છૂટાછેડા**Tied together

1 02 2021

લાખો રૂપિયાનો ધુમાડો કરી સાહિલ ,સ્નેહાને પરણી ઘરે લાવ્યો. બન્ને વચ્ચે કોલેજના પહેલાં

વર્ષથી પ્રેમ પાંગર્યો હતો. અધુરામાં પુરું બન્ને એક બીજાને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા. રંગે ચંગે લગ્ન

લેવાયાં. રૂમઝુમ કરતી સ્નેહા સાસરે આવી. નવી વહુ નવ દિવસ. સાહિલ એકનો એક દીકરો હતો

સ્નેહાને એક ભાઈ હતો જે મુંબઈ રહેતો.

લાખો રૂપિયાના ખર્ચે થયેલાં લગ્ન શું એક છૂટાછેડાના કાગળ દ્વારા ખત્મ થઈ ગયા? હસવું આવે

એવી વાત છે. ના, પણ આ હકિકત છે. ૨૧મી સદી નો અભિશાપ છે ! વિચારો એમાં ફાયદો કોને

થાય છે?

“પેલા કાળા કોટવાળા ને ” ?

એમાં તો બંને પક્ષ સંમત થશે ! છતાં પણ લોકો આડૅ ધડ છૂટાછેડા લઈ “શાંતિની’ જીંદગી જીવે છે.

આનું મુખ્ય કારણ સહન શક્તિનો અભાવ . ‘હું’ ને અગણિત મહત્વતા આપવી. હકિકતથી આંખ-

મિંચામણા કરવા. બસ હવે આગળ વાંચો અને વિચારો !

સ્નેહા જ્યારે પણ ભાઈને ત્યાં જાય ત્યારે, ભાભીની ઘર સજાવટની કળા જોઈ છક થઈ જતી.

તેને પણ થતું, કે તે પણ પોતાનું ઘર મરજી મુજબ સજાવે !.

સાહિલે પપ્પાનો પ્યાર જોયો જ નહતો. બે વર્ષનો થયો ત્યારે વિમાન અકસ્માતમાં પપ્પા ગુમાવ્યા

હતા. સ્નેહા સાથે લગ્ન પહેલાં સમજૂતિ થઈ હતી,’મમ્મી સાથે રહેશે’ ! સ્નેહાએ ત્યારે તો હરખાઈને

હા પાડી. નોકરી કરીને ઘરે આવે તો તૈયાર ભાણું કોને ન ગમે? આમ ગાડું બરાબર ચાલતું. હવે તો એક

દીકરીની મા બની. સાહિલના મમ્મી, શકુબેન ખૂબ લાગણિશીલ હતાં. બધી રીતે સ્નેહાને અનુકૂળ રહેતાં.

કોને ખબર કેમ હવે સ્નેહાને મમ્મી આંખના કણાંની જેમ ખુંચવા લાગ્યા. એમાં પાછી સ્નેહાના મમ્મીની

ચડામણી.

સાહિલને કાન ભંભેરવાનો પ્રયત્ન ચાલુ કર્યો. શરૂઆતમાં સાહિલ વાત ઉડાવતો. જ્યારે ટક ટક ખૂબ

વધી ગઈ, ત્યારે સ્નેહાને સાફ શબ્દોમાં કહી દીધું, “હું મારી મમ્મીને નહી છોડું’ ! સ્નેહાએ છેલો પાસો ફેંક્યો

‘તો હું તને છૂટાછેડા આપીશ”. સાહિલે પોતાનો સ્પષ્ટ જવાબ સંભળાવી દીધો.

‘જેવી તારી મરજી’. વાત વણસી ગઈ સ્નેહા છૂટાછેડા લઈ સલોનીને લઈ નિકળી ગઈ. દીકરી નાની હોવાને

કારણે માને મળી. સાહિલ ભાંગી પડ્યો પણ ખોટી દાદાગીરી ચલાવવા એકનો બે ન થયો. ફરી લગ્ન કરવાનો

વિચાર સુદ્ધાં ન કર્યો.

અહં,જ્યારે જીવનની ગાડીનો ડ્રાઈવર બને છે ત્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિ વિજ્ઞાનમય કોષનો ઉપયોગ કરતું નથી.

જે દરેક વ્યક્તિમાં હોય છે. સાહિલ પોતાની પરિસ્થિતિથી વાકેફ હતો. જે માએ, તેને અનાથ આશ્રમમાંથી

ઉગારી આ સ્થિતિએ પહોંચાડ્યો હતો, એ મા તેને માટે ભગવાન કરતાં પણ વધારે પ્યારી હતી. સ્નેહાને આ

વાતની જાણ ન હતી. હોત તો પણ તેના બધિર કાન સાહિલની કોઈ પણ વાત સાંભળવા તૈયાર ન હતા.

આ બાજુ સ્નેહા, દીકરીના લાલન પાલનમાં વ્યસ્ત થઈ ગઈ. પોતાની નોકરી ખૂબ સુંદર હતી. દીકરીની ઉંમર

વધતાં વાર ન લાગી. સલોની સમજુ હતી. મમ્મી અને પપ્પાનો અઢળક પ્યાર પામતી. તેણે મનમાં નિર્ધાર

કર્યો.. દાદીનો સહકાર મેળવી બીડું ઝડપ્યું. દાદીનો સાથ મળ્યો. શકુ બહેનને સ્નેહા વિષે કોઈ ફરિયદ ન

હતી, તે જાણતા હતાં કે દીકરો તેમને નહી છોડે.

સલોનીએ જીદ પકડી,”પપ્પા અને મમ્મી તમે બન્ને એ શામાટે બીજાં લગ્ન ન કર્યા’?

મને ખબર છે,’ જેમ તમને બન્નેને હું વહાલી છું, એમ તમે પણ એકબીજાને હજુ ભૂલ્યાં નથી’.

સ્નેહા અને સાહિલ પૂતળાંની જેમ સલોનીની વાત સાંભળી રહ્યા. આટલા બધા વર્ષોના વિયોગ પછી સ્નેહાને પોતાની

ભૂલ સમજાઈ હતી. અહં આડૅ આવતો હતો. દીકરીને બહુ શ્રમ લેવો ન પડ્યો. તેનું મુખ્ય કારણ હતું શકુ બહેનનો પુત્ર

પ્રેમ. સલોની સમજદાર હતી. દાદીની આંખનો તારો. દાદીનો પ્રેમ અને તેમાં રહેલો સચ્ચાઈનો રણકો તેને સ્પર્શી ગયા

હતાં. માતાનો વાંક તેને સ્પષ્ટ જણાતો હતો. સ્નેહા, સાહિલને ભૂલી શકી ન હતી.

સલોની એ માતાને સચ્ચાઈનું દર્શન કરાવ્યું. સ્નેહાને પોતાનિ જાત ઉપર તિરસ્કાર છૂટ્યો. શકુ બહેનની મહાનતાને

મનોમન વંદી રહી. નિખાલસ પણે પોતાની અક્ષમ્ય ભૂલની ,ક્ષમા આપવા માટે કરગરી. શકુ બહેનનું તો હ્રદય સાગર

સમાન વિશાળ અને નિર્મળ હતું. તેમણે સ્નેહાને ગળે વળગાડી અને સાહિલને પ્રેમથી સમજાવ્યો.

મા, દીકરી અને પત્નીના પ્રયત્નો સફળ રહ્યા. સ્નેહાને દિલમાં સમાવી. આખરે સ્નેહા તેનો પ્રથમ પ્યાર હતો. પ્રથમ પ્યારની

ખુશ્બુ જેણે અનુભવી હોય તે સહુ વાકેફ છે કે એ ક્યારેય પોતાની મહેક વિસરતી નથી.

છૂટાછેડા, પાછાં ક્યારે બંધાઈ ગયા તેની ખબર પણ ન પડી. શકુ બહેનને હૈયે ટાઢક થઈ,” હાશ, હવે મારા પ્રાણ ગતે જશે ‘ !





૩૦, જાન્યુઆરી ૨૦૨૧

29 01 2021

આપણા રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની પુણ્ય તિથિ પર. **

બાપુ તમને અંતરથી પ્રણામ

તમારા ગાઉં સદા ગુણગાન

************

“હું, મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, આજે સહુ ભારતવાસી સમક્ષ સત્ય બયાન આપીશ” !

ભલે તમે મને આદર આપો છો, શું હું એને માટે યોગ્ય છું, ખરો ?

તમે મારી ‘સત્યના પ્રયોગો’ વાંચી હશે? અસત્ય મને પસંદ નથી. ભારતની આઝાદી પછી

ટુંક સમયમાં જ હું મૃત્ય ને ભેટ્યો. મારા દિલના ભાવ પ્રગટ કરવાની તક મને મળી જ નહી !

સહુ પ્રથમ તો આ કોંગ્રેસ બરખાસ્ત કરવાની હતી.

સરદાર, તારી વિરૂદ્ધમાં જવાહરને મત આપ્યો એ બદલ ‘હું’ અખિલ ભારતનો ગુનેગાર છું.

સારું થયું ‘ગોડસે એ મને ગોળી મારી ! પણ એ ભૂલ સુધારાવાની કોઈને મતિ સુઝી નહી !

જવાહર, આવું મહોરું પહેરીને મને છેતરી ગયો. હજુ પણ મરે ગળે નથી ઉતરતું..

એની દીકરીએ મારી અટક ચોરીને ભારતની પ્રજાને કેટલો મોટો દગો કર્યો !

હિંસાનો હું વિરોધી હતો. જોવા જઈએ તો લાખો લોકોની હિંસા થઈ હતી.

મારા વહાલાં ભારતિય ઘરબાર વગરના થયા. સામાન્ય પ્રજા ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠી હતી..

ભલે આખી દુનિયા મને પૂજે, મારા વિચારોનું સન્માન કરે !

શું હું ખરેખર એ આદરને કાબિલ છું ?

મારા દેશની પ્રજાને હું ખૂબ પ્રેમ કરું છું.

મારા આ અક્ષમ્ય ગુના બદલ મારા દેશના પ્રિય પ્રજાજનો મને ક્ષમા આપશે !.

શું આપણે આઝાદી લોહી વહેવડાવ્યા વગર મેળવી હતી ?

એમાં અર્ધ સત્ય છે, ગણવા બેસીશું તો આંકડા ઓછા પડશે એટલાં જુવાનો અને બુઝર્ગોએ જાન ગુમાવ્યા છે.

આઝાદીની લડતમાં સ્ત્રીઓએ પણ અત્યાચાર સહન કર્યા છે. .

બસ, આજે મને કહેવા દો, મારા વહાલાં ભારતિય પ્રજાજનો મારી ભૂલ કબૂલ કરું છું.

“જવાહર કથીર” નિકળ્યો તેનો ખૂબ અફસોસ છે !

સરદારના હાથમાં લગામ હોત તો આજે ભારતની શિકલ કંઇ ઔર હોત.!

જો કે મને નરેન્દ્ર મોદી પર વિશ્વાસ બેઠો છે, આશા રાખું છું તમે એને સાથ અને સહકાર આપશો..

અરે, આ મેં શું સાંભળ્યું, “મારો ખેડૂત” આટલો પરેશાન ? ખેતી પ્રધાન મારા ભારતની આ દશા ?

જય હિંદ

ભારત માતાની જય





૨૬મી જાન્યુઆરી, ૨૦૨૧

25 01 2021

જગમાં છે એક સુંદર નામ

મુજને પ્યારું હિંદુસ્તાન

આપણા દેશનો ૭૨ મો પ્રજાસત્તાક દિવસ. સહુ ભારતવાસીઓને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન.

આજના કઠિન કાળમાં આપણે સહુ સાથે રહી ભારતના ઉત્થાનમાં પોતાનો સાથ અને

સહકાર આપીએ. મિત્રો જેમ સારા દિવસો કાયમ ટકતા નથી તેમ આ પણ જતા રહેશે.

આપણે સહુ સાથે હોઈએ તે જ મહત્વનું છે.

ભારત માતાની જય

મારા પ્રાણથી પ્યારો મારો દેશ/

જય હિંદ

મિત્રો સાંભળો વ્યથા

૨૦૦૧ ની ૨૬ ,જાન્યઆરીએ થયેલો એ ધરતીકંપ કેમ ભુલાય?

જેમણે જાન ખોયા તેમને શ્રદ્ધાંજલી. જેઓ હયાત છે અને સદમામા

હોય તેમને સર્જનહાર શક્તિ આપે. એવી પ્રાર્થના.

===========





સાંભળે છે ને ?

3 01 2021

આજે સવારથી બેચેન હતી. વિરહની વેદનાની જ્વાળા શાંત થઈ ગઈ હતી. ભારેલો અગ્નિ ક્યારેક સ્મૃતિમાં ફરી વળતો અને સમસ્ત અસ્તિત્વને દઝાડતો. કલાકો સુધી એની તડપન રહેતી. ઘણિવાર તો અડધી રાતના ઉઠીને કડકડતી ઠંડીમાં પણ ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરતી. દાંતની કડકડાટી બોલતી પણ ગણકાર્યા વગર કાર્ય પુરું કરતી.

ખૂબ સંયમ ધરાવું છું. આખરે પામર માનવી છું . મારી ધીરજની ચરમ સિમા આવી પહોંચે ત્યારે સંયમનો બંધ કડડ ભૂસ કરીને જમીનદોસ્ત થઈ જાય છે. પ્રતિક્રિયા નિહાળનારને સામાન્ય લાગે પણ અંતર ચૂરેચૂરા થઈને દસે દિશામાં ફેલાઈ જાય છે.

જાત ઉપર કાબૂ મેળવી લીધો. લાંબા શ્વાસ લેવાના ચાલુ કર્યા. મન શાંત અને નિર્મળ થઈ ગયું. શ્રીજી બાવાના લાખ લાખ શુક્રિયા મદદે ધાયા અને સંભાળી લીધી.

મારી દીકરી ક્યારની બારણા ઠોકી રહી હતી.

‘મમ્મી ઓ મમ્મી’ સાંભળે છે ને ?

‘અરે હું કાંઇ બહેરી થોડી છું ?’

‘મા, તું બહેરી જ છે.’

‘કેમ એવું કહે છે’ ?

‘મા, દસ મિનિટથી બેલ માર્યા, બારણું ઠોક્યું, તને ફોન પણ કર્યો’ !

‘સાચું કહે છે’?

‘હું ખોટું શું કામ બોલું ‘?

‘ખબર નહી કેવા વિચારમાં ખોવાઈ ગઈ હતી’ .

‘મમ્મી, સાચું બોલજે તને આજે પપ્પાજી યાદ આવ્યા હતા’?

‘બેટ તારા પપ્પાને હું ભૂલી ક્યારે છું ‘?

આજે માનસી ઉદાસ હતી. આમ તો પ્રવૃત્તિમાં ગળા ડૂબનારી માનસી એકલતાને પચાવી ગઈ હતી.

ખાલિપો તેઓ સદા યાદોથી મઘમઘતો હોય. જીવનમાં ઉમંગ લહેરાતું દેખાય, કારણ તે જાણતી હતી.

“પ્રભુનું અર્પિત આ જીવન કેમ વેડફી દેવાય , એ છે નિશાની ઈશની રે કેમ વેડફી દેવાય !.

સલોનીને આજે મા,માં ફરક જણાયો. મમ્મી તું હૈયામાં કોઈ વાત ન રાખીશ. ‘હું છું ને” ! તને શાની

કમી છે.

સલોની અને સુગંધનું જોડું નજર ઠારે તેવું હતું. સલોનીને સુગંધ નામ ખૂબ ગમી ગયું હતું અને પછી તો

સુગંધ પણ ગમી ગયો. નજર લાગે તેવી બેહુદી વાતોમાં બન્ને માનતા ન હતા, સલોનીએ વિચાર્યું આજે

મા સાથે રહેવું જરૂરી છે. સુગંધને ફોન ઉપર જણાવી દીધું આજે હું સાંજના ઘરે નહી આવું. ઘરે સુગંધના

મમ્મીને પણ વાત કરી.

બીજે દિવસે સલોની મમ્મીને ઘરે લઈને આવી. સુગંધ અને તેના મમ્મી તેમજ પપ્પા ખુશ થયાં. માનસીને

ઘણું સારું લાગ્યું. એકલતા હળવી થઈ પછી ઘરે પાછી ફરી રહી હતી ત્યાં સલોનીના પપ્પાનો હાથ લંબાયેલો

જણાયો અને ગાડીમાં બેઠા બેઠા તે હાથને થામી નિકળી ગઈ.





૨૦૨૦, વિદાય સમારંભ

30 12 2020

આજે બધા ભેગા મળીને ૨૦૨૦, નો ભવ્ય વિદાય સમારંભ યોજીએ. દર વર્ષે આપણે નવા

વર્ષને ખૂબ ઉમંગભેર આવકારી છીએ. વિતેલા વર્ષનું સરવૈયુ કાઢીને ખાતાવાહી બંધ કરી નવા

વર્ષના જમા ઉધારના પાસા ઢાળીએ છીએ.

૨૦૨૦ના કઠીન વર્ષે આપણને ઘણું બધું શિખવ્યું, જીવનમાં આવતા ઝંઝાવાત સામે અડીખમ

ઉભા રહેતા શિખવ્યું જેઓ જીવનની બાજી હારી ગયા તેમને વિદાય આપી. આમાં કોઈની

મરજી ચાલી ન હતી. કિંતુ કુદરતના ખોફ પાસે પામર માનવીનું શું ગજુ ? શું જેમણે કોરોનામાં

જાન ગુમાવ્યા તેમને જવાની મરજી હતી ? સવાલ જ ઉભો થતો નથી. તો પણ બનતી મહેનતથી

સામનો કર્યો. દાક્તરો, નર્સો, અને સર્વે તે ક્ષેત્રની વ્યક્તિઓએ તનતોડ મહેનત કરી, હજુ કરે છે.

માનવ જીવન અણમોલ છે, તેને બચાવવા સવાર સાંજ જોયા વગર કાર્યમાં પ્રવૃત્ત રહી લાખો લોકોના

જાન બચાવ્યા. કેટલાય. ડોક્ટર, નર્સ અને તે ક્ષેત્રમાં કાર્ય કરતા લોકો ફરજ બજાવતા મૃત્યુને ભેટ્યા.

હજુ પણ તેમના કાર્યમાં દિવસ, રાત જોયા વગર પ્રવૃત્ત છે. મસ્તક ઝુકી જાય છે તેઓની કાર્ય પ્રત્યેની

નિષ્ઠા જોઈને. .

સામાન્ય માનવી હોય, તવંગર હોય કે જ્ઞાની હોય કોઈનું પણ ‘કોરોના ” આગળ ચાલ્યું નહી. માનવે

સ્વીકાર કરવો રહ્યો. તેની ઔકાતનું ભાન રાખવું રહ્યું. આડંબર અને અહંકાર વેગળાં કરવા રહ્યા.

કુદરત સામે નત મસ્તકે ઉભા રહી તેની કૃપાની યાચના કરવી રહી.

માણસને માણસ સાથે જીવતા શિખવ્યું. એક વાત બરાબર સમજાઈ ગઈ ગરીબ હોય કે તવંગર

જાનની કિંમત સરખી છે. કુદરતના દરબારમાં ઉંચનીચનો ભેદ નથી. જો માણસે ગ્રહણ કરવાનું

હોય તો આ મહત્વનો પાઠ ભણવાનો છે. કુટુંબમાં ભરપૂર પ્રેમ પ્રવર્ત્યો. ધનની ક્ષુલ્લકતા સમજાઈ.

માનવીની જીંદગી ખૂબ કિમતી છે તેનું જ્ઞાન થયું. હવે ‘વેક્સિન’ અવ્યા છે. આશા રાખીએ સહુને

સમયસર પ્રાપ્ત થાય અને ‘કોરોના’ પર લગામ આવે. છતાં પણ સહુએ ધિરજ ધરવી આવશ્યક છે.

કુદરત કોપે ત્યારે માનવીએ અથાગ પ્રયત્બ કરવો રહ્યો.

કુદરતની મહાનતા ને સ્વીકારી તેની સામે ટક્રકર લઈ તેનો સામનો કરવો અને એ કઠિન પરિસ્થિતિમાંથી

પસર થવાનો માર્ગ કંડારવો. જેને કારણે માનવે તેની મહાનતા વિનમ્ર પૂર્વક સ્વીકારવી રહી.

ચાલો ત્યારે ૨૦૨૧ની સાલને પેમપૂર્વક આવકારીએ અને કોરોનાનો કેર નાબૂદ થાય તેવી મંગલ કામના કઈએ





નિવૃત્ત થયા પછી

5 12 2020

“પ્રવૃત્તિમાં નિવૃત્તિ અને નિવૃત્તિમાં પ્રવૃત્તિ” જેને આ વાક્યનો મર્મ સમજાય તેનું જીવન સદાબહાર બની જાય. આ જીવન એક કલાકારની કૃતિ સમાન દીસે. એક જમાનો હતો જ્યારે ૨૪ કલાકનિ દિવસ  મને નાનો લાગતો હતો, છતાં પણ સમય નથી, એ ફરિયાદ ન હતી. આજે નિવૃતિ કાલમાં ખૂબ સુંદર પ્રવૃત્તિઓ પામીને  જીવન વેંઢારવું પડૅ તેવું નથી લાગતું.

સીધી સાદી વાત છે.  ઘર એ ઘરમાં રહેનારનું,’ પ્રતિક’ બની જાય છે. ૨૧મી સદીમાં જ્યાં પતિ અને પત્ની બન્ને ઘર ચલાવવામાં સરખો ફાળો આપતા હોય છે. ત્યારે નિવૃત્ત થયા પછી શું, એ પ્રશ્ન ખૂબ   સહજ લાગે. બન્ને ને થાય હાશ, હવે કાલથી નોકરી પર જવાની ચિંતા નહી ! જુવાનીમાં કુશળતા પૂર્વક સંસાર ચલાવ્યો હોય. બાળકો ઠેકાણે પાડી ગયા હોય. બેંકમાં બન્ને જણાને જીવે ત્યાં સુધી ચાલે એટલા પૈસા હોય. અમેરિકામાં તો વળી સોશ્યલ સિક્યુરિટી મળે. પેનશન્વાળાને પેન્શન મળે. થોડી ઘણી આવક પૈસાનું રોકાણ પુરું પાડે. પછી નિવૃત્તિ ખરેખર આરામ શાંતિ અને સંતોષ લાવે.

ઘણાને એમ થાય કે પત્નીને ક્યારે નિવૃત્તિ મળશે? તમે તેને શેમાંથી નિવૃત્ત કરવા માગો છે ? તમારી ચા બનાવવામાંથી? અરે એ તો તમે ભર જુવાનીમાં પણ એને માટે બનાવી પિવડાવતા હતાં.  ભૂલી ગયા, શનિવાર અને રવીવાર બેડ ટી પિવડાવી તેને ખુશ રાખતાં. એ પ્રેમ પત્ની કઈ રીતે વિસરી જાય?  હવે, તમે ટેબલ પર બધું ગોઠવો ત્યાં તો ગરમા ગરમ ચા અને બટાટા પૌંઆ ખાવા પામો. માણી જુઓ લહેજત આવશે. સવારે મોડા ઉઠો કે વહેલાં,શું ચિંતા? હા, પણ થોડી નિયમિતતા સારી.

રસોઈમાં નિવૃત્તિ આપવી હોય તો મદદ કરવા લાગો.  સગવડ હોય તો મહારાજ લાવી આપો. એવા પણ નિવૃત્ત લોકો જોયા છે, પતિ ક્લબમાં પાના રમતો હોય અને પત્ની ભજન કરતી હોય. એમને માટે એક સુંદર ઉદાહરણ આપવાનું મન થઈ જાય છે.

એક પત્નીને અલઝાઈમરની બિમારી હતી. પતિને પણ ઓળખતી નહી. હવે પતિએ તેને નર્સિંગ હોમમાં મૂકી. રોજ તેની સાથે સવારની ચા સાથે પીવા પહોંચી જાય. એક દિવસ જરા મોડું થયું. તેના મિત્રએ કહ્યું, ‘શું ગાંડાની જેમ દોડે છે. તારી પત્નીને ક્યાં ખબર પડે છે’?

પળનો પણ વિલંબ કર્યા વગર જવાબ આપ્યો, ‘પણ મને તો ખબર પડે છે ને, તેને સવારની ચા વગર ફાવતું નથી.’ આ કહેવાય પતિ અને પત્નીનો પ્રેમ અને નિવૃત્ત જીવનની મહેક.

બાળકોનો પ્રેમ પામવો. તેમના બાળકોને સમય આવ્યે સાચવવા. તેમની સાથે પોતાનું બાળપણ પાછું આવ્યું હોય તેવો આનંદ લુંટવો. ખેર, આ બધું તો પ્રવૃત્તિ કરતાં ,કુટુંબ તરફની આસક્તિ  છે. સાચું પૂછો તો હવે અનુકૂળ સમય છે બાકી રહેલા જીવનનો સદુપયોગ કરવાનો. જો કે એ તો જુવાની દરમ્યાન થોડો ઘણો કર્યો હશે યા તે તરફ વળાંક હશે તો જીવનને સફળ બનાવી શકાશે. કહેવાય છે,

‘કૂવામાં હોય તો હવાડામાં આવે.’

જો બાળપણમાં માતા પિતા પાસેથી એ સંસ્કાર પામ્યા હોઈએ તો નિવૃત્તિના સમયમાં ખૂબ પ્રવૃત્તિ કરી શકાય, સામજ ઉપયોગી થવાય. આત્માના કલ્યાણ માટે પ્રયાસ થાય. પોતાનું નહી, બની શકે તો બીજાનું ભલું કરવાનું મન થાય. આપણી પાસે સગવડ હોય તો ખાલી કુટુંબનું જ નહી જરૂરિયાત મંદોનો વિચાર આવે.

મારા એક મિત્ર છે. તેમના બાળકો ખૂબ સુખી છે. પતિ અને પત્ની પોતાના નોકરોના, ડ્રાઈવરના અને રસોઈઆના બાળકો માટેની સંપૂર્ણ જવાબદારી લઈ તેમને  લાયક બનાવ્યા, ડ્રાઈવરનો દીકરો તો એટલો હોંશિયાત નિકળ્યો અમેરિકા પહોંચી ગયો. નોકરનો દીકરો બેંક મેનેજર થયો. તેમને માણસો રાખતાં આવડતું હતું. આમ હવે બન્ને ખૂબ સરસ જીંદગી જીવે છે. તેમણે ‘ગીતા’ પચાવી જાણી હતી. જુવાનીમાં તે બાળકો નાના હતાં. જેમ જેમ મોટા થતાં ગયાં ત્યાં સુધીમાં નિવૃત્તિનો સમય આવી ગયો. પોતાના બાળકોને યોગ્ય ભણતર મળવાથી માતા અને પિતાને સંપૂર્ણ આઝાદી મળી.

હરવા ફરવાના તેમના શોખ પૂરા કરે છે. જીવનમાં શિસ્તને ખૂબ મહત્વ આપી સંયમ ભરી જીંદગી જીવી બન્ને જણા સર્જનહારનો આભાર માને છે. આવો લહાવો દરેકને મળતો નથી એ હકિકત સ્વીકારવી રહી. નિવૃત્તિ દરમ્યાન જીવનનું સરવૈયુ કાઢવાનો સમય પ્રાપ્ત થાય છે. શાંતિથી બેસીને વિચારવાનો સમય મળે છે કે જીવન જીવ્યા ત્યાં ઉણપ કેવી રીતે રહી ગઈ. જો તે સુધારવાની સુવર્ણ તક મળે તો તેને ઝડપી લેવી. જુવાની દિવાની હોય છે તેમાં બે મત નથી. કોઈની સાથે અજુગતું વર્તન થયું હોય આ અન્યાય કરી બેઠા હોઈએ તો તેને સુલઝાવવાનો ઉપાય શોધી શકીએ છીએ. આ કાળ દરમ્યાન ભૂલ કબૂલ કરી માફી માગવી એ આપણી ઉદારતા દર્શાવે છે.

આ વાળ ધૂપમાં ધોળા નથી થયા હોતાં. ભલેને મહેંદી યા રંગ લગાવી તેનો રંગ છુપાવીએ પણ અનુભવનું જે અમૃત લાધ્યું છે તેનો સદઉપયોગ કરી શકાય. એમાં કોઈ નાનમ નથી કે નીચા જોવા પણું નથી. એ તો સુંદર રીતે જીવન જીવી તેમાંથી ભલેલા પાઠનું આચરણ છે. ગર્વ લેવા જેવી વાત છે. ગર્વની વાત કરતાં એક વસ્તુ યાદ આવી ગઈ ‘અહં’ને અભેરાઈ પર ચાડાવવાનો આ સાચો સમય છે. અભિમાન શેના માટે અને શેનું કરવાનું. આજે છીએ કાલે નહી હોઈએ. સહુ સાથે પ્રેમ પૂર્વક વર્તન કરવું. વાણી અને વર્તનમાં સમનતા જાળવવી. આ બધું ગહન છે. વિચાર માગીલે તેવી વાતો છે. અભ્યાસ જરૂરી છે. જેને માટે હવે પૂરતો સમય છે.

‘જે ગમે  જગતગુરૂ દેવ જગદીશને તે તણો ખરખરો ફોક કરવો.

આપણો ચિંંતવ્યો અર્થ કાઈ નવ સરે ઉદરે એક ઉદ્વેગ ધરવો”

જે પરિસ્થિતિમાં હોઈએ   તેમાંથી સુંદર કેડી કંડારી રાહ બનાવવો.  બેમાંથી એક પણ થયા હોઈએ તો અફસોસ કરવાને બદલે પરિસ્થિતિની સાથે સંધિ કરી લેવી. ‘ચોર્યાસી લાખ અવતાર પછી માનવ દેહ’ મળે છે, તેને વ્યર્થ ન જવા દેવાય. ‘ગીતા’ને ગુરૂ માની જીવન જીવવાની ચાવી મેળવવી. આ પૃથ્વી પર સહુ મુસાફર છે. ક્યારે બેગ અને બિસ્તરો બાંધીને ઉપડવું પડશે તેની કોઈને ખબર નથી. સત્કર્મોની બેગ અને સદભાવનાનો બિસ્તરો તૈયાર કરવો પડશે. એક દિવસ ચાલ્યા વગર ચાલી જવું પડશે.  કશું સાથે લઈ જવાનું નથી.

આ એટલા માટે ખાસ લખ્યું છે કે નિવૃત્તિના સમય દરમ્યાન  થોડી આસક્તિ હળવી થાય. ‘આ જગે બધું મારું છે અને કશું મારું નથી’ . આ તદ્દન વિરોધાભાસ લાગે તેવી વાત છે પણ એમાં સનાતન  સત્ય છુપાયેલું છે. ‘ભજ ગોવિંદમ ભજગોવિંદમ’, થોડું ભજન કરવામાં, સર્જનહારની કૃપા સ્વીકારવામાં પાપ નહી લાગે.

જો કે ચરેચાર આશ્રમ અતિ ઉત્તમ છે. તેમાં શંકાને સ્થાન નથી. નિવૃત્તિનો સમય તો જીવનનો સંધ્યા કાળ છે. સંધ્યાના રંગો જો માણતા  આવડતા હોય તો નિવૃત્તિનો સમય આહલાદક લાગશે. બાળપણની અધુરી ઈચ્છાઓ, ઈતર પ્રવૃત્તિના શોખ બધું પુરું કરવાનો સમય છે. બાગ બગિચાનો શોખ હોય તો તમારી કલાને ખિલવો.  આપણામાં છુપાઈને બેઠેલી કળાની લ્હાણી કરવાનો સમય છે. ઘરના બાળકોના ઘડતરમાં બની શકે તો પાયાના પથ્થર બનવાનો કાળ છે.

પતિ અને પત્ની માટે સુંદર સહવાસ માણવાનૉ સમય છે. ‘જે હાથે તે સાથે’. કોઈને આપવાની કામના હોય તે પૂરી કરવી. અરે, એક હસવાની વાત છે. મારો એક મિત્ર બજારમાં મળી ગયો.

‘યાર તેં મારો ધક્કો બચાવ્યો’.

‘કેમ’ ?

‘આવતા રવીવારે મારી માતાનું તેરમું છે. ચુરમાના લાડુ, વાલ, બટાટાનું શાક અને ખમણ ઢોકળાના જમણમાં આવજે.’

‘યાર, અફસોસ થયો, તારા માતુશ્રી ક્યારે સિધાવી ગયા?’

‘અરે, યાર શું વાત કરે છે. એ તો ઘરે છે. મારી માને જીવતે જીવ પોતાનો પ્રસંગ જોવો છે.’

નિવૃત્ત થયા તેનો અર્થ એમ ન કરશો પ્રવૃત્તિ બધી બંધ થઈ ગઈ !





નવરાત્રી, ૨૦૨૦

18 10 2020


મિત્રો ‘કોરોના’ એ આંખ ખોલી. નવરાત્રીનો ખોટો આડંબર ત્યજવા મજબૂર બન્યા. વર્ષોથી ચાલી આવતી ભારતિય પ્રણાલી અપનાવી તેનો આનંદ લુંટીએ.

દિસ્કો ડાંદિઆને ગરબાને નામે ભવાઈ, વરવા દ્રૂશ્યો બધાને તિલાંજલી મળી.

માતાની ઉપાસના, દિલને ફંફોળવાનો સુંદર સમય આવો તેનો સદ ઉપયોગ કરીએ.
નવરાત્રીના નવલા દિવસોને આનંદથી ઉજવીએ.

પહેલી નવરાત્રીની રાત કેવી ગઈ ?

‘અંતર્મુખતા’નો પ્રયત્ન કર્યો?
**
આજે ‘સમેટવાની’ શક્તિ વધારીશું **
**
‘સહનશિલતા’ વધારવી.
**
‘સમાવવાની’ શક્તિ.
**
‘પરખવાની’ શક્તિ.
**
‘નિર્ણય લેવાની’ શક્તિ.
**
‘સામનોકરવા’ની શક્તિ.
**
‘સહયોગ’ આપવાની શક્તિ.
**
આઠ દિવસ દરમ્યાન આ બધી શ્ક્તિ વિષે વિચારી તેમાં

વૃદ્ધિ કરીશું તો નવમે દિવસે જીવનમાં ‘સંતોષ’ની પ્રાપ્તિ થાય.
**
“દશેરાને ” દિવસે અંતરમાં આનંદની અતિ વૃષ્ટિ.





“જીવન વન “

21 08 2020

જીવન વન ઘહેરું છે, ઝાડી ઝાંખરાથી છવાયેલું છે. ટાઢ, તાપ અને વરસાદનો સામનો કરવો પડે છે. છતાં પણ એકલા, સાથી સંગાથે કે કુટુંબ સાથે તેમાંથી દરેકને ગુજરવાનું હોય છે. હસતા મુખે પસાર થાવ કે રડતા મુખે. ચિંતાની ગઠરી ઉઠાવો કે ઉમંગની હેલીમાં નહાતા નહાતા જાવ. મરજી તમારી !

જો નાના મોટા અવરોધોને પાર પાડી શકો તો આસાનીથી જીવન વનમાં વિહરી શકશો. અવરોધ વગરના જીવન વનમાં મજા શું છે ? રોજ લાડવાને ભજિયા ખાવા મળે તો અપચો કે ઝાડા થવાની સંભાવના.

રોજ ખિચડી ખાવ મળે તો ઉબકા આવે ! સમતોલ આહાર હોય અને જે મળ્યું તેમાં આનંદ સાથે જીવો તેનું નામ જીવન.

બીજાનો મહેલ જોઈ પૌતાનું ઝુપડું મૂરખ લોકો બાળે. પોતાના ઘરના રાણી કે રાજાની જેમ રહેવાનો આનંદ બે હાથે લુંટો ! અસંતોષીને ક્યારેય પણ સુખનું દર્પણ નહૉ દેખાય.

એક વાત સંપૂર્ણ ભૂલ ભરેલી છે કે ,” પૈસો જીવનમાં આનંદ અને ઉમંગ લાવે છે”.

‘વચને કિં દરિદ્રતા, ‘ કોઈનો પૈસો કોઈને કામ લાગ્યો નથી. શામાટે વાણી અને વર્તનમાં તેનો ભાસ થવો જોઈએ. સનાતન સત્ય છે, ‘ખાલી હાથે આવ્યા ખાલી હાથે જવાના’. પેલો શાણો છેએ ઉપર કોઈ બેં રાખી નથી. ભૂલી ગયા પહેલું વસ્ત્ર હતું ‘ઝભલું’, જેને ખુસું ન હોય . અંતિમ વસ્ત્ર ‘કફન’ જેને પણ ખિસું ન હોય. જાગો, ખૂબ નિંદર માણિ, હવે સમય પાકી ગયો છે.

હા, પૈસો જરૂરી છે, તેમાં શંકાને સ્થાન નથી. પણ પૈસો સર્વસ્વ છે તે અત્યંત ભૂલ ભરેલું છે. સર્જનહારે જો કદાચ શરીરમાં કોઈ અંગની કમી પણ આપી હોય તો બાકીના અંગોમાં અનેરી ઉર્જાનો સંચાર કર્યો છે.

ફરિયાદ કરીને બેસી રહેવામાં ધાડ નથી મારવાની ! અનેક જન્મો પછી માનવ દેહની પ્રાપ્તિ થાય છે. તેને વ્યર્થ ગુમાવવામાં શાણપણ નથી. પછી તે સાધારણ હોય કે તવંગર કોઈ ફરક પડતો નથી.

જ્યારે આ જન્મ પામ્યા છીએ તો તેનું કોઈ પણ પ્રયોજન હશે. હવે શું પ્રયોજન છે તેની ભાંજગડ મૂકી આપણે જન્મ સાર્થક કરવા તરફ લક્ષ રાખવું.

આવી વાત ટુંકમાં અને વ્યવસ્થિત રીતે જ જણાવાય . તેના પર મોટું ભાષણ શોભે નહી.





સ્ત્રીનું ઉમદા ચરિત્ર

19 06 2020
lady

“સ્ત્રી” એ કુદરતનું સર્વશ્રેષ્ઠ સર્જન છે , તેમાં શંકાને સ્થાન નથી.  છતાં પણ આપણા ‘હિંદુસ્તાન’માં સહુથી વધુ ભૃણ હત્યા તેની જ થાય છે. જન્મે ત્યારે તે કેટલી સુહાની, સુંદર અને નિર્મળ જણાય છે. શામાટે કસાઈ જેવા પિતા તેમની હત્યા કરતાં હશે. એ આપણા સમાજની મોટામાં મોટી કરૂણતા છે ! આપણા સંવિધાનમાં સ્ત્રીનું ગૌરવ વધે એવા સઘળા વિધાન છે.

જે સ્ત્રીએ તેમને જન્મ આપ્યો છે એ જ સ્ત્રીના જન્મ વખતના સ્વરૂપનો શામાટે આટલો બધો તિરસ્કાર યાદ રહે એ બાળકી જ્યારે બાળપણમાં પગમાં ઝાંઝરી પહેરી ઘુમતી હોય છે ત્યારે કેટલી વહાલી લાગે છે? પાષણ જેવા હ્રદય વાળો માણસ પણ પોતાનું હૈયું માખણ જેવું નરમ કરીને તેને નિહાળે છે. સહુથી વધુ એ ઢિંગલી વહાલી તેના પિતા ને હોય છે ! આ દૃશ્ય નજર સમક્ષ કલ્પનામાં જુઓ , તેમાં રાચવાનો અદભૂત લહાવો માણો. તમે કહેતાં ‘મારી બાળકી જાગે ત્યારે સવાર પડે અને સૂએ ત્યારે રાત . જ્યારે ઘરમાં નાનકડો ભાઇ કે બહેન આવે ત્યારે એ મોટી થયેલી ઢિંગલી પોતાની પાસેની બધી વસ્તુઓ વિના કોઈ શરતે તેને આપે છે, ‘ત્યાગ’ની ભાવના તેનામાં જન્મતાની સાથે જન્મી ચૂકી હોય છે. તેને કોઈ શાળામાં શિખવા નથી જવું પડતું કે નથી માતા તેમજ પિતા તેને પાઠ ભણવતા ! પોતાની ઢિંગલી નાની બહેનને કે ‘ભાગ’ ભાઈને આપતાં પળવાર ન ખચકાતી ! તેને માટે પોતાની ખુશી હમેશા ગૌણ રહી હોય છે. તેથી તો જ્યાં જાય ત્યાં સઘળે મીઠી સુવાસ ફેલાવે છે. યાદ છે નાનપણમાં વિમાન જોઈ ‘પાયલટ’ બનવાના સ્વપનામાં રાચે છે. માંદી પડે ને ડોક્ટર આવે તો ,ડોક્ટર બની ગળે સ્ટેથોસ્કોપ લટકાવવાનું મન થાય છે. મમ્મી સાથે રસોડામાં મદદ કરતી હોય તો ‘મમ્મી’ જેવું બનવું હોય છે. આમ કેટ કેટલા સ્વપના સજાવે છે. કિંતુ હકિકતમાં માતા અને પિતા જે ચાહે તે તેને કોઈ પણ જાતના વાદ વિવાદ વગર મંજૂર હોય છે. આ છે ‘સ્ત્રી’ હોવાનો પહેલો પાઠ ! અરે, પેલા નાના ભાઈ કે બહેનને પોતાના ‘રમકડાં’ કે ચોકલેટ’ દોડી દોડીને આપે છે. ઉપરથી તેને ખુશ જોઈ તાળી પાડી તેની અગલ બગલ નાચે છે. કેવી ઉદાત્ત ભાવના ! જ્યારે તેમના મુખેથી, ‘દીદી’ યા ‘બહેન’ શબ્દ સરી પડે ત્યારે તે ગર્વથી ફુલી સમાતી નથી, આ બધું તેને કોણ શિખવે છે ? કેટલી સુંદરતા તેના અંગ અંગમાંથી ટપકતી જણાય છે. ભણી ગણીને જ્યારે માતા તેમજ પિતાના ઘરનો ઉંબરો છોડતી વખતે માત્ર પોતાના ‘માતા તેમજ પિતા’ના આશિર્વાદ ચાહે છે. તેમની લાડલી બહરથી રદતી અંદરથી ખુશી ખુશી પતિનો હાથ ઝાલી નિસરે છે. જે પરિવારમાં પહેલો શ્વાસ લીધો, જ્યાં લાડકોડ પામીને આજે સુંદર કન્યા બની તે ઘરનું આંગણ અ અને ‘પરિવાર’ પળવારમાં પરાયા કરીને ચાલી નિકળે છે. પોતાના પતિની સંગે સુંદર સંસાર સજાવવા કાજે. કશું ‘ત્યાગી’ને કશું પામવાનો આ સુનહરો અવસર છે. જે તેનું જિવન ઉમંગ અને ઉલ્લાસથી ભરી દે છે. તે માત્ર પત્ની જ નથી બનતી. પતિના કુટુંબની ‘વહુ’નું બિરૂદ પામે છે. જે ભલે આજે નવોઢા હોય ભવિષ્યની કુટુંબની ‘નીવ ‘ છે . ત્યાં તેને બીજા કેટલા ઉપનામ મળે છે, ‘ભાભી, દેરાણી, કાકી કે મામી’ એ બધા સહર્ષે સ્વિકારી હસતા મુખડે તે દરેક પાત્રને સફળતા પૂર્વક નિભાવવાનો પ્રયાસ આદરે છે. એમાં જો પ્રેમ ભળ્યો હોય તો તે દરેક પાત્રને સફળતા પૂર્વક નિભાવી ઘરમાં સુંદર સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.. આ પરિસ્થિતિ બન્ને તરફથી અનુકૂળ હોય તો સ્ત્રીને કમાલ કરતી જોઈ શકાય ! પરણીને આવી હોય ત્યારે કેટલા શોણલા સાથે લાવે છે. પોતાના ‘શોખ’ સમય અને પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવી પૂરા કરવાનું સાહસ ખેડે છે. આમાં તેને પરણેતરનો સાથ, પ્રેમ અને કુટુંબની મરજી ના ત્રિવેણી સંગમમાં સ્નાન કરવું પડે છે. જે મુશ્કેલ નથી. માત્ર મુમકિન બનાવવાનો પ્રયાસ જારી રાખવો પડે છે. સ્ત્રીનું અસલી રૂપ જ્યારે તે “મા” બને છે ત્યારે નજર સમક્ષ આવે છે. તે સ્વરૂપ ખૂબ જ માન, મર્યાદા અને ભક્તિભાવથી છલકાતું જોવા મળશે. સમગ્ર સ્ત્રીપણાનું આ ઉચ્ચતમ સ્વરૂપ છે. જોવું, જાણવું અને અનુભવવું છતાં અદ્રૂશ્ય હોય છે. સ્ત્રી આખે આખી તે સ્વરૂપમાં લીન થઈ જાય છે. “સ્ત્રી’ અને ‘મા’ એ બે નહી, અભિન્ન છે. તે હર હાલમાં પૂજનિય છે.. તેની અવહેલના કે અવગણના શાયદ ‘ઈશ્વર’ પણ માફ નહી કરી શકે.




દીપક જલ રહા

1 02 2020

 

inner voice

આજે સહુને લાગે છે હું ઘરડી થઈ ગઈ છું

પણ એ તો એક દિવસ થવાનું જ હતું.

યાદ છે ‘હું જન્મી ત્યારે ૬ રત્તલ અને ૨૪ ઈંચની હતી’.

આજે ****************************** ?

તો પછી ઘરડી થંઉ એમાં શું નવાઈ ?

અરે બાળપણ ધિંગા મસ્તીમાં વિતાવ્યું

ઉછળતી કૂદતી   ક્યારે કન્યા બની ગઈ

જુવાની નિખરીને તારી સાથે મુલાકાત થઈ.

એકબીજામાં એવા ગુંથાયા કે

બેમાંથી ત્રણ અને અંતે ચાર થયા

હા, કેવો ખુશી મજાનો સંસાર હતો

ઘર બાળકોના કિલકિલાટથી ગુંજતું હતું.

પૈસાની છોળો ઉડતી ન હતી

છતાંય ક્યારેય કમી મહેસૂસ કરી ન હતી

‘મમ્મી, પપ્પા’ શબ્દ સાંભળી ઘેલાં થયા હતા

બસ પછીતો બાળકોમાં ગુંથાયા

તેમની આજુબાજુ દુનિયા બનાવી

તેમના પર પ્રાણ પાથરી નવાજ્યા

ખુશીથી કિલકિલાટ કરતી દુનિયામાં

પ્રશ્ન આવ્યો ?

અમેરિકા આવી સ્થાયી થયા

અંહીની રિતભાત બાળકોએ અપનાવી

સમય લાગ્યો પણ ગોઠવાયા

મુંબઈની શેઠાણી અમેરિકામાં ઘાટણ બની !

મુખ પરથી સ્મિત ગાયબ ન થયું

નવા વાતાવરણમાં આનંદ અને ઉમંગ છવાયા

આપણે બન્નેએ કમર કસી

બાળકોનું ભવિષ્ય હસતાં હસતાં ઉજ્જવલ બનાવવાની !

આ બધું કરતા ઉમર તો વધે જ ને !

કિંતુ, આનંદ અને ઉમંગ તાજા નરવા રહ્યા.

બસ પછી તો બાળકો ભણ્યા, પરણ્યા

ત્યાં વાવાઝોડું ઘરમાં ધસી આવ્યું

તને ઘસડીને સાથે લઈ ગયું

બસ હવે ઉમર વધી, કિંતુ

તારા ને મારા સંસ્કાર દીપ્યા

બાળકો પરણ્યા ,સંસારી થયા

પિતા વગરની, માતાના ઢાલ બન્યા.

પાંચ પૌત્ર અને પૌત્રીઓથી ઘર ગુંજી ઉઠ્યું

હા, આજે ઘરડી થઈ,  તેમાં શંકા નથી

બસ ગર્વ છે, તારી યાદને અંતરમાં સમાવી છે.

ક્યારેક મુલાકાતની આશ લઈ બેઠી છું

દિલમાં શ્રદ્ધાનો દીપક જલતો છે !

**

કહું છું બુઢાપાને સ્વાગત છે તારું

ઘડપણના દ્વારેથી પ્રવેશી ચૂકી છું.

*

જો ઉમરને ઘડપણ કહેવાતું હોય, તો તે આવ્યું છે.

જીંદગી વ્યર્થ ન જાય તેનો પ્રયત્ન જારી છે !

*************

માબાપ થઈને ફરવાનું એ ગર્વની વાત છે.
*
બાળકોને પ્રેમ પામવો એ કર્મની વાત છે.
*
સહુ પર કરૂણાની વર્ષા એ ધર્મની વાત છે
*
સંસારમાં ‘વેરો આંતરો’ એ શર્મની વાત છે !
*
યુવા, વાવ્યું તેવું લણશો એ મર્મની વાત છે