અષાઢની મેઘલી રાત

15 07 2021

આમ પણ મેહુલો મને ખૂબ ગમે . ઝરમર ઝરમર વરસતો હોય અને હું છત્રી વગર રસ્તા પર ચાલતી હોંઉ. મમ્મી બૂમો પાડતી રહે, ‘બેટા પલળે છે ને તો શરદી થઈ જશે. પછી તાવ આવશે’.
મમ્મીની વાત ગણકારે એ બીજા. .’ આવા વરસાદમાં નાચવાનું મન થાય, હું તો માત્ર પલળીને આનંદ માણતી હતી’.

અષાઢ મહીનો આવે ને બારે મેઘ ખાંગા થાય. સ્લેટર રોડ ઉપર પાણી ઘુંટણ સમાણા ભરાઈ જાય. હવે અંધેરી જવાનું હોય, ઝડપથી પહોંચવાનો એક જ રસ્તો .મુંબઈની લોકલ ટ્રેન. ગાડી પકડવાની ગ્રાન્ટ રોડથી, સ્લેટર રોડ પર ગયા વગર છૂટકો ન થાય. ચાલુ દિવસોમાં વાંધો ન આવે. ઉનાળાની બાફ મારતી ગરમી અને શિયાળાની ખુશનુમા સવાર ,ટ્રેનમાં જવાની મસ્તી કાંઈ ઔર હોય. આ તો પેલો મેઘ માથું ખાઈ જાય. કોઈક વાર ગમે પણ જ્યારે વરસાદની ઝડી અઠવાડિયા સુધી અટકે નહી તો ભારે થાય.

બે દિવસથી વરસાદ થંભ્યો ન હતો પણ ગાંડાની જેમ વરસ્યો પણ ન હતો. એટલે ચાલ્યું. સવારે મમ્મીએ બનાવેલું ટિફિન લઈને નિકળી, ગ્રાંટરોડથી ફાસ્ટ ટ્રેન મળી ખૂબ આનંદ થયો. સમયસર પહોંચી ગઈ. મુસિબત તો ત્યારે થઈ જ્યારે પાછા આવવાનું હતું. અંધેરીથી ટ્રેનમાં બેઠી હજુ તો વાંદરા સ્ટેશન આવે ત્યાં વરસાદ ટૂટી પડ્યો. ટ્રેનનો ડ્રાઈવર, ઝાઝુ દેખાતું નહી એટલે કાન ફાડી નાખે તેવો ભોંપું વગાડતો. બધા મુસાફરો પરેશાન થઈ ગયા.
.
મુંબઈની પરાની ગાડીમાં મુસાફરી કરી હોય તો ખબર પડે કેટલી ગિર્દી હોય છે. ખિચોખીચ ડબ્બો ભરેલો હતો. વરસાદને કારણે બારણા બંધ કરવા પડ્યા. અંદાઝ પણ નહી આવે માણસો કેટલી ગિર્દીમાં ઉભા હતા. ભલેને તમે ફર્સ્ટ ક્લાસમાં મુસાફરી કરતા હો. ગિર્દીમાં ભાગ્યે બહુ ફરક પડે. સાંજના છ વાગી ગયા હતા. મેઘલી રાત બરાબર જામતી જતી હતી. ચાર જણાની બેસવાની જગ્યા પર આઠ જણા બેઠા હતા. ઉભેલાઓ એકબીજાની અડોઅડ મરજી ન હોવા છતાં દબાઈને ઉભા હતા.

હું અંધેરીથી ગાડીમાં બેઠી હતી. ત્યાંથી ખાલી ઉપડી હતી એટલે બારી પાસે બેસવાની જગ્યા મળી હતી. આજે જ પરિક્ષા પૂરી થઈ હતી એટલે મગજ પર કોઈ ભાર ન હતો. બેઠાં બેઠાં ડબ્બાની અંદર ચાલતા જાતજાતના ખેલનું નિરિક્ષણ કરી રહી.

મારી બાજુમાં બે જણાની વચ્ચે બેઠેલી ,મીઠીબાઈ કોલેજની છોકરી , બેઠાં બેઠાં સ્કર્ટ તાણતી જણાઇ. એટલો ટુંકો હતો કે ક્યાંથી ખેંચે તે પણ નવાઈ લાગે. મને ઘણીવાર ટ્રેનમાં ભેગી થતી એટલે હલ્લો કેહેવાનો સંબંધ હતો.

ત્યાં વળી પેલા ધોતિયાવાળાભાઈએ જોરથી છિંક ખાધી. આખા ડબ્બામાં જાણે ધરતિકંપ થયો હોય તેવું લાગ્યું.. હવે આપણે ત્યાં છિંક આવે ત્યારે આડો હાથ દઈએ એટલું પણ એ કાકાને જરૂરી ન લાગ્યું. ચારે બાજુ વરસાદની છાંટ ઉડી. લોકોના મોઢા વિચિત્ર થયા. બસ ખેલ ખતમ. ગાડી ખૂબ ધીરે ચાલતી હતી. લોકોને બફારો થતો હતો પણ નાઈલાજ હતા.

ત્યાં તો એક બહેનના હાથમાં નાનું બાળક હતું. મારી નજર પડીકે તરત મેં કહ્યું ,’અંહી આવીને મારી જગ્યાએ બેસો. મને ઈશારતથી કહે,’ત્યાં આવું કેવી રીતે’ ? એમની નજીક એક ભાઈએ આ ઈશારા જોયા. તેમના હ્રદયમાં રામ વસ્યા. ઉભા થઈને કહે, ‘બહેન આવો અંહી બેસો. ‘ અમારા બન્નેની આંખમાંથી તેમણે આભાર નિતરતો જણાયો. બહેન શાંતિથી બેઠા ત્યાં બાળકે બે હાથે બહેનને પકડ્યાં. મા સમજી ગઈ દીકરીને ભૂખ લાગી છે. એક વસ્તુ કહેવી પડશે, બધા મુસાફરોએ મ્હોં ફેરવી લીધું જેથી મા દીકરીને  અમરતનું પાન સરળતાથી કરાવી શકે. આ સભ્યતા જોઈને મારું શીશ નમી ગયું. ૧૯ વર્ષની એંન્જીનયરિંગમાં ભણતી મને દુનિયાનો અનુભવ ન હતો .

આજે મને આ બધું નિરિક્ષણ કરવાનો લહાવો મળ્યો. ત્યાં થોડે દૂર એક ચોકલેટ વેચતો નાનો પંદરેક વર્ષનો છોકરો દેખાયો. બિચારો ઠંડીમાં ધ્રુજતો હતો. તેનું ખમીસ પણ ફાટેલું લાગ્યું. જો કે ફર્સ્ટ ક્લાસમાં આવા ફેરિયાની બંધી હોય છે. પણ ઝરમર વરસાદ વરસતો હતો એક જુવાનિયાએ તેને ગાડીની સાથે દોડતો હતો તેથી ઉપર ડબ્બામાં ખેંચી લીધો. ઉપર આવીને તેને મફતમાં કેડબરી આપવા ગયો તો પેલા કોલેજના વિદ્યાર્થીએ પૈસા આપીને લીધી. પેલા ફેરિયાના મુખ પરે પ્રસરેલી ખુશીની ઝલક જોઈને મેં પણ તેને નજીક બોલાવ્યો. ચપળતાથી ઘુસ મારીને મારી પાસે આવીને ઉભો. મેં બે ચોકલેટ લીધી અમે મારી પર્સમાંથી નાની શાલ હતી તે તેને ઓઢવા આપી દીધી.

મારી સામે ટગર ટગર જોઈ રહ્યો. મેં તેને વહાલથી કહ્યું, ‘છોટે ભૈયા રખ લો.’ તેની આંખમાં ધસી આવતા આંસુ હું જોઈ શકી. હજુ તો ટ્રેન માંડ માંડ માટુંગા આવી હતી. તડામાર વરસાદને કારણે પાટા પાણીમાં ડૂબી ગયા હતા. કાળું ડિબાંગ આકાશ હતું. ત્યાં એક મોટી ઉમરના બહેને રામ નામની ધુન લગાવી. રામ એક એવા ભગવાન છે જે સહુ કોઈને પ્યારા છે. બધા મુસાફરો ઘડી ભર ભૂલી ગયા કે કલાકથી ટ્રેન ખોડાયેલી છે. જાણે રામ સહાય માટે આવવાના ન હોય. ખેર બધા થાક્યા, દિવસભરના થાકેલા થોડા તો ઉંઘવા લાગ્યા.

મારી ઉંઘતો ગચ્છન્તી કરી ગઈ હતી. કોને ખબર ડબ્બામાં ચાલતી ચહલ પહલ જોઈને મારા મનમાં વિચારોનું પૂર ઉમટ્યું હતું. દરેક વ્યક્તિ અલગ, દરેકની પ્રતિભા અલગ, દરેકના ચહેરા પરના ભાવ અલગ. કોઈ દિવસ આવો વિચાર આવ્યો ન હતો. આજની મેઘલી સંધ્યા હવે રાત્રીનું રૂપ ધારણ કરી રહી હતી. અચાનક યાદ આવ્યું મમ્મી ચિંતા કરતી હશે. મમ્મીના સેલ ફોન પર ટેક્સ્ટ કર્યોને ટુંકમાં પરિસ્થિતિ જણાવી.

મમ્મીનો જવાબ આવી ગયો, ‘બેટા, સાચવીને ઘરે આવજે’.

ત્યાં બીજો ટેક્સ્ટ આવ્યો,’ પપ્પા ઘરે આવશે પછી તને ગાડી લેવા સ્ટેશને આવશે’.

ત્યાં તો મારી સામેની સીટ પર બેઠેલાં બે જુવાનિયા કાનમાં ગુસપુસ કરી રહ્યા હતા.  મને તેમનો ચહેરો જોવાની મઝા આવી. લાગતું હતું તાજા પરણેલા છે. છોકરી પેલાની સોડમાં ભરાતી હતી. મને લાગ્યું તેને ઠંડી લાગે છે. વરસાદને કારણે વાતાવરણમાં ઠંડીનું મોજું ફરી વળ્યું હતું. એમાં પાછા ડબ્બામાં પંખા ચાલે . હવે એનો પતિ હતો કે મિત્ર કળવું મુશ્કેલ હતું. જે પણ હોય તે મારે શું કામ ચિંતા કરવાની ? ધીરે રહીને પર્સમાંથી બટાકાની વિફરનું પેકેટ કાઢી બન્ને જણા ખાવા લાગ્યા.

ત્યાં તો મારી જ કતારમાં બીજી તરફની બારી પાસે બેઠેલાં ભાઈ કમપ્યુટરમાં મોઢું ખોસીને કામ કરી રહ્યા હતાં. જેને કારણે ઘરે જઈને જમી પરવારી સીધા સૂવા જવાય. આ તો મારું અનુમાન હતું, કદાચ કોઈ બહેનપણી સાથે યા પત્ની સાથે ‘ચેટ’ કરતાં હોય તો નવાઇ નહી. તેમના મોઢાના ભાવ ચાડી ખાતા હતાં કે તેમને મઝા આવતી હતી. નક્કી બહેનપણી હશે ! પત્ની સાથે તો પતિદેવોને બે મીઠ બોલ બોલતા પહેલાં પેટમાં ચુંક આવે. ઘણી પત્નીઓ પણ જાણે પતિદેવ પર ઉપકાર ન કરતી હોય તેમ જમવાનું પિરસે. ભૂલી જાય કે આ ચમન પતિ દેવની કમાણી પર છે!’

ત્યાં ગાડીની ચીસ સંભળાઇ, લાગ્યું ગાડી ધીમે ધીમે ચાલી રહી છે. ડ્રાઈવર ખૂબ સાવધ લાગ્યો. વરસાદ તો ખમા કરવાનું નામ જ લેતો ન હતો. મને પણ થોડો કંટાળો આવતો હતો. બધાનું અવલોકન કરીને મારી આંખો અને દિમાગ થાક્યા હોય એવું લાગ્યું. ત્યાં તો ભીડમાંથી એક બહેને બૂમ મારી,

‘સાલા હાથ લગાતા હૈ’?

પેલો માણસ ડઘાઈ ગયો.

‘નહી બહેનજી, ઐસા કુછ નહી હૈ, ગાડી અચાનક ખડી રહ ગઈ તો મૈં અપનેકો સંભાલ નહી પાયા’. માણસ સજ્જન લાગતો હતો એટલે બહેને ઉદારતા દાખવી,

‘જરા ઠીકસે ખડા રહો, દુબારા ઐસા નહી હોના ચાહિએ’.

‘જી’ પેલામાં આંખ ઉંચી કરવાની હિમત ન હતી. હવે એ, સાચું બોલ્યો કે જુઠું એ કોણ જોવા ગયું છે ?

બારી બહાર નજર કરી તો એલફિન્સટન રોડ સ્ટેશન પસાર થયું. હજુ,’ લોઅર પરેલ ‘અને ‘મહાલક્ષમી’ બે પસાર થવાના હતા.

મનોમન પ્રાર્થના કરી રહી, ‘હે ભગવાન જલ્દી કરને. પપ્પાએ ગાડી ગ્રાન્ટરોડ સ્ટેશન પર મોકલી છે. વિચારોમાં ગાડીમાં બેસીને ઘરે પહોંચી ગઈ’.  મુખ પર સ્મિત આવી ગયું, ‘બચ્ચા અભી દિલ્હી દૂર હૈ”.

લોઅર પરેલ ગયું અને મહાલક્ષ્મી સ્ટેશનની ઝગમગતી લાઈટો દેખાવા લાગી. ત્યાં ટ્રેનમાં જાહેર કરવામાં આવ્યું, ‘અબ યે ટ્રેન આગે નહી જાએગી, રાસ્તા દિખતા નહી હૈ’. મારા તો બાર વાગી ગયા. બધા મુસાફરો ધીરે ધીરે બે સ્ટેશનની વચ્ચે ઉતરવા લાગ્યા. ત્યાં મારી નજર સમક્ષ મારા વર્ગનો અને બાજુની ગલીમાં રહેતો સાહિલ દેખાયો. જાણે ડૂબતાંને સહારો મળી ગયો.

‘સાહિલ હું સલોની, તેણે નજર ફેરવી’.

‘ચાલ આપણે સાથે જઈશું.’ સાહિલ મને બરાબર ઓળખતો લાગ્યો.

ટ્રેનમાંથૂ ઉતરતાં ભુસ્કો મારવાનો હતો સાહિલે મને સાચવીને નીચે ઉતારી. વરસાદે ખમૈયા કર્યા હતા.  પણ પાણીમાં બન્ને પગ આખા ડૂબી ગયા હતા. પાટા પર ચાલવાનું તેથી જુતા કાઢવાનો વિચાર આવ્યો તેવો ખંખેરી નાખ્યો. પગમાં પત્થર વાગે તે સહન ન થાય.

સાહિલે મારો હાથ પકડ્યો અને મારી બેક પેક પણ લઈ લીધી. સાહિલ હતો પાંચ ફૂટ અગિયાર ઈંચ . ખૂબ સંભાળીને મારી સાથે ચાલતો હતો. રસ્તામાં મને હસાવવાની કોશિશ પણ કરી. મારું મોઢું જોઈ ઈરાદો બદલી નાખ્યો.

થોડીવાર બન્ને મુંગા મંતર થઈને ચાલી રહ્યા. મનમાં વિચાર્યું એક માઈલ જેટલું ચાલવાનું બાકી છે. ગ્રાન્ટરોડ  પાસે પાણી ભરાયા હશે તો ગાડી ‘ભારતિય વિદ્યા ભવન’ પાસે ઉભી હશે. સાહિલ કોઈ સારા જોક્સ કહે આ તો રસ્તો કાપતા ખૂબ વાર લાગવાની છે’

સાહિલ મૂછમાં હસ્યો, ‘બહેનબાની શાન ઠેકાણે આવી’.

આજે કોલેજમાં પ્રોફેસરને કેવા સંકજામાં લીધા હતા તેની વાત કરી રહ્યો. સાહિલ , ખૂબ હોંશિયાર હતો એવું સાંભળ્યું હતું. સલોનીને ભણવા સિવાય બીજામાં અત્યારે રસ ન હતો. આજે કોને ખબર તેને સાહિલનો સાથ ગમ્યો. સારું હતું શુક્લ પક્ષ હતો એટલે ચાંદા મામા અજવાળું પાથરી રહ્યા હતા.  સલોનીની મમ્મી અગિયારસ કરે તેટલે તેને ખબર હતી આજે સુદની તેરસ છે.

લગભગ કલાક પાટા પર ચાલીને બન્ને ગ્રાન્ટરોડ સ્ટેશન પર પહોંચ્યા. સાહિલ, ‘મારા પપ્પાએ ગાડી મોકલાવી છે. જોઈએ ડ્રાઈવરે  ક્યાં ઉભી રાખી છે’?

ત્યાં ડ્રાઈવરનો ફોન આવ્યો, ‘બેબીજી શેટ્ટીકે સામને ગાડી ખડી હૈ’.

સાહિલ ગાડી બહુ દૂર નથી. સ્ટેશન પાસે ખૂબ પાણી ભરાયા હતા. મારી ઉંચાઇ ઓછી એટલે લગભગ તરતી હોંઉ એવું લાગે. કોઈક વાર તો સાહિલ મને કેડેથી ઉંચકીને આગળ ચાલતો હતો. મુંબઈમાં અષાઢ મહિનામાં મેહુલો મન મૂકીને વરસે છે ,તેનો પાકો અનુભવ આજે થયો. આમ તો ઘરે છ કે સાડા છની વચ્ચે પહોચી જાંઉ.

આજે આ મેઘલી રાતે અવનવા અનુભવ કરાવ્યા.  ડ્રાઈવર પહેલે .’સાહિલ કો છોડના હૈ, બાદમેં હમે છોડના’. સાહિલ સલોનીની વાત કરવાની ઢબ જોઈને ખુશ થયો. મનમાં તો તેને પણ લડ્ડુ ફુટતાં હતા. સલોની મનોમન ગમતી હતી. આજે મેઘલી રાતે તેના મનની મુરાદ પૂરી થઈ.

આભારવશ તેની સામે જોઈ રહેલી સલોનીનો રૂપાની ઘંટડી જેવો મદુર અવાજ સંભળાયો. ‘સાહિલ આજે આ ‘અષાઢની મેઘલી રાતે’, તું ન મળ્યો હોત તો મારા શું હાલ થાત”?





સમય નથી

6 06 2021

આ વાક્યમાં રહેલી પોકળતા જગ જાહેર છે. તેમાં છુપાયેલો સંદર્ભ સહુને વિદિત છે. છતાં પણ તેનું ચલણ ચારેકોર છે. જ્યારે પણ ‘સાંભળવા મળે’ ત્યારે સામેવાળાની બોલતી બંધ થઈ જાય છે. તે વાક્ય પર વાદ વિવાદ નિરર્થક છે.

“મમ્મી, તું સમજતી કેમ નથી ?”

“અરે, બેટા એક મિનિટ સાંભળ તો ખરો”.

“મમ્મી મારે બીજો ફોન આવે છે. હું તને પાછો કરું છું”.

પાછો ફોન કરે એ બીજા !

સંજુ એ બીજો ફોન લીધો, ‘પપ્પા, જુઓને આ ટીની, મને ઘરકામ કરવા દેતી નથી”.

“બેટા, ટીની ને આપો”.

“પપ્પા,  ભાઈ મારી સાથે રમતો નથી”.

“બેટા ભાઈને શાળાનું ઘરકામ કરવાનું હોય. પુરું થશે એટલે તારી સાથે રમશે”.

“પપ્પા, હું સ્કૂલે ક્યારે જઈશ?”

આમા બાળકો સાથે દસ મિનિટ વાત કરી તેમને સમજાવ્યા.

જે સંજુ પાસે મા સાથે વાત કરવા એક મિનિટ ન હતી તેણે દસ મિનિટ બાળકોને સમજાવવા ખૂબ શાંતિ અને પ્રેમ પૂર્વક કાઢી. હવે આ સંજુને કોણ યાદ અપાવે કે બેટા, તું નાનો હતો ત્યારે તારી આ મમ્મી તને કેટલા પ્યારથી સાંભળતી હતી, ને સમજાવતી હતી.

સરલાને આદત હતી ક્યારેય સંજુને ખોટા ફોન ન કરવા. આજે તેને પેટમાં સખત દુખતું હતું. સવારથી તેના આખા બદનમાં તકલિફ થઈ રહી હતી. રોજ પાંચ વાગે ઉઠવાવાળી સરલા આજે સવારના આઠ વાગ્યા ત્યાં સુધી પથારીમાંથી ઉભી થઈ ન હતી.પાંચ વર્ષ પહેલા પતિ ગુમાવ્યો પછી એકલી રહેતી હતી. તેની તબિયત ખૂબ સારી હતી. તેનું જીવન શિસ્તથી ભરેલું હતું. આખરે, આ મનવ શરીર છે, ક્યારેક ન પણ સાંભળે. સવારથી ચાનો એક કપ પણ પીધો ન હતો. પીવી હતી પણ કોણ બનાવી આપે ? ખેર એ તો મામુલી વાત હતી.

લગભગ ઘડિયાળમાં દસ વાગ્યા. માંડ માંડ ઉભી થઈ. ત્રણેક વાર બાથરૂમમાં લટાર મારી આવી. પેટમાં ક્યારેય નહી ને આજે સખત ચુંક આવતી હતી.  અચાનક તેને મમ્મી યાદ આવી. તેની સાથે ‘પાપડિયું’ શબ્દ દિમાગમાં ઝબકી ગયો. ઉભી થઈ રસોડા તરફ ડગ માંડ્યા. પાપડિયુ બનાવ્યું. શાંતિથી પીધું. પેટમાં જરાક કળ વળી. આખા બદનમાં દુખતું હતું. કારણ શોધવા ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો પણ પરિણામે મીંડુ

સરલાએ ક્યારેય ખાટલો શોભાવ્યો ન હતો. છેલ્લી હોસ્પીટલમાં ગઈ હતી સંજુના જન્મ વખતે. સંજુથી મોટી હતી સોનિયા, જે લગ્ન કરીને અમેરિકા ગઈ હતી.   સંજુને થતું ‘મમ્મી હવે મારે માથે પડી”. પપ્પા હતા નહી. દીદી અમેરિકા રહ્યો માત્ર સંજુ. ખબર નહી કેમ આ ભાવના મમ્મીને ખૂબ અકળાવતી. બની શકે એટલા બધા કામ જાતે કરતી.

આજની વાત અલગ હતી. ભગવાનના નામનું રટણ કરતી પથારીમાં પાછી આવી. પાપડિયુ પીધું હતું એટલે શાંતિ થઈ હતી. સમયનું પણ કેવું છે ! ક્યારેક ખૂટતો ન હોય તો ક્યારેક એવી ઝડપે ભાગે કે દિવસ ક્યાં પૂરો થઈ જાય સમજ પણ ન પડે. વહેલી ઊઠી હતી એટલે સરલાની આંખ મળી ગઈ. ભૂખનું દુઃખ પણ ભૂલી ગઈ. ઊઠી ત્યારે બપોરના બાર વાગ્યા હતા. કામવાળી પાસે ચાવી હોય એટલે તેણે ઘરમાં કામ શરૂ કરી દીધું હતું.

બહેનને સૂતેલાં જોયા. ચાની તપેલી દેખાઈ નહી. એની ચાનો કપ પણ તૈયાર હોય. સરસ મજાની આદુ વાળિ ચા બનાવી અને બે ટોસ્ટ મૂક્યા. હજુ ઉઠાડવા જાય તે પહેલાં સરલા ચાની સોડમથી જાગી ગઈ.

અરે ઈંદુ તું આવી ગઈ. સારું થયું તે ચા બનાવી. લાવ અને તું પણ તારા માટે ટોસ્ટ બનાવીને લાવ. ચાની સાથે ટોસ્ટ ખાતા સરલાને ખૂબ આનંદ થયો.

‘ઈંદુ વઘારેલી ખિચડી બનાવજે.’ સરલા ઈંદુને રાજી રાખતી તેથી, કહે એ બધું કામ કરતી.

‘અરે હાં, વધારે બનાવજે ઘરે તારા વર માટે પણ લેતી જજે. ‘

સમય નથી એ એક એવું બહાનું છે, જેનો કોઈ ઉપાય નથી ! સહુ મનમાં જાણે છે કે આ બહાનાને, પગ નથી કે પાંખો નથી છતાં પણ  તેનું ચલણ છે. બેધડક લોકો આ વાક્યનો પ્રયોગ કરે છે. સામેવાળી વ્યક્તિ જાણે છે, છતાં મૌનનું સેવન કરે છે. કારણ તેનો કોઈ પુરાવો નથી.

અરે જે બાળકોને માતા તેમજ પિતા માટે પણ સમય નથી તેનાથી દયાજનક જીવનમાં કોઈ પરિસ્થિતિ નથી.

આજે ઘરમાં મોટી મિજબાની હતી, કારણ હતું, સૌમિલની સગાઈનું. એની સગાઈ હતી તેની પાસે જ સમય ન હતો. કામકાજમાં ગળાડૂબ !

હવે ઓચિંતુ જાણવા મળ્યું કે ‘કેટરર્સ, ખાવાનું આપવા ઘરે નહિ આવી શકે’.

સૌમિલે પોતાના મિત્રોને ફોન કર્યા. સહુની વ્યસ્તતાએ સૌમિલને અકળાવી મૂક્યો. આખરે , માએ કહ્યું,’ બેટા મારા એક મિત્ર છે, એમને કહીશ તો લેતા આવશે’.

જીવનમાં એવા તબક્કે આવી ઉભા છીએ કે કોઈના માટે ઘસાવું પડે તો વિચાર નથી કરતાં.

જૂવાન પેઢીએ શિખવા જેવી ખાસ વાત છે, એક ‘હું કામમાં છું ,’ બીજો સમય નથી ‘ એ બન્ને બહાનાંની પોકળતાથી તમે પણ પરિચિત છો.

થોડી સભયતા દાખવો. સામીવાળી વ્યક્તિની કિમત ક્યારે પણ ઓછી ન આંકશો. સહુ સત્ય જાણે છે માત્ર મૌનનું પાલન કરે છે.

બાકી સમજુ કો ઈશારા કાફી !





ચાવી

23 05 2021

જોડી તો ઘણી જોઈ પણ ‘તાળું અને ચાવી’ જેવો અમર પ્રેમ ક્યાંય ન નિહાળ્યો. એક વગર બીજું નકામું. બન્ને સાથે

હોય ત્યારે તેમની મજા જ કાંઈ ઔર હોય. એક વગર બીજું મારગ ભૂલે. કશા કામનું નહી. એ દિવસો યાદ કરો જ્યારે

હાવીના ઝુડાનું વજન ઓછામાં ઓછું બે રતલ હતું. અને છતાં ગૃહિણી તેને પ્રેમે કેડે ટીંગાડી ફરતી હતી.

નાનપણમાં મારી મમ્મીનો ચાવીનુ ઝુડો મને બહુ ગમતો. કારણ જાણશો તે તમને પણ ગમી જશે એમાં શંકા નથી.

‘સોનાનો હતો ! ચાલો ૨૧મી સદીમાં આવીએ !

‘અરે, મારી ગાડીની ચાવી ક્યાં છે ?’

‘રોજ તમારે આવીને ગમે ત્યાં મૂકવી અને પછી સવારના સમયે આખું ઘર માથે લેવાની તમને આદત પડી ગઈ છે’.

‘હવે ચાવી શોધવા લાગીશ કે ભાષણ આપીશ’.

ત્યાં દરવાજાની ઘંટડી વાગી. નાનો રોનક દોડતો ગયો, બારણું ખોલ્યું,  ગાડી ધોવાવાળાએ ચાવી રોનકને આપી.

‘પપ્પા, પપ્પા જુઓ તમારી ગાડીની ચાવી આ રહી’.

‘મારો હોંશિયાર દીકરો, કહીને ચાવી હાથમાં લઈ બેટાને ગાલે પપ્પી આપી. સલોનીને કહે ‘તારા કરતા મારો દીકરો મજાનો છે’.

સલોનીએ મીઠું સ્મિત રેલાવ્યું. તેને ખબર હતી, દીકરો ચાવી ક્યાંથી લાવ્યો હતો. આજે તેને શાળાએ મોડું જવાનું હતું. દાંતના ડોક્ટર પાસે જવાનું નક્કી હતું. સલોનીએ વિચાર્યું જ્યારે લઈને જઈશ ત્યારે બરાબર નાનકા રવીને દાવમાં લઈશ. રોનક તો પોતાને કામે જવા નિકળી ગયો.

રવી ગાડીમાં તો બેઠો, મમ્મીને સાથે પણ પેટમાં તેલ રેડાયું હતું. તેને ખબર હતી ,પપ્પાએ મમ્મીને બદલે પોતાને પપ્પી આપી હતી.

સલોનીને થયું, ‘જવા દે નાનો છે, શું તેની સાથે રકઝક કરવી, મનમાં જાણતી હતી રોનક તેને ખૂબ પ્રેમ કરે છે. ‘

આ તો સાવ સામાન્ય વાત છે. બાકી ‘ચાવી પુરાણ’ જો વાંચવા બેસીએ ને તો મહાભારત કરતા વધારે લાંબુ થાય. ચાવી એ એવી ‘ચિજ’ છે કે જેના વગર ચાલે નહી, સાથે હોય તો પલ્લે પડે નહી અને જો ભૂલે ચૂકે ખોવાઈ જાય તો વાવાઝોડા જેવી પરિસ્થિતિનું સર્જન થાય.

એક પ્રસંગ કહીશ તમે હસી હસીને બેવડ વળી જશે. રાધિકાને આદત હતી ચાવી ઠેકાણે મુકવાની. યાદ શક્તિને દાદ આપવી ઘટે કે ઠેકાણે મૂક્યા પછી ઠેકાણું ભૂલી જાય. કેશવને આજે બેંકમાં જવું હતું. અગત્યના પેપર્સ બેંકમાંથી લાવી પાસપોર્ટના ફોર્મ ભરવાના હતા.

‘રાધે ઓ મારી પ્રિય રાધે બોલને સેફની ચાવી ક્યાં છે? આજે ઓફિસમાં જતા પહેલા મારે સેફમાં કામ માટે જવાનું છે’.

રાધા ગૌરી ટિફિન ભરવામાં વ્યસ્ત હતા,. સવાલ સાંભળીને હાથમાંથી ચટણીની ડબ્બી પડતા પડતા રહી ગઈ. વિચાર કરવા લાગી. ‘ઓ બાપ રે’ ચાવી ક્યાં મૂકી છે કેમ યાદ આવતું નથી ?

કેશવનો ગુસ્સો જાય એ પહેલા કહે ,’લાગે છે ચાવી મારાથી ખોવાઈ ગઈ છે’.

‘પ્રિયે, બેંકનું લોકર તોડાવીને નવુ લોકર લઈ લો ને ! આમ પણ લોકર નાનું પડે છે’.

કેશવને બહુ વિવાદ કરવો ગમતો નહી. કામ પર જવા વહેલો નિકળ્યો. બેંકમાં સઘળું પતાવતા બે કલાક નિકળિ ગયા. સિધો પાસપોર્ટ ઓફિસમાં પહોંચ્યો. વાત અંહીથી અટકી હોત તો સારું. રવીવારે સલોનીની પર્સ સાફ કરવા બેઠો. મોટેભાગે બધા પતિદેવો ભલે પર્સ

( વૉલેટ) નાનું રાખે પણ પત્નીનું પર્સ સાફ કરવાનું હોંશે હોંશે સ્વીકારે. કદાચ કોઈ જૂના મિત્રનો કાગળ મળે તો ઘરમાં કુરુક્ષેત્ર રચાય !

આજે તો ઉંધુ થયું. પર્સ સાફ કરતા પરચુરણની પર્સમાંથી બેંકની સેફની ચાવી નિકળી.

બોલ્યા વગર સલોનીની સામે જઈને કેચ રમવા લાગ્યો. ગુસ્સો ખૂબ હતો પણ હવે કરવો વ્યર્થ સમજીને બોલ્યા વગર જતો રહ્યો. આ તો એક બનાવ છે. બીજો બનાવ તમે સાંભળશો તો ખરેખર તાળી પાડી ઉઠશો. રવીવારના બધા છાપા અમારે મંગાવવાના. વાત એમ છે કે જો છાપા ન હોય તો રવીવારે અમે કરીએ શું ?

રવીવારે અમારે ત્યાં રસોડાની રજા હોય. સવારે મફતલાલા બાથમાંથી આવતા ગાંઠિયા અને જલેબી ખાધા હોય. સાંજે પાંચ વાગે ડીનર લેવા બહાર જઈએ. બાકીનો સમય છાપા ઉથલાવીએ. છાપા વાંચ્યા પછી પાછા વ્યવસ્થિત ગોઠવવાનો અમને બન્નેને આવે મહા કંટાળૉ. બે હાથે ભેગા કરીને બેગમાં ખોસી પસ્તી ભેગા કરીએ યા કચરાની ટોપલીમાં. આમા એક વખત મારો આખો ચાવીનો ઝૂડો ફેંકાઈ ગયો હતો. આવા તો કેટલા ચાવી પુરાણ કહું ?

ચાલો હવે પુરાણ પરથી કથા પર આવું. ચાવીના પ્રકાર અને કદ કેટલા બધા. એમાં પેલા ગોદરેજના કબાટમાં તો બધી ચાવી બે. એક નંબર અને બે નંબર. તિજોરીની જુદી. ચોરખાનાની વળી સાવ નાની. આ બધું યાદ રાખવાનું. સારું હતું બાળપણમાં યાદ શક્તિ સારી હતી. જેને કારણે જ્યારે સેફ ખોલવાનું હોય ત્યારે મારા મોટાઈ, મને બોલાવે. મમ્મી પાસેથી દોડતી જઈને ચાવીનો ઝુડો તેની કેડેથી કાઢી લાવું અને પછી ખોલી આલું.

માંડ માંડ કબાટની ચાવીના કુડાળામાંથી બહાર આવી તો દરવાજાની ચાવીઓ. તેના પર લટકતા તાળાની ચાવીઓ . ઘરની સુરક્ષા કાજે બારણામાં લગાવેલા ઓટોમેટિક તાળા. જેઓ માત્ર દરવાજો બંધ કરવાથી પોતાનું કામ કરી લે. જો ઉતાવળમાં દરવાજો બંધ થઈ જાય તો ઘરની બહાર રહેવાનો વારો આવી જાય. જો એમાંની બીજી ચાવી પાકિટમાં ન હોય તો સિધા ચાવી બનાવવાળાને ઘરે બોલાવાની નોબત આવે.

ઘરમાં ગાડી હોય તો મુસિબતનો પાર ન રહે. એમાં મોટાઈ ચલાવે ફિયાટ અને ભાઈ ચલાવે એમ્બેસડર. ચાવી બરાબર યાદ રાખીને , જોઈને લેવી નહિતર લિફ્ટ વગરના મકાનમાં ચાર દાદરા પાછાં ચડવા પડે .

ચાવીનું તો મોટું મસ મહાભારત લખાય. દુક સવારે વહેલી ખોલવાની હોવાથી ગનુ દરરોજ સવારે  દુકાને જતાં પહેલા ઘરે ચાલી લેવા આવતો.

જીવનમાં સફળતા પામવાની ચાવી દરેકની પોતાની હોય છે. એ તાળું તમારા સિવાય કોઈ ખોલી નહી શકે !





ઠેરના ઠેર

20 05 2021

હાથમાં ગુલાબી રંગનું ફરફરિયુ લઈને જ્યારે શૈલી ઘરે આવી,ત્યારે સાસુમાના દિલમાં મોટો ધ્રાસકો પડ્યો. વર્ષોથી દીકરા વહુ સાથે રહેતા મણીબહેન સમજી ગયા શૈલીના હાથમાં શું છે ! વહુરાણી માટે  સરસ મજાની ચા બનાવી સાથે તાજો ચેવડો આપ્યો અને બોલ્યા,

‘બેટા આજે અગિયારસ છે, હું હવેલીમાં શયનના દર્શન કરીને આવું છું “.  મંદીરે જવાનું બહાનું કરીને નિકળ્યા. શૈલીએ મનમાં વિચાર્યું , મમ્મી દર અગિયારસે મંદીરે જતા નથી, આજે કેમ ? પણ મનમાં આનંદ થયો. સાહિલ જ્યારે નોકરી પરથી આવશે ત્યારે બન્ને જણા એકલા ઘરમાં હશે. હાથમાં મળેલી ‘પિંક સ્લિપ’ વિષે વાત કરવાની સુગમતા રહેશે. કદાચ મોટો ઝઘડો થાય તો ઘરના બારી બારણા તે અવાજ સાંભળશે !

સાહિલ આવ્યો ખુશખુશાલ હતો. ઘરનું બારણું ખોલ્યું અને શૈલીના મુખની ભુગોળ જોઈને સમજી ગયો. કાંઇ ન બોલવામાં માલ છે સમજતા વાર ન લાગી. શૈલી પણ કશું ક જણાવવા ખૂબ ઉત્સુક હતી. વિચારી રહી હમણા કહું કે , જમ્યા પછી. અત્યારનો સમય એકદમ બરાબર હતો. મમ્મી ઘરમાં ન હતા. જો સાહિલ સાથે ઝઘડવું પડે તો મેદાન સાફ હતું.

સાહિલ, ચા બનાવી છે. શાતીથી પી લે પછી જરા વાત કરવી છે. સાહિલ બોલ્યો .’યાર કહેને ચા પીતી વખતે હું બરાબર ધ્યાન આપીશ’.

શૈલીએ ચાનો કપ મૂક્યો. સાથે મમ્મીએ બનાવેલો ચેવડો પણ આપ્ય. મમ્મીએ આજે જ બનાવ્યો હતો. સાહિલ અને શૈલીને મમ્મીનો બનાવેલો ચેવડો ખૂબ ભાવતો. તાજો ચેવડો જોઈને સાહિલ મલકાયો. તેને ક્યાં ખબર હતી કે આ ખુશી અલ્પજીવી સાબિત થશે. આ તો ફાંસીને માંચડે ટીંગાડતા પહેલાં ગુનેગારની અંતિમ ઈચ્છા જેવું વાતાવરણ હતું.

શૈલી એ પર્સમાંથી ગુલાબી રંગનું કાગળ બહાર કાઢી સાહિલની સામે મૂક્યું. સાહિલે હજુ પહેલો ‘બુકડો’ ચેવડાનો મોઢામાં મૂક્યો હતો. કાગળનો રંગ જોઈને જ સમજી ગયો હતો.

“પિંક સ્લિપ” !

“શું શૈલીને આજે નોકરી પરથી પાણિચું પકડાવ્યુ હતું’ ?

સાહિલમાં તાકાત ન હતી. એક પણ સવાલ પૂછવા તે તૈયાર ન હતો. શૈલીની નોકરી એટલી સરસ હતી કે જેને કારણે મુંબઈથી સૂરત આવ્યા હતા. જો કે સાહિલને નોકરી મળવામાં વાંધો આવે એવું ન હતું. બન્ને જણા એમ.બી.એ. ભણેલા હતા. શૈલીને નસિબે યારી આપી અને તેની ફર્મમાં ભાગીદારી સાંપડી. હવે સાહિલ તેના કરતા વધારે હોંશિયાર હોવા છતાં શૈલી કરતા ઘણા ઓછા પગારની નોકરી હતી. ઈજ્જત અને કામ બન્નેથી ખુશ હતો.

શૈલીના ભાગીદારે બેંક સાથે ચેડા કર્યા. કરોડો રૂપિયા ઉચાપાત કર્યા. બન્નેની ભાગિદારી સરખી હતી. કોઈ એક જણની સહીથી કામ આસાનીપૂર્વક થતું હતું.  શૈલીના ભાગિદારના મનમાં લાલચે પ્રવેશ કર્યો અને ખોટા ધંધા ચાલુ કર્યા. શૈલી મિસ્ટર શાહને ખૂબ સજ્જન માનતી હતી. આવા કાળા કૃત્યો કરશે તેવો તેને અંદાઝ ન હતો.  એ તો જ્યારે ઈનકમ ટેક્સની ધાડ આવી ત્યારે ખબર પડી. શૈલીને પોતાને માથે આવી નાલોશી જોઈતી ન હતી. તેણે પોતાના મિત્ર અને સિનિયર પાર્ટનરને કહ્યું,’ મને ભાગીદારી અને નોકરીમાંથી પાણીચું પકડાવ. ” મારા પતિનું અને મારા કુટુંબનું નામ બદનામ થાય તે મને નહી ચાલે !

શૈલીનો ભાગીદાર સમજુ હતો. તેને થયું,’ મારા કરેલાં કૃત્યોની સજા શૈલીને શું કામ આપવી. તેનું નામ બદનામ કરવાનો મને કોઈ હક નથી !’ મિસ્ટર શાહ અને શૈલી વચ્ચેના વહેવારનો હિસાબ સાફ હતો. સમજુ મિસ્ટર શાહે શલીને કામકાજમાંથી છૂટી કરી તેના નામને બટ્ટો લાગવા ન દીધો.

શૈલીએ તો બીજા દિવસથી કામ પર જવાનું બંધ કર્યું. તેને જરા પણ અફસોસ ન હતો. આમ શૈલી ખુશ હતી કે તેનું નામ બદનામ ન થયું. પતિનું નામ અને કુટુંબની ઈજ્જતના ગઢની કાંકરી પણ ન ખરી. કામની ચર્ચા ઘણા વખતથી ચાલતી હતી. સાહિલ શૈલીને મદદ માગે ત્યારે જ આપતો. વાત વાતમાં માથુ મારવાની આદત ન હતી. શૈલી પોતાની જાત, નોકરી અને જવાબદારી સંભાળવામાં સક્ષમ હતી.

સાહિલ બોલ્યો નહી તેથી શૈલી વધારે ધુંધવાઈ.

“કેમ તારે કોઈ સવાલ નથી કરવાનો” ?

“હું સવાલ કરું તેના કરતા તું ખુલાસો કર એ વધુ સારું છે”.

હવે શૈલી કાબૂ ન રાખી શકી. ભલુ થજો મમ્મી ઘરની બહાર જતા રહ્યા હતા. ‘તને એમ નથી થતું કે આ’પિંક સ્લીપ શા કારણે મળી. કાલથી નોકરી બંધ. ઘરમાં જે દલ્લો આવતો હતો તે હવે બંધ”.

‘મને તારામાં સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે. એની પાછળ વ્યાજબી કારણ હશે. ‘.

‘તને તો બધું વ્યાજબી જ દેખાય છે’.

‘રહી વાત દલ્લાની, તો મને તારામાં વિશ્વાસ છે. તારા મનમાં ઘણા કિમિયા દોડતા હશે ‘!

‘આજે તું મને હેરાન ન કરીશ. જ્યાં સુધી હું તારી સાથે ત્રીજુ વિશ્વયુદ્ધ નહી કરું ત્યાં સુધી મને ચેન નહી પડે’.

‘તને જે યોગ્ય લાગે તે કર.’

‘કેમ એમ બોલે છે’.

‘મેં તો ગીતાના કૃષ્ણની જેમ આપણા રથના સારથિ બનવાનું નક્કી કર્યું છે, હું શસ્ત્ર ઉઠાવવાનો નથી ” !

શૈલી ગુસ્સે હતી છતાં પણ સાહિલ પર વારિ ગઈ’.

‘કેટલો ભરોસો છે, મારા પર”.

‘સાહિલ , તને યાદ છે ,મુંબઈથી સૂરત આવ્યા ત્યારે પણ મને ‘પિંક સ્લિપ’ મળી હતી’ ! ખોટા કામ હું કરતી નથી, કોઈ કરે તે મને પરવડતું નથી.’

એનો અર્થ એ કે તને “પિંક — મળી”.

‘હા’.

સાહિલને ખબર હતી શૈલી આરામથી બેસી રહે તેવી નથી.  સૂરતમાં બાને તેમજ બન્નેને ખૂબ ગમી ગયું હતું.  હવે ઉચાળા ભરવા ન હતા. સાહિલની નોકરી ભલે શૈલી જેટલી સદ્ધર ન હતી કિંતુ માન મળતું. જવાબદારી ભર્યા કાર્યોમાં મશગુલ રહેતો. નોકરીથી ખૂબ ખુશ હતો. શૈલી તે જાણતી હતી.

‘શાંતિ” માટેની બે આંગળી બતાવી. ઝઘડો કરવાનું મુલતવી રાખ્યું. શૈલીએ પોતાનું સ્મિત મુખ પર ફરકાવ્યું. ધીમેથી સાહિલની નજીક સરી બોલી,’ ગુસ્સો નહી કરતો એક વાત કહું”.

સાહિલ સમજી ગયો. પોલ્સન લગાડે છે. શૈલીને ખૂબ પ્રેમ કરતો હતો. ન કરવાનું કોઈ કારણ ન હતું. સાથે ભણતા હતા. શૈલીની આવડતથી વાકેફ હતો. સહુથી વધારે તો શૈલી તેની માને પ્રેમ અને સન્માન બન્ને આપતી. પોતાની વાત મનાવવી હોય ત્યારે દીકરીની જેમ ‘સાસુમાની’ સોડમાં ઘુસતી. મણીબા તેની બધી વાત માનતા. તેમને દીકરી  ન હોવાની ખોટ શૈલીએ પૂરી પાડી હતી.

સાહિલ પરણ્યો અને બીજે જ મહિને તેના પિતાજી નાની માંદગી ભોગવીને વિદાય થયા હતા. આખા કુટુંબને માથે આભ ટૂટી પડ્યું હતું. શૈલીને સંસારનો કોઈ અનુભવ ન હતો પણ સાહિલની હાલત જોઈ એકદમ સજાગ બની ગઈ. ઘર સંભાળ્યું.

‘સાહિલ, એક વાત કહું. આ નોકરી પરથી મારે ઘણા બધા સાથે સંબંધ બંધાયા છે. આપણા સ્ટડી રૂમમાં પોતાની ઓફિસ ખોલી કામ શરૂ કરવાનો વિચાર છે. ‘

સાહિલ તો સ્તબ્ધ થઈ ગયો. નોકરી ગયાનો કોઈ અફસોસ નથી. ઘરમાં આવતા પૈસા બંધ થશે છતાં કોઈ ચિંતા નથી. હપ્તા પર લીધેલા બધા સુખ સગવડના સાધનોનું બિલ દર મહિને આવશે. કોને ખબર તેને શૈલી કઈ માટીની છે.  સાહિલને શૈલી પર ખૂબ વિશ્વાસ હતો.

‘અરે, યાર તું કહે ને હું ના પાડું. ‘શુભસ્ય શિઘ્રમ’  રામ નવમીને દિવસે શરૂઆત કરીએ.  એક અઠવાડિયું બાકી છે. હું નોકરી પરથી ત્રણ દિવસની રજા લઈને તને બધી મદદ કરીશ. મણીબા મંદિરેથી આવી ગયા. ઘરનું વાતાવરણ રાબેતા મુજબનું જોઈને તેમને સંતોષ થયો.

‘બા મંદિરનો પ્રસાદ ન લાવ્યા’ ? શૈલી ટહુકી.

બાએ પ્રસાદનો શીરો આપ્યો. ત્રણે જણા  પ્રસાદ લઈને જમવા બેઠા.

બીજા દિવસથી બન્ને જણા તૈયારીમાં ડૂબી ગયા. સાહિલ અને શૈલી જે કામમાં પ્રાણ રેડે તેનું પરિણામ શુભ આવે, એમાં શંકાને સ્થાન ન હોય. તેમના સ્ટડીરૂમમાં બધી સુંદર સગવડ હતી. દરેકને ઈ મેઈલથી જાણ કરી.   પોતાને જેમના પર ભરોસો હતો એવા લોકો આ વાત જાણીને ખુશ થઈ ગયા. શૈલીની ઓફિસમાં પણ ત્વરિત ગતિથી સમાચાર પહોંચી ગયા. બસ હવે સારું મૂહર્ત જોઈને નવા કાર્યમાં ઝંપલાવાનું હતું.

જૂની કંપનીએ ડિરેક્ટરોની મિટિંગ બોલાવી.  બહુમતિથી એક ઠરાવ પસાર કર્યો. અચાનક બીજે જ દિવસે શૈલીના ઘરના દ્વાર ખખડાવ્યા. બારણામાં ફુલોના ગુલદસ્તા સાથે ઉભેલા મેનેજીંગ ડિરેક્ટરોએ “એપોઈન્ટમેન્ટનો લેટર  ‘ તેને પકડાવ્યો !

.





ધમાલ

3 05 2021

આજે સવારથી ઘરમાં હલચલ વધી ગઈ હતી. હમેશા શાંતિ પ્રવર્તતી હોય એ ઘરમાં ‘ધમાલ’?

આશ્ચર્યનું વાતાવરણ ફેલાઈ ગયું હતું. શાંતાબા સેવા કરતા હતા. ઠાકોરજીને રાજભોગ ધરાવી

મંદીરના કમરામાંથી બહાર આવ્યા.

‘શું થયું અંકિતા બેટા’ ?

‘બા, તમે બેટા, બેટા કહો છો ને આવું કાર્ય કરો છો’?

‘શું કર્યું બેટા, કહે તો ખરી’?

‘બા આજે લગ્નમાં જવાનું છે. ગઈ કાલે હું બેંકમાં ગઈ હતી. મારી મમ્મીએ આપેલી હીરાની

વીંટી જે મને ગમે છે તે લોકરમાં ન હતી, ક્યાં ગઈ’?

શાંતાબાના મુખ પર આશ્ચર્ય છવાઈ ગયું. મનહરભાઈ છાપુ વાંચતા હતા. તેમણે છાપામાંથી

ડોકું બહાર કાઢ્યું. શાંતાબાની સામે જોયું. તેમણે આંખેથી ઈશારો કર્યો, ‘તમે કાંઈ બોલશો નહી’.

વીની, તેમના દીકરાની વહુપ્રેમાળ ખૂબ હતી. કિંતુ વારંવાર તેનું મગજ તપી જાય. જ્યારે મગજ

તપે ત્યારે, વાણી પરનો કાબૂ ગુમાવી બેસે. નાના મોટા કશું ન જુએ. તેને હમેશા એમ જ લાગે કે

એ સાચુ બોલે છે. બાકી બધા ખોટું બોલે છે.

શાંતા બા ક્યારેય પોતાની વાત સાચી ઠરાવવા પ્રયત્ન પણ ન કરે. તેમને ખબર હતી વીની,

થોડી જીદ્દી છે. પોતાની ભૂલ ક્યારેય કબૂલ ન કરતી. હવે આનો કોઈ ઈલાજ તેમને જણાતો

નહી. શાંતાબા માનતા કે સમય સાથે બદલાશે. માત્ર ધિરજ સિવાય કોઈ ઈલાજ નથી. તેને

બાળક ગણી આંખ આડા કાન કરતા.

વીનીને વિવેક સમજાવી રહ્યો હતો, જરા યાદ કર ‘તેં છેલ્લે એ વીંટી ક્યારે પહેરી હતી?’

‘વિવેક તને શું ખબર, તું ઓછો બેંકમાં જાય છે ? માત્ર હું અને મમ્મી જઈએ છીએ. મને

બરાબર યાદ છે, છેલ્લે એ વીંટી મેં લાલ રંગના બટવામાં મૂકી હતી. ‘

વીની પોતાના રૂમમાં ગઈ, મમ્મીને ફોન જોડ્યો. એકદમ ગુસ્સામાં, ‘મમ્મી તારા માનવામાં

નહી આવે મારી મનગમતી વીંટી લોકરમાંથી ગુમ થઈ ગઈ.’

બીજા છેડેથી મમ્મી બોલી, ‘વીની, શાંત થા. ગયા મહિને તું તારી સહેલીના લગ્ન માટે ઘરે

આવી હતી ત્યારે બાથરુમમાં ભૂલી ગઈ હતી. શકુએ મને આપી હતી. (શકુ એમના ઘરમાં

કામ કરતી બાઈ). હું તને કહેવાનું ભૂલી ગઈ હતી !

વીની જવાબ ન આપી શકી, ભૂલ કબૂક કરે એ બીજા !!!!!!!!!





બ્રાન્ડી

30 04 2021

બ્રાન્ડી જ્યારે  પણ મળે ત્યારે મધુરા હાસ્યથી વાત ચાલુ કરે. આજે મારાથી કહ્યા વગર ન રહી શકાયું , ‘હાય બ્રાન્ડી તું મોટાભાગની વ્હાઈટ અમેરિકન લેડીથી ખૂબ જુદી છે’ !

મને આદત પ્રમાણે હસીને કહે , ‘તને કેમ એવું લાગ્યું’ ?

એક તો તારા મુખ પર મધુરું સ્મિત હમેશા રેલાયેલું હોય. બીજું ‘તું બધાની સાથે પ્રેમથી વાત કરે છે’. પેલી ડેબી જો ? લીન્ડા તો એમ જ માને છે કે તે બધાની બોસ છે. જુડી તો કાયમ દુનિયાભરનો ભાર માથે લઈને ફરતી હોય. અમે બધા ૬૫થી  ઉપરની ઉમરવાળા હતા. ગાર્ડનમાં બધા સાથે વોલિન્ટિયર  વર્ક કરીએ.

બ્રાન્ડીની વાત જ નિરાળી. મારી સાથે તેને ખૂબ ફાવે. ઘરે આવી તો કહે, ‘અરે હું તો પહેલી વાર કોઈ ઈન્ડિયનના ઘરે આવી છું.” તારું ઘર ખૂબ સરસ છે. તારી ઘર ગોઠવવાની કળા એકદમ જુદી છે. એને આદુ, એલચી અને ફુદીનાવાળી ચા અને ખારા બિસ્કિટ ખવડાવ્યા તો જલસો પડી ગયો.

એવું સરસ ગાર્ડન છે કે જોઈને મનડું ખુશ થઈ જાય. જો કે મને બધા અંગ્રેજી શબ્દો યાદ ન રહે એટલે હું બહુ બોલું નહી . માત્ર સાંભળવાનું કામ કરું. ભારે કામ થાય નહી. જે થાય તે કરું. તેઓએ મને આપણા ભારતિય શાકભાજી ઉગાડવા માટે જગ્યા આપી છે. તમે નહી માનો, પાપડી, ચોળી, તુવેર, ગુવાર અરે આ વખતે તો આપણા ભારતની પીળી કાકડીનો છોડ પણ ઉગ્યો છે.

બ્રાન્ડી મને હસીને કહે પ્રવિણા , મેં આખી જીંદગી એક કંપનીના પ્રેસિડ્ન્ટ તરિકે કામ કર્યું છે. આખી દુનિયાના લોકો સાથે મારે કામ કરવાનું હતું.  મારા મત પ્રમાણે આપણે બધા મનવો છીએ. મીઠાશથી બોલવામાં સામેવાળાનું દિલ જીતાય છે. મને સારી રીતે ઓળખતી હોવાને કારણે કહે,” યાદ છે તેં એકવાર કહ્યું હતું, આખી દુનિયાના માનવી સમાન છે. માત્ર બહારનો રંગ અલગ છે”.

‘અરે, તને હજુ યાદ છે’ ?

અમેરિકનો ખૂબ ખુલ્લા દિલના અને પ્રેમ પૂર્વક વાત કરતા જણાયા. હા, તેમાં અપવાદ હોય તેની ના નહી. મને અને બ્રાન્ડીને ખૂબ ફાવતું. દર અઠવાડિયે મળતા. બગિચામાં ઉગતા શાકભાજી બનાવી સહુને ચખાડવા લઈ જતી. ભાર દઈને સહુને જણાવ્યું હતું,’ મહેરબાની કરીને કોઈ પણ શાક સડવા દેશો નહી. આપણે સહુ તેના સાક્ષી છીએ ઉગતાં કેટલો સમય લાગે છે. મહેનત પણ ખૂબ પડે છે’.

આજે સવારે  બ્રાન્ડી મને  તેની ગ્રાન્ડ ડોટર સાથે મળી. જીનીના મમ્મી અને પપ્પા બન્ને નોકરી પર હોય એટલે ઉનાળામાં હું જીનીને બધા ક્લાસમાં લઈ જાંઉ . સમર કેંપમાં પણ લેવા મૂકવા જવાની જવાબદારી હું હસતા મોઢે નિભાવું છું. મને કહે આપણા બાળકોને .’તેમના બાળકો નાના હોય ત્યારે જરૂર હોય”.

શું ફરક છે ? આપણા અને તેમના ખ્યાલ કેટલા મળતા છે !

મારા કાન પર મને વિશ્વાસ ન પડ્યો. મોટાભાગના ભારતિયો માનતા હોય  છે, અમેરિકનોને પોતાના કુટુંબ પ્રત્યે પ્રેમ નથી હોતો’! તેઓ ખૂબ સ્વાર્થી હોય છે !

આપણો એ ખૂબ ખોટો ભ્રમ છે. એ લોકો પણ આપણા જેવા માનવીઓ છે.

ચાલો મારી વાત આગળ ચલાવું.

આજે મને કહે ,’ચાલ આપણે આજે ઈન્ડિયન રેસ્ટોરન્ટમાં જમવા જઈએ’ !

મેં કહ્યું ,’મારે ત્યાં આવ તને ભાવે તે બનાવીશ’. એ બહાને આપણે સાથે થોડો સમય ગાળીશું.’ તેને આપણી આદુ, ફુદીનો, લીલી ચા અને માસાલાવાળી ચા ખૂબ ભાવતી હતી. એના માન્યમાં ન આવ્યું કે ચામાં દૂધ નખાય ?

તેણે હા પાડી.

વાતમાં ને વાતમાં મને કહે ,’તું એકલી રહે છે’ ?

મેં કહ્યું હા,’ મારો મોટો દીકરો અંહીથી પાંચ માઈલ દૂર રહે છે. નાનો થોડો દૂર છે પણ હાઈવે લઈને જવામાં વાંધો આવતો નથી.’

મારાથી પૂછ્યા વગર ન રહેવાયુ, ‘તું પણ એકલી રહે છે  ને’?

એનો જવાબ સાંભળીને હું સ્તબ્ધ થઈ ગઈ.

‘ના , હું  મારા દીકરા સાથે રહું છું’ !

મિત્રો એક વાત યાદ રાખવી, ‘ માણસ માત્ર સહુ સરખાં.’ દેશ અને કાળ ફક્ત ચામડીનો રંગ બદલી શકે. સ્વભાવ નહી. હા,

આપણિ અને તેમની જીવવાની પદ્ધતિ અલગ, સંસ્કાર અલગ, જીવન તરફ અવલોકનની દૃષ્ટિ અલગ બાકી આપણા સહુના

લોહીનો રંગ લાલ છે. દુઃખ અને દર્દની ભાવના એક સરખી મહેસુસ કરીએ છીએ. આનંદની લાગણિ પણ સમાન છે. આંખમાંથી

વહેત આંસુનો રંગ અલગ નથી !





અધ્યાત્મ ઉત્થાનની સીડી

6 03 2021

સીડી એટલે જેના પગથિયા પર એક પછી એક પગ મૂકી ઉપર જવાય. તેનો અર્થ ઉત્થાન થાય. સીડી સડસડાટ પણ ચઢાય અને એક એક પગથિયા દ્વારા ઉપર જવાય. જે ખૂબ ઝડપથી ચડે તે થાકી જાય. જે આરામથી ચડે તેને થાક ન લાગે ઉપર આવ્યાનો આનંદ પ્રાપ્ત થાય . મારા જેવી વ્યક્તિ એ ઓછી ઉંચાઈને કારણે દિવસમાં દસ વાર તેનો ઉપયોગ કરવો પડે. જીવનમાં ઉત્થાનનો સમય આવે ત્યારે ‘આધ્યત્ત્મ’ની સીડી જેવો કોઈ માર્ગ નથી. જીવન એટલે શું ? ખાધું પીધું ને મઝા કરી ! હા, એ પણ એક સમયે કર્યું. જ્યારે માનવી જીવનના એવા તબક્કામાં પ્રવેશે જ્યાં તેને લાગે હવે આત્માનું કલ્યાણ, માનવ જીવનની સાર્થકતાનો સમય આવી ગયો છે. જવાબદારીનું વળગણ હવે છૂટ્યું છે. ત્યારે તેના જિવનમાં શું અગત્યનું છે તેનું ચિત્ર સ્પષ્ટ અંકાય છે.

અધ્યત્મ વાડાવાદમાં કેદ ન થઈ શકે. તે કોઈ વર્ણ યા જાતિથી અલિપ્ત છે. તત્વજ્ઞાનને ખોટાં વાઘા પહેરાવી સામાન્ય પ્રજા સમક્ષ વ્યક્ત કરી અવળે રસ્તે આધ્યાત્મ દ્વારા દોરવાનું દુષ્કૃત્ય જ્યારે પોતાને જ્ઞાની માનતા પંડિતો કરે છે ત્યારે દયાજનક પરિસ્થિતિ સમાજમાં રચાય છે. ગેરમાર્ગે સામાન્ય પ્રજા આસાનીથી ફંટાય છે. તેમનામાં માત્ર અનુકરણની ઈંદ્રિય ખૂબ સતેજ હોય છે. અધ્યાત્મ ક્યારે અસરકારક થાય જ્યારે તેનું પ્રસરણ કરનારના જિવનમાં તે પ્રવેશેલું હોય. ‘પરોપદેશે પાંડિત્યમ” જેવું આચરણ વ્યક્તિને અસર કરવામાં નાકામયાબ નિવડે છે.

અધ્યત્મના મોટાં મોટાં ભાષણો સાંભળી કદાચ ટુંક સમય માટે અસર થાય. તે કાયમ ન ટકી શકે. જેને સાદી ભાષામાં સ્મશાન વૈરાગ્ય કહેવાય છે. સગાં યા સંબંધીને મંજિલ પર પહોંચાડી ઘરે પાછાં વળતા, જીવનમાં શું રાખ્યું છે. શામાટે કાળા ધોળા કરવા? શું કામ જુઠ્ઠું બોલવું? આવા બધા પ્રશ્નો ઉદભવે. થોડા દિવસ વૈરાગ્ય ટકે . વળી પાછાં હતા એના એ! કદી સાંભળ્યું છે કૂતરાની પૂંછડી ભોંયમાં દાટે સીધી થાય?

જો કે અધ્યાત્મને ત્યાં સુધી ઠેલવાની આવશ્યકતા નથી. એ તો સંસ્કાર દ્વારા બીજ રૂપે દરેક માનવીની ભિતરમાં આકાર લઈ રહ્યું હોય છે. મીઠું મધુરું બાલપણ, સુઘડ શાળાનું જીવન, સંયમી યુવાની અને સુખી સાંસારિક જીવન પછી જ્યારે સમયની અનુકૂળતાએ જીવનમાં ઉત્થાન. તેનો અર્થ એમ નહી કે બાળકો યા સંસારિક જવાબદારીમાંથી છૂટકારો. ત્યાં વિવેક બુદ્ધિ વાપરી સક્રિય ફાળો આપવો આવશ્યક છે. માત્ર આસક્તિનો અભાવ હોવો જરૂરી છે. આધ્યાત્મ કદી એવું નથી કહેતું કે તમારો ભાગ ન ભજવો ! સમાજમાં, કુટુંબમાં જ્યાં પણ તમારી જરૂરિયાત જણાય ત્યાં પાછી પાની ન કરવી. આધ્યાત્મના નામે સદાચાર, વિવેક અને સદવર્તનને ન વિસરવા!

અધ્યાત્મિક ઉત્થાન માત્ર પુસ્તકિયું જ્ઞાન બની સિમિત હોય તેનો કશો અર્થ ન સરે. યાદ હશે,

‘પોથી પઢી પઢી જગ મુઆ,પંડિત હુઆ ન કોય
ઢાઈ અક્ષર પ્રેમકા પઢે સોં પંડિત હોય”

અધ્યત્મ જીવન સાથે વણાઈ જવું જોઈએ. દિલમાં પ્રેમની ગંગાનું અવતરણ. સહુને માટે સમાન દૃષ્ટી. કોઈ માટે દ્વેષની ભાવના નહી. મારા તારાનો ત્યાગ. ઉદાર દિલ. અપેક્ષા રહિત આચરણ. આમ તો સાવ સહેલું છે! આધ્યાતમની સીડીના બે પાયદાનની વચ્ચેની જગ્યા પર સ્વાર્થની જાજમ બિ્છાવેલી જણાશે. જેના પર પગ પડતાં ભલ ભલા જોગીઓ પણ રાહથી વિચલિત થયા છે. અધ્યાત્મ ઉત્થાનની સીડી ત્યારે બને જે અવળચંડાઈથી અળગી હોય. અધ્યાત્મનો માર્ગ સત્યની ખોજ માટે છે. બાહ્યાડંબર ઘણીવાર વિપરિત દિશા તરફ તાણી જાય. સાચી દિશા તરફનું પ્રયાણ સતત તે તેનું મુખ્ય લક્ષણ છે.

‘ભગવદ ગીતા’નું અધ્યયન એ અધ્યત્મની સીડીના પાયામાં જણાશે. ‘ભગવદ ગીતા’ ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલાં રચાઈ હતી એમ કહેવાય છે. આજના આધુનિક યુગમાં તેમાંથી સઘળાં પ્રશ્નોનું નિરાકરણ આસાનીથી પ્રાપ્ત થાય છે. ગીતામાં તેના ચાર માર્ગ બતાવ્યા છે. કર્મયોગ, જ્ઞાનયોગ, રાજયોગ અને ભક્તિયોગ. મનગમતો માર્ગ પસંદ કરવાની દરેકને સ્વતંત્રતા છે.

જો જ્ઞાનયોગના પથ દ્વારા ઉત્થાન કરવું હોય તો પગથિયા, શ્રવણ, મનન, નિધિધ્યાસન, જ્ઞાન, જિવન મુક્તિ,સિદ્ધ સ્થિતિ અને મોક્ષ. આમર્ગ કઠિન છે.

શ્રદ્ધાવાનલભતે જ્ઞાનં તત્પરઃ સંયતેન્દ્રિયઃ
જ્ઞાનં લબ્ધવા પરાં શાન્તિં અચિરેણાધિગચ્છતિ

‘જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધાપૂર્વક ઈન્દ્રિયો પર સંયમ ધારી જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરે છે તે પરમ શાંતિને પામે છે.

રાજયોગના પગથિયા છે, યમ, નિયમ, આસન, પ્રાણાયામ, પ્રત્યાહાર, ધારણા ,ધ્યાન અને સમાધિ. આ માર્ગ પર ચાલનારનું જીવન એક જ્વલંત ઉદાહરણ પુરું પાડે છે.

પ્રશાંતમનસં હ્યોનં યોગિનં સુખમુત્તમમ
ઉપૈતિ શાન્તરજસમ બ્રહ્મભૂતંકલ્મષમ

‘એ યોગી પરમ શાંતિ પામે છે જેનું મન ખૂબ શાંત છે.જે સંયમને વરેલો છે. જે પાપાચરણ રહિત અને બ્રહ્મનમાં એકાકાર થઈ ગયો છે.

ભક્તિયોગ દ્વારા ઉત્થાનના પગથિયા. આસુરી, દૈવ, પ્રેમ, ભક્તિ, સગુણ સાક્ષાત્કાર, નિર્ગુણ સમાધિ અને મોક્ષ. આ માર્ગ ખુબ સરળ અને સહજ છે. દિલની પાવનતાને તેની સાથે ગાઢ સંબંધ દેખાય છે.

અન્તકાલે ચ મામેવ સ્મરન્મુક્ત્વા કલેવરમ
યઃ પ્રયાતિસ મદ્ભાવં યાતિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

મૃત્યુ સમયે શરીરના ત્યાગ વખતે જે માત્ર મને યાદ કરે છે તે મને પામે છે તેમાં શંકાને સ્થાન નથી.

કર્મયોગ દ્વારા પણ ઉત્થાન સરળ બને છે. તે તમસ, રજસ, સત્વ, ગુણાતીતને પસાર કરી મોક્ષ પામે છે. કર્મમાર્ગ એ એવો રસ્તો છે જેના પર ચાલનાર ઉંધુ ઘાલીને ચાલે છે. કર્મને ફરજ માને છે. એ માર્ગ પર ચાલનાર કદી પાછું વળી જોતો નથી !

કર્મણ્યેવાધિકારસ્તે મા ફલેષુ કદાચન
મા કર્મફલહેતુર્ભૂમા તેસંગસ્ત્વકર્મણિઃ

તારું કર્મ કરે જા, કદી ફળની આશા ન રાખવી. માત્ર ફળને માટે કાર્યન ક્રવું તથા અકર્મી પણ ન બનવું !

આમ આ ચાર રસ્તામાંથી કોઈ પણ માર્ગ પર ચાલવાથી આધ્યાત્મની દિશા સાંપડશે. જે જીવનને એવા ઉન્નત સ્થળે લઈ જવા શક્તિમાન છે જ્યાં માનવી ખરેખર પહોંચીને જીવન સાર્થક કરવા શક્તિમાન બને છે.

જનકરાજા રાજા હોવા છતાં વિદેહી ગણાય છે. અષ્ટાવક્ર ભલભલા પંડિતોને હરાવવા શક્તિમાન બને છે. તેમની સીડીને કેટલા પગથિયા હશે? અરે પહેલે પગથિયે પગ મૂકીને આચરણ તથા વિચાર દ્વારા ગંતવ્ય સ્થળની પ્રાપ્તિ આસાન બને છે.આજની આધુનિકતાની ૨૧મી સદીમાં કદાપી કોઈ મહારાજાઓની વાતમાં આવી તેમનો હાથ ઝાલી આધ્યાત્મિકતાની સીડી ચડવાનું પાપ ન આદરશો. ગુરુની સાથે નરકના ભાગિદાર બનશો! આપણા દેશમાં પહેલા “રાજાઓ’ હતા. હવે “મહારાજો’ ( કહેવાતા ધર્મ ગુરૂઓ ) અસ્તિત્વમાં આવ્યા છે.


બને તો ‘ગીતાને’ ગુરૂ સ્થાને સ્થાપવી! તેના ઉપર પ્રવચનો ભરપૂર પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે. હવે તો સી.ડી.,યા ડી.વી.ડીનો યુગ છે. ટીવી ઉપર સંસ્કાર ચેનલ સારા કાર્યક્રમો દર્શાવે છે. તેમાં ચાંચ ડુબે પછી મહાન લેખકોના વિવેચનો વાંચવા. બને તેટલું સાદુ અને સરળ ભાષાનું વાંચન હશે તો દિમાગમાં બરાબર બેસશે. બાકી બહુ પંડિતની ભાષા તો સમજતા, ધોળે દિવસે તારા દેખાશે.

અધ્યત્મ જેટલી સરળ ભાષામાં પ્રજા સમક્ષ મૂકવામાં આવશે તેટલું જીવનમાં તેનું ઉતરણ સહેલાઈ પૂર્વક થશે. વિષય ગંભિર છે. આજે અમેરિકામાં બાળકોને આ રીતનું સમજાવવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. નામુમકીન નથી. મારી પૌત્રી મને પૂછે ,’દાદી તું કેમ મીટ નથી ખાતી’? હવે તેને અંહિસા પર મોટું મસ ભાષણ આપવાને બદલે સાદી ભાષામાં સમજાવવાનું વિચાર્યું.

ગાય અને મરઘીના બે ફોટા બતાવ્યા. ગાયની બાજુમાં વાછરડું તેને પ્રેમ કરતું બેઠું હતું. મરઘી તેના નાના નાના બચ્ચાં સાથે હતી અને બે બચ્ચાં ઈંડામાંથી બહાર નિકળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતાં. અડધું ઈંડુ ફૂટેલું હતું. મારી દીકરી બંને ચિત્ર જોઈને ખુશ થઈ ગઈ. ,દાદીમા, આતો એવું લાગે છે જાણે મારી મમ્મી નાનકી બહેનને દુધ પિવડાવતી હોય યા ડાઈપર બદલતી હોય’! બાળક હમેશા તેની મર્યાદામાં રહીને વિચારે એ આપણા બધાનો અનુભવ કહે છે.

બીજું ચિત્ર બતાવ્યું જેમાં ગાયનું માથું ધડથી જુદું હતું. મરઘીની ડોક મરડાયેલી હતી. ‘દાદી, આ કેમ આમ છે’?

‘બેટા, ગાય કતલખાનામાં છે. તેને મારી નાખી.’

‘કેમ’?

‘આપણને સહુને બીફ બહુ ભાવે છે’.

‘દાદી આવી રીતે બીફ નિકળે’?

‘હા, બેટ.’

‘હવે, આ જો આ મરઘીની ડોક મરડી. તેમાંથી બનતું ચિકન કેટલું સ્વાદિષ્ટ છે.’

‘દાદી, આ બધું મને કેમ બતાવ્યું’. મારું મન ખૂબ દુઃખી થયું.

‘બેટા, તે મને સવાલ કર્યો હતો, દાદી તું મિટ કે નૉન વેજ કેમ ખાતી નથી’?

‘ઓ મારી વહાલી દાદી, સારું કર્યું તે મને આ રીતે સમજાવી. તને લાગે છે હવે હું નૉન વેજ ખાઈ શકીશ’?

‘બેટુ,મારા કહેવાથી નહી, તારા અંતરાત્માને પૂછીને નિર્ણય લેજે’!

બસ ત્યારથી તેણે નૉન વેજ ખાવાનું છોડ્યું. આમ કોઈને પણ અધ્યત્મના માર્ગે વળવું હોય યા વાળવા હોય તો સાદી, સહજ અને સરળ વાત શીરાની જેમ ગળે ઉતારવી રહી. પછી તે નાનું બાળક હોય, જુવાન હોય કે આધેડ. બળજબરી યા જબરદસ્તી કામમાં ન આવે.
ઉત્થાન માટેની ભૂખ ઉઘડવી આવશ્યક છે. જ્યારે તે પળ આવશે ત્યારે આપોઆપ વલણ અને વાંચન સુરૂચી પૂર્વકના થશે. આપણે સંસારી જીવ, ભર્યું કુટુંબ હોય તે સહુની અવગણના ન કરી શકીએ. તેમને પ્રેમ આપવો અને પામવો એ આપણો ધર્મ છે.


અધ્યાત્મ કદી એવી ખોટી સલાહ ન આપે કે સંસાર પ્રત્યે ઉદાસિન બનો. હા, તેમાં રચ્યા પચ્યા ન રહો.’ જલ કમલ વત’ રહી સ્વનું ઉત્થાન કરવું. સંસાર અસાર છે તે જગ જાણિતી વાત છે. એ અસાર સંસરમાં રહી જીંદગીનો સાર પામવાનો છે. અધ્યાત્મના પથ પર એક પછી એક ડગ ભરી સંચરીએ. સત્યને પંથે ધપીએ. જીવનને ઉચ્ચ કક્ષાએ દોરી જનાર માર્ગ, એ ‘અધ્યત્મની સીડી’ના પગથિયે બસ પગ મૂકી પ્રવાસનો શુભ આરંભ જારી રાખી ઉત્થાન પામીએ!






દરદી બની ડોક્ટર

2 03 2021

ભગવાનમાં ન માનતો અજય આજે ભગવાન પાસે ધ્રુસકે અને ધ્રુસકે રડી રહ્યો હતો. આજે એવું તો શું બન્યું એનો અહેસાસ અજયનું અંતર અનુભવી રહ્યું હતું. પાંચ વર્ષની નિર્દોષ સુંદર બાળાએ તેના અંતરને વલોવી નાખ્યું. અંજુના બચવાની કોઈ ઉમ્મીદ ન હતી. અંજુની માતા અનિતાને પોતાના કનૈયા પર ખૂબ વિશ્વાસ હતો.

ઘણા ડોક્ટરોને પોતાની આવડત પર ્ગર્વ હોય છે. કુશળ ડોક્ટર હોવું એ તો તેની વિદ્યાનું ગૌરવ છે. અહંકાર અને ગૌરવ એ ઉત્તર અને દક્ષિણ ધ્રુવ સમાન છે. અજયને પોતાની હોંશિયારી પર ગર્વ મિશ્રિત અહંકાર હતો. જેને કારણે હમેશા યશ પોતાને શિરે લેતો.

નાનીશી બાળા અંજુ જ્યારે દર્દ અનુભવતી હોય ત્યારે માતાના શબ્દો યાદ આવતા. ” બાલ કૃષ્ણને હમેશા યાદ કરજે”. તને ડર પણ નહી લાગે. તારી સહાય કરશે. ‘અંજુના બાળ માનસ પર આની ધારી અસર થઈ. કાનો તેનો મિત્ર હોય એમ આખો દિવસ વાત કરે. એની ઉમરના બધા બાળકો શાળાએ જતા હોય. એની સખી અમી,

સમય મળ્યે તેના માતા અને પિતા સાથે મળવા આવતી ત્યારે અંજુ કિલકિલાટ હસતી સંભળાતી.  ભલેને કોઈ અંજુના રૂમમાં હોય કે ન હોય અંજુ એના કાના સાથે દિવસભર વ્યસ્ત રહેતી,

‘અરે, કાના તું ક્યારેક તો મારી સાથે બોલ’?

અંજુ ને થતું ભલે એ બોલે કે ન બોલે સાંભળે તો છે ને !

ગમે તેટલો દુખાવો હોય તો પણ અંજુ સહન કરતી. તેને ખબર હતી તેની માતાને ખૂબ દુઃખ થાય છે. પિતાજી કામકાજમાં વ્યસ્ત હોય. અંજુની ચાકરી માટે બે નોકરી પણ કરતા. પૈસા વગર કેમ ગાડું ચાલે ? આજે સવારે માતાને લાગ્યું અંજુને જરા વધારે દર્દ થાય છે. હવે અંજેને શેનું દર્દ હતું એ ડોક્ટરોથી  કળાતું નહી. ‘વાયરસ’ નામ આપીને છૂટી પડતા.

અંજુની માતા એ કહ્યું ,બેટા નાહીને તને સુંદર નાસ્તો ખવડાવું, તારાથી ખવાય તેટલો ખાજે. પછી ડોક્ટર પાસે જઈશું’.

મા દીકરી બન્ને તૈયાર થઈને ડોક્ટરના દવાખાને જવા નિકળ્યા. રિક્ષા બોલાવી. અંજુને હાથ પકડી પ્રેમથી રિક્ષામાં બેસાડી. મા બો;ઈ,’ ભૈયા જરા સંભલકે ચલાના, મેરી બેટીઓ દર્દ હોતા હૈ’.

રિક્ષાવાળો અંજુને એકીટશે નિહાળિ રહ્યો. આવી સુંદર પરી જેવી બિટિયાને શું થાય છે. ખૂબ સાચવીને રિક્ષા ચલાવી.

અંજુની સાથે તેનો કાનો તો હોય જ ! પોતાનો વારો આવે તેની રાહ જોતા મા અને દીકરી બેઠા હતા. ત્યાં બેસીને મોટેથી વાત ન થાય એટલે આંખોથી અને ઈશારાથી અંજુ કાના સાથે વાર્તાલાપ કરી રહી હતી. આજે તેને કાનો અલગ લાગ્યો. અંજુની સામે મંદ મંદ મુસ્કુરાતો હતો.

તેનો વારો આવ્યો એટલે અંજુ માતા સાથે ડોક્ટરની કેબીનમાં દાખલ થઈ. અંજુને તપાસતા ડોક્ટર બોલ્યા,’ અંજુ આજે ખૂબ દર્દ થાય છે’ ?

‘જી, ડોક્ટર કાકા’. પણ–

ડોક્ટરે પૂછ્યું,’ પણ શું’ ?

‘આ મારો કાનો છે ને મારી સામે જુએ છે ત્યારે દર્દ ગાયબ થતું હોય એવું લાગે છે’.

ડોક્ટરની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. આટલી નાની બાળાને જો ઈશ્વર પર શ્રદ્ધા છે તો મને શામાટે માત્ર મારા પર ગર્વ છે ! અરે જો મારામાં તાકાત હોય તો ,મારી વિદ્યા મૃત આદમીને કેમ જિંદા નથી કરી શકતી’.

‘હે પ્રભુ આજથી તારામાં વિશ્વાસ અને શ્રદ્ધા જે મને મારી વિદ્યામાં પ્રાણ પૂરવા  સહાય કરશે’. આ નાનીશી બાળાની તકલિફ દૂર કરવાની મને શક્તિ જરૂર આપજે.

કાના માટે અને અંજુ માટે ડોક્ટરે લોલીપોપ આપી.

*******************************************





છૂટાછેડા** ફરી બાંધ્યા

1 02 2021

લાખો રૂપિયાનો ધુમાડો કરી સાહિલ ,સ્નેહાને પરણી ઘરે લાવ્યો. બન્ને વચ્ચે કોલેજના પહેલાં

વર્ષથી પ્રેમ પાંગર્યો હતો. અધુરામાં પુરું બન્ને એક બીજાને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા. રંગે ચંગે લગ્ન

લેવાયાં. રૂમઝુમ કરતી સ્નેહા સાસરે આવી. નવી વહુ નવ દિવસ. સાહિલ એકનો એક દીકરો હતો

સ્નેહાને એક ભાઈ હતો જે મુંબઈ રહેતો.

લાખો રૂપિયાના ખર્ચે થયેલાં લગ્ન શું એક છૂટાછેડાના કાગળ દ્વારા ખત્મ થઈ ગયા? હસવું આવે

એવી વાત છે. ના, પણ આ હકિકત છે. ૨૧મી સદી નો અભિશાપ છે ! વિચારો એમાં ફાયદો કોને

થાય છે?

“પેલા કાળા કોટવાળા ને ” ?

એમાં તો બંને પક્ષ સંમત થશે ! છતાં પણ લોકો આડૅ ધડ છૂટાછેડા લઈ “શાંતિની’ જીંદગી જીવે છે.

આનું મુખ્ય કારણ સહન શક્તિનો અભાવ . ‘હું’ ને અગણિત મહત્વતા આપવી. હકિકતથી આંખ-

મિંચામણા કરવા. બસ હવે આગળ વાંચો અને વિચારો !

સ્નેહા જ્યારે પણ ભાઈને ત્યાં જાય ત્યારે, ભાભીની ઘર સજાવટની કળા જોઈ છક થઈ જતી.

તેને પણ થતું, કે તે પણ પોતાનું ઘર મરજી મુજબ સજાવે !.

સાહિલે પપ્પાનો પ્યાર જોયો જ નહતો. બે વર્ષનો થયો ત્યારે વિમાન અકસ્માતમાં પપ્પા ગુમાવ્યા

હતા. સ્નેહા સાથે લગ્ન પહેલાં સમજૂતિ થઈ હતી,’મમ્મી સાથે રહેશે’ ! સ્નેહાએ ત્યારે તો હરખાઈને

હા પાડી. નોકરી કરીને ઘરે આવે તો તૈયાર ભાણું કોને ન ગમે? આમ ગાડું બરાબર ચાલતું. હવે તો એક

દીકરીની મા બની. સાહિલના મમ્મી, શકુબેન ખૂબ લાગણિશીલ હતાં. બધી રીતે સ્નેહાને અનુકૂળ રહેતાં.

કોને ખબર કેમ હવે સ્નેહાને મમ્મી આંખના કણાંની જેમ ખુંચવા લાગ્યા. એમાં પાછી સ્નેહાના મમ્મીની

ચડામણી.

સાહિલને કાન ભંભેરવાનો પ્રયત્ન ચાલુ કર્યો. શરૂઆતમાં સાહિલ વાત ઉડાવતો. જ્યારે ટક ટક ખૂબ

વધી ગઈ, ત્યારે સ્નેહાને સાફ શબ્દોમાં કહી દીધું, “હું મારી મમ્મીને નહી છોડું’ ! સ્નેહાએ છેલો પાસો ફેંક્યો

‘તો હું તને છૂટાછેડા આપીશ”. સાહિલે પોતાનો સ્પષ્ટ જવાબ સંભળાવી દીધો.

‘જેવી તારી મરજી’. વાત વણસી ગઈ સ્નેહા છૂટાછેડા લઈ સલોનીને લઈ નિકળી ગઈ. દીકરી નાની હોવાને

કારણે માને મળી. સાહિલ ભાંગી પડ્યો પણ ખોટી દાદાગીરી ચલાવવા એકનો બે ન થયો. ફરી લગ્ન કરવાનો

વિચાર સુદ્ધાં ન કર્યો.

અહં,જ્યારે જીવનની ગાડીનો ડ્રાઈવર બને છે ત્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિ વિજ્ઞાનમય કોષનો ઉપયોગ કરતું નથી.

જે દરેક વ્યક્તિમાં હોય છે. સાહિલ પોતાની પરિસ્થિતિથી વાકેફ હતો. જે માએ, તેને અનાથ આશ્રમમાંથી

ઉગારી આ સ્થિતિએ પહોંચાડ્યો હતો, એ મા તેને માટે ભગવાન કરતાં પણ વધારે પ્યારી હતી. સ્નેહાને આ

વાતની જાણ ન હતી. હોત તો પણ તેના બધિર કાન સાહિલની કોઈ પણ વાત સાંભળવા તૈયાર ન હતા.

આ બાજુ સ્નેહા, દીકરીના લાલન પાલનમાં વ્યસ્ત થઈ ગઈ. પોતાની નોકરી ખૂબ સુંદર હતી. દીકરીની ઉંમર

વધતાં વાર ન લાગી. સલોની સમજુ હતી. મમ્મી અને પપ્પાનો અઢળક પ્યાર પામતી. તેણે મનમાં નિર્ધાર

કર્યો.. દાદીનો સહકાર મેળવી બીડું ઝડપ્યું. દાદીનો સાથ મળ્યો. શકુ બહેનને સ્નેહા વિષે કોઈ ફરિયદ ન

હતી, તે જાણતા હતાં કે દીકરો તેમને નહી છોડે.

સલોનીએ જીદ પકડી,”પપ્પા અને મમ્મી તમે બન્ને એ શામાટે બીજાં લગ્ન ન કર્યા’?

મને ખબર છે,’ જેમ તમને બન્નેને હું વહાલી છું, એમ તમે પણ એકબીજાને હજુ ભૂલ્યાં નથી’.

સ્નેહા અને સાહિલ પૂતળાંની જેમ સલોનીની વાત સાંભળી રહ્યા. આટલા બધા વર્ષોના વિયોગ પછી સ્નેહાને પોતાની

ભૂલ સમજાઈ હતી. અહં આડૅ આવતો હતો. દીકરીને બહુ શ્રમ લેવો ન પડ્યો. તેનું મુખ્ય કારણ હતું શકુ બહેનનો પુત્ર

પ્રેમ. સલોની સમજદાર હતી. દાદીની આંખનો તારો. દાદીનો પ્રેમ અને તેમાં રહેલો સચ્ચાઈનો રણકો તેને સ્પર્શી ગયા

હતાં. માતાનો વાંક તેને સ્પષ્ટ જણાતો હતો. સ્નેહા, સાહિલને ભૂલી શકી ન હતી.

સલોની એ માતાને સચ્ચાઈનું દર્શન કરાવ્યું. સ્નેહાને પોતાનિ જાત ઉપર તિરસ્કાર છૂટ્યો. શકુ બહેનની મહાનતાને

મનોમન વંદી રહી. નિખાલસ પણે પોતાની અક્ષમ્ય ભૂલની ,ક્ષમા આપવા માટે કરગરી. શકુ બહેનનું તો હ્રદય સાગર

સમાન વિશાળ અને નિર્મળ હતું. તેમણે સ્નેહાને ગળે વળગાડી અને સાહિલને પ્રેમથી સમજાવ્યો.

મા, દીકરી અને પત્નીના પ્રયત્નો સફળ રહ્યા. સ્નેહાને દિલમાં સમાવી. આખરે સ્નેહા તેનો પ્રથમ પ્યાર હતો. પ્રથમ પ્યારની

ખુશ્બુ જેણે અનુભવી હોય તે સહુ વાકેફ છે કે એ ક્યારેય પોતાની મહેક વિસરતી નથી.

છૂટાછેડા, પાછાં ક્યારે બંધાઈ ગયા તેની ખબર પણ ન પડી. શકુ બહેનને હૈયે ટાઢક થઈ,” હાશ, હવે મારા પ્રાણ ગતે જશે ‘ !





૨૬મી જાન્યુઆરી, ૨૦૨૧

25 01 2021

જગમાં છે એક સુંદર નામ

મુજને પ્યારું હિંદુસ્તાન

આપણા દેશનો ૭૨ મો પ્રજાસત્તાક દિવસ. સહુ ભારતવાસીઓને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન.

આજના કઠિન કાળમાં આપણે સહુ સાથે રહી ભારતના ઉત્થાનમાં પોતાનો સાથ અને

સહકાર આપીએ. મિત્રો જેમ સારા દિવસો કાયમ ટકતા નથી તેમ આ પણ જતા રહેશે.

આપણે સહુ સાથે હોઈએ તે જ મહત્વનું છે.

ભારત માતાની જય

મારા પ્રાણથી પ્યારો મારો દેશ/

જય હિંદ

મિત્રો સાંભળો વ્યથા

૨૦૦૧ ની ૨૬ ,જાન્યઆરીએ થયેલો એ ધરતીકંપ કેમ ભુલાય?

જેમણે જાન ખોયા તેમને શ્રદ્ધાંજલી. જેઓ હયાત છે અને સદમામા

હોય તેમને સર્જનહાર શક્તિ આપે. એવી પ્રાર્થના.

===========