સાત વર્ષની હતી.  ઘરમાં નોકર હતો. શેઠને ફોન કર્યો. એમબ્યુલન્સ બોલાવી મમ્મીને હોસ્પિટલમાં લઈ ગયા. ખૂબ દાઝી હતી. ડોક્ટરના કહેવા પ્રમાણે એક આંખ સદંતર ગઈ.  બીજી આંખ બચાવવા ખૂબ પ્રયત્ન કર્યા. તેલ ખૂબ ગરમ હતું. મમ્મીના મોઢાની ભૂગોળ બદલાઈ ગઈ.  અમી ખૂબ ગભરાઈ ગઈ હતી. પમી અને પપ્પા તેને સમજાવે પણ તે રડતી બંધ ન થતી.

અમી અને પમી જોડિયા બહેનો હતી. પમી, અમી કરતાં દસ મિનિટ મોટી. મમ્મી હોસ્પિટલમાંથી ત્રણ દિવસ પછી ઘરે આવી. મુખ પર મલમ પટા હતા. ડોક્ટરના કહેવા પ્રમાણે આ બધું મટતા ચારેક મહિના લાગવાના હતા. છતાં પણ પહેલા જેવી સ્થિતિ પાછી થશે, એની કોઈ ખાત્રી નહિ.

જે આવે છે તે જવા માટે ! ચાર મહિના નિકળી ગયા. મમ્મીને ખૂબ દુઃખ સહન કરવું પડ્યું. એ પીડા અસહ્ય હોય છે. અને એમાં મોઢા ઉપર ? મમ્મી ક્યારેય અમીને દોષ ન આપતી. તે જાણતી હતી સાત વર્ષની બાળકીને શું કહેવું. જ્યારે બધું બરાબર થયું , ત્યાર પછી મમ્મીના મોઢા ઉપર ઘણા બધા ડાઘ રહ્યા હતા. સારામાં સારા પ્લસ્ટિક સર્જનની સલાહ લઈ મોઢું સુંદર કરાવ્યું.  હવે તો કોઈ કહી પણ ન શકે કે મમ્મી આટલું બધું દાઝી હતી. એ વાતને ૩૦ વર્ષના વહાણા વાઈ ગયા હતા. મમ્મી કાયમ અમીને કહેતી,’બેટા સંભાળજે બે દીકરીઓ છે’. રસોડામાં કામ કરતી વખતે તેઓ સ્ટવથી દૂર રહે !  અમીને તરત જ પોતાના બાળપણનો કિસ્સો યાદ આવી જતો.

અમી ભૂતકાળમાંથી પાછી વર્તમાનમાં આવી સરી. તેની મોના અને લીસા બરાબર સાત વર્ષના થયા હતા.  આજે સવારથી અમીની ડાબી આંખ ફરકતી હતી. ડાબી આંખ ફરકે એ તો કશું સારું થવાની નિશાની છે. વહેમમાં ન માનતી અમી આજે કાંઈ સારું બનશે એવા સ્વપનામાં રાચી રહી. તેનું દિમાગ આજે ભૂત અને વર્તમાનમાં ઝોલા ખાતું હતું. કશું જ કરવાની ઈચ્છા થતી ન હતી. દિવસભર તો આળસમાં નિકળી ગયો. સાંજે દીકરીઓ  અને અમલ આવે એપહેલાં રસોડામાં કાંઇ રાંધવું પડશે.

આળસ ખંખેરીને ઉભી થઈ રસોડામાં આજે ગરમા ગરમ પકોડા કરીને ચા સાથે ખાવાનું નક્કી કર્યું.  ગેસના સ્ટવ ઉપર તેલ ધીમા તાપે ગરમ મૂક્યું. કાંદા, બટાકા, મરચા, કેળુ અને રીંગણના ગોળ ગોળ પીતા કરી રહી. તેલ હજુ ગરમ થયું ન હતું.  આજે અમલ બન્ને દીકરીઓને લઈને શાળાએથી આવવાનો હતો. અમીને વાત કરી ન હતી. દીકરીઓ પણ મમ્મી ખુશ થશે જાણી ચૂપ રહી હતી.

તેલ ગરમ લાગ્યું એટલે અમી ભજીયા મૂકી રહી. અચાનક મોના આવીને વળગી. સવારથી ભૂતકાળમાં ખોવાયેલી અમી છળી મરી. ઝારો ઉડ્યો. તેલની પેણી બચી ગઈ. પાછળથી અમલે આવી જોરથી અમીને હડસેલો આપ્યો જેથી  ********** !!!!!!!!!





શરદ પૂર્ણિમા ૨૦૧૯

12 10 2019

શરદ પૂનમની રાતડીને સાહેલીઓનો સાથ

દૂધે નિતરતી ચાંદનીમાં રાસનો તરખાટ

આજે તો સફેદ વસ્ત્ર ધારણ કરીને, ચાંદનીમાં રાસ રમવા જવા માટે સવારથી ઉંચી નીચી થતી પેલી પારૂલ ટપ ટપ કરતી નોકરી પર જવા નિકળી. બધા નસિબદાર નથી હોતાં કે બાપદાદાની મિલકત પર તાગડધિન્ના કરે ! જો કે પારૂલને એ પસંદ પણ ન હતું .

“તૂને તિનકા તિનકા કરકે નગરી એક બસાઈ થી”.

પ્રેમ લગ્ન કરીને ભાગી ગઈ હતી એટલે માતા તેમજ પિતાએ ન લગ્ન નો ખર્ચો આપ્યો, ન આણું કર્યું ! સાસરીમાં એકનો એક દીકરો હતો. સાસુમાએ ગળે લગાડી પણ સસરાજી નારાજ હતા. ઉમર મોટી થાય ત્યારે વ્યક્તિ ભૂલી જાય કે તેમણે જવાનીમાં કેવા ખેલ ખેલ્યા હતા ? પ્રિતમની મમ્મીને ભગાડી રાતો રાત ફેરા ફર્યા હતા.

આ તો પ્રિતમ સારા સંસ્કારવાળો હતો કે જેણે પિતાજીના મુખ પર કહ્યું ન હતું. તેથી તો મમ્મીને પારૂલ ગમતી . એક ખૂબ આનંદના સમાચાર હતા કે પ્રિતમ અને પારૂલ પાસે ઉચ્ચ કક્ષાનું શિક્ષણ હતું.  વિદ્યા અને સંસ્કારના ધન ઉપર બન્ને મુસ્તાક હતા. પોતાના માતા તેમજ પિતાના આભારી પણ હતા. ભલે મહેનત તેમણે કરી હોય પણ માતા તેમજ પિતાનો પ્રેમ,  આર્થિક સહાય અને માનસિક શાંતિ ન હોય તો વિદ્યા મેળવવી આસાન નથી. જેને કારણે પ્રિતમ અને પારૂલ ક્યારેય વડિલોને દોષ દેતા નહી.

આજે શરદ પૂર્ણિમા હતી. લગ્ન પછીની પ્રથમ શરદ પૂર્ણિમા. પારૂલ નોકરી પર ગઈ, સાંજે વહેલા છૂટીને ઘર ભેગા થવું હતું. દુધપૌંઆ અને થોડા ફળફળાદી ખાવાના નક્કી કર્યા હતા. જેથી રાસ રમવાની મઝા માણિ શકાય. બધો કાર્યક્રમ પૂરો થાય પછી ગોટા અને ચાની મિજબાની માણવાની હતી.

કેટલા હવાઈ મહેલ ચણ્યા હતા. પેલા શેખચલ્લીની જેમ સપનાની દુનિયામાં વિહરી રહી. આજનું કામકાજ વેળાસર પતાવી ઘરે જલ્દી જવા માટે પારૂલે બોસની પરવાનગી પણ મેળવી લીધી હતી.  ‘માણસ ધારે કાંઇ અને થાય કાંઈ !’નોકરી પર સાથે કામ કરતી રેણુના ઘરેથી ફોન આવ્યો કે એની દીકરીને અચાનક હોસ્પિટલમાં લઈ જવી પડી. બપોરનું ખાવાનું ખાધા પછી તેને સખત ઝાડા અને ઉલટી થયા હતા. રેણુને ઘરે જવાની પરવાનગી તો મળી ગઈ પણ તેનું કામ પારૂલે પુરું કરવું પડે.

વહેલા જવાની ઉતાવળમાં પારૂલે પોતાનું કાર્ય પુરું કર્યું પણ હવે તેને રેણુનું કાર્ય પુરું કરવાનું આવ્યું. જેના કામમાં ભૂલ હતી પકડાતાં એક કલાક નિકળિ ગયો. રોજ કરતાં ખૂબ મોડું થયું. પ્રિતમના બે ફોન આવી ગયા. પારૂલ કાંઇ પણ ઉત્તર આપી શકી નહી.

રાતના ગરબામાં જવાનું નક્કી હતું. પારૂલ  સમયસર આવી શકી નહી.  પ્રિતમે મનોમન કશું નક્કી કર્યું. એને ખબર હતી , પારૂલ ખૂબ ખુશ થશે અને કાંઇ પણ બોલ્યા વગર તેને ગળે વળગશે. પારૂલે સાત વાગે પ્રિતમને  ફોન કયો. પ્રિતમે જવાબ ન આપ્યો. પારૂલ હવે ગભરાઈ., આજની રાત પ્રિતમ સાથે રાસ રમવાનો લહાવો તેને માણવો હતો. આ રાત વર્ષમાં એક વાર જ આવે. પ્રિતમ અને પારૂલ રાસ રમવામાં પહેલે નંબરે હતા.

પારૂલ નિરાશ વદને ઓફિસમાંથી બહાર આવી. બસ સ્ટોપ ઉપર જવા ગઈ તો ખોડાઈ ગઈ.

/ / /

///

પળભરમાં દોડીને પ્રિતમને વળગી પડી.

પ્રિતમ હાથમાં એક નાની બેગ લઈને ઉભો હતો. પારૂલ માટે સેન્ડવિચ ઘરેથી બનાવીને લાવ્યો હતો.

‘ચાલ પાછી ઓફિસમાં . તૈયાર થઈ જા. તારી બધી વસ્તુઓ યાદ રાખીને લાવ્યો છું. અંહિથી સિધા રાસ રમવાના સ્થળે જઈશું . તારા નોકરીના કપડાં અંહી રહેવા દેજે. ટેક્સીમાં બેસીને તારા માટૅ બનાવેલી સેન્ડવિચનો સ્વાદ માણજે !

પારૂલની ખુશીનો પાર ન રહ્યો. ટેક્સીમાં સ્ન્ડવિચ ખાતાં જાણે તે દૂધ નિતરતી ચાંદનીમાં નાહી રહી હોય તેવો આનંદ માણિ રહી !





શામાટે હું શિક્ષિકા બની !

10 10 2019

 

વાંચેલી વાત પરથી લખવાનું મન થયું. હ્રદયદ્રાવક ! વાંચતી વખતે આંખમાંથી આંસુ સરી પડ્યા હતા.

******************************************************************************************

બાળપણમાં તોફાન મેઈલ તરિકે પ્રખ્યાત હતી. એવો એક પણ દિવસ ઉગ્યો ન હોય જ્યારે મને વર્ગની બહાર ઉભા રહેવાનું સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત ન થયું હોય. વર્ગમાં મસ્તી કરવી એ મારો ‘જન્મ સિદ્ધ હક’ હતો. સુખી ઘરની હતી એટલે વર્ગમાં ચોરી કરવી એવો તો વિચાર સરખો પણ ન આવે. ‘વિનાશ કાળે વિપરિત બુદ્ધિ” ની માફક મારી બહેનપણિ સરસ મજાની ઘડિયાળ પહેરીને આવી હતી. જો મેં મારા પૂ. મોટાઈને કિધું હોત તો મને જરૂરથી અપાવત તેમાં શંકાને લેશ માત્ર સ્થાન નથી !

તે દિવસે ભાન ભૂલી મેં તે બદકૃત્ય કર્યું. હવે એને ખબર પડી કે એની ઘડિયાળ ચોરાઈ છે એટલે વર્ગ શિક્ષકને ફરિયાદ કરી. શિક્ષક ખૂબ સારા હતા. વર્ગનું બારણું બંધ કરી પૂછ્યું કે જેણે લીધી હોય તે આપી દે. હમણા અથવા રિસેસમાં તેનું નામ જાહેર કરવામાં નહિ આવે !

હું ખૂબ ગભરાઈ ગઈ હતી. હિમત દાખવી શકી નહી. રિસેસ પછી શિક્ષકે સમગ્ર વર્ગના વિદ્યાર્થિને ભિંત તરફ મોઢું રાખી ઉભા કર્યા.

‘બધા આંખો બંધ કરે’ !

એમણે સહુના ખિસા તપાસ્યા. મારા ખિસામાંથી નિકળિ. હું ખૂબ ગભરાઈ ગઈ હતી. ઘડ્યાળ મળી એટલે મારી બહેનપણિ ખૂબ ખુશ થઈ. હવે આ વાતનો ત્યાર પછી જીવનમાં ક્યારેય ઉલ્લેખ થયો ન હતો. તે દિવસે શાળા પૂરી થઈ. પછી તો મારું ભણવાનું પણ પુરું થયું. ત્યારથી એક ધ્યેય નક્કી કર્યો કે ‘હું આવી શિક્ષિકા થઈશ’.

‘મારા વિદ્યાર્થિઓને સાચું અને સારું શિક્ષણ આપીશ. તે દિવસથી એ શિક્ષક સામે મારું મસ્તક નમી ગયું. જેમણે મારી વર્ગમાં સહુની સમક્ષ બેઇજ્જતી ન કરી.

આ વાતને વર્ષો વુતી ગયા. હું બે બાળકોની માતા બની . એક દિવસ એ શિક્ષક મને દાણાવાળાની દુકાનમાં મળિ ગયા. હું પ્રાર્થના સમાજના દાણાવાળાને ત્યાં ફરાળનિ વસ્તુઓ ખરીદવા આવી હતી. તેમને જોઈને હું આનંદ વિભોર થઈ ગઈ. એ વ્યક્તિ પાસે જઈને મેં મારી ઓળખાણ આપી. તેઓ લગભગ ૬૦ની આસપાસ હતા. મને ઓળખી ન શક્યા.

“હું આપને બરાબર ઓળખું છું,  પ્રણામ’ .

પછી ખુલાસા વાર મેં વાત કરી. સાતમા ધોરણમાં હતી તે આખો પ્રસંગ વર્ણવ્યો. આખરે તેમની યાદદાસ્ત પાછી આવી.

ખડખડાટ હસવા લાગ્યા. ઓહ, તે દિવસની વાત છે. તને ખબર છે,’ તે દિવસે મને પણ ખબર ન હતી એ ઘડિયાળ કોણે ચોરી છે ?’

એવું કેવી રીતે હોઈ શકે.

‘બેટા બધાના ખિસા તપાસતી વખતે મેં પણ આંખો બંધ રાખી હતી ” !

આજે એવાતનો ખુલાસો થતા , મારા હ્રદય પરથી દસ મણની શિલા હટી ગઈ.

‘આજે મને કબૂલાત કરવાનો મોકો મળ્યો’.

એશિક્ષકે મને આશિર્વાદ આપ્યા, ‘તેં ખરેખર સાચું ક્ષેત્ર પસંદ કર્યું છે’. જીવનમાં કોઈ એક પણ વ્યક્તિ સાચા માર્ગે પ્રયાણ કરશે તો ભારતની પ્રગતિ નિશ્ચિત છે .

ફરીથી તેમને પ્રણામ કરી હું છૂટી પડી





સ્પર્શ

4 10 2019

‘આજે તો ગરબા ગાવા જવું છે’.

‘અરે પણ નોકરી પરથી આવીને હું ખૂબ થાકી જાંઉ છું’.

‘ધ્વનિ, આવી રાત વર્ષમાં માત્ર નવ આવે છે. તને ખબર છે ,તું નહી આવે તો હું એકલો જઈશ’.

આ વાક્ય સાંભળીને ધ્વનિ સડક થઈ ગઈ !.

મોટે ભાગે છોકરીઓને યા સ્ત્રીઓને ગરબા ગાવાનો શોખ હોય. સ્પર્શ અને ધ્વનિના કિસ્સામાં ઉંધું હતું. ધ્વનિને ગરબાનો જરા પણ શોખ ન હતો. સ્પર્શને ગરબા તેમજ ડાંડિયા બધું ગમતું.  કેમ ન હોય, સ્પર્શની મમ્મી નૃત્યની શિક્ષિકા તેમજ સુંદર નૃત્યાંગના હતી. લગ્ન પછી બાળકો થયા અને તેનો શોખ મર્યાદિત થઈ ગયો. છતાં પણ સ્પર્શ તેમજ કૃતિ બન્ને નૃત્ય તેમજ ગરબામાં ખૂબ પારંગત હતા. ઝરણાએ તેમની પાછળ બચપનથી ખૂબ સમય ફાળવ્યો હતો.

સ્પર્શ, મશ્કરીમાં પોતાની મમ્મી ઝરણાને કહેતો, ‘મમ્મી, જેમ છોકરીઓ લગ્ન પહેલાં પૂછે કે ‘તમને નોકરી કરતી પત્ની ગમે કે નહી’ ?

મારે પણ પૂછવું છે,” તમને નૃત્ય અને ગરબા ગમે કે નહી ? ”

ઝરણા હસીને કહેતી છોકરીઓને ગરબા ન ગમે એ મારા માનવામાં આવતું નથી. આજના જમાનાની છોકરીને, ક્લબ તેમજ ડિસ્કો ગમતા જ હોય ! બાળપણમાં એવો એક પણ કાર્યક્રમ ન હોય કે જેમાં સ્પર્શ અને કૃતિને પુરસ્કાર ન મળ્યા હોય. ઝરણાએ ખાસ  સુંદર કાચનું કબાટ વસાવ્યું હતું જેમાં બન્ને ભાઈ અને બહેનની બધી યાદગીરી સંઘરાઈ હતી. એવું ન હતું સ્પર્શ અને કૃતિ માત્ર નૃત્ય કળામાં જ પારંગત હતા. નાટક તેમજ રમત ગમતમાં પણ સુંદર રીતે ઝળકતા.

સ્પર્શને ધ્વનિ એક નાટકમાં જ મળી હતી. નાટકનું નામ હતું, ‘ખાલિપો’. સ્પર્શની યાત્રા ‘હર્યાભર્યા’ પાત્રથી શરૂ થઈ ‘ખાલિપા’ પર અટકે છે, ધ્વનિ ‘ખાલિપા’થી જીવનની મુસાફરી ચાલુ કરી ‘હર્યાભર્યા’ આંગણે વિરમે છે. બન્નેનું પાત્ર ખૂબ વખણાયું. તેમને ઉત્તમ નાટક તથા અભિનેતા અને અભિનેત્રીનું પારિતોષક પણ મળ્યું. પછી તો હિંદી ચલચિત્રમાં આવે છે તેમ બન્ને પ્રણયના રંગે એવા રંગાયા કે તેમની પ્રિત લગ્નના પવિત્ર બંધનમાં બંધાઈ.

લગ્ન કરતા પહેલા ઘણા ગઢ સર કરવાના હતા. સ્પર્શના પિતા સાગર ધંધાદરી વ્યક્તિ હતા. એકવાર અમેરિકાથી પાછા ફરતાં વિમાનમાં ‘હ્રદયનો હુમલો’ આવ્યો અને ભારત પહોંચતા પહેલા તેમનો આત્મા ખોળિયું છોડી વિદાય થઈ ગયો.   સ્પર્શને પિતાનો ધંધો સંભાળવાનો હતો. જેને માટે એમ.બી.એ. કરવું જરૂરી હતું. ધ્વનિને નાની બહેન જે અપંગ હતી તેનામાં સંપૂર્ણ આત્મવિશ્વાસ પેદા કરવાની જવાબદારી હતી. ઝરણા કરતાં નીરા સુંદર હતી. માત્ર તેની આંખ સરખું ભાળતી નહી. સાવ ‘અંધ’ પણ ન હતી. બધું હમેશા તેને ધુંધળું દેખાતું. આંખો માટે ઈલાજ કરવવાના બધા પ્રયત્નો નિષ્ફળ રહ્યા હતા. બ્રેઈલ લિપિ દ્વારા ખૂબ પ્રગતિના સોપાન સર કરી ચૂકી હતી.

અંતરમાં તેને હમેશા ખટકતું કે તે ‘દુનિયા પર બોજ છે’. આ લઘુતા ગ્રંથી કાઢવા માટે ઝરણા ખૂબ પ્રયત્નશિલ રહેતી. તેનામાં છુપાયેલા ગુણોને સદા વ્યક્ત કરી તેનો આત્મ વિશ્વાસ બઢાવતી.  નીરાને ઝરણા પર ખૂબ પ્રેમ અને અગાઢ વિશ્વાસ હતા. આમ ધ્વનિ તેમજ સ્પર્શ પોત પોતાની પ્રવૃત્તિમાં ગળાડૂબ હતા. દરરોજ ફોન યા પ્રત્યક્ષ મળાતું તેથી લગ્નની વાત કરવાનો સમય મળતો નહી.

ધ્વનિને, નીરા સંપૂર્ણ પણે આત્મવિશ્વાસથી છલકાતી જોવી હતી. માત્ર એક નાની બહેન હતી. નીરાને ઝરણા પ્રત્યે લાગણી હતી. તેનું સ્વપનું પુરું કરવાની ધગશમાં ડૂબેલી રહેતી. ધ્વનિનું બધું કહ્યું નીરા વિશ્વાસ પૂર્વક માનતી. મમ્મી અને પપ્પા નીરાના જીવનમાં આવતો વળાંક જોઈ હરખાતાં. પપ્પાને થતું, ‘અમે છીએ ત્યાં સુધી વાંધો નહી, પણ પછી નીરાનું કોણ’? આ વાક્ય ધ્વનિને દર્દ પહોંચાડતું.

નીરા આત્મવિશ્વાસથી છલકાઈ અને તે બન્નેના હૈયા ઠર્યા. હવે ધ્વનિને હૈયે ટાઢક પ્રસરી. નીરાને માટે કરેલો પ્રયાસ સફળ થયો.

‘એય, સ્પર્શ ક્યારે હું તારે ઘરે કાયમ માટે આવું ‘?

‘અરે, મને એમ હતું કે તારો, મારે ઘરે આવવાનો ઈરાદો નથી ‘!

‘કેમ એવું કહે છે’?

‘આ તો આપણે રોજ મળીએ એટલે શું જરૂર છે’.

‘ મને ચીડવ નહી , કદાચ હું મારો ઈરાદો બદલી પણ નાખું’.

‘હજુ વાક્ય પુરું થાય તે પહેલાં સ્પર્શે તેના મુખ પર તાળું મારી દીધું !

ધ્વનિ ,’તને શરમ છે ખરી’?

‘કેમ મેં શું કર્યું’?

‘વળી શાણો થાય છે, મારા હોઠ઼઼઼઼઼઼઼઼઼

‘ફરીથી તાળું મારું ‘?

‘ચાલ પાગલ ન થા’.

આમ વાત નિકળી  એટલે લગ્નની તારિખ નક્કી થઈ અને વાજતે ગાજતે ધ્વનિ, સ્પર્શનો હાથ ઝાલી રૂમઝુમ કરતી ચાલી આવી. લગ્નની રાતે પણ સ્પર્શ ઠેકાણે ન રહ્યો. રાતના બધા સૂવાની તૈયારી કરતા હતા ત્યારે ઓશિકું અને ચાદર લઈ રૂમની બહાર જવા લાગ્યો. ઝરણા છંછેડાઈ, ‘કેમ આમ’ ?

‘મને, વરંડામાં સૂવાની આદત છે’.

‘એમ, તો હું પણ આવું છું’.

બન્ને ખડખડાટ હસી પડ્યા અને સ્પર્શે ,ધ્વનિને ઉંચકી પલંગ પર પછાડી. આમ ખૂબ રમતિયાળ અને પ્રેમાળ પતિ પત્ની બન્યા. ધ્વનિની અવર જવર ઘરમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષથી હતી તેથી તેને માટે મમ્મી તેમજ કૃતિ નવા ન હતા. પપ્પા છેલ્લા બે વર્ષથી વિદાય થયા હતા. ધ્વનિને ખૂબ સરસ રીતે જાણતા હતા.

ધ્વનિ ઘરમાં સરસ રીતે ગોઠવાઈ ગઈ. સ્પર્શ, પિતાના ધંધામાં ગોઠવાવા માટે ફાંફા મારતો હતો. ઝરણા, પતિના ધંધાથી વાકેફગાર હતી. સ્પર્શ અને કૃતિ બન્ને જ્યારે કોલેજમાં ગયા ત્યારે તે દરરોજ પાંચ કલાક ઓફિસે જતી. બાકીનો સમય પોતાના નૃત્યની તાલિમમાં ગાળતી.

પૈસે ટકે સુખી હોવાથી ઘરના કામની બહુ જવાબદારી ઝરણા પર રહેતી નહી. જેને કારણે ધ્વનિને સ્પર્શના સુહાના સાથ સાથે ઘર પહેલા દિવસથી પોતાનું લાગતું હતું. કૃતિને હજુ બે વર્ષ ભણવાનું બાકી હતું. નૃત્ય કળામાં પારંગત કૃતિ સફળ વકિલ થવાના સ્વપના જોતી હતી. મન હોય તો માળવે જવાય. કૃતિ અને નીરા બન્ને બહેનપણિ જેવા થઈ ગયા હતા. ધ્વનિ તેમના સંબંધને જોડતી કડી હતી. ધંધામાં બરોબર ફસાયેલો સ્પર્શ જ્યારે અકળામણ અનુભવતો ત્યારે ધ્વનિ તેને પ્રોત્સાહન આપતી.

ધ્વનિ ‘ઈન્ટિરિયર ડિઝાઈનિંગનું ‘ ભણી હતી. પોતાના વિષયમાં આગળ વધવાના સ્વપનામં ગુંથાયેલી રહેતી. તેને બધી સ્વતંત્રતા હતી. સુંદર પોર્ટફોલિયો તૈયાર કરીને રાખ્યો હતો. સગા સંબંધી તેમજ પોતાના મિત્ર મંડંળમાં વાત કરતી. સ્પર્શના પપ્પાના મિત્રને પોતાના ઘરનું ‘રિનોવેશન’ કરાવવું હતું. ધ્વનિ નવી હતી તેથી તેનો ભાવ ખૂબ વ્યાજબી લાગ્યો. ધ્વનિએ પોતાની છાપ સુંદર પાડી અને પહેલું કામ મેળવ્યું.

મિહિર અંકલ ધ્વનિની વાતચીત અને તૈયાર કરેલા ડ્રોઈંગથી પ્રભાવિત થયા હતા. પહેલું કામ મળ્યું, ધ્વનિ ખૂબ ખુશ હતી. આવો સુંદર મોકો મળ્યો હતો. તેને પોતાની કાબેલિયત સિદ્ધ કરવી હતી. કામ કાજમાં ડૂબેલી ધ્વનિ ઘણિવાર સ્પર્શ સાથે બહાર જઈ શકતી નહી. છતાં પ્રયત્ન પૂર્વક ધ્યાન રાખતી કે સ્પર્શ નારાજ ન થાય. મિહિર અંકલ ધ્વનિના કામથી સંતુષ્ટ હતા. સહુથી વધારે ખુશીની વાત એ હતી કે ધ્વનિનું કામ ચીવટ ભર્યું અને પૈસા બજાર કરતાં અડધા. ધ્વનિ એ નક્કી કર્યું હતું કે પૈસા ભલે થોડા ઓછા મળે કામ સારું હશે તો પોતાનું નામ ચર્ચામાં આવશે. પછી ધીમે ધીમે આગળ જતા પૈસા વધારવામાં વાંધો નહિ આવે.

આમ સહુ પોત પોતાની પ્રવૃત્તિમાં રચ્યા પચ્યા રહેતાં. લગ્નને દસેક મહિના થઈ ગયા હતા. દર વર્ષે આવે છે તેમ આ વર્ષે પણ નવરાત્રી, શરદ પૂર્ણિમા અને દિવાળી આવી પહોંચ્યા. નવરાત્રીના પહેલે દિવસે ઝરણાએ ઘરમાં ગરબાની સ્થાપના કરી.

સવારે નાસ્તાના ટેબ પર સ્પર્શ બોલ્યો,’ મમ્મી આજે રાતના ગરબામાં હું, કૃતિ અને ધ્વનિ જવાના’.

ધ્વનિ, વિચારવા લાગી આજે મારે ખૂબ કામ છે. સાંજના આવીને હું તો થાકી જાંઉ છું. ગરબામાં તો શનિ, રવી જવાય’. બોલી કાંઈ નહી પણ સ્પર્શને રાતના સમજાવીશ  એમ વિચારી બધા કામ પર ગયા. ઝરણાએ તો સ્પર્ધા માટે ‘નૃત્ય નાટિકા’નું માર્ગદર્શન કર્યું હતું જેનો કાર્યક્રમ શનિવારે બપોરે ચાર વાગે’ ભારતિય વિદ્યા ભવન’માં હતો. તે સીધી રિહર્સલ માટે નિકળી ગઈ.

રસોઈની બધી વાત મહારાજને સમજાવી હતી. રાતના ગરબામાં જવાનું હોય એટલે હલકો ખોરાક બને . ઝરણા તો એક વાર જમીને અપવાસ કરતી. આમ બધા સાંજે સાત વાગે ઘરે ભેગા થયા. અમે તેટલો થાકેલો હોય સ્પર્શ તો આવીને નાહી ધોઈને ટેબલ પર આવીને બેઠો. કૃતિ તો અડધી તૈયાર થઈને આવી હતી. ઝરણાનું મુખ મલક્યું. ધ્વનિ આવી નાહીને ગાઉનમાં આવી ગઈ. થાકેલી હતી.

સ્પર્શે તેની સમક્ષ જોઈ પૂછ્યું, ‘આજે ગરબામાં નથી આવવું’?

ધ્વની ચમકી,’અરે આજે તો બુધવાર છે, આપણે શની રવી જઈશું’.

હવે આશ્ચર્ય સ્પર્શને થયું,” અરે, યાર નવરાત્રીના નવે દિવસ ગરબામાં જવાનું હોય, એમ કાંઈ ચાલે”?

‘સ્પર્શ તને ગરબા આટલા બધા ગમે છે એની તો મને ખબર જ ન હતી’.

‘હવે તો પડીને’!

પણ઼઼઼઼઼

‘જો તું નહી આવે તો હું અને કૃતિ જઈશું’.

ધ્વનિ સડક થઈ ગઈ.

‘મમ્મી, હું અને કૃતિ ૯.૩૦ એ નિકળીશું’, કહીને સ્પર્શ જમ્યો અને એક કલાક આરામ કરવા ગયો.

ધ્વનિ વિચારી રહી, નવ વાગે સ્પર્શ ઉઠીને તૈયાર થવા ગયો. પોતાના રૂમમા જેવો દાખલ થયો તેવો બારણામાં ખોડાઈ ગયો !

/

/

/

/

/

/

/

/

/

ધ્વનિ એવી સુંદર રીતે તૈયાર થઈ હતી કે સ્પર્શને ગરબા અને રાસ ઘરમાં જ ગાવાનું મન થઈ ગયું.





ગડદાપાટુ

10 09 2019

મારું રંગ રૂપ ખૂબ સુંદર હતું!

મારામાં ભારોભાર અહેસાસ હતો !

અચાનક પ્યાર અને લાગણિઓ મને ભિંજવી રહી.

હું, હર્ષથી પ્રફુલ્લિત થઈ ગયો !

કિંતુ આ સમય બહુ લાંબો ન ટક્યો !

અચાનક ‘ગડદાપાટુ’ નો અનુભવ થયો !

શરૂ શરૂમાં મને ગમવા લાગ્યું !

જેમ દિવસો પસાર થતા ગયા તેમ, આ પ્રહારો સહન ન થતાં !

‘કારમી ચીસ રોજ નિકળતી ,પણ સાંભળે કોણ ?’

ઘણિવાર તો ચીસ સાથે આંખમાંથી દડ દડ આંસુ સરી પડે !

‘બધું વ્યર્થ !

અંતે નક્કી કર્યું , બસ દર્દ સહન કરવાનું, ન ચીસ પાડવાની ,ન આંસુ સરવા દેવાનું !

જ્યારે સહનશિલતાનો અંત આવશે ત્યારે શરણે જતા રહેવાનું.

ઉફ કરવાનું બંધ કર્યું !

‘તમને થશે આખરે સાન આવી. શું કાંદો કાઢ્યો ? ખાલી હતી એટલી બધી શક્તિ નો વ્યય કર્યો !

હમેશા આવો સુંદર વિચાર હારી થાકીને જ આવે !

ખેર, કહેવાય છે ‘દેર સે આયે દુરસ્ત આયે’!

તમે નહી માનો જ્યારથી ફરિયાદ, રૂદન અને દર્દ બંધ થયા ત્યારથી ,’ગડદા પાટુ’ પણ બંધ થયા !

ચિંથરે હાલ હાલત થઈ ગઈ હતી, મને પોતાને મારી જાત ઉપર શરમ આવી.

શું થાય ?

હવે કોઈ ઈલાજ ન હતો.

હા, એક સુંદર ઉપાય હતો, જે મારે જણાવ્યા વગર છૂટકો પણ ન હતો !

આખરે એ સુનહરો દિવસ આવી પહોંચ્યો. મારામાં આનંદનો અવધિ ઉછળવા લાગ્યો !

‘ગડદાપાટુ’ને બદલે સળવળાટ , કિલકિલાટ અને ડગુ મગુ ની સંવેદના મને ચારે તરફથી ઘેરી રહી !

/

 

/

 

/

 

/

 

/

 

/

 

/

 

/

 

/

જન્મેલું બાળક વહાલ વરસાવતું.

 

/

 

મોટું થયું કજીયા કરતું, લાતોનો વરસાદ વરસાવતું

 

/

 

થોડું મોટું થયું બેસતું, આળોટતું અને પાપા પગલી ભરવાનો પ્રયાસ કરતું .

 

/

 

“હું , નાના બાળકને સુવડાવવાની ગોદડી — ગોદડી. ફાટી એટલે નવું મમ્મીએ બનાવડાવ્યું ગોદડું.( ગડદાપાટુ ખાતું “. )





સાસુમા

8 09 2019
  •  

    બસ આજે તો મમ્મીને પ્રેમથી કહેવું પડશે, ” મમ્મીજી આપની રજા લઈને નોકરી ચાલુ કરી હતી. હવે કોઈ દિવસ પેશન્ટને ઈમરજન્સી આવે ને મને આવતા મોડું થાય તો કીટી પાર્ટીમાં થોડા મોડા જાવ તો ચાલી શકે. જુઓ આજે હેમલ કેટલું બધું રડ્યો. મમ્મા, હું હિમેશને વાત નહી કરું પણ આવી ઈમરજન્સિમાં જરા હેમલને સાચવી લેશો તો મને પણ ગમશે. ”

    આજે તેનાથી મનમાં બોલાઈ ગયું, ‘હિમેશ ગમે તે હોય, યાદ રાખજે તારી મા મારી સાસુ થાય”. આવા બેહુદા વિચાર પર તેને પોતાની જાત પર ગુસ્સો આવ્યો.

    પછી થયું જવા દે, ‘હિરલ કદાચ મમ્મીજીને ખરાબ લાગી જાય તો’ ? કહીને વિચાર માંડવાળ કર્યો. હેમલને સમજાવ્યો.

    ‘અરે બેટા તુ રડે છે કેમ ?’

    ‘મમ્મી તને ખબર છે આજે મારી  હોકીની પ્રેક્ટિસનો પહેલો દિવસ છે’.

    એક બે મિનિટ મોડું થયું એમાં રડવાનું’.

    રમા, ઓ રમા  તેં બધું હેમલ માટે તૈયાર કરીને બેગમાં મૂક્યું છે ને ?

    હા, ભાભી.

    “બકુ, આજે આખી ગેમ પૂરી થાય ત્યાં સુધી હું બેસીશ. તને રમતો જોવાની મને મઝા આવે છે”!

    ઓર્થોડેન્ટીસ્ટ, હિરલ યુનિવર્સિટીમાં પહેલી આવી ત્યારે વિચારી રહી. લગ્ન પછી સાસરેથી કામ કરવાની રજા મળશે કે નહી ?  હેમેશના મમ્મી તેમજ પપ્પા આધુનિક વિચાર ધરાવતા હતા. હેમેશ પોતે પણ કેન્સર સ્પેશ્યાલિસ્ટ હતો. હિરલ સવારે ત્રણ કલાક અને સાંજે બે કલાક જતી. તેથી ઘરની જવાબદારી નિભાવવામાં વાંધો ન આવતો. આ મુંબઈનો ટ્રાફિક ઘણીવાર મોડું કરાવતો. નસિબજોગે તેનું દવાખાનું એક માઈલ દૂર હતું. હેમલની શાળા પણ ખૂબ નજીક હતી. હોંશિયાર હિરલે બધો વિચાર કરીને પપ્પા તેમજ મમ્મી પાસે એવો ચાર બેડરૂમનો ફ્લેટ લેવડાવ્યો હતો. જ્યાંથી બધું નજીક હોય.

    માત્ર હેમેશને દૂર પડતું, પણ તેને જરાય વાંધો ન હતો. મમ્મી, પપ્પા, હિરલ અને સુપુત્ર બધાની ખુશીમાં તેની ખુશી સમાઈ હતી.

    હેમેશની બહેન અમેરિકા અને  પોતે નાનો હોવાને કારણે મમ્મીનો ખૂબ  લાડકો હતો. હિરલ અને હેમેશ જ્યારે પહેલી વાર મળ્યા ,આંખોથી આંખો ટકરાઈ અને એકબીજાને જચી ગયા. પ્યાર પૂછીને ન થાય ! પૂછીને થાય એપ્યાર ન હોઈ શકે !

    થોડા વખતથી હિરલને લાગવા માંડ્યું, મમ્મીને પોતે કામ પર જાય છે તે ગમતું નથી. મમ્મીને ક્લબ તેમજ કીટી પાર્ટીઓમાં વ્યસ્ત રહેવાનો શોખ હતો. જેનો હિરલને જરા પણ વાંધો ન હતો. શામાટે હોઈ શકે ? મમ્મી પોતાની રીતે જીવવા સ્વતંત્ર હતા.

    મમ્મી આજે એક ઈમરજન્સી કેસ આવ્યો છે ,મને સાંજના આવતાં વાર લાગશે.’

    રાતની બધી જવાબદારી હિરલની રહેતી. ઘરે બધા મોડા આવે એટલે જમવાનો સમય રાતના નવ પછી. મહારાજ પાસે રોજ ભાતભાતની વાનગીઓ બનાવડાવે. જરૂર પડે ત્યાં મદદ પણ કરે. આમ હિરલ પોતાના પ્રેમાળ વર્તનથી ઘરના બધાને ખુશ રાખતી. તેને ખબર હતી જો “હું બધાને ખુશ રાખીશ, તો તેઓ પણ મારી કાળજી કરશે’.

    આ ‘સુખી લગ્ન જીવનનો મંત્ર ‘ આણામાં આપીને માતા તેમજ પિતાએ વળાવી હતી. હિરલ પોતે પણ ભણેલી તો હતી સાથે ગણેલી પણ હતી. એક સિદ્ધાંત્માં દૄઢ પણે માનતી કે , “પ્રેમ અને આદર આપો તેના કરતાં બમણા પાછા મળે છે ” !

    આમ તો નીતા અને નિલેશ ખૂબ પ્રેમાળ હતા. પુત્ર તેમજ પુત્રવધુને પ્યાર આપતા. “પુત્રવધુ’ જે પુત્ર કરતાં પણ વધુ છે’ ! આપણામા કહેવત છે,”મા મારે તો વાંધો નહિ, અપરમા મારે તો તે સાવકું બાળક  છે”! એ યુક્તિ પ્રમાણે માતા દીકરીને પ્રેમથી યા ધમકાવી યા મારીને કહે તો વાંધો નહી.

    “સાસુને કોણે પરવાનગી આપી?   સાસુમા  એમના મનમાં સમજે છે શું ?  કેમ અમારામાં અક્કલ નથી ?”

    આજકાલની સાસુ જરા પણ સાસુપણું કરતી નથી છતાં, “ભારતિય સંસ્કૃતિ પ્રમાણે “સાસુ” નામનું પ્રાણી ભયંકર હોય છે. ” વહુ ભૂલી જાય છે કે ,” સાસુ એના પ્રાણથી પ્યારા પતિની ‘મા’ છે “. ખેર આપણે એવી ફાલતુ ચર્ચામાં નથી પડવું.

    નીતા આધુનિક સાધન સંપન્ન સ્ત્રી, તેને પોતાની જીંદગી જીવવાની આગવી રીત હતી. હિરલને તે વાત ગમતી પણ ખરી. આ તો જરા વખત આવે સમય સાચવી લે તેવું ઈચ્છતી. સાસુ, વહુ ખરીદીમાં નિકળે ત્યારે નીતા અચૂક હિરલના અભિપ્રાય ને દાદ આપતી. હિરલ પણ પોતાના વસ્ત્રો આછકલા નથી લાગતા તે માટે નિતાની (પૂ. સાસુમાની) રાય માગતી.

    ખેર વાસણ હોય તો ખખડૅ પણ ખરાં. તેથી કાંઇ ગોબો પડ્યો છે, સમજી ફેંકી ન દેવાય!

    આજે હિરલ બહેનપણીઓ સાથે સિનેમા જોવા ગઈ હતી. હેમેશે ખાત્રી આપી હતી કે ઘરે સમયસર આવી જશે એટલે હેમલની ચિંતા હતી નહી. હવે રસ્તામાં મોટો અકસ્માત થયો હતો. હેમલથી ચાર ગાડી આગળ. બરાબર ફસાયો હતો.  હિરલ તો નિશ્ચિંતપણે સમય થયો એટલે નિકળી ગઈ હતી.

    હેમલને ઘરે આવતા બે કલાક નિકળી ગયા. નીતાને બહેનપણી લેવા આવવાની હતી, તેને ના પાડવી પડી. આજે નીતાનો ગુસ્સો ગયો.

    ‘શામાટે હિરલે હેમેશ આવે ત્યાં સુધી રાહ ન જૉઇ’?

    નીતાને પોતાનો દિવસ બગડ્યો તે જરાય ન ગમ્યું. હવે આમાં હિરલનો શો વાંક ? હેમેશે ઘરે આવીને માતા પાસે દિલગીરી વ્યક્ત કરી.

    “મમ્મા, ચાલ તને જ્યાં જવું છે ત્યાં મૂકી જાંઉ”.

    ‘હવે શો ફાયદો’?

    કેમ હજુ તો બે કલાક બાકી છે’.

    ‘ આપણને પહોંચતા કલાક નિકળી જાય આ સમયે મુંબઈનો ટ્રાફિક જોરદાર હોય’.

    આમ નીતા, હેમેશ અને હેમલે સાથે સાંજ પસાર કરી. દાદીને પણ દીકરા સાથે આનંદ કરવાની મઝા આવી. નમતું જોખે એ બીજા. હિરલ આવી નથી ને તેનો બધો નશો ઉતરી ગયો. નીતા એકધારું આખી સાંજ કેવી ગઈ તેના વિષેનો અહેવાલ આપી રહી.

    હિરલે મૌન વ્રત ધારણ કર્યું. તેને હતું જો હમણાં હોંકારો પણ પુરાવીશ તો ‘સાસુમાનું’ છટકશે. ભણેલી ગણેલી સંસ્કારી હિરલ “મૌનં પરમ ભૂષણં’માં માનતી હતી. જ્યારે મમ્માજીનો ગુસ્સો ઠંડો થશે ત્યારે વાત કરીને પોતાના રૂમમાં જતી રહી. નીતાના એકધારા વાણી પ્રવાહને કારણે હિરલ સ્તબ્ધ બની ગઈ હતી. હેમેશ ઘરમાં હતો છતાં પણ એક શબ્દ બોલ્યો ન હતો.

    હેમેશ ખૂબ કુશળ પુરવાર થયો. તે જાણતો હતો ‘જો વચમાં બોલીશ તો મા અથવા વહાલી પત્ની બેમાંથી એક ગિન્નાશે’! ચૂપ રહેવાથી મામલો બિચકતા પહેલાં થાળે પડી જશે. એ બન્નેને ઓળખતો હતો. મોટે ભાગે નીતા અને હિરલ આખો દિવસ સાથે હોય. જ્યારે પ્રેમથી વાતો કરતાં હોય તો બન્ને એક પક્ષમાં ભળી જતાં.

    નિલેશ અને હેમેશ જ્યારે પોતાનું સ્થાન સાચવવા મથતા હોય ત્યારે નીતા અને હિરલ તેમની ફિરકી લેતાં. બાપ, બેટા સમજી ગયા હતા, ‘આ બેઉની વચમાં ન બોલવામાં જ તેમની સલામતી છે’. બીજે દિવસે જ્યારે બધા ડાઇનિંગ ટેબલ પર સવારનો નાસ્તો કરતા હતાં ત્યારે હળવેથી હેમેશ બોલ્યો, ” મમ્મી, કાલે હેમલ સાથે રમવાની મઝા આવી ગઈ. હેમલે તેની મમ્મીને એક મિનિટ માટે પણ યાદ કરી ન હતી’.

    હિરલના કાન ચમક્યા. ત્રણે જણાએ જ્યારે મઝા માણી ત્યારે ‘મમ્મી શામાટે મારા પર ઉતરી પડ્યા’ ? હિરલની નારાજગી મુખ પર તરવરતી હતી.

    બે દિવસ પછી ઘરામાં મહેમાન આવવાના હતાં. મમ્મી અને હિરલ ટેબલ સેટિંગ્સ ગોઠવી રહ્યા હતા.  હિરલને અચાનક યાદ આવ્યું,  ‘મમ્મી લાવોને નવી પ્લેસમેટ્સ અને મેચિંગ નેપકિન તમે લંડનથી લાવ્યા હતાં તે’. એને મમ્મીની લાવેલી વસ્તુઓ ગમતી. હજુ સુધી એ વસ્તુઓને વાપરવાનો મોકો મળ્યો ન હતો.

    નીતા ખુશખુશાલ થઈ ગઈ. ક્યાં મૂક્યા હતાં તેની ખબર હિરલને જ હોય ! એક પળ થોભ્યા વગર બોલી, ‘જા, બેટા તુ લઈ આવ’.

    હિરલ ગાલ ફુગાવતી ગઈ. હજુ તેના દિમાગ પર મમ્મીનું તે દિવસનું વર્તન છવાયું હતું.

    ‘હા, હવે મને ખબર છે, ખોટો ગુસ્સો નહી કર. હા, મને હેમેશ તેમજ હેમલ સાથે મઝા આવી હતી’.

    આ તો તું મઝા કરીને આવી એટલે તને ખબર પાડવા નાટક કર્યું હતું’.

    ” ઓ, મમ્મી કરતી હિરલ પ્યારથી  “સાસુમા’ને ભેટી પડી’.






બદ્રિનાથ અને કેદારનાથની યત્રા****૩

5 09 2019

કેદારનાથના દર્શન કરી અમે નિકળ્યા. “હેલિકોપ્ટર” વાળા હડતાલ પર ઉતર્યા તેથી ચાલવાનું નક્કી કર્યું. ચાલવાનું આસાન ન હતું. ઘણા બધા યાત્રાળુઓ ચાલતા હતાં. મારું મન ના પાડતું હતું. જ્યારે તમે ત્રણ જણા હો ત્યારે વધુ મત પસાર થાય. કાદવ કિચ્ચડ અને હિમાલયના પર્વતનો ઢાળ ઉતરવાનો. વિચાર કરી જુઓ શું હાલ થયા હશે ? ખેર વાતો કર્યા વગર ચાલીએ તો રસ્તો કપાશે એમ લાગ્યું. ત્રણથી ચાર કિલોમિટર ચાલ્યા ત્યાં ગગનમાં હેલિકોપ્ટરનો અવાજ ગુંજી રહ્યો.

મારી સાથે વાળી બે બહેનો કહે આપણે પાછા જઈએ. આ ઢાળ ચડવાનો મુશ્કેલ છે. ઉમર પણ અમારી જોવી જોઈએ ને ! થોડું ચાલ્યાને ઘોડો કરવો એમ નક્કી કર્યું. ઘોડે સવારી મને બચપનમાં ગમતી હતી. આજે મારો પૌત્ર કોલેજમાંથી સ્નાતક થઈને બહાર આવ્યો છે. ખબર નહ્તી કે કેવું લાગશે . પણ યા હોમ કરીને કૂદી પડો ફતેહ છે આગે. એ સૂત્ર અનુસાર આનાકાની કરતાં બધા એક મત પર આવ્યા.

રામ કહાની હવે શરું થાય છે. આ કાંઈ સીધા રસ્તાની ઘોડે સવારી ન હતી.  પગથિયા નાના તેમ જ મોટા, ઉતરવાનું હોવાથી ઘોડાના જબરદસ્ત આંચકા લાગે. બરાબર પકડીને બેસવાનું નહિતર પડતાં વાર ન લાગે. આખે રસ્તે ‘શ્રી કૃષ્ણ શરણં મમ ” બોલતાં સમય વિતાવ્યો. તમારા માનવામાં નહી આવે ઘોડા પર લગભગ પાંચથી છ કલાક બેઠા . ત્યારે માંડ નીચે આવ્યા. કેદારનાથની યાત્રા બરાબર જીવનમાં યાદગાર બની ગઈ. કમરના કટકા થઈ ગયા. આખું બદન જાણે ટુટતું હોય એમ લાગ્યું. જ્યારે ઘોડા પરથી ઉતરવાનો સમય આવ્યો ત્યારે તો જોવા જેવી થઈ.

બન્ને પગ એક બાજુ કરવા પડે. પણ પગ સાંભળે તો ને ? પગ ઉંચો થવાનું નામ લેતો ન હતો. હજુ તો યાત્રાનો આ પહેલો જ દિવસ હતો. આખું શરીર કહ્યામાં ન હતું. બે ઘોડાવાળાએ ઉંચકીને અમને ત્રણે જણાને વારાફરતૂ નીચે ઉતાર્યા. ઉતર્યા ત્યારે સ્થળ જુદું હતું. અમારો સેલ ફોન ચાલતો ન હતો. બહાર અવ્યા. અમે ક્યાં હતા તે પણ ખબર ન હતી. લગભગ દસ મિનિટ ચાલ્યા પછી ખબર પડી કે કતારમાં ઉભા રહેવાનું. એ લોકોએ ટેક્સી સુધી સુધી જવાની સુવિધા રાખી હતી. અમારામાંથૂ વીની જઈને આખા દિવસનિ રામાયણની વાત કરી આવી. તે વ્યક્તિના દિલમાં રામ વસ્યા અને અમને આગળ જવાની વ્યવસ્થા કરી આપી.

અમારી ગાડીના ડ્રાઈવરને જરા પણ ખબર નહતી અમે ક્યાં છીએ. લગભગ બે માઈલ દૂર ઉતાર્યા. ત્યાંથી અમે જવા માટે ટેક્સી કરવાના હતા. ટેક્સી પણ રાત થઈ ગઈ હતી. અમને મળવી મુશ્કેલ હતી. અમારો ડ્રાઈવર હેલિ પેડ પાસે અમારી રાહ જોતો આખો દિવસ ઉભો રહ્યો. ત્યાં એને અણસાર આવ્યો કે અમે હેલિકોપ્ટરમાં નથી પાછા આવ્યા. એટલે પોતાની બુદ્ધિ દોડાવી જ્યાં ઘોડા લાવે ત્યાં આવી પહોંચ્યો. હજુ તો અમે ટેક્સીની શોધમાં હતા, ત્યાં અરવિંદ દેખાયો.

જાણે સાક્ષાત શંકર ભગવાન આવ્યા હોય એવું અમને લાગ્યું. ગુપ્ત કાશી ખૂબ સુંદર અને રળિયામણું શહેર હતું. સહુ ગાડીમાં ગોઠવાયા. રાતના હોટલ પર આવ્યા ત્યારે લગભગ દસ વાગી ગયા હતા. હોટલવાળો સરદારજી ખૂબ લાગણિવાળો હતો. અમે રુમમાં જઈ તૈયાર થઈને જમવા માટે ગયા. ગરમા ગરમ જમાડ્યા. આટલું મોડું મને આમ પણ જમવાનું ન ફાવે, ગરમા ગરમ દુધનો ગ્લાસ ચડાવ્યો. સૂવાની તૈયારી કરી.

પથારીમાં પડ્યા ત્યારે બધાની હાલત બૂરી હતી કિંતુ થાકને લીધે ક્યાં નિંદર દેવીને શરણે પહોંચી ગયા, ખબર પણ ન પડી. સવારે પાંચ વાગે નિકળવાનું નક્કી કર્યું હતું.  હતું પણ આઠ વાગ્યા પહેલાં કોઈની આંખ ખૂલી નહી. હવે અમારી સવારી બદ્રિનાથ તરફ પ્રયાણ કરી રહી હતી.

રુદ્રપ્રયાગના રસ્તે થઈને જઈ રહ્યા હતાં. રસ્તામાં ‘ચપટા ‘ નામનું સ્થળ આવ્યું. ત્યાંથી હિમાલયની અતિભવ્ય સ્થાની ઝાંખી કરવાનો મોકો મળ્યો. આપણી નદીઓનું મધુરું મિલન, સરસ્વતિ, અલકનંદા અને મંદાકિની .એ દૃશ્ય આંખો દ્વારા હ્રદયમાં ઉતરી ગયું. શબ્દો તેની પાસે વામણા લાગે. છટાભેર ઉછળતી નદીઓનું મિલન આહલાદક હતું.

તારી શોભાવરણિ ન જાય

તુજને નિરખું દિલ હરખાય

ઉન્નત શિરે ઉભો હિમાલય

નિખરે શોભાતારી શિવાલય

ઋષિ મુનીઓથી પાવન હિમાલય

પુરાના પવિત્ર દીસે દેવાલય

વનરાજી ચોગરદમ ફેલાય

તુજને નિરખું દિલ હરખાય

“જહાં’બદ્રિનારાયણ રહતે હૈ ઉસ ભૂમિકો વૈકુંઠ કહતે હૈ ” !

‘યે મોક્ષદાયિની પતિત પાવની ભૂમિ હૈ’.

બદ્રિનાથના દર્શન કરીને જીવન ધન્ય થઈ ગયું. શું સુંદર અને ભવ્ય મંદિર છે. સવારના ચાર વાગે મંગળાના દર્શન કરવા પહોંચી ગયા. આખા દિવસની સેવા કરવાનો લહાવો માણ્યો. પવિત્ર ધામની પાવનતા તન બદનને સ્પર્શી ગઈ. બદ્રિનાથમાં બે આખા દિવસ ગાળ્યા. હિમાલયની ગોદમાં બેસીને તેને નિહાળવાનું, અંતરમાં ખોજ કરવાની. પવિત્રતાની પાવન ગંગામાં સ્નાન કરવાનું. ખૂબ અદભૂત લહાવો પામી. કુદરતનું સાંનિધ્ય અને સૌંદર્ય મન ભરીને પીધા. દિલના અતલ ઉંડાણમાં તેને જગા આપી. પૃથ્વી પર જો ક્યાંય સ્વર્ગ હોય તો તેનું દર્શન અને અનુભવ કર્યા.

હજુ તો આ સ્વર્ગનો અનુભવ લાંબો સમય ચાલવાનો હતો. બદ્રિનાથથી નજીકમાં ‘માણા’ કરીને ગામ છે. ખરેખર માણવા જેવું હતું. સરસ્વતિ નદીનું ઉદ્ભવ સ્થાન.જ્યાં ‘ગણેશ ગુફા’ સુંદર સ્થળ જોયું. જ્યાં ગણપતિબાપાએ બેસીને ભાગવત લખ્યું હતું. તેનાથી થોડે દૂર ‘વ્યાસ ગુફા’, મહર્ષિ વેદ વ્યાસ જ્યાંથી ગણપતિને ભાગવત લખાવતા હતા. ત્યાંથી હિમાલયના ‘કાંચનજંઘા ‘ના દર્શન કરવાનો લહાવો માણ્યો.

સોનામાં સુગંધ ભળી હોય તેમ,’ પુષ્ટિ માર્ગના પ્રણેતા, શ્રી વલ્લભાચાર્ય’ ૫૦૦ વર્ષ પહેલા ત્યાં પધાર્યા હતા. તેમનું અલૌકિક સ્વરૂપ જોઈને આંખો ભરાતી ન હતી. તેમના મુખારવિંદનું તેજ આંખોમાંથી નિતરતી પાવન ગંગા , બસ ત્યાંથી ઉઠવાનું દિલ થતું ન હતું. શ્રી મહાપ્રભુજીની અપ્રતિમ મૂર્તિનું  દર્શન કરી જીવન ધન્ય બની ગયું. બદ્રિનાથ અને કેદારનાથ યાત્રાની સફળતાના શિખર સમાન શ્રી વલ્લભાચાર્યના દર્શન બસ જીવન ધન્યતાને પામ્યું.  અંહિ એક વાત કહ્યા વગર નહી રહી શકું. અમારી ગાડીનો ડ્રાઈવર અરવિંદ, કપરા ઢાળમાંથી ઉતરીને અમારા બધા માટે સરસ્વતી નદીનું જલ લઈ આવ્યો. એની હિંમતને દાદ આપવી રહી.

આચાર્ય શ્રી મહાપ્રભુજીના દર્શન કરતાં ,મુખેથી સરી પડ્યું

શ્રી વલ્લભના ગુણ ગાવા રે

મસ્તકે તિલક સોહાય રે

નયનોથી અમી વર્ષા થાય રે

વલ્લભ તારી શું કરું વાત રે

તારા મુખની માયા લાગી રે

સ્મિતની થઈ રહી છે ઝાંખી રે

બીજે દિવસે સવારે ગાડીમાં બેસી યાત્રા પૂર્ણાહૂતિ તરફ જઈ રહી હતી. આખો માર્ગ સુંદર સોહામણા દૃશ્યોથી ઉભરાતો હતો. વાદળો સાથે ગેલ કરતાં હિમાલયના બર્ફિલા શિખરો. ધ્યાનમાં મસ્ત બની સહુને લોભાવતો હિમાલય પર્વત. ખળ ખળ વહેતાં ઝરણા અને નયનોની પ્યાસ બુઝાવતાં ગ્લેશિયર્સ. જ્યાં ચાલવું પડે ત્યાં તકલિફ. રસ્તો ઉંચો, નીચો, પગથિયા વાળો, ઢાળ અને ચઢાણ્નું અનોખું મિશ્રણ.હવા પાતળી, પ્રાણવાયુની અછત શ્વાસ તો ધમનીને જેમ ચાલે.

શ્રી કૃષ્ણ શરણં મમનું મનમાં રટણ ચાલુ રહેતું.   ત્યાંથી આગળ વધ્યા અને જ્યોતિર્મઠ આવી પહોંચ્યા.સુંદર અને રમણિય સ્થળ હતું. આખે રસ્તે અલકનંદા, ઋષિકેષ સુધી સાથે હતી. રૂદ્રપ્રયાગથી ધારી દેવી આવી પહોંચ્યા. માર્ગમાં ‘વશિષ્ઠ ગુફા’જોવા ઉભા રહ્યા. આ સ્થળને ‘ઉત્તરાખંડનું’ શ્રીનગર કહેવામાં આવે છે. અમે ‘સમિટ ઓફ ગેન્જીસ’ શિવપુરીમાં ‘ આવી પહોંચ્યા. રહેવાના સ્થળૉ બધે ઠેકાણે ખૂબ સુંદર હતા. આ પ્રદેશના વ્યક્તિઓનો પ્રેમ માણ્યો.

રસ્તામાં હરિદ્વાર, હરકી પૌડી અને રૂરકી પસાર કર્યા. રૂરકીમાં આપણા દેશની ખુબ સુંદર અને આધુનિ ‘એંન્જીનિયરિંગ કોલેજ ‘આવી છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં ‘ગીતા પ્રેસ’નું સહુથી મોટું કારખાનું છે. પતાંજલીનું ‘વિશ્વ વિદ્યાલય’ બહારથી જોવાનો અવસર પ્રાપ્ત થયો. આયુર્વેદિક કોલેજ પણ ત્યાં છે. રૂરકી આઈ. આઈ. ટી ને બહારથી જોઈ. ત્યાં આગળ ભારતનો ખૂબ્મોટો ‘આર્મી બેઝ’ છે. લગભગ બે વાગે દિલ્હી આવિ પહોંચ્યા.

દિલ્હી જાવને ખરીદી ન કરો ? ચાલે જ નહી ને ! બે કલાક ખરીદી કરવામાં ક્યાં પસાર થઈ ગયા ખબર પણ ન પડી.  પાંચેક વાગે વીનીના નાના ભાઈ રાજુ અને રીટુને ત્યાં આવી પહોંચ્યા. એ જ દિવસે એમની લગ્નની તિથિ હતી. રાતના દિલ્હી ગોલ્ફ ક્લબમાં ઉજવણી માટે ગયા.

સવારે રાધા કૃષ્ણના મંદિરમાં મંગળાના દર્શન કરી સુંદર મઝાનું જમીને એર પોર્ટ જવા નિકળ્યા. આમ સ્વપને પણ નહોતું ધાર્યું યા મનમાં ઈચ્છયું નહતું એવી બદ્રિનાથ , કેદારનાથની યાત્રા કરી ઘર ભેગા થયા  .