હે શબ્દ માતા

6 04 2018

સારથી –સ્વાર્થી,

બધા જ અક્ષર અકબંધ છે. માત્ર જગ્યાની ફેરબદલી  થઈ ગઈ છે ! છે ને કમાલ. આ જીવન પણ એવું જ છે. માત્ર હેરાફેરી અક્ષરની. જુઓને આજકાલની વહુ,

“મારા દીકરાને તમે સંભાળો, સાસુમા” ,

“તમારા દીકરાને હું સંભાળીશ “.

શબ્દો એના એ જ છે. અર્થ કેટલો બધો ગહન !

દિમાગ કામ ન કરે! શબ્દોમાં કેટલી તાકાત છે ?

દીકરીને ભલે કાંઇ ન આવડે , ભણાવીને ?

‘વહુ, તને તારી મા એ શું શિખવ્યું . વકિલ થઈ તો શું ધાડ મારી ‘?

આ લેખ દ્વારા સૂતેલાને જગાડવાનો ઈરાદો છે. જાગેલાંને જો જગાડી શકાય તો તમારી ગુલામી કરવા તૈયાર છું.

હમણા –મહેણાં, છે ને આસમાન અને ધરા જેટલો ફરક!

કમાલ — કલમ , જોઈ આ કલમની કમાલ. ભલે કમપ્યુટર પર લખ્યું જેને કારણે તામારા સુધી જલ્દી પહોંચ્યું !

૨૧મી સદીમાં ‘મા શારદા’ની ઉપાસના જેવા શબ્દો હાસ્યસ્પદ લાગે છે. એના શબ્દો, અક્ષરો બધાની સાથે આ અવળચંડી માનવજાત ચેડાં કરી રહી છે. આજના સાક્ષર ગણાતા ગુજરાતીના પંડિતોએ “હ્રસ્વ ઇનો છેદ ઉડાડી દીધો ?”  ગુજરાતી ભાષા લખવાની બધે “દીર્ઘ ઈનો વપરાશ કરવાનો” !

પાછાં ઉપરથી સુફિયાણી વાતો કરશે, ‘જમાનો બદલાયો છે’ ! આ વાક્ય મને કાંટાની જેમ ચૂભે છે. વિચારો, જમાનો બદલાયો છે કે ,’હે માનવ તારી વિચાર શૈલી બદલાઈ છે’ ?

સદીઓ પહેલાં સૂરજ પૂર્વમાંથી ઉગતો હતો, આજે ક્યાંથી ઉગે છે ?

નદી પર્વતમાંથી નિકળતી , સમુદ્રને મળતી, આજે શું ઉલ્ટી ગંગા વહે છે ?

કોઈ પણ મા, બાળક દીકરો હોય કે દીકરી પોતાના ગર્ભમાં નવ મહિના પોષે છે, શું આજે નવ દિવસ કે બે મહિનામાં જન્મ આપે છે ?

જમીનમાં રોપેલું કોઈ પણ બી અંકુર ફૂટે ત્યરે ભોંય ફાડીને ઉપરની દિશામાં જ આવે છે’ !

હવે જમાનો ક્યાં બદલાયો ? માણસની વિચાર કરવાની રીત બદલાઈ, જીવનમાં કોને પ્રાધાન્ય આપવું તે નિયત બદલાઈ, ભૌતિકતામાં આળટતા માનવનું આચરણ બદલાયું.  શાને જમાનાને દોષ આપવો ? પોતાની નબળાઈ છતી કરી હજુ સુધરવાનો માર્ગ મોકળો છે !

જુઓને શબ્દની જોડણીમાં પણ તેણે ટાંગ અડાવી ! અરે ખોટું આવડે તો ખોટું લખો પણ આમ બેહુદું વર્તન શામાટે ? તેમને પૂછીએ ‘માતા કોને કહેવાય ? પિતાની પત્નીને. તો પછી માતાને પિતાની પત્ની યા બાપની બૈરી તરિકે બોલાવો ! શો ફરક પડે છે. અર્થ તો એક જ છે. જ્યાં સુધી મારું દિલ અને દિમાગ કબૂલ નહી કરે ત્યાં સુધી ‘ખોટું એ ખોટું ‘ રહેવાનું ‘. એ વિદ્વાનોની ગણતરીમાં કે હરોળમાં બેસવાનો મારો કોઈ ઈરાદો નથી. મને મારી હેસિયત ખબર છે. એક સામાન્ય વ્યક્તિ જે જીવન ‘બસ જીવી’ રહી છે. વ્યર્થ નથી જવા દેવું માટે હમેશા ઉદ્યમશીલ છે.

“ખોટું સહેવાતું નથી, સાચું કહ્યા વગર રહેવાતું નથી !”

કોની રજાથી ? કોના કહેવાથી ? એ લોકોને ભાષા સાથે આવી રમત રમવાનો ઈજારો કોણે આપ્યો ? હા, મારી ભાષા લખવામાં અગણિત ભૂલો થાય છે. માટે શબ્દકોષ વસાવ્યો છે. ખૂબ સાવચેતીથી લખું છું. પણ ભાષા સાથે આવી વાહિયાત રમત !

વાણિયાની દીકરી, સંજોગોને કારણે ‘મા શારદાને શરણે શાંતિ પામી’ ! ‘માએ ચરણમાં વસવાની રજા આપી. ‘  બસ, હે શારદે મા તારો ઉપકાર મરણ પર્યંત માનીશ.

શબ્દ દ્વારા મનની તેમજ દિલની અભિવ્યક્તિ એ એક પ્રકારની પૂજા છે. જે ગુજરાતી ભાષાના શબ્દે શબ્દમાંથી નિતરે છે.

‘મીઠું’ ખારું છે. પણ ઉચ્ચાર કરો તેની મધુરતા જણાશે. તેના વગરનું અન્ન સ્વાદ વગરનું લાગશે.

‘ગોળ’ ગળ્યો છે. ગોળ નથી’ !

મા’ એક જ  અક્ષરનો શબ્દ છે.   ‘મ’, જેણે કાનાની સહાયતા લીધી છે. ‘કાનો’ જેને સહાય કરે તેની મધુરતા અવર્ણનિય બની જાય ! આ છે ગુજરાતી ભાષાની કમાલ !

આપણી માતૃભાષાને ઊની આંચ પણ નહી આવે. હજારો વર્ષો જૂની આપણી સંસ્કૃતિ જળવાઈ રહી છે.

માતૃભૂમિ, માતૃભાષા અને માતાના આપણે જન્મો જન્મના ઋણી છીએ.

 

Advertisements




ટોકો*****ટેકો

24 03 2018

 

 

 

 

 

બન્ને શબ્દમાં બધું જ સરખું છે. એકમાં કાનો અને માત્રા છે જ્યારે બીજામાં માત્ર માત્રા છે. જેને કારણે અર્થમાં આસમાન જમીનનો ફરક મહેસૂસ થાય છે. કોઈને ‘ટોકો” અને કોઈને ‘ટેકો’ આપો. માનવમાંથી દાનવ બની શકે. બીજો માનવમાંથી દેવ બની શકે. દરેકના જીવનમાં એવી ઘડી જરૂર આવે જ્યારે કોઈને ટેકો આપી શકીએ યા કોઈનો ટેકો લઈ શકીએ.

ટોકવાનો અનુભવ આપણે સહુએ કર્યો હશે. જો કોઈ ટોકે તો કેટલાને ગમશે ? કેટલો સીધો અને સાદો કાયદો છે. જો કોઈ ટોકે તો ન ગમે તો પછી કોઈને પણ ટોકવાનો કોઈ અર્થ ખરો ? અરે નાનું બાળક હજુ માંડ બોલતા શિખ્યું હશે તેને પણ જરા ટોકી જો જો. તમારી પાસે નહી આવે ! તેને સમજાવવાની આખી પ્રક્રિયા અલગ છે.

હવે ચંપલ પહેરીને ઘરમાં ન ફરાય ,તે વાત આવનારને ટોકવાને બદલે તેનું બોર્ડ બનાવી એવી રીતે મૂક્યું હોય કે આંગતુકની નજર તેના પર પડે. બોલો, ટોકવાની જરૂર ખરી. છતાં પણ ઘણાને ત્યાં જૈએ અને અંદર આવીએ તે પહેલાં, “તમારા ચંપલ યા બૂટ કાઢી નાખજો”. શબ્દોથી તમારું સ્વાગત થાય ! તરત જ મનમાં ધસી આવે ,’શામાટે અંહી આવ્યો ?’ જરાક ધીરજ રાખી હોત યજમાને તો તમે દરવાજામાં પડૅલા જૂતા જોઈ સમજી ગયા હોત !

મોટે ભાગે ટોકવાથી વ્યક્તિનું અહં ઘવાય છે.  ઘણિવાર અહં ઘવાતા કરતાં  વ્યક્તિને થાય , જરા ધીરા પડો મારું વર્તન જુઓ તો ખરા પછી યોગ્ય ન લાગે તો કહેજો.

મારા મિત્રને ત્યાં જાંઉ, તેને નાના બાળકો ચે. હજુ તો ઘરમાં પગ નથી મૂક્યો ત્યાં, એય મારા બાળક માટે ચોકલેટ લાવ્યો હોય તો આપીશ નહી. તેને ખાંસી થઈ છે’. હવે મિત્ર તરિકે હું ચોકલેટ ક્યારેય નથી ખરીદતી, કારણ સહજ છે. દરેક માતા અને પિતાને બાળક માટે ચોકલેટ કોઈ પણ લાવે તે પસંદ નથી. પેકેટમાંથી એવી સરસ રમત નિકળી કે બાળક હાથમાં આવતાની સાથે રમવામાં મશગુલ થઈ ગયું.

ઉતાવળને કારણે પ્રતિભાવ રૂપે તેનું વર્તન યા બોલવું સહજ નથી હોતું. આવનાર વ્યક્તિને તે અયોગ્ય જણાય છે. ધારોકે હું તમારે ત્યાં આવી અને ચમચીને બદલે હાથેથી ખાંઉ તો તમને કદાચ ન રૂચે. એ સમયે ટોકવાને બદલે પ્રેમથી કહી શકાય, ‘શાક રસાવાળું છે. એક ચમચી દૂધપાક માટે છે. તમને બીજી આપું ? એમાં આવનાર વ્યક્તિનું માન સચવાય અને તમારી ઈચ્છા પ્રદર્શિત થાય’.

તેને બદલે , તમને ખાવામાં શિસ્ત નથી આવડતું. ચમચી આપી છે, જોવા માટે નહી. ઉપયોગ કરવા માટે !’ તમે જ કહો કઈ રીત અપનાવવા જેવી છે. આપણે કાણાને કાણો ન કહી શકીએ. તેનું સ્વમાન ઘવાય. પણ પ્રેમથી પૂછી શકીએ શાને કારણે આંખમાં તકલિફ થઈ.  તે વ્યક્તિ ઉમળકાભેર  થઈ ગયેલા પ્રસંગનું કદાચ ૨૫મી વાર પુનરાવર્તન કરતં હશે. તે પણ હોંશથી.

મારી બાજુમાં ચાલતી યુવતી ઉંચી એડીના ચંપલને કારણે પડી ગઈ. હાથનો ટેકો આપી ઉભી કરી. આભારની લાગણિ તેની આંખોમાં સ્પષ્ટ જણાશે. મોઢેથી ‘થેન્ક યુ’ શબ્દ પણ સરી પડે. ચાર આંખ મળે અને સ્મિતની આપ લે થાય. કોઈ પણ જાતની પહેચાન વગર. આ છે ટેકો ! ખૂબ સામાન્ય વાત હતી. ધંધામાં ખોટ ખાનારને થોડી મદદ કરી, પૈસાનો ટેકો આપી ઉભા કરી જો જો. તમારું ઋણ જીવનભર નહી ભૂલે. જો વ્યક્તિ સમજુ અને શાણી હશે તો સમય આવે બીજા કોઈને પણ જીંદગીમાં ટેકો આપી પગભર થવામાં મદદ કરશે.

કારણ ભલે, નજીવું હોય યા મોટું.  ટેકો ખૂબ ચેપી રોગ છે. એકવાર જો સાંપડ્યો હોય તો તેની અસર ચાલુ રહેવાની. જેને પણ ટેકો પ્રાપ્ત કર્યો હોય તે બીજાને આપવા હમેશા ઉત્સુક હોય !

તા. ક.  ઉપરના બન્ને ચિત્રોમાંથી તમારું મનગમતું કયું ?   જરૂર જણાવશો.





અણમોલ લહાવો **પ્રીતિ સેનગુપ્તા

22 03 2018

મિત્રો આજે  સહર્ષ રજૂ કરું છું યાદગાર મુલાકાત શ્રીમતિ પ્રીતિ સેન ગુપ્તાસંગે. હ્યુસ્ટનમાં તેમનો કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો હતો. એક રાત તેમની સાથે પસાર કરવાનું  સદભાગ્ય સાંપડ્યું. પ્રીતિ સેનગુપ્તાનો પરિચય તેમના જ શબ્દોમાં કહીએ તો ,

‘મૂળ ભારતિય, થડ ગુજરાતી, શાખા બંગાળી, પાંદડા અમેરિકન અને ફૂલ ખીલે તે સમય અને સ્થળ પ્રમાણે રંગરંગના.

તેમનું વતન અમદાવાદ, વસવાટ ન્યૂયોર્ક અને વહેવાર આખી દુનિયા સાથે.

મૂળ ભારતિય,  તેનો અર્થ, જન્મ  અને ઉછેર ગુજરાતમાં માસ્ટર્સ કયું ત્યાં સુધી. શાખા બંગાળી, બંગાળીબાબુ સાથે લગ્ન ગ્રંથીથી જોડાયા.  પાંદડા અમેરિકન, લગ્ન પછી ન્યૂયોર્કમાં લાંબા ગાળાનો વસવાટ. અને ફૂલ ખીલે તે સમય અને સ્થળ પ્રમાણે રંગરંગના, મતલબ આખી દુનિયાનો પ્રવાસ કર્યો. ત્યાંના વતનીઓની સાથે હળીમળી પરિચય કેળવ્યો. મુસાફરીની કદી ન સંતોષાય એવી ભૂખને કારણે, સમગ્ર વિશ્વમાં ૧૧૫ વાર પ્રવાસ ખેડ્યો. પ્રવાસના ઢેર સારા  પુસ્તકો લખ્યા. હમેશા શાકાહારી હોવાથી પડતી તકલિફોને હસતે મુખડે વધાવી જાતને ઉન્નતિને પંથે વાળી. તન અમદાવાદી, વસવાટ ન્યીયોર્ક અને વહેવાર આખી દુનિયા સાથે.  વિચાર આધુનિક અને વર્તન વટેમાર્ગુ જેવું. કલ્પના પણ કેટલી રોમાંચક છે. આ તો પ્રીતિ બહેને અનુભવેલી વાતો છે.

વિશ્વ ગુર્જરી એવૉર્ડ અને કુમાર ચંદ્રક. વિશિષ્ટ વ્યક્તિત્વ,અને સાહસિક સ્વભાવ ધરાવતા પ્રીતિ સેનગુપ્તા.

પ્રીતિ સેનગુપ્તા એટલે વિશ્વ પ્રવાસી.

પ્રીતિ સેનગુપ્તા એટલે પ્રવાસ ,નિબંધો, કાવ્યો અને નવલક્થાના સર્જક.

પ્રીતિ સેનગુપ્તા એટલે ભારતના, ગુજરાતના પ્રથમ મહિલા પ્રવાસી જેમણે ૧૧૫ દેશોનો પ્રવાસ ખેડ્યો છે. ઉત્તર ધ્રુવ ઉપર ભારતનો ત્રિરંગો લહેરાવનાર પ્રથમ ભારતિય મહિલા.

પ્રીતિ સેનગુપ્તા એટલે જેમણે સાતેય ખંડોમાં ઘુમી અનુભવોનો ખજાનો એકઠો કર્યો છે.

“કોઈ મારગ વગર દૂર પહોંચ્યું પણ હોય અને થાકે નહી ” એટલે પ્રીતિ સેનગુપ્તા.

એકલતા સીંચીને ખિલ્યા ફૂલો ભલે રંગોના નામ વણપૂછ્યા  રહ્યા.

એ પ્રીતિબહેન સાથે માણેલી સુવર્ણ તકોની ફુલછાબ અંહી રજૂ કરું છું. સ્વભાવે મિલનસાર. આટલા બધા મહાન છતાં ખૂબ સરળ અને સહજ. તેમની સમક્ષ અમારો એક નાનો પ્રયોગ દર્શાવ્યો ત્યારે તેમાન મુખેથી

“WOW” સાંભળી આનંદની અનુભૂતિ થઈ. ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાને કારણે પ્રકાશિત કરેલું પુસ્તક “માતૃભાષાનું સંવર્ધન” પુસ્તક જોઈ તેમણે હર્ષ પ્રદર્શિત કર્યો. અ ધ ધ ધ,’ ૧૨૫૦૦’ પાનાનું પુસ્તક અને તેને માટે રાખવાનું સ્ટેન્ડ જોઈ તેમનું મુખ મલકી ગયું.

કેટલાય એવોર્ડ મેળવી ચૂકેલા પ્રીતિ સેનગુપ્તા સાથે સુંદર સમય પસાર કર્યો. તેમના સ્વાગત માટે કરેલી તૈયારીને દાદ આપી. સવારના બાલ્કનીમાં બેસીને સાથે કરેલો ચા અને નાસ્તો સંભારણું બની ગયા.

પ્રીતિ સેનગુપ્તા વિષે  એટલું કહીને મારી કલમને રજા આપીશ. મને અંતરમાં  અવર્ણનિય આનંદ થયો !

 





મમ્મી સાંભળ

10 03 2018

 

 

‘મમ્મી તું કહે એ બધું મારે સાંભળવાનું અને કરવાનું ‘ ? આજે સનમ ખૂબ ગુસ્સામાં હતી. સાચું પૂછો તો એ ગુસ્સામાં ક્યારે નથી હોતી એ કળવું મુશ્કેલ છે. પંદર વર્ષની થઈ હતી. શરૂઆતના વર્ષમાં ‘ટીન એજ’ ની બહુ અસર ન જણાઈ. પણ જ્યારથી ૧૫ વર્ષની થઈ અને ૧૦મા ધોરણમાં આવી ત્યારથી તેને લાગતું , ‘તેને બધું આવડે છે’. તે જે કાઇ પણ કરે તેમાં મમ્મીને શું વાંધો હોઈ શકે. ભણવામાં હોશિયાર હતી એટલે બધા શિક્ષકોને ગમતી. તેથી તો એનો પારો સાતમે આસમાને રહેતો. દેખાવમાં રૂપસુંદરી ન હતી પણ તેની કપડા પહેરવાની ઢબ અને મુખ પરનું સ્મિત જોઈ સહુ આકર્ષાતા.

જેને કારણે પેલી સુહાની, શાળાની ‘બ્યુટી ક્વીન’ હોવા છતાં તેના જેટલી સહુ વિદ્યાર્થી અને વિદ્યાર્થિનીઓની માનીતિ ન હતી.  સનમની વર્તણુક દિવસે ,દિવસે ઉદ્ધત  થતી જતી હતી.  છોકરીઓ તેનાથી દૂર રહેતી. છોકરાઓ હમેશા મધમાખીની જેમ તેની આસપાસ બણબણતા. જેને કારણે સનમ પોતાની જાતને ખૂબ મહાન માનતી.

અભિમાનમાં તે ભૂલી ગઈ કે છોકરાઓ સ્વાર્થ ખાતર તેની આજુબાજુ મંડરાય છે. આ ઉમરમાં જો સંયમ ન રાખી શકે તો ક્યારે કોનો પગ લપસે તે કહી ન શકાય. સનમની મમ્મીને ખૂબ ડર હતો. સનમ તો એમ જ માનતી કે મમ્મી ‘બુદ્ધુ’ છે. મમ્મી કાંઇ પણ કહે ત્યારે એના ત્રણેક વાક્ય નક્કી હોય.

૧. શાળામાં તું જાય છે કે હું  ?

૨. તું આજકાલના છોકરા, છોકરીને ઓળખી નહી શકે, મૉમ !

૩.મમ્મી, ‘હું   એમની પાસે નથી જતી તેઓ મારી પાસે ખેંચાઈને આવે છે. મને ગમે છે’ .

હવે આવા સવાલના જવાબ મમ્મી કેવી રીતે આપે. સેજલ પોતે ભણેલી, ગણેલી અને નોકરી પર સારો હોદ્દો ધરાવતી સ્ત્રી હતી. દીકરી પાસે કાંઈ ન ચાલતું. તેમા સનમ, સૌરભને  (પપ્પાને) ખૂબ વહાલી હતી. સૌરભને તેના વર્તનમાં કશું ખરાબ ન દેખાતું. કાયમ સેજલને કહેતો, ‘સાંભળ આ ઉમર ખૂબ ખરાબ હોય છે. શામાટે તું એને ટોકે છે. તેની પાસે બલથી નહી કળથી કામ કઢાવ’.

સેજલ જાણતી હતી, સનમ ,સૌરભના પ્રેમનો ગેરલાભ ઉઠાવે છે. જ્યારે પણ પૈસા કે કોઈ પણ વસ્તુ મોંઘી જોઈતી હોય તો પપ્પાને પટાવે. સનમ જાણતી હતી પપ્પા ના નહિ પાડૅ. સૌરભ હમેશા સેજલની ટીકા કરવાને બદલે ટેકો આપતો.  સેજલ જાણતી હતી અમુક બાબતમાં તેનું જીદ્દી પણું સારું નહી. પ્રયત્ન કરવા છતા વારંવાર બેજવાબદાર આચરણ કરતી હતી. પછી પસ્તાવાનો વારો આવે ત્યારે પપ્પાના ખોળામાં માથુ મૂકીને રડે.

સનમ મમ્મી પાસે જવાની હિમત ન કરતી. ખબર હતી , મમ્મી કહેશે “તને કહ્યું હતું’. એ વાક્ય સનમને ખૂબ ઉશ્કેરતું. જેને કારણે મમ્મીની કોઈ વાત માનવાને તૈયાર ન હતી. સેજલે છેલ્લા છ મહિનાથી સનમને કશું પણ કહેવાનું કે ટોકવાનું છોડી દીધું.

સનમને આશ્ચર્ય ખૂબ થયું. સામે ચાલીને પૂછવા જવાનું તેને યોગ્ય ન લાગ્યું. છૂપો પ્યાર તો તે પણ મમ્મીને કરતી હતી. માત્ર મમ્મીની કહેવાની ઢબ તેને ગમતી નહી. સેજલ હમેશા કહેતી, ‘બેટા તું તારી મમ્મીને જન્મ ધર્યો ત્યારથી ઓળખે છે. તને જો મારી રીત ન ગમતી હોય તો મારી પાસે બીજો કોઈ ઉપાય નથી. કિંતુ એક વાક્ય હૈયામાં કોતરી રાખજે, કડવા બોલી મા અને મીઠા બોલા લોક’.

સેજલ ચિંતામાં ને ચિંતામા ડિપ્રેશનના દર્દનો ભોગ બની ગઈ. એક દીકરી હતી. બીજું બાળક કદી થયું નહી. સેજલે, સૌરભને પણ આ વાતની જાણ ન કરી.  દીકરીના ઘણા બધા ગુણો તે જાણતી હતી. કિંતુ જ્યારે સામસામે મળે કે ઘરમાં જમવાના ટેબલ પર બેઠા હોય ત્યારે તેનું ઉપેક્ષા ભર્યું વર્તન અસહ્ય બનતું જતું હતું.

મિત્રો સાથે બહાર જવું હોય તો પપ્પાની પરવાનગી મળે એટલે મમ્મીને જણાવવાની તેને જરૂરત ન જણાતી. આજે રવીવાર હતો, સેજલ સવારથી ઉઠી ન હતી. સૌરભને કહે,’ મને સૂવા દે. તું અને સનમ બહાર જમી આવજો મારા માટે કશું ક લેતા આવજો’.

સૌરભને થયું ,ચાલો આજે દીકરી જોડે જમવાની મજા માણીશ. સેજલ ભલે આરામ કરતી. બન્ને બાપ દીકરી ઉપડ્યા. પ્રેમથી જમ્યા અને પાછા આવતા આઈસક્રીમ પણ ખાધો. મમ્મી માતે તેનું ભાવતું લઈને આવ્યા. ઘરે આવ્યા તો સેજલ તાવમાં ફફડતી હતી.

એકલી, એકલી બબડતી હતી. ‘ હા, સનમ તને મમ્મી નથી ગમતી. મને ખબર છે. જો મને બિમારી લાગી છે. તારા અને પપ્પા માટે રસ્તો સાફ થઈ જશે. તને એમ છે કે મને તું વહાલી નથી. અરે તું તો મારી આંખનો તારો છે. ‘

સનમ તો મમ્મીનો આવો બબડાટ સાંભળીને આભી થઈ ગઈ. તેને ખ્યાલ પણ ન હતો કે મમ્મીને આટલું બધું દુઃખ તેણે પહોંચાડ્યું છે. સૌરભે પ્રેમથી તેના મસ્તક પર બરફના પોતા મૂક્યા. એક પણ અક્ષર બોલ્યો નહી. સનમે મનમાં નક્કી કર્યું.

બીજા દિવસથી તેના વર્તનમાં આસમાન જમીનનો ફરક પડી ગયો. સેજલને ક્યારેય ગંધ ન આવી કે તાવની બેભાન અવસ્થામાં તે શું બકી રહી હતી !





સરગમ

7 03 2018

 

 

 

હું મારી જાતને સાહિત્યકાર ગણતી નથી. માત્ર ‘લેખન કળા’ પ્રત્યેના પ્રેમે વિચાર પ્રસ્તુત કરવાની સોનેરી તક ઝડપી છે. વાણિયાની દીકરી છું. પતિ વિયોગના દુઃખને ઝેલવા મા સરસ્વતિની ઉપાસના કરું છું. ખરું પૂછો તો ઘરના ખૂણે ભરાયેલા સાહિત્યને શરણે આવી, ત્યારે એકલતા વિસરાઈ ગઈ. જેમ લખતા લહીઓ થાય અને પૂછતાં પંડિત થવાય એમ લેખનકળા પ્રાપ્ત થઈ. સાહિત્યની ગંગાના  કિનારે બેસી  છબછબિયા કરવાની મોજ માણું છું.

પદ્ય અથવા ગદ્યમાં શબ્દનો પ્રયોગ અને તેની યથાર્થતા ખૂબ મહત્વનો ભાગ ભજવતા હોય છે. કોઈ પણ કૃતિ ત્યારે જ સાહિત્યમાં પરિવર્તન પામે છે જ્યારે લેખક યા લેખિકા શબ્દને, તેના ભાવાર્થ દ્વારા ઉપસાવી શકે છે. શબ્દ સામાન્ય નથી. તેની માવજત અને તેનો પ્રયોગ આકર્ષણનું કેંદ્ર બને છે. વાર્તા અથવા કવિતાને ઓપ આપે છે. લેખક યા લેખિકાના ભાવને સ્પષ્ટ પણે પિરસી શકે છે. જે વાચકને ગળામાં શીરાની માફક ઉતરી જાય છે.

‘સરગમ’ શબ્દની મધુરતા તો જુઓ.  જાણે તેના અંગ અંગમાંથી સંગીત ન સરતું હોય ! ખરેખર ,’સરગમ’ સંગીત દર્શાવતો શબ્દ છે. સંગીતના સાત સૂર છે. સા, રે, ગ, મ, પ,ધ, ની, સા. કિંતુ ચાર અક્ષરનો બનેલો શબ્દ તેમાં છૂપાયેલા સાતેય  અક્ષરનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. તેના ઉચ્ચાર સાથે જાણે મુખમાંથી સંગીત ન સરતું હોય એવો ભાવ થાય છે. તેના પ્રયોજન દ્વારા વાચક સમજી શકે છે ,આ કાવ્યમાં, વાર્તા યા નિબંધમાં સંગીતનું આલેખન હશે. શબ્દની પોતાની કોઈ કલામયતા નથી. તેને સુંદર વાઘા પહેરાવવા પડે છે. યોગ્ય સ્થળે, યોગ્ય સમયે, યોગ્ય વ્યક્તિ સમક્ષ તેનું પ્રયોજન યા કૃતિમાં સ્થાન  તેની યથાર્થતા નક્કી કરે છે.

કદાચ આ શબ્દ ‘સરગમ’ નામની સ્ત્રીનું પણ હોઈ શકે ? જેના કાર્યમાં, યા વર્તનમા સંગીતની છાંટ ઉભરાતી નજરે ચડે. નામ જેનું ‘સરગમ’ હોય તે ઔરંગઝેબ ન હોઈ શકે. કદાચ સંજોગવશાત હોય તો વાચકના દિમાગમાં વિચારોનું તુમુલ યુદ્ધ થયું જાણવું. સરગમ નામને અને પાત્રને વફાદાર રહી કથા યા કાવ્ય તેની આસપાસ ઘુમે તો સર્જન ખરેખર પ્રશંશનિય બની રહે ! વરના કથાની વ્યથા અને કાવ્યની રમણિયતા દિશા શૂન્ય બને.

‘સરગમ’ શબ્દ તેમાં છુપાયેલા ‘આરોહ અને અવરોહ’ને  આડકતરી રીતે પ્રદર્શિત કરવા શક્તિમાન બને છે. ‘સરગમ’ને સમજવા તેનો અભ્યાસ જરૂરી છે. તેની સાધના આવશ્યક છે. સંગીતની સાથે જેને સીધો સંબંધ છે તેની પાવનતા પિછાણવી પડે છે. તે કલા છે. કલાની ઉપાસના એ ઈશ્વરની ઉપાસના સમાન છે. તેને કાજે ધીરજ, લગની અને ઉત્કંઠા સતત હોવા જોઈએ. સરગમના સાત સૂરોની સાધના, તેની રાગ રાગિણીની પહેચાન અને અભ્યાસ અણમોલ છે.

સૂરોની મહારાણી લતા મંગેશકરે સરગમની આરાધના ક્યારથી શરૂ કરી હતી ? જીવતી જાગતી તસ્વીર આપણી આંખો સમક્ષ છે.  પિતા હ્રદયનાથ મંગેશકરના કુટુંબમાં ‘સરગમ’નું ઉપાસક કોણ નથી ?

‘સરગમ’ શબ્દને કોઈ ‘ઘરેણા’ની પણ આવશ્યકતા જણાતી નથી. મતલબ સ્વર કે વ્યંજનની સીધી યા આડકતરી  સહાયતાની જરૂર નથી.  જેવા કે કાનો, માત્રા, હ્ર્સ્વ ઇ, દીર્ઘ ઈ, હ્ર્સ્વ ઉ કે દીર્ઘ ઊ. ન તો તેને જોડાક્ષર છે.  અનુસ્વાર કે વિસર્ગની પણ આવશ્યકતા જણાતી નથી. ચાર અક્ષરનો આ શબ્દ કોઈના પણ ટેકા વગર સક્ષમ છે. સરળ કેટલો છે.  સરગમ, શબ્દનો ઉચ્ચાર કરવામાં જીભને કસરત પણ કરવી પડતી નથી.

કવિવર શ્રી રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે સંગીતની ઉપાસના ૬૦ વર્ષ પછી કરી હતી. બાળપણથી તેઓ મારા આદર્શ હતા. જેને કારણે ૬૩ વર્ષની ઉમરે હું ‘યોગ’ શિખવા ભારત એક વર્ષ માટે ગઈ અને પી.જી.ડી.વાય.ટી  (PGDYT)ની ડિગ્રી લઈને આવી. સાહિત્યના શરણે આવી અને જીવનયાત્રા જારી રહી. ‘સરગમ રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિઓ ,જે ‘ડમડમ સ્ટુડિઓ’ ના નામે  ૧૯૨૮માં કલકત્તામાં બંધાયો હતો. જે ભારતનો જૂનામાં જૂનો સ્ટુડિઓ છે. જ્યાં શ્રી ટાગોરે પોતાના અવાજમાં કવિતાઓનું રેકોર્ડિંગ કર્યું હતું. આ સ્ટુડિઓમાં કે.સી. ડે, મન્ના ડૅ, ઉસ્તાદ બડે ગુલામ, પંડિત રવીશંકર, ઉસ્તાદ બિસમિલ્લાખાન, સત્યજીત રે જેવી મહાન હસ્તીઓએ રેકોર્ડિંગ કર્યું હતું. જોઈને ‘સરગમ’ શબ્દની કમાલ. અભરાઇ પર ચડેલી ધુળને ખંખેરી ,યાદોની બારાત કાઢી.

‘સરગમ’ શબ્દ પદ્ય તેમજ ગદ્ય બન્નેમાં છૂટથી વપરાય છે.  સરગમ પદ્યમાં, સ, રે, ગ, મના રૂપે પ્રસ્તુત થાય અને સાત સૂર તેમજ જુદા જુદા કાવ્ય સ્વરૂપે અંતરના તાર ઝણઝણાવે. રાગ ભૈરવી, રાગ મલ્હાર, રાગ દીપક વિ. વિ. એજ ‘સરગમ’ શબ્દ નવલકથાને પાત્ર રૂપે દીપી ઉઠે. તેના પાત્ર અનુસાર નામને અનુરૂપ તેનું પાત્રાલેખન હશે ! આ શબ્દની અર્થ ચમત્કૃતિ તેની યથાર્થતાને પૂર્ણ રૂપે વાચક સમક્ષ પેશ કરી શકશે.

મોટા પ્રસિદ્ધ આદ્ય કવિ યા અર્વાચિન કવિ તેમજ લેખકોને  ટાંકી, તેમના વિષે કાંઈ પણ લખવું એ સૂરજને પ્રકાશ સાથે ઓળખાણ કરાવવા બરાબર છે. જે મારા ગજા બહારની વાત છે. ગદ્ય અને પદ્ય બન્નેમાં વપરાતો શબ્દ ‘સરગમ’ સરળ ઉચ્ચારણ અને સુમધુર ભાવવાહીથી ભરપૂર  છે. જેના દ્વારા સર્જક સફળતાની ટોચે બિરાજી પોતાના અંતરને ઠાલવી વાચકોના દિલ જીતવામાં કામયાબ બને છે. તેમને રસમાં તરબોળ કરી ભાવની ગાંગામા સ્નાન કરાવી પાવન કરે છે.

મિત્રો, આજે તમારી સમક્ષ, ‘સરગમ’ જેવા શબ્દનો માધુર્ય સભર પ્રવાસ આદર્યો. આશા છે આ પ્રયાસ આપને ઉચિત લાગ્યો હશે.

 

 





વડીલોના વાંકે

3 03 2018

ઉમર થઈ એટલે હમેશા વડીલોનો વાંક ?  આ વાક્ય,’ આજકાલ’ હવામાં ઘુમરાય છે. ઠંડૅ કલેજે વિચાર કરવાનો સમય કોની પાસે છે ? ખેર, વડીલો જો પોતાની ખેરિયત ચાહતા હો, તો, “મૌનં પરં ભૂષણં” ની નિતિ અખત્યાર કરજો. વગર વાંકના ટિપાઈ જશો. આ વાત માત્ર આપણા માટે સત્ય છે એવું નથી. આજે મારી એક ફ્રેંચ મિત્ર ગાડીમાં ઘરે મૂકવા આવી ,એણે પણ મોઢા પર તાળુ મારી ચાવી ફેંકી દેવાનું ઇશારતથી સમજાવ્યું !
બાળપણમાં “વડીલોના વાંકે” કરીને સરસ ગુજરાતી ભાંગવાડીનું નાટક જોયું હતું.  એ સમયે સ્ત્રીનું પાત્ર પુરૂષો ભજવતા. ‘ગીતા” પર હાથ મૂકીને સોગન ખાઈ કહું છું,’ તેનો એક પણ અક્ષર યાદ નથી’. પછી નાટકના સંવાદ તો ક્યાંથી યાદ હોય. આજે અચાનક બાળપણ અને જુવાની હાથતાળી દઈને વિદાય થઈ ગઈ છે. માનો ન માનો વડીલના પાત્રની ભૂમિકા સહજ અને સરળતા પૂર્વક નિભાવવાનો મનોમન સંકલ્પ કર્યો છે. બાળકો આને સમજે, યા માને કે ન માને કોઈ ફરક પડતો નથી. જ્યાં સુધી આપણે વફાદારી પૂર્વક કામ કરતા હોઈએ પછી કોઈના સહી સિક્કાની શું જરૂર ? પછી તે ભલે ને પરિવાર પણ કેમ ન હોય !

‘વડીલ હોવું એ જો વાંક હોય તો તે મેં કર્યો છે’ !

વડીલ થયા એટલે જાણે નાટકનો અંતિમ અંક ચાલુ થયો.  જો કે વડીલ વાંકમાં ન આવે એવું માની લેવું યોગ્ય નથી. તેનું પણ યોગ્ય કારણ છે. ‘તેમને એમ છે કે અનુભવને કારને ,મને બધી ખબર છે’. આ ૨૧મી સદી છે, રોજ નવા વિચાર કમપ્યુટર પર જોવા મળે છે. આપણા અનુભવ અને બુદ્ધી આપણા સુધી સિમિત રાખવાની.

શરીરના અંગોની શી વાત કરવી.

મુખ્ય કારણ કાન ગયા હોય કાનપૂર .

યાદદાસ્ત  જીવનની ‘યાદવા સ્થળી’માં ઝઝુમીને ક્યાંક તેજીલી બની હોય કાં ઘાયલ થઈ હોય !

“બાય પાસ ” કરાવી એટલી ગાડીનું નવું એંજીન અને જૂની ગાડી.

કેન્સર થયું એટલે “સ્ત્રીનું’ અંગ કાઢી નાખ્યું.

કાનમાં મૂકાવ્યું હોય  “હિયરિંગ એઈડ”.

આંખમાં ઉતરાવ્યો”મોતિયો”.

દાંતમાં પુરાવ્યું “સોનું”.

માથામાં “કાળાના ધોળા કર્યા યા નકલી વાળ પહેર્યા”.

હાથમાં આવ્યો વા,કે ‘ઓસ્ટિયોપરોસિસ’.

પગમાં બદલાવ્યા “બન્ને ઘુંટણ”.

એક “મુત્રાશય ” (કિડની) કામ ન કરતું હોવાથી કાઢી નાખ્યું.

બાળકો થયા પછી, ‘ગર્ભાશય’ને વિદાય આપી.

હવે જો ઘરના વડીલની આવી સ્થિતિ થાય ત્યારે વાંક ન પડે તો જ નવાઈ લાગે.

વડીલો પાસેથી ઘણું શિખતી. બાળપણમાં ભલે તોફાની હતી પણ શિખવા માટે આંખ અને કાન હમેશા ખુલ્લા રહેતા. જો કે એ બૂરી આદત આજે ખર્યું પાન થઈ  છતાં એટલી જ જોરદાર છે. એક ઠેકાણે વાંચ્યું હતું, જે દિવસથી વ્યક્તિ માનવા લાગે કે મને બધું આવડે છે. હવે કશું શિખવાનું બાકી નથી રહ્યું ! ખેલ ખતમ. તમારું શેષ જીવન વ્યર્થ જશે! બા અને દાદી ગામથી આવતા. તેમની પાસેથી ધીરજના પાઠ ભણતી. મંદીરના મુખ્યાજી બારસને દિવસે ‘સીધુ’ લેવા આવતા. મમ્મીની કેળવણી એવી હતી કે ‘સીધુ’ ખૂબ સરખી રીતે આપવું.  કોઈ પણ કાર્ય હોય, ખૂબ ચોકસાઈ પૂર્વક કરવું. પિતાજીના પૂ. મામા દેશમાંથી આવતા,દિલમાં હમદર્દીનું સામ્રાજ્ય છવાઈ જતું.

રોજ બગિચામાં લટાર મારવા જવું. ફૂલ, પાન, અને ફળ સાથે વાતો કરવી. ભમરાના સમાચાર પૂછવા. ખરી પડૅલાં પાનની વેદના જાણવી. આકાશમાં નિખરી ઉઠેલાં રંગોની લહેજત માણવી. સહુનો વિચાર આવતો, આમાં મારા મનનો કે ઉમરનો શું વાંક ? વાંક માત્ર એટલો જ કે ગામ ગપાટા ન મારતાં ,સારા પુસ્તક વાંચુ.  ગામની પટલાઈ ન કરતાં, જાત સાથે દોસ્તી બાંધું . નવરાશની પળોમાં સૂવા અથવા ફોન ઉપર ‘ચેટ’ કરવા કરતાં શિલાઈ કે ભરત કામ કરું. કુદરત સાથે તો જાણે જનમ જનમ નો નાતો ન હોય.

વડીલથી આવું બધું થાય ? પેલા ચંપક ભાઈ તો રોજ સવારે મંદીરે જાય દર્શન કરવા. આખા ગામની પંચાત કરે અને નવા સમાચારને મીઠું ,મરચું ઉમેરી ગપગોળા ફેલાવે. મને ગમે આકાશ સામે નિરખી તેના નિતનવા રૂપનું મધુરું દર્શન કરવાનું. નભમાં તારા કેટલા છે તે ગણવાનું. આકાશમાં પૂનમની રાતે ચંદ્રમા સાથે ગોષ્ઠી કરવાની.

વળી બાજુમાં રહેતી સરલા બેઠી બેઠી આખો દિવસ ફાક્યા કરે. ઉપરથી કહે, ‘આ ઉમરે મારાથી બહુ ખવાતું નથી’ !

પેલા બેરિસ્ટર મિ. ગોપાલનાથની હું પ્રશંશક હતી. લગભગ ૮૦ વર્ષની ઉમર હશે. સવારના પહોરમાં લટાર મારવા નિકળે. આરામથી ઉગતો સૂરજ નિહાળે. આંખ બંધ રાખીને ધ્યાનમાં બેસે કે ભૂતકાળમાં ડૂબકી લગાવે તે આજ સુધી હું જાણી શકી નથી.  પૈસા પાત્ર હતા એટલે રામજી ચા અને નાસ્તો લાવે. આરામથી વરંડામાં બેસીને આનંદથી તેની મોજ માણે. બાળકોને તેમની જીંદગી હોય ! જેને જ્યારે સમય મળે ત્યારે પિતાજીની ખબર પૂછે. બે વર્ષ પહેલાં ટુંકી માંદગીમા પત્ની વિદાય થઈ, પછી શાંત થઈ ગયા હતા.

તેમનો મનગમતો સમય સાંજના ચાર વાગ્યા પછીનો બગિચામાં બેઠા હોય અને જુવાનિયાઓ તેમની સલાહ લેવા આવે. પોતાની મુશ્કેલીઓ જણાવે. સહુને પ્રેમથી સમજાવે. જરૂરિયાત વાળાને છુપી મદદ કરતાં પણ ન અચકાય. આમ ઉમરને શોભાવે અને શાન બઢાવે તેવી જીંદગી જીવે.  કોણે શું આપ્યું કે શું કર્યું તેનાથી અલિપ્ત.

પેલા જાડૅજા સાહેબ.ઉગતા સૂરજનું મધુરું ગાન સાંભળી પોતાના બેસુરા રાગે તેમાં સૂર પુરાવે. આ એમનો વાંક,’  દીકરો આવીને કહેશે, તમને કેટલી વાર કહ્યું સવારના પહોરમાં રાગડા ન તાણો” !

નીચી મુંડી રાખી ભૂલ કબૂલ કરી લે.’ હવે ધ્યાન રાખીશ, મનમાં ગણગણીશ’.

આમ શું વડીલ થયા એટલે મનગમતું કરવાની છૂટ નહી ? માત્ર બધું જુવાનિયા કહે તેમ જ કરવાનું ? વડીલો ને પોતાની મરજીથી જીવવાનો હક્ક ખરો કે નહી ? જુવાનિયા ભૂલી જાય છે, વડીલો પણ એક દિવસ જુવાન હતા. ઉમર, એ તો માત્ર આંકડા છે. હા, શરીરને તેની અસર જણાય તે કુદરતી છે. બાકી આ મન અને દિલમાં ઉમંગ તો રતિભાર ઓછા થતા નથી. “મરવાના વાંકે, વડીલ થયા પછી બચેલી જીંદગી ન જીવાય “.

જ્યાં સુધી હાથમાં ‘પેલી રેખા’ જણાય છે ત્યાં સુધીના શ્વાસ તો આ ધરતી પર પૂરા કરવાના ને ?

એક વાત કરીશ તો તમારા રૂંવાડા ઉભા થઈ જશે. બે વર્ષ પહેલા મુંબઈ ગઈ હતી.

‘ભાભી, પેલા બાજુવાળા કિર્તનકાકા કેમ છે?’

‘અરે એ તો ગુજરી ગયા.’

‘ ભાભીએ કહ્યું તો ખરું, પણ બે આંખમાં ઝળઝળિયા આવી ગયા. ‘

‘શું થયું ભાભી. તેમની તો તબિયત સારી હતી, હસમુખા હતા.’

‘અરે તું સાંભળીશ, તો તારા કાન તારું કહ્યું નહી માને.’

તને ખબર છે એકનો એક દીકરો હતો. જૂની જગ્યા વેચી નવો બ્લોક લીધો ઘરમાં જગ્યા તો ઘણી હતી. બ્લોક દીકરાના નામ પર લીધો હતો. દીકરી ના પાડતી રહી પણ તેમણે સાંભળ્યું નહી. તો પણ પોતાની પાસે ૨૦ લાખ રોકડા હતા. રહેવાનું તો વહુ અને દીકરા સાથે જ હોય ને. ઘરમાં નોકર હતો. તે તેમનું ધ્યાન રાખતો. દીકરો ઓફિસે જાય પછી રોજ ઘરમાં કટકટ ચાલુ થાય.

‘હવે આ ઉમરે ખાવાના ધખારા છોડો’.

“આટલું બધું ખાશો ને ઝાડા થશે તો’ ?

જાતજાતના વાગબાણ રોજ છૂટે. હવે પેટ તો સહુને હોય. ભરાય તેટલું ખાવા તો જોઈએ કે નહી ?

એક દિવસ તબિયત સારી ન હતી ને નોકર પાસે મોસંબી મગાવી રસ કાઢવાનું કહ્યું. બસ ,ઘરમાં ધમપછાડા ચાલુ થઈ  ગયા. કંટાળીને વહુ કીટી પાર્ટીમાં ગઈ ત્યારે બારીએથી ભૂસકો માર્યો.

હવે,  આ વડીલોનો વાંક શું ?

ઘણિવાર જુવાનિયા ,જુવાનીના તોરમાં બધો વાંક વડીલોનો જુએ તે સારું ન કહેવાય.

વડીલો મોટું મન રાખે અને બાકીની જીંદગી શાંતિથી ગુજારે. જો કે ઘણા વડીલ ઘરની વાતો બહાર બધાને કરતા ફરે છે તે સારું ન કહેવાય.  તેમણે ધીરજ અને સહનશિલતા કેળવવા જરૂરી છે. વાણીનો વ્યર્થ વિનિયોગ ન કરવો. તેના કરતા મૌન વ્રત અને ધ્યાનની આદત પાડવી.

“વડીલ”ની ઉપાધી ખૂબ મહેનત પછી પ્રાપ્ત થાય છે. આખી જીંદગીના કાર્યનું એ સુંદર મધુરું, મીઠું “ફળ” છે.

સંસ્કારી બાળકો વડીલોને ખૂબ પ્રેમથી સનમાન આપે છે. વડીલોની આમન્યા જાળવે છે.  વડીલોનો ‘વાંક’ નહી તેમની આગવી પ્રતિભા નિહાળી હરખાય છે. તેમણે ‘જીંદગીભર  બાળપણમાં આપેલા સંસ્કારની’ પ્રશંશા કરે છે.

જે ઘરમાં વડીલ ઈજ્જતભેર જીવે છે એ ઘર મંદીર સમાન છે.  વડીલોનું કરેલું ઉપાર્જન હરખભેર વાપરવામાં આખા કુટુંબને ગર્વ થાયછે. બાળકો પર સુંદર સંસ્કાર પડે છે. એક વાત યાદ આવી ગઈ.

જીગર જ્યારે દસ વર્ષનો થયો ત્યારે ગેરેજમાં વારે વારે જતો હતો. મમ્મી વિચાર કરે, ગાડી એ ચલાવતો નથી. માત્ર દસ વર્ષનો . ડ્રાઇવર આવે કે તરતજ તેને શાળામાં મૂકવા જાય છે. શું કામ ફોગટના આંટા મારતો હશે. જો પૂછે તો ગલ્લા તલ્લાં મારે. એક દિવસ તેની નજર ચૂકવીને તેની પાછળ ગેરેજમાં ગઈ. જોઈને તે આભી થઈ ગઈ. જીગર આ  ‘બધું શું ભેગું કરે છે ?’

‘શેની વાત કરે છે મમ્મી’.

‘આ કોડિયાનો ઢગલો’.

અરે મમ્મી, તું કેમ સમજતી નથી, દાદી ૮૫ વર્ષની થઈ.હવે કેટલા વર્ષ? તેમના ગયા પછી જ્યારે તું એ રૂમમાં આવીશ ત્યારે તને એ બધુ કામમા અવશે ને ?

યાદ રાખજો આવી પરિસ્થિતિ ન આવે, ‘જ્યારે આપણે વડીલ બનીએ ત્યારે’ ?

 

 

 

 

 

 

 

 





હોળી

1 03 2018

 

 

 

 

આઓ આજે હોળી છે.

**************

મને ઓળખી ,

‘પ્રહ્લાદની ફોઈ ‘હોલિકા’

જેને  વહાલા ભાઈએ સમજાવી

ભાઈનું અભિમાન તો જુઓ

*

તેના પોતાના પુત્રએ  લલકાર્યો છે

‘હું  સાક્ષાત ભગવાન છું ‘ એમ માનવાને કહે છે.

જે માનવા તૈયાર નથી.

*

પ્રહલાદે બાપને પડકાર્યો છે

તેણે ફરમાન બહાર પાડ્યું

*********************

સિપાઈઓ પ્રહલાદને લાવો

તેને પર્વત પરથી ફેંકો

હસતો હસતો પ્રહલાદ પાછો આવ્યો

*

હાથીના પગ તળે  કચરાવો

તેનો વાળ પણ વાંકો ન થયો

*

ફોઈબાના ખોળામાં બેસાડી

અગ્નિની જ્વાળામાં  ચિતા પર બેસાડ્યો.

પ્રહલાદને ઉની આંચ પણ ન આવી

ફોઈબાએ જાન ગુમાવ્યો.

એજ ફોઈબા જેને વરદાન હતું,

“અગ્ને તને બાળી નહી શકે”.

એ બળીને ભસ્મીભૂત થઈ ગઈ.

*

હોલિકાના મૃત્યુ પર લોકોએ ઉત્સવ મનાવ્યો.

જે  ઉત્સવ આપણે આજે ઉજવીએ છીએ !

*

ભગવાને નૃસિંહ અવતાર ધારણ કરીને હિરણ્ય કશ્યપનો વધ કર્યો.

જેને વરદાન હતું, સવાર, રાત, અંદર, બહાર ક્યારેય તેનું મૃત્યુ ન થાય

માનવ કે ભગવાને તેને મારી ન શકે

ભગવાને તેને સંધ્યાકાળે  નૃસિંહ અવતાર ધારણ કરી  ઘરના ઉમરા પર માર્યો

**

ચાલો આજે હોળી ઉજવીએ

આજ હ્યુસ્ટનમાં હોળી રે રસિયા

કાનો ગોપી સંગ ખેલે રે રસિયા

ભરી પિચકારી ભિંજાવે રે રસિયા

અબીલ ગુલાલ ઉડાવે રે રસિયા

હ્યુસ્ટનના મિત્રોને અને વ્રજની ગોપિકાઓને હોળી ખૂબ ગમે

ઠહે**રો

***********

મારી વાત સાંભળો

કાના પિચકારી ના માર

મારો સાજન રૂઠ્યો છે

સાજનને મનાવીને લાવીશ.

તમારી સંગે હોળી ખેલીશ

હોળીમાં રંગે રંગાઈશ.

કાલાવાલા કરીને લાવીશ

હું રૂઠીશને માન માગીશ

કાના અને સાજન સંગે હોળી ખેલીશ !