સલાહ

30 09 2021

સાધારણ દેખાવ,વાળી તુલસી હંમેશા નીચું જોઈને

ચાલે. ભગવાને બુદ્ધિ ઠાંસી ઠાંસીને ભરી હતી. છતાં

તુલસીને પોતાનામાં વિશ્વાસ ન હતો. સાધારણ

દેખાવ ઉપરથી ૧૦ વર્ષની ઉંમરે નિકળેલા બળિયાના

મુખ ઉપર ડાઘ. થોડો ઘણો આત્મ વિશ્વાસ હતો તે

પણ ધોવાઈ ગયો.

તુલસીની મમ્મીને ,પોતાની દીકરી પર ગર્વ હતો. કિંતુ તેનો હોંસલો બંધાવી શકતી

ન હતી. દીકરીના વખાણ કરે તો તે તરત જ મમ્મીને ચૂપ કરી દેતી.

“મમ્મી એ તો હું તારી દીકરી છું ને, એટલે બધું સારું દેખાય છે. ભૂલી ગઈ સીદી

ભાઈને સિદકા વહાલાં’. તમને ખબર છે. શાળા અને કોલેજમાં મારી કોઈ સહેલી

થઈ નહિ. હા, એ તો સારા માર્ક્સ આવ્યા એટલે નોકરી સારી મળી. પણ કોઈ

મારી સાથે લંચ માં બેસવા પણ તૈયાર નથી. હું મારું લંચ મારી ડેસ્ક પર બેસી કામ

કરતા ખાઈ લઉં છું “.

આજે પહેલી વાર તુલસી પોતાના દિલના ભાવ મમ્મીને જણાવી રહી. મમ્મી તેની

પાસે જઈ પ્રેમથી ગળે લગાડી. તુલસીને ખૂબ વહાલ કર્યું. તુલસીના ડૂસકાં શમતા ન

હતા. મા ને અનુભૂતિ થઈ દીકરીના દિલમાં કેટલું દર્દ છુપાયું છે.

આજે એ ખૂબ દુ”ખી જણાતી હતી. નોકરી પર ગયા વગર છૂટકો ન હતો. આવતાની

સાથે પોતાની ખુરશી પર જઈને બેઠી. આજે ચા પીવા ઉઠવાની પણ મરજી ન થઈ. બસ

કામ શરૂ કરવા કમ્પ્યુટર ચાલુ કરવા ગઈ ત્યાં તો તેના માલિકની ઓફિસનો પટાવાળો

આવીને ઉભો રહ્યો. તુલસી એક મિનિટ ગભરાઈ ગઈ. ખૂબ મહેનત કરીને મોઢાના ભાવ

છુપાવ્યા.

તુલસી લગભગ ત્રણ વર્ષથી આ કંપનીમાં નોકરી કરતી હતી. તેનું કામ સાહેબ કદી

વખાણતા નહી. કિંતુ તેના કામ વિશે ક્યારેય ફરિયાદ આવતી નહી. તેને કારણે

ત્રણ વર્ષમાં તેને બે વખત પગાર વધારો મળ્યો હતો. શાંત ચિત્તે પોતાનું કામ વફાદારી

પૂર્વક કરતી. કામની ચીવટતા તેનો ગુણ હતો. બુદ્ધિ હતી પણ દેખાવ ન હોવાને કારણે

પ્રશંસા ઓછી મળી. કહેવાય છે,’તમે ન બોલો તમારા કામને બોલવા દો’. જે તુલસીને

લાગુ પડતું.

તેની સાથે કામ કરનાર ને તુલસી ગમતી નહીં. કોઈ દોસ્તી બાંધતું નહી. તુલસીને માત્ર

કામથી કામ. કોઈ પ્રશ્ન યા મૂંઝવણ હોય તો મેનેજર પાસે જતી. મેનેજરને ગમતું નહીં

પણ તેનો છૂટકો ન હતો. તુલસી તેને મોકો જ ન આપતી કે મેનેજરે સાહેબ પાસે ફરિયાદ

કરવી પડે.

‘આપકો સાહબ ને ઓફિસ મેં બુલાયા હૈ’.

તુલસી પટાવાળાને જોઈ ગભરાઈ ઉઠી હતી. ઉપરથી સાહેબ નો સંદેશો સાંભળ્યો. હવે

તુલસીને પસીનો છૂટી ગયો. એક ઘૂંટડો પાણી પીને સાહેબ ની ઓફિસ તરફ ચાલવા માંડી.

સહુ તુલસીને જતા જોઈ રહ્યા. બે નટખટે એક બીજા તરફ જોઈ આંખ મારી. જાણે કહી રહ્યા

હોય, આની ‘આટલા વખતથી નોકરી ચાલુ હતી, આજે પાણીચું મળશે’.

તુલસીના હ્રદયના ધબકારા ખૂબ વધી ગયા. સાહેબ ની ઓફિસ સુધી પહોંચતા માંડ કાબુ માં

આવ્યા. એને ડર હતો, શું કામમાં ભૂલ થઈ હતી ? નોકરી રહેશે કે જશે ? તુલસી કામ ખૂબ

સાવચેતીથી કરતી. હોંશિયાર હતી, એમાં શંકાને સ્થાન ન હતું. કિંતુ તેના માં આત્મ વિશ્વાસનો

સદંતર અભાવ હતો. ક્યાંથી લાવે તે આત્મવિશ્વાસ ? મા સિવાય કોઈએ તેને પ્રેમ આપ્યો ન

હતો. નાનો ભાઈ હતો, તે બહેનની લાગણી સમજવામાં અસમર્થ હતો. પિતા પાસે સમય જ ન

હતો.

હા, રોજ રાતના પોતાની દીકરી સૂઈ જાય પછી , વહાલથી તેના મસ્તકે હાથ ફેરવતા. દર્દ વ્યક્ત

કરવામાં અસફળ રહ્યા હતા. દીકરી નું દર્દ જાણતા ,પણ શું કરે ?

ખેર, તુલસી દરવાજે આવીને એકદમ ધીરેથી બોલી, ‘સર, મે આઈ કમ ઈન” ?

તુલસીનો મૃદુ અવાજ સાંભળીને સાહેબ ઉભા થયા, દરવાજા પાસે આવીને બારણું ખોલ્યું.

તુલસી ફાટી આંખે નીરખી રહી.

તુલસીને બોલવાનો મોકો જ ન આપ્યો. ”અરે , તુલસી તારે કારણે આજે આપણી કંપની ને

કરોડોનો ફાયદો થયો છે. તે જે મુદ્દા વિશે વાત કરી હતી તે સહુને પસંદ આવ્યો હતો.’ એ

પ્રમાણે કાર્ય થયું અને પરિણામ સહુની સામે છે.

બોર્ડની મિટિંગમાં ચર્ચા ચાલી. આ વિચાર કોનો છે ? જ્યારે તારું નામ બહાર આવ્યું તો સહુ

ખુશ થઈ ગયા. કંપની ને થયેલા ફાયદા માંથી તને મોટી રકમ આપવામાં આવશે. તારું

બહુમાન થશે. તને મેનેજર પણ કદાચ બનાવાશે. વાટાઘાટ ચાલે છે. સાહેબ તુલસી ઉપર

પ્રસંશાની ઝડી વરસાવી રહ્યા. એમને તુલસી માટે લગાવ હતો પણ તુલસીનું વ્યક્તિત્વ

એવું હતું કે ક્યારેય દર્શાવવાની તક સાંપડી ન હતી. આજે નિર્બંધ બનીને બોલી રહ્યા.

એમનાથી રાંક તુલસીને ‘સલાહ’ આપ્યા વગર ન રહેવાયું. ‘ હવે પૈસા છે તો મુખ પર

પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવી લેજો, તુલસી તારું ભવિષ્ય તને આહવાન દઈ રહ્યા છે ” !





સમુદ્ર ** સ્મશાન

25 09 2021

સમુદ્ર અને સ્મશાન
*******************
નવાઈ લાગશે સમુદ્ર અને સ્મશાન બે વચ્ચે શું સામ્ય છે ?

હા બંનેની રાશિ એક છે.કિંતુ ક માનવ સર્જિત છે બીજું

કુદરતની કૃપા છે.સમુદ્રની વિશાળતા, તેની ભવ્યતા, તેનું

આંખ ઠરે એવું સ્વરૂપ કોને પસંદ ન આવે.

તેને કાંઠે બેઠા હોઈએ તો મન, આંખ અને અંતર ત્રણે પરમ

શાંતિનો અનુભવ પામે. કુદરતપર આફરીન થઈ જાય ,તેની

વિશાળતા જોઈને. ભલે તેનું પાણી ખારું છતા લાગે ન્યારું.

સમુદ્ર ખજાનાથી છલકાતો છતાં સંયમી. હા, ભરતી આવે

ત્યારે સાવચેત રહેવું, બાકી કેટલા જીવ તેમાં આશરો પામે છે

તેની કલ્પના કરવી પણ અશક્ય છે. તેની અંદર કિંમતી ખજાનો

છે.

સમુદ્રની સામે કલાકો સુધી બેસી રહીએ તો પણ થાક નહી લાગે.

તેની વિશાળતા, તેનું સૌંદર્ય આંખને ઉડીને વળગે તેવી છે. તેની

વિશાળતા જોઈને દંગ રહી જવાય. છતાં કેવો ધીર ,ગંભિર.

પૂનમની રાતે આવતી ભરતીની મોજ માણી જો જો ! દિલ ખુશ

થઈ જશે.

એના પેટમાં સમાયેલા અગણિત ખજાનાનું મોલ તો મરજીવા

પણ ન કરી શકે. તેમાં સહેલ કરવાની મજા જેને માની હોય તે

કદી વિસારે ન પાડી શકે. તે શાંત હોય છે. છતાં પોતાની મોજમાં

છે. મોજ કરાવે છે. તેની મસ્તી ભરી અદા માણવી અને નિહાળવી

ગમે છે.સમુદ્ર કિનારે મોટી થઈ છું. તેનું વર્ણન કરતાં થાક નહીં લાગે.

“ઓરો આવ તું આઘો જા પગની પાની પલાળતો જા

ઠંડી હવાની લહેરખી માં દિલના તાર તું છેડતો જા

જો તારો મારો સંગ હોય મિલનનો એ આનંદ હોય

મોજાની એ મસ્તીમાં તું મુજને પલાળ, તું મુજને પલાળ.”

આવી છે સમુદ્રની કહાની.

ચાલો સ્મશાન સાથે મુલાકાત કરાવું. ડરી ગયા ને ?

શું કરું એ શબ્દ નું નામ જ અકળાવનારું છે. કોને ખબર

એવું તે શું છે એ શબ્દમાં કે નામ સાંભળીને પસીનો છૂટી

જાય છે. છતાં હકિકત માનવી પડશે ત્યાં કોઈ ચાલી ને જતું

નથી. રાજા મહારાજાની જેમ ચાર જણાને ખભે નિરાંતે સૂઈ

ને જાય છે. છતાં પણ ‘સ્મશાન’ શબ્દ સાંભળીને લોકો હેરાન

પરેશાન થાય છે.

જરા પલાંઠી વાળીને બેસો અને વિચારો,

શું આ જગ્યા એટલી બધી ખરાબ છે ? તમે ડરો છો એટલે

કે તમે ત્યાં કોઈને વિદાય આપવા ગયા હતા. અગ્નિની

જ્વાળાની લપેટમાં તમે તેનું શરીર જોયું હતું. ઉભા રહો ,

એક પ્રશ્ન પૂછું, જ્યારે આત્મા આ પાર્થિવ શરીરને છોડી જાય

પછી એ અંતિમ સ્થળ છે. તેમાં ગભરાવાનું શું ? શું ઘરમાં રાખી

મૂકશો ? શો-કેસમાં મૂકશો ? જવાબ આપો !

મુસ્કુરાઓ આ એક એવું સ્થળ છે જ્યાં બધાનું જવાનું નિશ્ચિત

છે. જમવા માટે રસોડામાં જઈએ છીએ. ભણવા માટે શાળામાં

અને કમાવા માટે ઓફિસમાં ! તો પછી અંત કાળે અંતિમ સ્થળ

સ્મશાન છે, એમાં ડરવાનું શું?

જન્મ સમયે દવાખાનું અથવા હોસ્પિટલ તો મરણ સમયે સ્મશાન !

સાવ એકને એક બે જેવી વાત છે.એક વાત સમજવા જેવી છે,

જન્મ થયો ત્યારથી મુસાફરી એ દિશામાં શરૂ થઈ ગઈ છે. કોઈ

પણ તેમાં બાકાત નથી. ખૂબ પ્રેમ પૂર્વક વિચારો, જે કહી રહી છું

તેમાં સત્ય છે કે નહીં. માનવ સ્વભાવ જન્મ મળે પછી જીંદગી ની

સાથે એવો ઓતપ્રોત થઈ જાય છે કે તેને માનવામાં નથી આવતું

’કે આ બધું છોડીને જવું પડશે’ ?

કંઈક આવ્યા કંઈક આવશે નામ નિશાન ભૂંસાઈ જાશે

અહં તારું વિઘ્ન કરશે સંયમ દિલમાં ધરતો જા

આ સંસારે જન્મ ધરીને રેતીમાં પગલાં પાડતો જા ” !

સામાન્ય બુદ્ધીથી નિરાંતે બેસીને વિચારજો એ સ્થળ

ભયંકર નથી. જેમ બહારગામ જઈએ ત્યારે “ફાઈવ સ્ટાર

હોટલ કે રિઝોર્ટ્માં રહીએ છીએ તો મૃત્યુ પછી સ્મશાનમાં

જવાનું”. શું કોઈ અન્ય સ્થળ તમારા ખ્યાલમાં છે ?


ReplyForward







ખરેખર

23 09 2021

માનવીનો સાચો મિત્ર કૂતરો છે. વફાદાર મિત્ર કૂતરો છે. હવે ધીમે

ધીમે સમજાવા માંડ્યું છે, તેમાંનું સત્ય. છતાં પણ મને કહેશો ઘરમાં

કૂતરો પાળીશ ? તો મારો જવાબ હંમેશની જેમ ‘ના’ હશે.

કહેવાય છે, ‘જો કોઈ અનાથને પાળીને મોટો કરશો તો વખત

આવે તમને દગો દેશે. કિંતુ કૂતરો પાળશો તો તે ક્યારેય તમને

દગો નહી આપે.’.

કદાચ આજ કારણ હશે ૨૧મી સદીમાં લોકો કૂતરા વધારે પાળે છે.

પેલી નાની ખુશીની વાત કરું . ભગવાને ખૂબ રૂપ આપ્યું હતું.

ભણવામાં પણ હોંશિયાર. કઈ કલામાં તે પારંગત ન હતી એ એક

પ્રશ્ન હતો ?

ખુશી બધાની સાથે પ્રેમથી ભળતી. એને મન કોઈ નાનું કે મોટુ ન

હતું. વર્ગના બાળકો પણ તેની મિત્રતા ઈચ્છતા. તેનો નાનો ભાઈ

તો હમેશા તેની આજુબાજુ આંટા મારતો. ભણવામાં પહેલો નંબર

આવતી. તેના મિત્રો સલાહ લેવા પણ આવતા.

સાતમાં ધોરણમાં આવી. બન્ને ભાઈ અને બહેન પપ્પાની દેખરેખ

નીચે ફટાકડા ફોડતા હતા. ખુશીને અને તેના ભાઈને દિવાળી ખૂબ

ગમતી. ખાવા પીવાની મજા. ફટાકડા તો રોજ ફોડવાના. નવા નવા

કપડાં મમ્મી લાવી આપે, ખુશીનો વટ પડે.

આજે બન્ને જણા ‘કોઠી’ ફોડી રહ્યા હતા. અચાનક આડી પ્રગટી.

ખુશી દોડવા ગઈને ઠેસ વાગી. છાતીથી ઉપરના ભાગ પર દાઝી

ગઈ. દોડીને પપ્પા ડોક્ટર પાસે લઈ ગયા. પણ સખત દાઝી હતી.

મોઢાનો નકશો આખો ફરી ગયો.

જે ખુશીને જોઈ સહુ ખુશ થતા હતા સહુએ તેનાથી મોઢું ફેરવી

લીધું. ભાઈ અને માતા તેમજ પિતા સિવાય આખી દુનિયાએ જાણે

ખુશીથી મુખ મોડ્યું. એના ભાઈને અનહદ દુઃખ થયું. બહેનના મુખ

પર મુસ્કુરાહટ જોવા તે અધિરો થઈ ગયો. બહેન તેને ખૂબ પ્યાર કરતી

તેને થતું ‘હું શું કરું મારી બહેન પાછી ખુશ થાય અને આનંદમાં રહે’.

અચાનક તેને બારણે આવતો ‘ગોટિયો’ યાદ આવ્યો. બંને ભાઈ

બહેનને ગોટિયો ખૂબ ગમતો. પોતાના ભાગની રોટલી તેને પ્યારથી

ખવાડાવી નાચતા. આજે ગોટિયો આવ્યો. તેના ગળે પટ્ટો બાંધ્યો.

ગોટિયાને થયું આજે સરસ ખાવાનું મળશે. નાનકો તેને ખુશીની

નજીક લાવ્યો.

ભલે ગોટિયો ગલીનો કૂતરો હતો. આ બંને ભાઈ બહેન તેની સાથે

હંમેશા ખૂબ મસ્તી કરતાં. તેને માટે બિસ્કિટ લાવતા. તેની સાથે

બોલય્હી પણ રમતા હતા. શાળાએથી અવે ત્યારે ગોટિયો તેમની

રાહ જોઈને ઉભો હોય.

આજે ગોટિયાને લઈ તેનો ભાઈ આવ્યો ત્યારે, ખુશી જમી રહી હતી.

ગોટિયાને બે રોટલી આપી. ગોટિયો ખુશ થઈ ગયો. ખુશીના મુખ

પર ચમક આવી. નાનકા એ ગોટિયાને નવડાવ્યો અને ચોખ્ખો કરી

ખુશી પાસે ગોટિયો પણ સમજી ગયો. આમ પણ એને ખુશી અને

નાનકો ખૂબ ગમતા. પાળેલા કૂતરા જેવી માયા થઈ ગઈ.

ખુશી પ્રેમ પૂર્વક ગોટીયાને શિખવી રહી હતી. મમ્મી અને પપ્પાએ પણ

કોઈ વાંધો ન લીધો. ખુશીની જીંદગીમાં વળાંક આવ્યો. જલ્દી સાજી થઈ

ગઈ. શાળાએ જવા માંડી. ગોટિયાને દરવાન પાસે બેસાડી વર્ગમાં જતી.

સાંજે ઘરે આવતા ગોટિયોને ખુશી નચતા નાચતા, ઘરે આવતા.

ગોટિયાના પ્રેમે ખુશીને ચેતનવંતી બનાવી. મિત્રો સાથ આપે કે ન આપે

એક મુંગા પ્રાણીએ ખુશીની જિંદગીમાં ઉમંગ, આનંદ અને ઉલ્લાસ

ભરી દીધાં. બહેનન ખુશ જોઈ ભાઈને અતિ આનંદ થયો.

મુંગા પ્રાણીનો અપેક્ષા રહિત પ્રેમ. વફાદારી તો તેની જ !





શ્રાદ્ધ ૨૦૨૧

19 09 2021

શ્રદ્ધા વગર કરેલું કોઈ પણ કાર્ય ધાર્યું પરિણામ ન આપી શકે !

વિરહીજનોની યાદ, કાયમ હેરાન પરેશાન કરે. આ શ્રાદ્ધના

દિવસોમાં તો ખાસ.

ભાદરવા સુદ પૂનમથી ભાદરવા વદ અમાસ, શ્રાદ્ધના આ ૧૬ દિવસ.

દરેક વ્યક્તિ આ સોળ દિવસની અંદર પોતાનું પાર્થિવ શરીર ત્યજી

અજાણી યાત્રા પર નિકળી પડે છે. તેમને મારગનો ચીંધનાર મળી

રહે છે. કોણ ? એ પ્રશ્ન અનુત્તર છે.

ગુરુનાનક્ની ખૂબ યાદ આવે. શ્રાદ્ધ દરમ્યાન કોઈ હિંદુ પિતૃઓને

જલ અર્પણ કરતો હતો. જો સ્વર્ગ સુધી પાણી પહોંચે તો મારું ખેતર

બે ગઉ દૂર છે ત્યાં હું પાણી પહોંચાડીશ.

શ્રાદ્ધ એ ભાવના અને શ્રદ્ધાનો વિષય છે. એ દિવસો દરમ્યાન સહુને

યાદ કરી કંઈ સત્કર્મ થાય. કોઈની આંતરડી ઠરાય. કોઈ ભુખ્યાને

અન્ન અપાય. તો આપણને આત્મસંતોષ થાય. જનાર વ્યક્તિ તો

ગયા. નથી તેમનો કોઈ કાગળ કે નથી કોઈ સમાચાર.

માત્ર તેમની સુહાની યાદો યાદ કરવાની. આ સનાતન નિયમ છે. એમાં

કોઈ ફરક પડવાનો નથી. આમાં કોઈ અંધ શ્રદ્ધાને અવકાશ પણ નથી.

ખાલી હાથે આવ્યા હતા, ખાલી જવાના. જો આ દિવસો દરમ્યાન આપણે

” તેરા તુજકો અર્પણ “ની ભાવના સાથે કોઈ સારું આચરણ કરીશું તો

મનને શાતા જરૂર મળશે.

બાકી આપણે પણ એ જ માર્ગે આગળ ધપી રહ્યા છીએ. આજે અંહી

કાલે કહીં ? કોને ખબર ? આ દિવસો દરમ્યાન કોને યાદ કરું અને કોને

ન કરું ? સહુને વંદન. ભાવ ભરી મીઠી મધુરી યાદો દિલમાં જતન પૂર્વક

જાળવી રહી છું.

અંતરમાં યાદોનો ઘુઘવતો સાગર છે

દિલમાં પ્રેમની ગંગા ખળખળ વહે છે

જીવન રાબેતા મુજબ ગુજારી રહ્યું છે

સર્જનહાર તેની કૃપા સદા વરસાવે છે





બાવરી

18 09 2021

કાવ્યા, જાણતી હતી કેયુર તેના પર જાન છિડકે છે. કેયુર હતો પણ કરોડપતિનો

નબીરો. કાવ્યા માટે મોંઘા દાટ ઉપહાર લાવી તેને રિઝવતો. જુવાની ફુટી હોય,

શરીરમાં આવી રહેલા પરિવર્તનની સંવેદના માણતી હોય ત્યારે આવો મિત્ર ખૂબ

ગમે. આટલા બધા ઉપહારોથી નવાજે એટલે ‘જાન છિડકે” છે એવું માનવું સહજ

બની જાય.

કાવ્યા પોતાની જાતને ભાગ્યશાળી માનવા લાગી. આગળ કશું પણ સમજતી

ન હતી. તે સમજવા માટે બુદ્ધિ તેમજ દિમાગ હજુ પરિપક્વ થયા ન હતા. એને

એમ થતું કે ‘રૂપ અને ગુણ’ જોઈ આ ધનવાન મારા પર મરે છે. કિંતુ જેમ ભમરાને

સુગંધી ફૂલ પર બેસવું ગમે ,એવું જ કંઈક આને જાણી શકાય.

છોકરાઓમાં એ સમજ થોડી વહેલી આવે છે. સાથે સાથે બેદરકારી પણ. કેયુર

પણ કંઇ એવો કહી શકાય. જે પણ છોકરી ગમતી તેના બેધડક વખાણ કાવ્યા

સામે કરતો. શરૂ શરૂમાં કાવ્યાને તેની વાત ગાતી. કારણ ઉપહાર મન પસંદ

પામતી.

જ્યારે કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં આવી ત્યારે કાવ્યાને જરા અજુગતું લાગતું હતું.

તે કેયૂરને વિના સંકોચે પૂછી બેઠી, ‘ કેયૂર તું મને ચાહે છે ” ?

કેયૂર તો આવો સીધો સવાલ સાંભલીને ત ત પ પ, થઈ ગયો. શું બોલવું તેનું ભાન

ન રહ્યું. તેનો મિત્ર કેતુલ તેની સામે જોવા લાગ્યો. છેલ્લા કેટલા દિવસોથી કાવ્યા જોઈ

રહી હતી કે કેતુલ અલગ પ્રકારનો છે. જ્યારે પણ કેયૂર ગુંચવાયો હોય ત્યારે કેતૂલ તેની

મદદે આવી જતો. કાવ્યા તેને ખૂબ ગમતી હતી.

કેયૂરને ખાતર કેતૂલ કાંઈ બોલતો નહી. બસ ,કાવ્યાને નિહાળતો . કેતૂલ કેયૂર જેવો

ધનવાન ન હતો પણ દિલનો સાચો અને સંયમી જણાતો. કાવ્યા, કેયૂરનું દિલ વાંચવામાં

નિષ્ફળ નિવડી. માત્ર મિત્ર તરિકે માનતી હતી. હા, આકર્ષક ઉપહાર ઘડીભર માટે તેને

કેયૂરની નજી ખેંચતા. તેનો દિલથી આભાર માનતી. જુવાની દિવાની હોય છે. કોને આવા

સુંદર ઉપહાર ન ગમે ?

કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં ત્રણે જણ આવ્યા. કાવ્યાની વિચાર શક્તિ ખીલતી જતી હતી.

કેયૂર તો એ નો એ અલ્લડ જુવાન જ રહ્યો. એને મન કોલેજમાં ભણતી છોકરીઓ રમકડાંની

ઢિંગલી જેવી હતી. જાણે મોંઘી દાટ વસ્તુઓ જીવનમાં શાંતિ લાવવા માટે પૂરતી ન હોય ?

કાવ્યા ધીરે ધીરે કેતૂલનું નિરિક્ષણ કરી રહી હતી. કેયૂરને બહાને કેતૂલને, કાવ્યાની નજીક

સરવાનો મોકો મળતો.

કાવ્યા માત્ર ઉપહાર પામવા માટે જ કેયૂરની નજીક ન રહેતી. છતાં પણ કેયૂર તે સમજવામાં

નિષ્ફળ નિવડ્યો. કાવ્યાની લાગણી ન દુભાય તેનું કેતૂલ ધ્યાન રાખતો. કાવ્યા, કેતૂલના આ

ગુણને નિરખી રહી. કેતૂલ આદર અને સ્નેહ સહિત તેને મિત્ર માની રહ્યો હતો . કેયૂર બેફિકર,

બિન જીમ્મેદાર અને રંગીલો જુવાન રહ્યો.

કાવ્યા હવે નાદાન રહી ન હતી. બસ થોડા વખતમાં કોલેજકાળ સમાપ્ત થશે. સહુ પોત પોતાનું

કાર્ય ક્ષેત્ર સંભાળવા અલગ થઈ જશે. મિત્રતાનો દોર હવે વિશ્વાસ અને આદર ને તાંતણે બંધાશે.

કેયૂરમાં કાવ્યાને બેમાંથી કાંઇ નજર ન પડ્યું. કેતૂલ તેની આંખોમાં વસી ગયો. પ્યારના અંકુર

હજુ ફૂટ્યા ન હતા.

તે જાણતી હતી. ‘પૂછીને પ્યાર ન થાય’ ! એ તો સહજ છે. પરિક્ષાનું પરિણામ આવી ગયું. બધા

પાસ તો થઈ ગયા. છેલ્લે દિવસે કેતૂલ કહ્યા વગર રહી ન શક્યો, ‘કાવ્યા મારી મિત્રતાને ફાલવા

દેજે ‘!

કાવ્યા, ચોંકી ગઈ. કેતૂલના શબ્દોનો ભાવ ન પારખી શકે તેવી તે નાદાન ન હતી. તેના શબ્દોમાં

રહેલી ઉષ્મા કાવ્યાના હ્રદયને સ્પર્શી ગઈ. કાવ્યા એ ઉત્તર આપવાને બદલે માત્ર આંખ નીચી કરી.

કેયૂર, કાવ્યાને અને બીજી બે છોકરીઓને કહી રહ્યો હતો, ‘ક્યારે મળશું ખબર નથી પણ હોટલ અને

પાર્ટીમાં જવું હશે ત્યારે ફોન કરીશ.’

કાવ્યાને કેયૂરની બેદરકારી પસંદ ન આવી તેને થયું ખોટો સમય બરબાદ કર્યો.

‘આ ધનિકને, ન તો માણસની કિંમત છે ન વ્યક્તિની પહેચાન છે’.

‘શું તે છોકરીઓ સાથે ઘર ઘર રમે છે’ ?

‘ સમય પસાર કરવા માટે તેને મિત્રતા કેળવવી છે’.

જ્યારે કેતૂલ, એનો જ મિત્ર છે પણ આસમાન જમીનનો ફરક છે. કાવ્યાને કેતૂલ સમય મળ્યે ફોન કરતો.

બન્ને જણા સાથે રવીવારને દિવસે ફરવા પણ જતા. ક્યારે પ્રેમના અંકુર ફૂટ્યા અને કેતૂલે એકરાર કર્યો.

‘ કાવ્યા હું તને પહેલાં દિવસથી દિલ દઈ ચૂક્યો હતો. પણ એક બાજુનો પ્રેમ પૂરતો નથી. મારે રાહ જોવી

હતી. શું મારું દિલ વાંચવામાં તું સફળ થઈશ’?

કાવ્યાએ વળતો જવાબ ખૂબ સુંદર આપ્યો. ‘ હા, મને કેયૂર આપતો એ ઉપહાર ગમતા હતા. જ્યારથી

હકિકત આંખ સામે જણાઈ ત્યારથી તને હું બારિકાઈથી નિરખી રહી હતી. મને પૈસાની નહી પ્યારની

અપેક્ષા હતી. જે મને તારામાં જણાઈ’.

આજે લગ્નના દસ વર્ષ પછી પણ તેની સુગંધ મને ‘બાવરી’ બનાવે છે.





જીવનની દિશા બદલી ( ટર્નિંગ પોઈન્ટ)

4 08 2021
આવા સુંદર વિષય ઉપર લખવાનો પ્રસંગ સાંપડ્યો એ આનંદની વાત છે. દરેકના જીવનમાં ક્યારેક
એવી પરિસ્થિતિ આવીને દ્વાર ખખડાવે છે ,જ્યારે માનવી વિચારોના સાગરમાં ડુબકી લગાવી નક્કી
કરે છે, ” આ પાર કે પેલે પાર ” ! જે  ઘડીને સમજુ લોકો વધાવી મક્કમ મને નિર્ણય કરે છે. આવી
સોનેરી તક હાથમાંથી સરી જવા દેવી ન જોઈએ. ઈશ્વર અર્પિત આ જીવનનો કશો તો મતલબ હશે ?
જીવનના આ તબક્કામાં સાચા માર્ગ પર પગલું ભરવામાં કોઈ ભય નથી !
  દરેક વ્યક્તિને  જીવનમાં  કશુંક કરવાની તમન્ના હોય છે. સ્વપના જોવાનો અધિકાર સહુને એક
સરખો હોય છે. પ્રસંગ દ્વારા એ સંદેશો સ્પષ્ટ જણાવે છે, ‘આ એ જ તક છે જેનો તને ઈંતજાર હતો” !
પરિસ્થિતિ, સંજોગ અને અનુકૂળતાના ત્રિભેટા પર આવી ઉભેલી વ્યક્તિને સમજતા વાર નથી
લાગતી કે ‘અંહી જીવનમાં વળાંક” આવશ્યક છે. જો કે બહાના બનાવવા એ મનુષ્યનો સ્વભાવ છે.
આવેલી તકને ઝડપી લેવામાં અને જીવનને પ્રગતિના સોપાન સર કરવામાં ખરી ખુમારી છે.  જીવન
તબક્કઓમાં વહેંચાયેલું છે.
ભોળપણ ભરેલું બાળપણ,
થનગનતું શૈશવ,
સ્વપનોથી ઉભરાતી યુવાની,
ધમધમતી આધેડ વય
આખરે જીવનની યથાર્થતા વિચારતી સંધ્યા !
” લક્ષ્મી ચાંદલો કરવા આવે ત્યારે મ્હોં ધોવા ન જવું”. આ ઉક્તિ માત્ર પૈસા પૂરતી મર્યાદિત નથી.
જીવન જીવવા માટેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. જીવનમાં જ્યારે પણ ફેંસલો કરવાનો હોય ત્યારે તમારે
‘વિવેકબુદ્ધિ’ વાપરવી જરૂરી છે ! એકધારું, ગાડરિયા પ્રવાહ જેવું જીવન, શું માનવ માટે નિર્મિત
છે ?
વિવેકાનંદ, ગાંધી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે આવું વિચાર્યું હોત તો ? જીવનમાં બધા એ પદ
ન પામી શકે, તેથી તો કહેવાય છે, ‘હું માનવી માનવ થાંઉ તો ઘણું’. બસ આ વાક્યએ સલોનીની
ઉંઘ ઉડાડી. એક જીવન જીવવાનું છે . શામાટે એળે જવા દેવું ?
સલોનીએ પતિ લગભગ ૫૫ વર્ષની ઉમરે ગુમાવ્યા. તેના સદમમાંથી નિકળતા દસ વર્ષ લાગ્યા !
એ સમયે તેને ઘણા પ્રતિકુળ અનુભવો થયા. જેણે જીવન ઘડતરમાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો. આજે
યાદ કરે છે ત્યારે ને સઘળાં અંગમાંથી એક લખલખું પસાર થઈ જાય છે. કિંતુ ભૂતકાળની ભુતાવળ
હવે તેને જરા પણ સતાવતી નથી. યાદ આવે તો પતિ સાથેના સુહાના વર્ષો. તે પણ માત્ર મન
બહેલાવવા માટે. એ દસ વર્ષના ગાળામાં ચિંતન કરવાનો સમય મળ્યો. જેણે જીવનને સાચે માર્ગે
વાળવા માટે શક્તિ આપી.
પતિ ગુમાવ્યો એનાથી વધારે કયો આંચકો જીવનને લાગી શકે ? સલોની મક્કમ મનની હતી. તેણે
મન મનાવ્યું બસ હવે જીવન જીવવાની દિશામાં ધરમૂળથી ફેરફાર કરવા આવશ્યક છે. વિચાર કરીને
આગળનું જીવન જીવવા માટે કટિબદ્ધ થઈ.
સલોની લેખન તરફ વળી. ચાંદ કે સિતારાની મેળવવાની ઉંડે ઉંડૅ પણ કોઈ આશા યા અભિલાષા
નથી. માત્ર ‘માનવ’ બનવાનો નમ્ર પ્રયાસ છે. આ જીવન શું છે ? પાણીનો પરપોટો ! ક્યારે ફુટી જશે
અને તેનું અસ્તિત્વ બ્રહ્મમાં વિલિન થઈ જશે. પાણી પર દોરેલી લકીર જેટલું તેનું અસ્તિત્વ છે. જેને
કારણે જીવનમાં જે વળાંક પામી તેનો છૂટથી ઉપયોગ કરી  સાચી દિશામાં કૂચ કરી રહી છે.
એક વસ્તુ પર ધ્યાન જરૂર દોરીશ, જીવનમાં આવેલા વળાંકે કેટલી બધી બાધાઓને લુપ્ત કરી છે.
દરેક વ્યક્તિ કે પરિસ્થિતિને જોવાનો આખો અભિગમ બદલાઈ ગયો છે. હા, સામાન્ય માનવી
હોવાને કારણે ક્યારેક મનને દુઃખ અથવા નિરાશાનો અનુભવ જરૂર થાય !કિંતુ એક જ મિનિટમાં
એ વિચાર ખંખેરી દિલ પર કાબૂ મેળવવાનો પ્રયાસ જારી રાખવાનો. એ વિચાર વધારે દૄઢ કરી રહી
છે.
બહોળું, સુખી અને સમૃદ્ધ કુટુંબ એ સર્જનહારની કૃપા છે. જીવનમાં સુખ અને શાંતિ, ગુફામાં કે
અલગારી બનવાથી નથી પ્રાપ્ત થતાં ? એ તો મળે છે ,અંતરના ઓજસથી. જેની ચાવી સહુની પાસે
છે. જેને કારણે જીવનના હર મુસિબતના તાળાં ખુલી જાય છે. બસ એ ચાવીને વાપરતા આવડે એ
કળા છે. પછી એ ચાવી ભલે સોનાની, ચાંદીની, પિત્તળની કે તાંબાની કેમ ન હોય ? જીવનમાં જ્યારે
‘વળાંક’ આવે છે ત્યારે જીવનની આખી બાજી પલટાઈ જાય છે. જીવનની મહત્વતા સમજાય છે.
તમારો દૃષ્ટિકોણ આખે આખો અલગ નજારો જુએ છે. જીવનમાં મારું, તારું અને સ્વાર્થ ગૌણ બની
જાય છે.
કુદરત સાથે ગાઢ મૈત્રીનો રોમાંચક અનુભવ થાય છે. પ્રકૃતિનું કણ કણ તેમાં છુપાયેલું મધુર સંગિત
કર્ણ પ્રિય બને છે. દૃષ્ટિની મલિનતા, પાવનતામાં બદલાઈ જાય છે. સંસારમાં પડતી બાધાઓ પ્રગતિની
સીડીના પગથિયા ભાસે છે.  નાની નાની વાતો તથ્ય વિનાની લાગે છે. મનોમન સર્જનહારનો આભાર
માનીએ છીએ કે, ‘વણ માગ્યે તેં કેટલું બધું આપ્યું છે, ઉપરથી સત્ય અને અસત્ય વચ્ચેનો ભેદ સમજાવ્યો.’
તારી ઋણી છું. જેના ઈશારા પર સંસારનું ચક્ર ચાલે છે, વસંત અને પાનખર તેની મરજી મુજબ દેખા દે છે.
કોની તાકાત છે કુદરત સામે માથુ ઉંચકવાની ? એ કુદરત જ્યારે જીવનમાં વળાંક આપે ત્યારે એ ઈશારા
ઝિલવા દરેકે પ્રયત્નશિલ રહેવું આવશ્યક છે ! જે હમેશા સાચી દિશા તરફ જ પ્રયાણ આદરે છે. બાકી
હજાર રસ્તા છે જીવતરને વેડફવા માટે !
સલોનીમાં આવેલું આ પરિવર્તન દિલનું અને વિચાર શૈલીનું હતું. માત્ર આંખોથી જોનાર વ્યક્તિને આનો
અંદાઝ  નહી લગાવી શકે ! બહારથી તો તમે હો, એ જ જણાવ. એમાં મિનમેખ થવાનો નથી. તમારો
અંતરાત્મા તમને હમેશા સત્ય જણાવશે. તેની પરવા કરવાની પણ જરૂર નથી. દેખાડો તો બિલકુલ નહી.
આ બધાથી પર થવું એ વિરલા જ કરી શકે. જે હિમત સલોનીએ બતાવી એ પ્રસંશનિય છે. ઉમંગ તો એ
વાતનો છે એ દિશામાં આગળ ને આગળ ધપી રહી છે.
પ્રગતિ કેટલી સાધી એ કહેવાની સલોનીને જરા પણ જરૂર જણાતી નથી. બાકી તેના દિલને સંતોષ છે.
એમાં લેશમાત્ર શંકા નથી. સાહિલ જોડે વિતાવેલાં મધુરા વર્ષોની સોડમ હજુ તેના જીવનમાં પ્રસરી રહી
છે. જેને કારણે જીવનનો બાગ મઘમઘી ઉઠ્યો છે. માયા અને મમતા ઓછા કરવાના સાતત પ્રયત્નોમાં
સલોની ઝૂઝી રહી છે.
સલોની ઝાઝી વાત કરવામાં માનતી નથી. “તમે ન બોલો તમારું વર્તન બોલશે”. એ પ્રમાણે એને નજીકથી
જાણનાર બરાબર સમજે છે. મારું, તારું શું કામનું. હા, જીવન છે જીવવા માટેની આવશ્યક્તાઓ હોવી
જરૂરી છે. સંસાર છોડવો એના કરતા સંસારમાં રહી વિરક્ત બનવાનો પ્રયાસ સતત ચાલુ રાખ્યો છે.
એક સામાન્ય વાત,સલોની બહુ સુંદર રીતે સમજાવે છે. ‘ તમે જે છો તે મનાવવાની કોઈને પણ જરાયે જરૂર
નથી. કારણ સામાન્ય છે ,સામે વાળી વ્યક્તિના મનનો પૂર્વાગ્રહ તમે કાઢી ન શકો. તો શામાટે ખોટો સમય
બરબાદ કરવો’ !
સલોની પોતાની ધુનમાં મસ્ત રહે છે.  જે સાચો રાહ સાંપડ્યો છે તેના પર હળવે હળવે ડગ ભરતી રહી. મુસાફરી
ચાલુ રાખી. એક દિવસ નિયત સ્થળે પહોંચવાની તે નક્કી છે. સલોનીની અંતરની ઈચ્છા આ જગેથી શાંતિ પૂર્વક
જવાની છે. એને ખબર છે, ઈશ્વર તેની આ ઈચ્છાને માન્ય રાખશે !
તારી જો હાક સુણી કોઈ ના આવે તો તું એકલો જાને રે !




સાંભળ તો ખરી ?

18 07 2021

કામમાં ગળાડૂબ પલ્લવીને ફુરસદ ક્યાંથી હોય? સવારનો પહોર હોય ને રીનાનું ટિફિન ભરવાનું.

પતિદેવ માટે ગરમા ગરમ પરાઠા બનાવવાના અને નાના રિંકુને દૂધની બાટલી ભરવાની હોય

ક્યાં લંગોટ ભીનો કર્યો હોય તે બદલવાનો હોય. અઢી વર્ષનો થયો છતાં ન દૂધની બાટલી છોડતો

ન લંગોટ !

રોહિતને પૈસા કમાવની ધુન લાગી હતી. એટલે તો પલ્લવીને કહે,’તું નોકરી નહી કરે તો ચાલશે.

બન્ને બાળકોનું ધ્યાન રાખ. શનીવાર અને રવીવાર રોહિત હમેશા પરિવાર સાથે ગુજારતો. મિત્રો

નામના રાખ્યા હતા. સમય ક્યાંથી લાવે ?

પલ્લવી બાળકોને ખૂબ સારા સંસ્કાર આપી મોટા કરવા માગતી હતી. તેમના બાળપણની હર

પળ માણવા માગતી હતી. રોહિતના મમ્મી અને પપ્પા પણ જરૂર સમયે આવીને ઉભા રહેતા,

પલ્લવીના માતા અને પિતા ગામ હતા તેથી વર્ષમાં એક વાર આવી મહિનો રહીને પાછાં ગામ જતા.

તેમને દીકરી અને જમાઈની જીંદગીમાં જરા પણ માથુ મારવાની ટેવ ન હતી. પલ્લવીના પિતાએ

દીકરીને પલકોં પર બિછાવી હતી. લગ્ન પછી પોતાના પર સંયમ રાખતા.

રીના છઠ્ઠા ધોરણમાં હતી. ભણવામાં કશું કહેવા પણું ન હતું. આજે એને મમ્મી સાથે વાત કરવી હતી.

‘મમ્મી મારે તને કશું કહેવું છે’.

પલ્લવીને સ્વપને પણ ખ્યાલ ન હતો કે આ વાત રીના પોતાના સિવાય કોઈની સાથે ન કરી શકે તેવી

હતી. સવારથી રીનાને ઠીક ન હતું. શાળાએથી આવી અને એકદમ ગભરાયેલી હતી. બાર વર્ષની રીના

ફરીથી મમ્મીને કહી રહી.

‘મમ્મી મારી વાત સાંભળને’.

‘હા બેટા, દૂધ પીલે પછી સાંભળું છું.’

પલ્લવીએ તેની વાત સાંભળવાને બદલે સરસ મજાનું બદામનું દૂધ બનાવી આપ્યું. જે રીનાની કમજોરી

હતી. તબિયત અનુકૂળ ન હતી એટલે રીના બોલ્યા ચાલ્યા વગર પોતાના રુમમાં જતી રહી. પલ્લવી

આદત પ્રમાણે બાઈને રીકુને સોંપી બજારમાં ગઈ. ઘરમાં શાક ખલાસ થઈ ગયા હતા. રાતની રસોઈની

તૈયારી કરવા માટે બેથી ત્રણ વસ્તુ ખૂટતી હતી. સામાન લઈને આવી.

રસોડામાં તૈયારી કરતી હતી. ત્યાં રીંકુ રડ્યો, એટલે તેને સાચવવા ગઈ. ભૂલી જ ગઈ કે આજે સવારથી

રીનાને કાંઈક કહેવું છે. મારી સાથે વાત કરવી છે.

રીના જાણતી હતી, ભાઈલાને મમ્મી જરા પણ રડવા નહી દે. એનું બધું કામ દોડીને કરશે. હા, એ નાનો

હતો, તો શું થઈ ગયું. રીનાને પણ રીંકુ ખૂબ વહાલો હતો. બન્ને વચ્ચે આઠ વર્ષનો ગાળો હતો એટલે રીના

બધું સમજતી. મમ્મીને મદદ પણ કરતી.

ઉંઘમાંથી ઉઠીને એ રૂમની બહાર પણ ન આવી. ઉંઘવાનું તો બહાનું હતું. વાત ખૂબ અગત્યની હતી.

કિંતુ મમ્મી કેમ સમજતી નથી તેનું તેને આશ્ચર્ય થયું. મમ્મીને એમ કે રીનાને ઠીક નથી એટલે સૂઈ ગઈ

છે. રીનાનું ભાવતું બધુ જ બનાવ્યું હતું. રસોઈની બધી તૈયારી થઈ ગઈ.

પપ્પાનો ઓફિસથી આવવાનો સમય થયો. કામ વહેલું પુરું થવાને કારણે પપ્પા રોજ કરતાં કલાક વહેલા

આવ્યા. આવતાની સાથે રીના દોડીને બારણું ખોલે એ રોજનો ક્રમ હતો. આજે એ ક્રમ ટૂટ્યો. રીંકુની

આયાએ દરવાજો ખોલ્યો.

‘ ક્યાં ગઈ મારી વહાલી, વહાલી દીકરી’? રોહિતનો અવાજ સાંભળી એ પહોંચે તે પહેલાં રીના પાસે પહૂંચી

ગઈ.

જ્યારે રોહિતે તેના બારામાં પૂછ્યું ત્યારે દોડીને પલ્લવી તેના રૂમમાં હતી. રૂમનું દૃશ્ય જોઈ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ.

રીના હિબકાં ભરી ભરીને રડતી હતી. પલ્લવી ડઘાઈ ગઈ. રોહિત આવે એ પહેલાં તેને ગળે વળગીને શાંત કરી.

‘બેટા કામની ધમાલમાં અને તારા ભાવતા પાલક પનીરને પરાઠા બનાવવામાં તારી વાત સાંભળવી ભૂલી ગઈ’.

રીના પોક મૂકીને રડતી હતી, ‘નથી ખાવા મારે પાલક પનીર. સવારથી મારે તને કશું કહેવું છે. તારી પાસે

સાંભળવાનો સમય નથી ! આ જો કહીને રીનાએ પોતાના કપડાં પર પડેલા લાલ રંગના ડાઘ બતાવ્યા. ‘

પલ્લવી કાપો તો લોહી ન નિકળે એવી હાલતમાં ખોડાઈ ગઈ !!!!!!!!





‘અંતરની આરસી”

25 06 2021

આ શું માંડ્યું છે ? મને તો સમજ નથી પડતી કે, ઘરમાં આવું ત્યારે રોજ એની એ જ રામાયણ ?

” મમ્મી , તેં મારા લગ્ન શામાટે કરાવ્યા” ?

‘બેટા, તારી પસંદગીની છોકરી હતી’!

માથુ ખંજવાળતા, ‘હા, એ વાત તારી સાચી છે’.

‘સોનલ, તેં મને નહોતું કહ્યં કે, લગ્ન પછી આપણે મમ્મી અને પપ્પાની સાથે રહીશું’.

‘હા’ !

‘તો પછી આ શું ચાલે છે’?

‘કોના ?’ એ વાત ચોખ્ખી કરી ન હતી ‘.

હવે ચમકવાનો વારો શીલ નો આવ્યો.

સોનલના પ્રેમમાં ભાન ભૂલેલા શીલને આવો વિચાર કેવી રીતે આવે. શીલના મમ્મી ખૂબ સાલસ હતા. પિતાજી તેમના કામમાં ડૂબેલા હોય. સોનલને કોને ખબર કેમ શીલ ઉપર માલિકી હક જમાવવો હતો. શીલ કાંઇ તેના પપ્પાની જાગિર ન હતી !

શીલે હવે દિમાગ ઠંડુ રાખી ગુંચવાયેલું કોકડું કેમ ઉકેલવું તેના વિચારમાં ખોવાયેલો રહેતો હતો. શીલને ખબર હતી તેના પિતાજી ખૂબ હોંશિયાર છે. એક રવીવારે સોનલ તેના મમ્મી અને પપ્પા સાથે લોનાવાલા ગઈ હતી. આ તકનો લાભ લઈ શીલે પપ્પાજી સાથે શાંતિથી વેચાર કરવાનું વિચાર્યું. સવારે ચા અને નાસ્તો કરી બન્ને જણા વાતે વળગ્યા. દર રવીવારે શીલના મમ્મી સવારના બે કલાક આશ્રમમાં જતા. વિદ્વાન સ્વામીજીનું પ્રવચન સાંભળે અને આશ્રમમાં કામકાજમાં સહાય આપે.

પિતાજી આજે તમારી સાથે જરા વાત કરવી છે.

‘બોલ બેટા’.

પપ્પા, સોનલે આવી વાત કરી, તમે કહો હવે કેવી રીતે તેને સમજાવું”?

પપ્પા હસવા લાગ્યા, ‘બેટા પ્રેમ કર્યો ત્યારે મને પૂછ્યું હતું ? હવે કેમ આમાંથી નિકળવાનો માર્ગ નથી શોધતો?’

‘પપ્પા, તમે મારી મશ્કરી ન કરો’.

જો, સાંભળ થોડો વખત તું અને સોનલ બીજે ગામ જુદા રહેવા જાવ. તારા એકલાના પગારમાં ઘર ચલાવવા તેને મજબૂર કરજે. ન ચાલે તો કહેવાનું ,’જા તારા પપ્પા પાસેથી પૈસા લઈ આવ’. ત્યાં તેને આદરપૂર્વક સહારો નહી મળે એટલે તને કહેશે,’જા, તારા પપ્પાને કહે આપે’.

‘તું ટસનો મસ થતો નહી. આપણે પપ્પા અને મમ્મીથી દૂર થઈ ગયા છીએ. હવે હું પૈસા નહી માગું’.

જરા છ થી બાર મહિના સંભાળી લેજે. આપોઆપ ઠેકાણે આવી જશે. સોનલના ભાઈ અને ભાભી ઘરમાં છે. તેની ભાભી સોનલની શાન ઠેકાણે લાવશે. તે ખૂબ સંસ્કારી છે. પોતાના ઘરમાં શાંતિથી સમાણી છે. બસ આનાથી વધારેની શીલને જરૂર ન હતી.

સોનલ પાછી આવી. ફરીથી જ્યારે સ્વર્ગ જેવા વાતાવરણમાં સોનલે દખલ દીધી ત્યારે શીલે કહ્યું આપણે જુદા રહેવા જઈએ. ઘરનું વાતાવરણ કલુષિત થાય તે મને પસંદ નથી. સોનલને તો ભાવતું તું ને વૈદે કીધું, જેવા હાલ થયા.

શીલને નોકરી પર બદલી મળી ગઈ. સોનલની ખુશીનો પાર ન હતો. શીલના મમ્મીએ સોનલને મનગમતું બધું અપાવ્યું અને સરસ રીતે ઘર ગોઠવવામાં મદદ કરી. શરુ શરુમાં સોનલને ખૂબ આનંદ આવ્યો. મન ગમતું કરતી. પરણ્યાને લાંબો સમય થયો ન હતો એટલે બાળક ન હતું. નવા શહેરમાં નોકરી મળતા વાર લાગે તે સમજતી હતી. બેફામ ખરીદી કરતી. પછી જ્યારે બીલ આપવાનો સમય આવે ત્યારે ઘરમાં થતું, ‘મહાભારત’.

મમ્મી અને પપ્પાની સાથે હતા ત્યારે ઘરખર્ચની કોઈ જવાબદારી ન હતી. ન વિજળીનું બીલ આવે કે ન ભાડાની ચિંતા.  ટેલિફોનનું બિલ. દર મહિને કરિયાણું ખરીદવાનું, દુધવાળો, છાપાવાળો આમ યાદી લાંબી ને લાંબી થતી. છ મહિનામાં તો ત્રાહિમામ પોકારી ગઈ. કયા મોઢે કહે કે મમ્મીને પપ્પાના રાજમાં જલસા હતા.   

સોનલના મમ્મીને ત્યાં દીકરા અને વહુનું સામ્રાજ્ય હતું.  એના પિતા નિવૃત્ત જીંદગી ગાળતા હતા. મમ્મી, વહુને ઘરકામમા મદદ કરતી હતી.  એકલા રહેતાં સોનલને ખબર પડી ગઈ,’ કેટલી વીસે સો થાય છે’. પિયર જઈ રોદણાં રડવાનો કોઈ અર્થ ન હતો. ભાભી પાસે માન સાચવવાનું હતું.

શીલ બધું જોતો હતો. સોનલને ખૂબ ચાહતો હતો. પણ તેની સાન ઠેકાણે લાવવાની તાતી જરુર હતી. સોનલ બોલતી નહી પણ આડકતરી રીતે બતાવતી ખરી.  તેના પ્પા નિવૃત્ત જીવન ગાળતા હતા. ક્યા મોઢે ત્યાં પૈસા માગવા જાય ?  શીલને કહ્યું તો કહે, ‘હવે કયે મોઢે હું પપ્પા પાસે પૈસા માગવા જાંઉ’?

સોનલની હાલત ,’સાપે છછુંદર ગળ્યા’ જેવી હતી.  શીલને કયે મોઢે કશી પણ ફરિયાદ કરે. પિયરમાં તો હવે જવું પણ ગમતું નહી. શીલના માતા અને પિતા પ્યાર આપતા હતા ત્યારે બહેનબાને જોર ચડ્યું હતું. હવે શું બોલે ?

અધુરામાં પુરું સોનલ મા બનવાની તૈયારીમાં હતી. રોજ સવારે ઉલ્ટી થતી. નબળાઈ પુષ્કળ લાગતી. શીલ પોતાનાથી બનતી બધી મદદ કરતો. શીલના મમ્મી અને પપ્પા  આવા શુભ સમાચાર જાણી ખૂબ ખુશ હતા. સોનલની તબિયત નરમ ગરમ રહેતી હતી જેને કારણે મમ્મી અને પપ્પા મળવા આવ્યા. ઘરની હાલત જોઈ તેમને દુઃખ થયું. સોનલથી કામકાજ થતું નહી. પૈસાની તંગી તેમની નજરથી છુપી ન રહી શકી.

મમ્મીથી રહેવાયું નહી, ‘સોનલ બેટા, આવા સમયે સાથે રહેવા આવો, તમારી તબિયત સચવાશે. હું તમારું મનગમતું બનાવીને ખવડાવીશ’. હજુ મમ્મી વાક્ય પુરું કરે તે પહેલા ઉઠીને સોનલ સાસુમાને ગળે વળગી પડી !





કલમ, પૈસો અને બંદૂક

23 06 2021

+

કલમ, પૈસો અને બંદૂકના બનેલા ત્રિકોણની ગાથા જણાવું. ત્રણેમાં કોઈ સામ્ય ખરું ?

ત્રણે જીવનની જરૂરિયાત ખરી ?

આ ત્રિકોણની એક પણ લીટી સરખી નથી. તેના ત્રણે ખૂણાનો સરવાળૉ ૧૮૦  થતો

નથી. જબરદસ્તીથી ત્રણે એક બીજાને અડી ત્રિકોણ રચે છે ! જો કે ત્રણેના સમાગમથી

ત્રિકોણ બનાવવો જરૂરી નથી. ત્રણે પોત પોતાની રીતે સાચા છે, જીવનમાં ખૂબ અગત્યનું

સ્થાન ધરાવે છે. તે ત્રણેની આગવી પ્રતિભા છે. ત્રણે એકબીજાના પૂરક નથી.  ત્રણેનું સહ

અસ્તિત્વ જરૂરી નથી. ભાગ્યે જ, ત્રણે સાથે હોય ત્યારે અળગા તરી આવે. પોત પોતાની

જગ્યાએ અચલ છે.

જો  કોઈ અળવિતરાના હાથમાં આવી પડે તો ભયંકર પરિસ્થિતિની સંભાવના ખરી.

યોગ્ય વ્યક્તિના હાથમાં ત્રણે, જો ભૂલે ચૂકે સાથે જણાય તો આ દુનિયનો ઉદ્ધાર થઈ

જાય.

ચાલો તો હવે એક પછી એક ત્રણેની ઉલટ તપાસ લઈએ. ‘કલમ’ એ, એવી શક્તિ છે

કે જે સર્જન અને વિનાશ બન્ને નોતરી શકે છે. કલમ એકલી સ્યાહી વિના નકામી !

કલમ અને સ્યાહી બન્ને હાજર હોય પણ તેના વાપરનારની કુશળતા ન હોય તો ધાર્યું

પરિણામ ન લાવી શકે ! કલમના પ્રકાર અનેક .દરેકની પ્રકૃતિ ભિન્ન. કિંતુ પરિણામ

‘એક’ ! દિમાગમાં ચાલતા વિચારોનું તુમુલ યુદ્ધ અક્ષરસઃ કાગળ પર ઉતારે. પછી તે

કઈ કલમથી લખાયા છે તેનું કોઈ મૂલ્ય નથી ! શું લખાયું છે તે અગત્યનું છે.

લખનાર વ્યક્તિનું ચિત્રણ કરવામાં કલમ કામયાબ પૂરવાર થાય છે. જ્ઞાની પુરુષ યા

સ્ત્રીની કલમથી લખાયેલું સદીઓ સુધી ચિરંજીવ રહે છે. બિભત્સનું ચિતરણ કરનારની

કલમમાંથી દુર્ગંધ પ્રસરી ઉઠે છે. વિચારીને લખાયેલું કાળજામાં સોંસરવું ઉતરી જાય છે.

હવે આમાં કલમનો શો વાંક ? કલમ તેને વાપરનારનું આબેહૂબ ચિત્રણ કરવામાં કામયાબ

બને છે !

કલમની કમાલ તો તેના વાપરનાર પર નિર્ભર છે ! જો કલમનો ઉપયોગ સાચી રીતે કરતા

આવડે તો જીંદગીમાં તરી જવાય.  કલમનો કસબી, કલમ દ્વારા એવું સર્જન કરી શકે છે કે

તેને માટે શબ્દો ઓછા પડે. કલમ કિમત કારીગરી દ્વારા અંકાય છે.  પછી એ ૫ રૂપિયાની

બોલ પેન હોય કે ૫૦૦ રૂપિયાની પારકર પેન .

પૈસો મારો પરમેશ્વર . પૈસાની તો વાત જ કરવી નકામી છે. કાણા વગર ચાલે નહીને કાણો

મારી આંખે નહી. યેન કેન પ્રકારેણ પૈસો કમાવો એ જાણે આજની યુગની આદત છે. પૈસાના

અનેક પ્રકાર છે. પરસેવાનો પૈસો આરામની ઉંઘ આપે છે. તફડાવેલો પૈસો ઉંઘને સો જોજન

દૂર ધકેલે છે. બેઈમાનીનો પૈસો અડધી રાતે ઉંઘમાં પણ ચેન પડવા દેતો ન્થી.

જીવનમાં પૈસો અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. કહેવાય છે કે ,આજના જમાનામાં પૈસા વગરના

માનવીની કોઈ કિંમત નથી ! જો કે આની સાથે હું ક્યારેય સહમત થઈ નથી. વ્યક્તિ તેના

ગુણ અને વ્યવહારથી પંકાય છે. હા, પૈસાની આવશ્યકતા નકારી શકાય નહી. લક્ષમી જીવન

વ્યવહાર માટે જરૂરી છે. પૈસો જ સર્વે સર્વા છે એ વાત મારે ગળે ઉતરતી નથી.

ભારત દેશ ભ્રષ્ટાચાર માટે વિશ્વભરમાં પંકાયો છે. એ પૈસાના પૂજારીઓએ દેશનું નિકંદન કાઢવા

માટે પાછું વળીને જોયું નથી. તેઓ સહુ ભીંત ભૂલે છે. પેલો ઉપરવાળો છે ને સાથે કશું લઈ જવા

દેતો નથી. એવી કોઈ બેંક નથી ત્યાં પૈસા જમા કરાવી શકાય. આ સનાતન સત્ય મારા અને તમારા

જેવા લોકો સમજે છે. પૈસાના લાલચુ એ લોકો સમજતા નથી.

ઉંઘતાને જગાડાય, જાગતાને કેવી રીતે જગાડાય ? આ વિષય પર કંઈ પણ લખવું યા અભિપ્રાય

આપવો એટલે,’હાથના કંગનને આરસી’ જેવા હાલ છે.

ચાલો તો અંતે મળીશું આજના યુગનું ભયંકર બેજાન પ્રાણી, ‘બંદુક’. ભલે એ બેજાન છે પણ ખુલ્લે

આમ નિર્દોષ લોકોના પ્રાણ હરે છે. સરહદ પર દેશની રક્ષા કાજે જીવન ન્યોછાવર કરનારના હાથમાં

શોભે. સવારના પહોરમાં સમાચાર સંભળાય અને દિલમાં દર્દ થાય. બંદુક રાખવા ભલે લાઈસન્સ ની

જરૂર હોય પણ કેવી વ્યક્તિઓના હાથમાં આવે છે અને કેટલાય નિર્દોષ દરરોજ પોતાનો કિમતી જાન

ગુમાવે છે.

બંદુક ક્યારે કોના હાથમાં હોવી જરૂરી છે તેનો કોઈને અંદાજ નથી. સરહદ પર દેશની રક્ષા કરતો જવાન

બંદૂકનો ઉપયોગ કરે છે. દુશ્મનોની કત્લ કરે છે. દેશની સરહદની રક્ષા કરે છે. એના હાથમાં બંદૂક ઘરેણાં

કરતા વધારે મૂલ્યવાન જણાય છે. જે જરૂરી છે. જેનો ઉપયોગ એકદમ સાચો છે.

એ જ બંદૂકની ગોળીથી નિર્દોષોની હત્યા કરવી.  કોઈ દુકાનની ખુલ્લે આમ લુંટ ચલાવવી. પૈસા માટે

બેંકમા કામ કરતી વ્યક્તિને મારી નાખવી શું યોગ્ય છે ? ઠંડૅ કલેજે બેસીને વિચાર કરજો. સાચું શું

અને ખોટું શું, અંતરાત્મા જવાબ આપશે.

કોઈ સ્ત્રીની લાજ લુંટવી, અદાવત હોય એવીવ્યક્તિની સાથે નિર્દોષોની હત્યા કરવી. એ બંદૂકનો

એકદમ ખોટો ઉપયોગ છે. ટી. વી. ચલાવો અને જુઓ સમાચારમાં શું સાંભળવા મળે છે ?

ઈંદ્રિય, મન અને બુદ્ધિનું સમન્વય જીંદગીને સાચા માર્ગ પર ચલાવે છે.

કલમ, પૈસો અને બંદૂક કંઈક એવા જ છે. ઈંદ્રિય દ્વારા કલમથી ઉત્તમ સર્જન, મન દ્વારા પૈસો કમાવવાથી

માંડી વાપરવાની સદબુદ્ધિ અને બુદ્ધિ દ્વારા બંદૂક ક્યાં વાપરવી, ક્યારે વાપરવી તેનો નિર્ણય. જો આ સમાગમ

સાચો હોય તો ત્રણે માનવીના જીવનને સરળ અને સહજ બનાવે છે.

સમાજમાં શાંતિ અને સુમેળનું વાતાવરણ સર્જાય છે.

કુદરતે માનવીને વિવેક બુદ્ધિ આપી છે. તેનો સદઉપયોગ કે દૂર ઉપયોગ તેના હાથમાં છે. સંજોગ અને વિકૃત

પ્રકૃતિતેને ગેરેમાર્ગે દોરે છે !





જાગ્યા ત્યાંથી સવાર !

15 06 2021

જુનું યાદ કરી શું ફાયદો ? ગયો સમય પાછો ન આવે !

*

દબાવીને ખાધા પછી પસ્તાવો નકામો ! પરિણામ ભોગવો !

*

બાળપણ મસ્તી તોફાનમાં ગુમાવ્યું ! હવે કરો પસ્તાવો !

*

જીવનમાં શોખ કેળવ્યા હશે તો, વૃદ્ધાવસ્થા આરામથી ગુજરશે

*

પ્રસિદ્ધિ પામવા ‘યેન કેન પ્રકારેણ’ની રીત ન અપનાવો

*

વાત મુદ્દાસર ગોઠવીને કહો ! એલફેલ બોલવાનો શું અર્થ ?

*

નજર નીચી વિચાર ઉંચા ! નહી તો પગ મોચવાય !

*

દેખાદેખીમાં સમય વેડફ્યો ! હવે જાગ્યા, શું પામ્યા ?

*

જુવાની દીવાની ગઈ, છુપાયેલી ‘કલા’ વિકસાવાની તક સાંપડી !

*

બાળકો પરણીને સ્થાયી થઈ ગયા, હવે મંજીરા વગાડો યા પ્રવૃત્ત બનો !

*

હવે તો જાગો, સરજનહારને સમરો, કોઈનું ભલું કરો, સમયનો સદ ઉપયોગ કરો

*

ખાલી આવ્યા ખાલી જવાના, જવાનું ભાથુ બાંધો, સતકર્મોની શુભ  શરૂઆત

*

કોઈ બે શબ્દ કહે સાંભળી લો, ગોબો તો નથી પડ્યોને ?

*

મોડું થાય તે પહેલાં ચેતજો ! ઉત્તિષ્ઠઃ  જાગ્રતઃ

*