પંક્તિ અને ભક્તિ ====

6 02 2017

twins

*************************************************************************************************************

પંક્તિ અને ભક્તિ

*************

જ્યારે તુલસીને લગ્ન પછી દસ વર્ષે સારા દિવસ રહ્યા ત્યારે કનૈયો ખૂબ ખુશ થયો. જસુમતિનો પતિ, કનૈયો ગર્ભમાં હતો ત્યારે સીડી પરથી પડ્યો હતો. આખી ખોપરી ફાટી ગઈ. લોહીલુહાણ દેવાને જસુમતિ જોઈ પણ ન શકી. એણે ગર્ભના બાળકનું પણ ધ્યાન રાખવાનું હતું. દેવાના અને તેના પ્રેમનું એ ફુલ હતું. દેવો વર્ષોથી મકાન રંગવાના કામ કરતો. પૈસા સારા મળતાં.  આ વખતે વાંસ બરાબર બાંધ્યા નહિ હોય કે પેલી સૂતરી જૂની હતી તેથી ઘસાઈ ગઈ હતી. વાંસ ટૂટી પડ્યા અને રંગના ડબ્બા સહિત તે જમીન પર પટકાયો.

રૂપિયાના ત્રણ અડધા લાવે તેવી જસુમતિ હતી. ્તેના પૂજ્ય સાસુમાએ તેને પાંખમાં ઘાલી. દુખી બધા થઈ ગયા હતાં. પણ આવનાર પારેવડાંની ચિંતામાં પે્લું દુખ અડધું થઈ ગયું. તેમાંય જ્યારે કનૈયા કુંવર જેવો દીકરો આવ્યો ત્યારે સાસુ તેમજ વહુએ મળીને તેનું નામ જ કનૈયો રાખી દીધું. કનૈયાને થતું હું ,કોને મા કહું ? ‘માને કે દાદીને’? માએ જનમ આપી દાદીને ખોળે મૂક્યો. જસુમતિ પતિનો જામેલો ધંધો ચલાવવામાં પ્રવૃત્ત થઈ, મનમાં વિચાર્યું ,જો ધંધો ચાલુ નહી રાખું તો કનૈયાની સારસંભાળ કેવી રીતે કરશે ? માએ વહુની મરજીને માન્ય રાખી. ‘દીકરા કરતાં વ્યાજ વધારે વહાલું હોય.

તેને તો કનૈયામાં, દેવલો દેખાતો. દાદી હતી, લાડ પણ કરે અને સંસ્કાર, વિનય અને વિચાર સારા આપે. કનૈયો હતો નટખટ પણ ભણવામાં હોંશિયાર.   જેમ જેમ મોટો થતો ગયો તેમ સમજી શક્યો કે પિતા નથી. મા અને દાદી તેના માટે પ્રાણ પાથરે છે. દાદી તો કનૈયો પરણીને તુલસી સાથે ઘરે આવ્યો તેના હરખમાં ગાંડા જેવી થઈ ગઈ.  તુલસી પણ હતી એવી કે બન્ને ‘મા’ને ખૂબ પ્રેમ આપતી. ઉમર થઈ હતી.  દીકરાનો દીકરો પરણીને ઘરમાં સુંદર વહુ લાવ્યો, એ તો એના માટે ખૂબ આનંદના સમાચાર હતાં. તુલસી પણ સંયુક્ત કુટુંબમાં ઉછરી હોવાથી, દાદીનો પ્રેમ સમજી શકતી.  દાદીએ સારા દિવસો જોયા અને એક દિવસ ઉંઘમાં આંખ મિંચાઈ ગઈ.

કનૈયાને અને તેની માને અતિશય દુખ થયુ. દુખનું ઓસડ દહાડા. જસુમતિ હવે રાહ જોતી ક્યારે તુલસી શુભ સમાચાર આપે. દસ વર્ષે જ્યારે શુભ સમાચાર સાંપડ્યા ત્યારે જસુમતિનો હરખ ન માયો. પૂરા દિવસે તુલસીએ બે દીકરીઓને જન્મ આપ્યો. ભક્તિ નામ બધાને ગમ્યું હતું . બે આવી એટલે બીજીનું નામ પંક્તિ પાડ્યું.

નામ એવા સુંદર હતાં કે સાંભળનારને કાનમાં સંગીત જેવું લાગે. સુંદર પંક્તિ અને લાગણીશીલ ભક્તિ. કનૈયો અને તુલસી બન્ને જણા ‘ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ’ હતાં. બન્ને જણાએ ખૂબ મહેનત કરી નામના મેળવી હતી. બે સુંદર દીકરીઓને જન્મ આપીને થોડો વખત તુલસી વ્યસ્ત થઈ ગઈ. એ ચાર મહિનામાં બે આયા રાખી લીધી બન્ને જણા દાદીમાની હાજરીમાં બાળકીઓનું ધ્યાન રાખતાં.  દાદી પણ તેમના ઉછેરમાં ખૂબ ધ્યાન આપતી. સુંદર પંક્તિઓ દ્વારા ભક્તિ રસ બન્નેમાં રેડતી. આજના જમાના પ્રમાણે તેમને ઉછેરવાના હતાં.

તેને યાદ હતું કનૈયો દાદીના રાજમાં મોટો થયો હતો. બે હતાં એટલે એકલી ન રાખી શકે. તેને ઘડપણ પણ ધાર્યા કરતાં વહેલું આવી ગયું હતું. કેટલી નાની ઉમરમાં પતિ ખોયો, ઘર ગૃહસ્થી સંભાળી દીકરો યોગ્ય બનાવ્યો. એ માને કનૈયો ભગવાન કરતાં પણ વધારે પ્રેમથી રાખતો.

તુલસીએ ખૂબ પ્રગતિ કરી હતી. તેની વાણીના પ્રભાવથી તેને બહારગામ જવાનું પણ રહેતું. બીજા શહેરોમાં તેને ‘આમંત્રિત મહેમાન તરિકે ‘ બોલાવતાં . માગે તેટલી મોટી રકમ લોકો આપવા તૈયાર હતાં. તેણે પોતાના ક્ષેત્રમાં પ્રભુત્વ પ્રાપ્ત થયું હતું. તેના અનુભવો દ્વારા લોકોને ખૂબ જાણવા મળતું. ધંધામાં કેવી રીતે આગળ વધવું તેની બધી ‘ટેકનિક’ તે બતાવતી.

પંક્તિ અને ભક્તિ પોતાની મા વગર ઘણીવાર નારાજ થતાં. કનૈયો અને દાદી સમજાવતાં. બન્ને માની પણ જતાં. હવે તો તેમણે પણ સ્વિકારી લીધું કે મમ્મી, પોતાના ક્ષેત્રમાં ખૂબ આગળ વધવાની તમન્ના સેવે છે. ઘણિ વાર કનૈયો નારાજ થતો. સફળતાનો નશો એવો છે કે માનવીને એક વાર ચડૅ પછી તે ઉતારવો નામુમકિન છે.

પંક્તિ અને ભક્તિ વાણી, વર્તન અને હોશિયારીની મિશાલ હતાં. દિલમાં હમેશા ચિનગારી જલતી કે ,’મમ્મી નથી”.

જસુમતિ દીકરા અને વહુની બાબતમાં કશું બોલતી નહી. મનમાં સમજતી. કનૈયાએ પણ તુલસીને કશું કહેવાનું છોડી દીધું.

તુલસીને અમેરિકાથી એક સારી ,’ઓફર ‘આવી. તુલસી ના ન પાડી શકી. સેમિનાર પંદર દિવસ માટે લેવાનો હતો. અમેરિકા જવાની તૈયારીમાં તુલસી વ્યસ્ત થઈ ગઈ.  આવી સુનહરી તક છોડવા તુલસી તૈયાર ન હતી. ઘરે આવીને વાત કરી ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે, એ દરમ્યાન બન્ને દીકરીઓને બેંગ્લોર કોલેજમાં ભણવા જવાનું છે.

‘મમ્મી તમે અને કનૈયો  ભક્તિ અને પંક્તિને મૂકવા જજો. આવ્યા પછી હું તેમને મળવા બેંગ્લોર જઈશ’.

કનૈયો અને જસુમતિ દીકરીઓને બેંગ્લોર મૂકવા ગયા. બન્નેને સાથે જ કોલેજમાં એડમિશન મળ્યું હતું. જસુમતિ એ ખૂબ કાળજીથી તેમને ,’હોસ્ટેલમાં’  સગવડ કરાવી આપી.  દીકરીઓને દુઃખ થયું મમ્મી મૂકવા ન આવી શકી. દાદી અને પિતાના પ્યારમાં એ વાત હળવી બની ગઈ. પૈસાતો ખૂબ હતાં . મમ્મીનો પ્રેમ ખાલી ખૂટતો હતો. આખી જીંદગી બન્ને બહેનો મમ્મીની છાંવ અને વહાલના તરસ્યા રહ્યા.

બન્ને જણા ગયા, ઘર ખાલી થઈ ગયું. દાદીને ખૂબ એકલું લાગતું. અચૂક રોજ ફોન ઉપર વાત કરતી. તેમને કોઈ વસ્તુની જરૂર હોય તો વ્યવસ્થા કરી આપતી.   કનૈયો અને તુલસી પોતાના વ્યવસાયમાં ગળાડૂબ  રહેતાં. જસુમતિ , દીકરીઓનું ધ્યાન રાખતી. પોતાનો સમય ભગવત ધ્યાન તથા સેવાપૂજામાં પરોવતી. હવે તો રસોઈ માટે પણ બાઈ રાખી હતી.   જસુમતિ એકલી આ બધા કાર્ય કરી શકે એમ ન હતી. દીકરીઓ ભણી ને ઘરે પાછી આવી.

ઘરમાં આનંદ મંગલ છવાઈ ગયો.  દીકરીઓ મોટી થાય એટલે સાસરે તો જવાની. મન પસંદ સાથી મેળવી બન્ને ખુશ હતાં.   લગ્નની શરણાઈ વાગી. બે મહિનામાં બન્ને ને પરણાવી વિદાય કરવાની ઘડી આવી ગઈ.  મોટી અમેરિકા જવાની હતી અને નાની સિંગાપોર .લગ્ન મંડપમાં કન્યાદાન દેવાના સમયે જ્યારે ગોરમહારાજે માતા અને પિતાને બોલાવવા કહ્યું ત્યારે, પંક્તિ કહે,” મારું કન્યાદાન મારી દાદી કરશે”.





અનોખી અદા

31 01 2017

 

great

 

 

 

 

 

 

 

*************************************************************************************************************************************************

‘અરે, તમે રહેવા દો હું કરીશ’. આ વાક્ય દિવસમાં પંદરેક વાર સાંભળવા મળતું . અમેરિકા આવ્યા પછી નયનાને આખો દિવસ કામ કરતી જોઈ નિખિલ રહી શકતો નહી. હંમેશા તેને કામમા સહાય રૂપ થતો.

નયના કામેકાજે ખુબ ઝડપી અને હોંશિયાર હતી. બાળપણથી માતાને મદદ કરતી હોવાથી રસોઈનું કામ તેને મન ડાબા હાથની વાત હતી.

એક દીકરો સાથે લઈને ભારતથી આવી ત્યારે ચપળ આંખોએ નોંધી લીધું હવે’ મધુ રજની’ ખતમ. નવા નવા આવ્યા છીએ કામ કરીને બે પૈસા બચાવીશું તો બાળકને સારું ભણતર આપી. શકાશે. તેમાં વળી બીજી વાર મહિના રહ્યા. પોતે ભણેલી હતી અને નીલ પાંચમાં ધોરણમાં હતો તેથી અંહીની જીંદગીની રીતભાત અપનાવતા વાર ન લાગી. નીલ આખોદિવસ સ્કૂલમાં હોય તેથી ઘરનું કામ અને રસોઈ સરળતા પૂર્વક પતાવી ઓન લાઈન કામ કરી પૈસા બનાવતી.

નવી દુનિયા, નવા રીત રસમ નયના બરાબર અમેરિકાની લાઈફમાં ફિટ થઈ ગઈ. કમપ્યુટરમાં માસ્ટર્સ કર્યું હતું. ઘરે રહીને કામકાજ કરી શકતી. નીલ પણ સચવાતો અને નીનાના આગમનની તૈયારી સાવધાનીથી કરતી.

નિખિલ નોકરી પરથી આવીને સીધો નીલને રાખતો જેથી નયનાને રસોઈ કરવામાં અગવડ ન પડે. રસોઈ કર્યા પછીનું બધું કામ નિખિલે ઉપાડી લીધું હતું. અરે ઘણી વખતતો રાતના નીલને સ્નાન કરાવી તેના રૂમમાં પણ સુવાડી આવતો. નયના જોતી અને તે મનોમન ઈશ્વરનો આભાર માનતી આવો સુંદર સમજુ પતિ પામવા બદલ.

ચારે તરફ છૂટાછેડાના સમાચાર સંભળાતા ત્યારે તે વિચારમાં પડી જતી આ જુવાનિયા જરા પણ વિચાર કરતાં હોય છે ખરાં? લગ્નની પવિત્રતા અને તેમાં રહેલી સુગંધ તેમને સ્પર્શે છે ખરી? બસ હંમેશા હું, મને, મારું ત્રિકોણની બહાર કાંઈ તેમને્ દેખાય છે?

નયનાના કિસ્સામાં સાવ જુદું હતું. બીજા બાળકના જન્મ પછી અનુકૂળ પરિસ્થિતિ હોવાને કારણે ઘરમાં એક માજી રાખ્યા હતાં જે રસોઈ કરે અને સમય મળ્યે કપડાં ધોવાનું તથા ઈસ્ત્રીનું કામ પણ કરે. ભારતમાં જરૂર પડ્યે કામવાળા રાખી શકાય તો અંહી કેમ નહી? નિખિલ અને નયના આપણા સંસ્કાર સાથે લઈને આવ્યા હતાં.

ગયે અઠવાડ્યે મિત્રને ત્યાં લગ્નમાં ગયા ત્યારે ખબર પડી કે તેમના દીકરાએ બધી લગ્નની તૈયારી કરી હતી. તેના માતા પિતા પણ આમંત્રિત મહેમાન હતાં. દીકરા અને વહુએ ખૂબ નાનું પણ ભવ્ય લગ્ન અને રિસેપ્શન ગોઠવ્યું હતું.

નયના અને નિખિલ પ્રભાવિત થયા.નવજુવાનોની કુશળતા તેમને ગમી.
ખુલ્લા દિલે અને મને આવેલો નવો અભિગમ વખાણ્યો.તેમાં રહેલાં ફાયદા જણાયા. ‘બીજું નવ પરણિત યુગલે ‘નો બો્ક્સ ગિફ્ટ’ લખ્યું હતું તેથી આવેલાં ગિ્ફ્ટના જેટલા પૈસા હતાં તેમા પોતાના એટલા ઉમેરી જરૂરિયાતવાળા બાળકોને ભારત પોતાની ગામની શાળામાં મોકલવાનો ફેંસલો સંભળાવ્યો.’

આજકાલના જુવાનિયા લગ્નની મહત્વતા ઓછી સમજતાં નથી ! માત્ર તેમની અદા અનોખી છે————–





ક્યાં ગઈ ?====

12 01 2017

where

 

 

 

 

 

 

******************************************************************************************************************

મુશળધાર વર્ષા થંભવાનું નામ લેતી નહી. ચારે તરફ જળબંબાકાર. હિંચકે ઝુલતી હું વિચારોમાં ખોવાઈ ગઈ. ઉનાળો. શિયાળો અને ચોમાસું, કઈ ઋતુ વધારે સારી. ઉનાળામાં ગરમી ભલે લાગે, પંખો ચલાવો, એ.સી. ચલાવો કે જૂનાં છાપાં યા પુસ્તકથી પોતાની જાતને ઠંડક પહોંચાડવાનો પ્રયત્ન કરો. ઠંડીમાં ઠુંઠવાતાં હોઈએ ત્યારે સ્વેટર પહેરીએ કે તાપણાં કરીએ. ગરીબોની દયા આવે તો તેમને ધાબળા લાવી આપીએ. પણ આ ચોમાસું.

મારી કામવાળી સવારે આવી,’ બહેન આખાં ઘરમાં પાણી ભરાયું છે.  દસ ઠેકાણેથી પાણી ટપકે છે’.

‘તો ચોમાસું આવતાં પહેલાં ડામર કેમ નહોતો નખાવ્યો.’? અત્યારે શું કરી શકાય?

‘બેન, મારા વરને કહી કહીને થાકી. પૈસા હોય ત્યારે દારૂ ઢીંચી આવે. હવે એ પણ પસ્તાય છે.’

જસુ વર્ષોથી કામ કરતી હતી. ખરું પૂછો તો એ ઘરની સદસ્ય હતી. ઘરમાં શું ખુટ્યું, શું લાવવાનું કે કઈ વસ્તુ ક્યાં છે તે બધી ને ખબર. બે વર્ષ પહેલાં મારા પતિનો સાથ ગુમાવ્યો હતો.  બાળકો તો યુવાન થયા, પાંખ આવી પોતાનો માળો વસાવી સ્થાયી થઈ ગયા. આજે આ વરસાદ ખમા કરતો ન હતો.

મન ભૂતકાળમાં સરી પડ્યું. લગ્નની શરણાઈ વાગી રહી હતી. જાન બસ દરવાજે આવી પહોંચવાની તૈયારીમાં હતી. મારી માવડી આવી.

“બેટા સાસરીમાં દૂધમાં સાકર ભળે તેમ ભળી જજે. માતા અને પિતાનું નામ રોશન કરજે. સાસરીમાં જો તું સહુને શરૂઆતમાં સુખી કરીશ તો યાદ રાખજે આખી જીંદગી એ લોકો તને સુખી કરવામાં વ્યસ્ત રહેશે. ”

આ બે વાક્યો મારા હૈયે જડાઈ ગયા. પરણીને નવા ગૃહે પ્રવેશતી કન્યા , સ્થળ અલગ, વાતાવરણ અલગ, દરેકના સ્વભાવ અલગ માની લીધું ,સ્વીકારી લીધું. તો પછી થોડો વખત તો લાગે ને  બરાબર ગોઠવાતાં. આજે જ્યારે જસુ ઘરમાં આવી વરસાદની કથા સંભળાવી રહી હતી, ત્યારે મેં તેને પૂછ્યું,’ બહેન ,તારો પતિ દારૂની લતે ચડ્યો તેનું કારણ હશે”?

હા.’ બહેન, હું લગ્ન કરીને આવી ત્યારે ઘરમાં ધમાલ મચાવતી. મને એમ લાગતું મારું ધાર્યું આ ઘરમાં થવું જોઈએ. માતા અને પિતાનું એકનું એક સંતાન હતી. મોઢે ચડાવેલી પણ ખરી. સાસરીમાં તોફાન કરી ઘરે આવું તો મા પંપાળે અને પિતા એમનો વાંક કાઢે. આવું લગભગ બે વર્ષ ચાલ્યું. શરૂ શરૂમાં તો તેઓ વચ્ચે ન પડતાં. હું, તેમની માનું અપમાન કરતી તે તેમનાથી સહન ન થયું.   એ સમયમાં ત્રણ બાળકો થઈ ગયાં. પિતાઅ તો આવા વાતાવરણથી અકળાઈ ગયા હતાં.  મને છુટ્ટો દોર મળી ગયો. માબાપ પંપાળે તેનું પરિણામ ભોગવી રહી છું.

જવાબદારી સમજવાને બદલે મારું વર્તન અસહ્ય થતું ચાલ્યું. મારા પતિની આવી હાલત કરવા માટે હું જવાબદાર છું. હવે તો ‘ સાસુમા’ પણ નથી રહ્યાં. મને જ્યારે મારા વર્તનનું ભાન થયું ત્યારે તેમણે મને દિલથી માફ કરી હતી. ધીરે ધીરે મારા પતિને સમજાવતાં. દીકરો હોવા છતાં ,માની વાત મારા પતિ અવગણતાં.

તેઓ મારાથી અળગાં થતા ગયા. પીવાનું ચાલુ કર્યું. સારું હતું કે ગમે તેટલું પીને ઘરે આવે પણ મારા પર કદી હાથ ઉપાડ્યો ન હતો. મા બધું જુએ અને દિવસે દિવસે ગળતી જાય. જુવાનીમાં અંધ બનેલી હું આ કશું જોઈ ન શકી. મા ગઈ અને પતિએ પીવામાં નોકરી ગુમાવી. સારું થયું બાળકો ભણી ગણીને તેમને રસ્તે પડી ગયા. કોઈનામાં તાકાત ન હતી મને મારા ગુન્હા બતાવવાની. અંતે તેમની તબિયત લથડી અને મારે ઘરકામ કરવાનો વારો આવ્યો. માતા અને પિતા પાસે પૈસા માગવામાં મને નાનમ જણાઈ. હવે ભૂલ સમજાઈ ત્યારે ખૂબ મોડું થઈ ગયું છે.

ગયા વર્ષે મારા માતા અને પિતા બદ્રીનાથની જાત્રા કરવા ગયા હતાં. તેમની બસ ને અકસ્માત નડ્યો અને બન્ને જતા રહ્યા.

ભલું થજો મારી દીકરીમાં ,’સાસુમા’ના ગુણ ઉતર્યા છે. સાસરીમાં દુધમાં સાકરની જેમ ભળી ગઈ છે.  દીકરાઓ , પિતાની હાલત જોઈ ખૂબ દુખી થાય છે. મારા તો,’ હાથના કર્યાં હૈયે વાગ્યા’ જેવા હાલ છે. મને ઘણીવાર થાય છે, ‘શામાટે મારી માતાએ મને લગ્ન પહેલાં કશું કેમ ન કહ્યું’. જો કે બધો દોષ માતા યા પિતાને આપવો એ સત્ય નથી.’

જસુ તેના પતિને ખૂબ ચાહતી હતી, હજુ પણ ચાહે છે.  કોને ખબર એની આંખે શેના ચશ્મા હતાં ?  જસુની વાતો મારા કાનમાં ઘુમરાઈ રહી. એક પળ શ્વાસ લેવા પણ જસુ રોકાતી નહી. એકધારી, વણથંભે તેની વાણી વહી રહી હતી. તેની વાણી જાણે હ્રદયમાંથી નિકળતી હોય એમ લાગતું હતું.જસુ હવે માત્ર કામવાળી ન હતી. સંજોગોની મારી હોવાથી કામ કરી રહી હતી. મારે ત્યાં વધારે વખત ગાળતી અને દિલથી કામ કરતી. તેનો પગાર પણ સારો હતો. ધીરે ધીરે બીજાં બધા કામ છોડી દીધાં.  મને પણ તેનો સ્વભાવ અને કામ કરવાની આવડત ગમી ગયા હતાં.

હું એકલી હતી. જસુ મારી ખૂબ કાળજી કરતી. એક મોટી બહેનની જેમ મારું બધું સાચવતી. તેને કારણે મારાં બાળકો હવે ચિંતા કરતાં નહી. જસુએ ઘરની બધી જવાબદારી ઉપાડી લીધી. જાણે પહેલાંની જસુ જ ન હોય. તેને કેળવવામાં તેની સાસુએ ખૂબ મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.

એક દિવસ સવારે ઘરમાં આવીને રડવા લાગી. મેં એને પાણી આપી પૂછ્યું,’કેમ શું થયું”?

‘બહેન મારા પતિને કેન્સર છે’.

મારા હાથમાંથી પાણીનો ગ્લાસ પડતાં પડતાં રહી ગયો. તેને ધીરજ બંધાવી, સરખી ડોક્ટરી તપાસ કરવાની સલાહ આપી.

‘પૈસાની ફિકર કરતી નહી’. જસુએ મન મૂકીને તેની સાર સંભાળ લીધી. શરૂઆતના તબક્કામાં કેન્સર હોવાથી જસુનો પતિ રોગ મુક્ત થઈ ગયો. ચાકરી દરમ્યાન તેણે પત્નીને ઓળખી.  તેની આંખો ખૂલી ગઈ. જસુનો પ્યાર તેણે અનુભવ્યો. પોતાના બેહુદા વર્તન માટે અફસોસ અને પસ્તાવો થયો.

થોડો વખત બીજી બાઈનો બંદોબસ્ત જસુએ કરી આપ્યો હતો. તરત નિદાન થયું હતું તેથી તેના પતિને રોગ મુક્ત થતાં વાર ન લાગી. જસુએ ખૂબ પ્રેમથી તેની સારવાર કરી. ત્યારે તેની આંખ ઉઘડી. જ્યારે તેણે ફરીથી નોકરી કરવાનું ચાલુ કર્યું, ત્યારે પહેલાં દિવસની રાતે જસુને પડખામાં ઘાલતાં બોલ્યો. “તું ક્યાં ગઈ હતી”?





“ઉપલો માળ”

27 11 2016

floor

*****************ઉપલો માળ

 

 

 

 

માતા અને પિતાની છત્રછાયા વગર સોમો ઉછર્યો હતો. બે ભાઈઓમાં સોમો નાનો. સોમાને મોટોભાઈ ખૂબ ચાહતો અને હરખાતો. બન્ને વચ્ચે ઉમરમાં ઝાઝો ફરક હતો. ઘણાં વર્ષે સોમાની માને દિવસ ચડ્યાં  હતાં. તેથી  માએ મુખ ભાળ્યું ન ભાળ્યું ત્યાં તો ગામતરે ગઈ.

“આ સોમો છે ને તેનો ઉપલો માળ ખાલી છે.”  નાનપણથી આ વાક્ય સાંભળીને સોમો મોટો થયો હતો.  પિતાને  રાજ રોગ થયો હતો . સોમાના જન્મ  પહેલાંજ પિતા આ ફાની દુનિયા છોડી જતા રહ્યા હતાં. માને આ ઘા કાળજે લાગ્યો હતો. સોમાને જન્મ આપી, મોટાભાઈને હવાલો સોંપ્યો . પિતા સારા એવા પૈસા મૂકીને ગયા હતાં. પ્રેમાળ ભાઈએ તેનો એક પણ પૈસો દબાવ્યો નહી.

ભાભી નવી પરણેલી હતી. લગ્નને બે વર્ષ માંડ થયા હતાં ત્યાં, દિયર મોટો કરવાનો આવ્યો. વેઠ ઉતારે, સોમાનો ભાઈ બધું સમજે પણ શું કરે? નવી પરણેતરને નારાજ કરવાનું પાલવે તેમ ન હતું. સોમો ધૂળમાં રમી મોટો થયો. જ્યારે ભાભીને પોતાના બાળકો થયા ત્યારે વગર પૈસાનો નોકર,’ દિયર’ મળી ગયો. જે નાના ભત્રીજા અને ભત્રીજીનું ધ્યાન રાખતો . તે ભણે કે નહી તેની ભાભીને કોઈ ચિંતા ન હતી. આ જીવનામાં જે્નું કોઈ ન હોય તેનો બેલી ભગવાન . સોમો વગર માસ્તરે પહેલે કે બીજે નંબરે ઉત્તિર્ણ થતો. જ્યારે ભત્રીજા અને ભત્રીજી બબ્બે માસ્તર ભણાવવા આવે તો પણ માંડ માંડ ધક્કા મારીને પાસ થતાં.

ગમે તેટલી હોશિયારી સોમામાં હોય છતાં પણ ,’તેનો ઉપલો માળ ખાલી છે ‘એવું ભાભીએ તેના મગજમાં ઠસાવી આપ્યું હતું. હા, સોમા ને કોઈ અવળચંડાઈ ગમતી નહી. ભાભીની સામું બોલતો નહી. ભાભી કહે તે બધાં કામ કરી આપતો. બને ત્યાં સુધી શાંત રહેતો. જાણે તેના મોઢામાં મગ ન ભર્યા હોય ! કાવાદાવાથી સો જોજન દૂર સોમો ભણવામાં પાવરધો નિવડ્યો. નવરાશની પળમાં માળિયે ચડીને ચોપડીઓનો થોથાં વાંચતો હોય.

મોટાભાઈના નસિબ સારાં, ધંધામાં બરકત આવી ખૂબ કમાયા. સોમો ભણ્યો પણ ઘણું. નાનપણથી ભાભીને જોઈ હતી. ભાભી તો તેની મા હતી. પોતાની ઉપેક્ષા પણ અનુભવી હતી છતાં ભાભીમાને પ્યાર કરે.  મોટાભાઈને વંદન કરે. કદી તેમણે સોમાને ખસ કહ્યું ન હતું. ભાભી ભલે ગમે તે કરે, ભાઈ સોમાને લાડ કરવામાં કમી ન રાખતો.

એક વાત તેના મગજમાં જડબેસલાક બેસી ગઈ હતી. ‘સ્ત્રી’ પ્રત્યે  કોઈ સંવેદના અનુભવતો નહી. ભણીગણીને કમાતો થયો. નોકરી પર તેની સાથે કામ કરતી શીલાને તે ખૂબ ગમતો. શીલાને તેના સંસારિક બાબતની કાંઇ ખબર ન હતી.  સોમાના શાંત સ્વભાવને કારણે ખૂબ કુણી લાગણી બતાવતી. બન્ને સાથે એક કેબિનમાં બેસતાં. કામકાજ હોય ત્યારે સાથે કરતાં. સોમો સ્ત્રીઓ પ્રત્યે ઉદાસ કેમ છે તે જાણવા મથતી.

સોમો વિચારતો બધી સ્ત્રીઓ,’ ભાભી જેવી ન હોય’. છતાં પણ કામ પૂરતી વાત. એક વખત સાથે ચા પીતાં ,શીલા બોલી, ‘મારી ઓરમાન મા કેમે કરી રાજી નથી થતી. બધો પગાર પણ લઈ લે છે. પિતાજી તેને કશું કહી શકતાં નથી’. સોમો હવે નાનો ન હતો, કે આ વાક્યનો અર્થ ન સમજે. તેને શીલા પ્રત્યે લાગણી થઈ.  કામ પર ઘણાં સ્ત્રી મિત્રો તેની આજુબાજુ આંટા મારે પણ તેને કોઈ ફરક ન પડતો.  હમણાંથી શીલા તેના વિચારોમાં ડોકિયા કરી જતી. શીલાને અંદાઝ આવી ગયો હતો, આશા બાંધીને બેઠી હતી.

એક વખત તો  બન્ને ભાઈ કામ માટે બહાર ગયા હતાં ત્યારે પ્રેમથી મોટાભાઈએ વાત છેડી. ‘સોમા, શું તું ક્યારેય ઘરસંસાર નહી માંડે”?

‘મોટાભાઈ મને તમે પિતા કરતાં વધારે પૂજ્ય છો. હવે હું નાનો કીકલો પણ નથી. આદરથી કહું છું, આપણે આ વાત ન કરીએ તો કેવું”? શીલા વિષે અત્યારે કાંઈ કહેવું તેને યોગ્ય ન લાગ્યું.

મોટોભાઇ સમજી ગયો. તેના નાના ભાઇ સોમાનું જીગર, ખૂબ આળું થઈ ગયું છે. મા વગરનો ઉછર્યો છે. તે બાળપણ વિસારી શકતો નથી. હા, તેની જીંદગી ખૂબ સોહામણી છે. ભલેને બન્ને ભાઈ એક ઘરમાં તો સાથે રહે છે. તેને તેના નસિબ પર છોડી દેવો જોઈએ. ત્યાર પછી તેમણે આ વાતનો ઉલ્લેખ કયારેય ન કર્યો.

પૈસાનો વરસાદ ચારે તરફથી હતો. ક્યારેય પૈસો તેના દિમાગ પર બેસી રાજ ન કરતો. હવે તેને ઘરકામ યા બાળકોનું કોઈ કામ કરવું ન પડતું. મોટાભાઈએ બંગલમાં,’ ઉપલો માળ’ તેને માટે ફાળવ્યો હતો. હવે તે બરાબર સમજતો થઈ ગયો હતો, ‘ઉપલો માળ ખાલી છે’. તેનો અર્થ પણ જાણતો હતો. છતાં તેણે કોઈ અસંતોષ ન દર્શાવ્યો. તેને થતું ભાભી એ તેને ભણવા તરફ પ્રેર્યો હતો.  જો કદાચ ભાભીએ પ્યાર આપ્યો હોત ,તો તે આજે આ સ્થાને કદાચ ન હોત.   તેના આંસુ પુસ્તકોએ લુછ્યા હતાં. મોટાભાઈના બાળકોમાંથી નવરો પડતો ત્યારે ચોપડાં લઈ કાતરિયામાં ભરાતો.

મોટાભાઈના બન્ને બાળકો પરણી ઠરીઠામ થયા. દીકરો લાખ મનાવ્યા છતાં પિતા સાથે ધંધામાં ન બેઠો. પ્રેમ લગ્ન કરીને ,પત્નીનો ચડાવ્યો અમેરિકા ભેગો થઈ ગયો. બન્ને બહુ કમાતાં નહી પણ ગુજરાન ચાલતું. તેની પત્ની  થોડું ભણેલી હતી તેથી બેંકમાં નોકરી કરતી.

ભાભી ને હવે દિયરની કિમત સમજાઈ. સોમા એ પોતાના સૂવાના રૂમમાં મકાનનું પેઈંન્ટીંગ ભિંત ઉપર મઢાવીને મૂક્યું હતું.  જેમાં ત્રણ માળ સુંદર સજાવેલા હતાં અને ઉપલો માળ માત્ર બારી બારણા દર્શાવતાં. આમ પણ પોતે મકાનના ઉપલા માળ પર ખૂબ શાંતિથી રહેતો. ઓછામાં ઓછી જરૂરિયાત સાથે. સાદગી તેનો જીવન મંત્ર હતો.

એક વાર ચોમાસામાં મુશળધાર વરસાદ પડ્યો. સોમો બિમારીનો ભોગ બન્યો. ત્રણ દિવસથી નીચે ઉતરી ઘરની બહાર ગયો ન હતો. નોકર આવીને ખાવાનું કે ચા આપી જતાં. ભાભી તો દીકરો ગયા પછી ઠંડી થઈ ગઈ હતી. દીકરી પણ પરણીને સાસરે ગઈ. ઘરમાં ત્રણ મોટાં રહેતાં. કોણ કેટલામે માળે છે તે ફોન ઉપરથી જાણી લેતાં. મોટોભાઈ બે દિવસ ખબર કાઢવા આવ્યો. પછી ફોન કરી સોમાની તબિયતની ભાળ રાખતો. ગઈ કાલે રાતના બારે મેઘ ખાંગા થયા હતાં. આખી રાત વરસાદ ધુમ વરસ્યો. જાણે વાદળમાં કાણું ન પડ્યું હોય !

સોમાને તો ઘેનમાં કાંઈ ખબર ન પડી. મકાનમાં પાણી ભરાણાં . પહેલો માળ આખો પાણીમાં ભાઈ અને ભાભી ને તરતાં ન આવડતું. ઉંઘમાં ખલેલ ન પડીકે શું બન્ને જણા નિંદરમાં કાયમ માટે પોઢી ગયાં. સવારના પાંચ વાગે સોમા ને મકાન ઉપર હેલિકોપ્ટર આંટા મારતું જણાયું.  માંડ માંડ ઉભો થઈને પોતાના ઉપલા માળની નાની અગાસિ પર બહાર આવ્યો.

હેલિકોપ્ટર વાળાએ કહ્યું, ‘હમ સીડી ડાલતે હૈ, તુમ ઉસે પકડર ઉપર આ જાઓ. તુમ્હારા  પૂરા મકાન પાનીમેં ડૂબ રહા હૈ. અપની જાન બચાલો.’

‘સોમો કહે, મારા ભાઈ અને ભાભી નીચે પહેલે માળે સૂતાં છે’.

‘વો લોગોંકે બચનેકી કોઈ ઉમ્મીદ નહી હૈ”.’

છેલ્લી નજર મકાનના’ ઉપલા માળ’ પર નાખીને સીડી ચડી હેલિકોપ્ટરમાં આવી ગયો.





સિક્કાની બીજી બાજુ (g n)

4 11 2016

 

********************************************************************************************************************************************************************

‘કરતી હતી માત્ર આઠથી પાંચની નોકરી.’

કોઈ એવો મિત્ર મળ્યો ન હતો કે દિલ દેવાનું મન થાય.

અમેરિકામાં રહીને ભણતર પુરું કર્યું. ભારત ફરવા ગઈ અને આંખ મળી ગઈ. ખરેખર પ્રેમકોઈ દિવસ પૂછીને થતો નથી. હા, એ થઈ જાય છે ખરો. તેની પાછળનું કારણ શોધવું મુશ્કેલ છે. ઘણીવાર એવું બને છે, ને જુવાન હ્રદય પ્રેમમાં ધોખો પણ ખાય છે, ત્યારે એ સંબંધ બહુ લાંબો ટકતો નથી. ઝરણાં  કમપ્યુટરમાં માસ્ટર્સ કરી દાદીને મળવા આવી હતી. બાજુમાં રહેતાં શાંતિકાકાનો દીકરો નિરવ એમ. બી. બી.એસ કરી અમેરિકા આવવાના સ્વપના જોતો હતો.

દાદી મારી હતી ૭૫ ્વર્ષની પણ તેનો રૂઆબ જોયો હોય તો દંગ થઈ જવાય. ઘરમાં અને ભારત આવું ત્યારે coinગુજરાતી બોલવાની આદતે મને દાદી સાથે ખૂબ ફાવતું.  દાદી મારી ગુજરાતી, મરાઠી ,હિંદી બધી ભાષામાં પારંગત. માત્ર અંગ્રેજી તેને પલ્લે ન પડે. દાદી મારા પર ખૂબ ખુશ. ઘણીવાર મને કહે,

‘મારી ડાહી દીકરી અમેરિકામાં જન્મી, મોટી થઈ અને ભ્ણી પણ ગુજરાતી ભાષા સારી આવડે’

મારો વળતો જવાબ તેને પણ હવે મોઢે થઈ ગયો હતો. “મને મારી દાદી બહુ ગમે છે ને એટલે’.

આ વખતે આવી ત્યારે દાદી જરા ઢીલી લાગી. નિરવ બાજુમાંજ રહેતો હતો. દાદીનું સારું ધ્યાન રાખે. પહેલાંતો દાદીના પાડોશી કોઈ વેપારી હતાં. ધંધામાં ખોટ આવી એટલે મોકાની જગ્યાના રોકડાં કરી પરામાં રહેવા જતા રહ્યાં.  નિરવ તેના માતા અને પિતા સાથે રહેતો હતો. પિતા વકિલ અને માતા શાળામાં પ્રિન્સિપાલ. દાદીને નિરવ ખૂબ ગમી ગયો હતો.  મુંબઈમાં જગ્યાના ભાવ આસમાને છે. તેથી તો કહેવાય છે,’મુંબઈમાં રોટલો મળે ઓટલો ન મળે’.

નિરવ આમ ઓછાબોલો પણ તેની પ્રતિભા સુંદર હતી. હસમુખો અને જોનારની નજરમાં પહેલી દૃષ્ટીએ સમાય તેવો. દાદા વગરની દાદી પોતાનું ગાડું સુંદર રીતે ચલાવતી. તેના મ્હોંની મિઠાશને કારણે મકાનના ગુરખા, ચપરાશી બધાં તેનો પડ્યો બોલ ઝિલતાં. રસોઈવાળી બાઈને તો ખબર જ હોય દાદીને શું ભાવે અને ક્યારે શું બનાવવાનું કહે. અનાજપાણી તેણે જ લાવવાના હોય. દાદીને ત્યાં વર્ષોથી હતી. સંતોક પરણી અને બે વર્ષમાં વર અકસ્માતમાં મરી ગયો. ખોળામાં નાની સંગીતા હતી. પાંચ વર્ષની ઉમરે તેને બળિયા નિકળ્યાને વિદાય થઈ. બસ ત્યારથી દાદી પાસે છે. તેને પણ હવે માથે ધોળા આવ્યા હતાં.

દાદીનો એક ગુણ મને ખૂબ ગમે.’હાથ મૂકે પોલાં તો કામ કરે ગોલાં’. દાદી સાધન સંપન્ન હતી. મારા પપ્પા અને ફોઈ બન્ને અમેરિકા. તેથી અંહી તેની દેખરેખ આ બધાં કરતાં. દાદીને અમીરિકા બહુ ગમતું નહી. તેથી તો દાદીની લાડલી લગભગ દર વર્ષે તેની પાસે રહેવા આવતી.

નિરવ દાદીને જોવા આવતો. દાદીએ મારી ઓળખાણ કરાવી. મારી સાથે ઉપરછલ્લી  વાતો કરતો. બહુ રસ દાખવતો નહી. મને સંગિતમાં પણ રસ હતો. અંહી આવું ત્યારે ઘરે ખાસ મારા માટે સંગિતના સર આવતા હોય. અમેરિકામાં આવી બાદશાહી મળતી નહી. પપ્પા અને મમ્મી તેમના કાર્યમાં ગળાડૂબ હોવાથી મારા બધાં શોખ મુંબઈ આવું ત્યારે દાદી પાસે રહીને પૂરાં કરું. દાદા હતા ત્યારે તો અમારી ત્રિપુટી બધે સાથે જતી. મારો નાનો ભાઈ થોડો અમેરકન હોવાથી મુંબઈ હું એકલી આવતી અને લાડની હકદાર બનતી.

આજે સાંજે નિરવ દાદી માટે દવા લઈને આવ્યો હતો. મને ચા પીવાનું મન હતું.  દાદીએ ચા પીવા રોકાવાનું કહ્યું તો કહે ,’દાદીમા, ઝરણાંને ‘રેશમ ભવન’માં ચાપીવા લઈ જાંઉ ? હું પણ આજે આખો દિવસ ઘરમાં રહીને કંટાળી હતી.

‘હા, તમે બન્ને જાવ નીચે મહેશ ગાડીમાં જ બેઠો હશે. ‘

મલબારહિલથી ગાડી પાણીના રેલાની જેમ સરતી ચર્ચગેટ આવી પહોંચી.  મેરિકામાં ‘સ્ટારબક્સ્ની’ સરખામણીમાં રેશમભવ્ન ખૂબ મસ્ત હતું. ચા સાથે પેસ્ટ્રી ખાવાની મઝા માણી અમે બન્ને ઘરે આવ્યા. ખબર નહી કેમ મને નિરવનો સાથ ગમ્યો. ઓછા બોલો પણ પ્રેમાળ. ત્યાર પછી તો આદત થઈ ગઈ, નિરવ સાથે મુંબઈ ફરવાની. નિરવનું સામાન્ય  જ્ઞાન ખૂબ હતું. તેની વાતો સાંભળવી ગમતી. તેના વર્તનમાં કોઈ આછકલાઈ જણાતી નહી. અમેરિકામાં બેથી ત્રણ દોસ્ત હતાં પણ જાણે ખાવું ,પીવું અને પાર્ટીઝમાં રચ્યા પચ્યા રહેતાં.

દાદીને કે નિરવને ખબર ન પડવા દીધી કે મને નિરવ ગમવા લાગ્યો છે. ચબરાક નિરવ પણ એવી રીતે પેશ આવતો કે જાણે બાજુવાળા દાદીની પૌત્રીને સાથ આપી દાદીનું કામ કરી રહ્યો છે. નિરવને તેના ભવિષ્ય વિષે  પૂછતી ત્યારે ગલ્લાંતલ્લાં કરતો. મને કોઈની વાતમાં ઝાઝું માથું મારવું ગમતું નહી.

હવે અઠવાડિયામાં હું પાછી હ્યુસ્ટન જવાની હતી. આ વખતે દાદીએ તો બહુ સાથ ન આપ્યો પણ નિરવ સાથે સમય ક્યાં પસાર થઈ ગયો ખબર ન રહી. નિરવને મારી વર્તણુક પરથી અંદાઝ આવી ગયો હતો કે ,’ મને તે ગમે છે’. આમ તો જો કે પહેલ છોકરાએ કરવી જોઈએ. એટલે મારે લાગણી વ્યક્ત કરવાનો સવાલ ઉભો ન થયો. કદાચ તેના મનમાં હશે કે ,’હું અમેરિકાથી આવી છું એટલે એકરાર કરી લઈશ”

સાચું કહું,’મારું મન માંડમાંડ કાબૂમાં રાખ્યું હતું. ‘ રાહ જોતી હતી કે ક્યારે નિરવ મને કહીને અંતરના ભાવ બતાવે’. નિરવ ભણવામાં ડૉક્ટર હતો. સાહિત્ય અને સામાન્ય જ્ઞાન પુષ્કળ હતાં. સંગીતમાં ચાંચ ન ડૂબે પણ હું જ્યારે પ્રેક્ટિસ કરતી ત્યારે કોઈ કોઈ વાર સાંભળીને દાદ દેતો.

અમેરિકા જવાને દિવસે દાદીને કહે , ‘હું ઝરણાને એરપોર્ટ મૂકવા જઈશ’.

એરપોર્ટ પર પણ નિરવ થોડો અલિપ્ત લાગ્યો. મારું હૈયું હાથ ન રહ્યું.

‘નિરવ, તારે કાંઇ નથી કહેવું’?

‘શું કહેવું હોય’?

‘આપણને બન્નેને મુંબઈમાં ફરવાની મઝા આવી કે પછી મારી સાથે દિવસો ક્યાં પસાર થઈ ગયાં તે ખબર પણ ન પડી’.

‘હા, તેમાં શું કહેવાનું. આપણે બન્ને જાણીએ છીએ’.

‘તારા માટે નાની ગિફ્ટ લાવ્યો છું’ કહી મને હાથમાં થમાવી અને હું સિક્યોરિટિ તરફ ચાલતી થઈ. બધું ચેકિંગ પતાવીને બોર્ડિંગની રાહ જોતી બેઠી હતી ત્યાં તેની આપેલી ગિફ્ટ ખોલી.

‘ એક કાગળની ચબરખીમાં લખેલું હતું. ” કાલે હ્યુસ્ટનના એરપોર્ટ પર મને લેવા આવજે. આ વખતની તારી ટ્રીપ મારી અને દાદીની કારિગરી હતી. જ્યારે મને દાદીએ તારી વાત કરી હતી ત્યારથી હું તારી રાહ જોતો હતો. દાદી બિમાર હતી જ નહી, એ તો એક નાટક હતું’ તારા દિલના ભાવ વાંચવામાં સફળ રહ્યો છું.

કાલે મળીશું ……..





જીજીવિષા

23 10 2016

 

live

 

 

 

 

 

 

*******************************************************************************************************************************************************

‘મમ્મી, મને શું થાય છે, સમજ પડતી નથી’.

શામાટે આ તાવ મારો પીછો છોડતો નથી ?

મમ્મી મને મારા ભાવતાં ગ્લુકોઝ બિસ્કિટ પણ બેસ્વાદ લાગે છે’.

મમ્મી તું અને પપ્પા કાંઈ કરો ને ?

નાનો અંકુર તેની વહાલી મમ્મીને પૂછી રહ્યો હતો. બેબાકળો થઈ મમ્મીને વળગી સવાલોની ઝડી વરસાવી રહ્યો.

મમ્મી ચૂપચાપ તેને નિરખી રહી. નાનકડાં બાળને શું જવાબ આપે ?

‘મમ્મી મારે અનેરી સાથે રમવું છે. મમ્મી, મમ્મી બોલને મને શું થાય છે’?

‘અંકુર, બેટા એ તો જરા તાવ આવ્યો છે. દીકરા દવા લઈશને એટલે તને સારું થઈ જશે’.

‘મમ્મી, પપ્પાની આપેલી દવાથી કેટલા બધા બાળકોને અને મોટાંઓને સારા થતા જોયા છે.’

‘હા, બેટા તારા પપ્પાના હાથમાં જાદુ છે’.

‘તો પછી આજે અઠવાડિયુ થયું મને કેમ સારું થતું નથી ?  મારે સ્કૂલે જવું છે. પેલી નટખટ અનેરી, મારી બાજુમાં બેસે છે ને તેની સાથે રમવું છે’. આઠ વર્ષનો અંકુર પથારીમાં સૂઈને થાકી ગયો હતો. તાવને કારણે અશક્તિ જણાતી હતી. તેના ક્લાસમાં ભણતો નીલ થોડા વખત પહેલાં  અચાનક કેન્સરમાં ચાલ્યો ગયો હતો. એટલે મનમાં તેને ડર હતો કે,’હું પણ કદાચ ન જીવું’. તેથી મમ્મીને પરેશાન કરતો હતો.

અંકુરને જવાબ આપીને આન્યા થાકી ગઈ. અભિ, તેનો પતિ બાળકોનો સ્પેશ્યાલિસ્ટ હતો. ઘરમાં કે આડોશી પાડોશી, મોટાંઓના દર્દ પારખી દવા આપતો બધાં સારા થતાં. ખબર નહી કેમ ,પોતાનો દીકરો અંકુર સાજો થતો ન હતો. અભિ ખૂબ ચિંતામાં હતો. તેની સાથે પ્રેક્ટિસ કરતી શાનને કહે,’શાન જોને મારા દીકરાને કેમ સારું થતું નથી’. શાન જાણતી હતી અભિ તેના કરતાં સિનિયર પણ હતો અને નામાંકિત ડોક્ટર હતો. તેનું વચન ઉથાપતી નહી. અભિ સામે શાને તપાસી એ જ નિદાન કર્યું, જે અભિએ કર્યું હતું. શાનને, અભિ સિનિયર ડૉક્ટર હોવા છતાં ખૂબ ઈજ્જત આપતો. બન્ને સાથે કામ કરતા હતાં. તેમની જોડીનું નામ , બાળકોના ડોક્ટર’ તરિકે નામના મેળવી ચૂક્યું હતું.

આજે શનિવારની રજા હતી. અનેરીના મમ્મી અને પપ્પા બહારથી ચાઈનિઝ લેતાં આવ્યા. અનેરી અને અંકુર માટે પિઝા. બન્નેને પિઝા ખૂબ ભાવતો. અનેરીના પપ્પા અને મમ્મી પણ ડોક્ટર હતાં. અનેરીને જોઈ અંકુરનું અડધું દર્દ ગાયબ થઈ ગયું.બન્ને જણાને બગિચાના   વૃક્ષની નીચે ટેઆલ ખુરશી મૂકી આપ્યા. અનેરી આખા અઠવાડિયામાં બનેલી વિગતો અંકુરને સંભળાવી રહી.

‘આપણી પેલી ગણિતની ટીચર તને બહુ યાદ કરતી હતી’. અંકુર ગણિતમાં વર્ગમાં પહેલો નંબર લાવતો. અનેરી તેના માટે હોમવર્ક પણ લાવી હતી. બન્ને ને સાથે રોઝનું સરબત પણ આપ્યું હતું.

‘અનેરી, કોને ખબર હું ક્યારે સાજો થઈશ’.

‘અરે, તારા પપ્પા બાળકોના ડોક્ટર છે. ‘

‘તો શું થઈ ગયું?’

અનેરી આંખ બંધ કરીને બોલી, ‘જો મારું દિલ કહે છે, આજે શનિવાર છે. સોમવારે તું સ્કૂલમાં હોઈશ’.

‘અંકુર ખુશ થઈ ગયો. ખવાતું ન હતું છતાં પિઝાની બીજી સ્લાઈસ લીધી.

બાળકો તેમની વાતોમાં અને હસવામાં મશગુલ હતાં. આ બાજુ મોટાઓ ચાઈનિઝની મોજ માણતા હતામ. ખરું જોતાં અભિ ખાઈ શક્તો ન હતો. તેના દિમાગમાંથી અંકુરની બિમારીનો ખ્યાલ વિદાઈ લેતો ન હતો. જેને કારણે આન્યા પણ ખાઈ શકતી નહી. અનેરીની મમ્મી બોલી,’ અભિ અને આન્યા, ખાધા વગર ચાલશે નહી. ‘ અનેરીના પપ્પા પણ બોલી ઉઠ્યા અરે ચર્ચગેટની તમારી મન પસંદ હોટલનું ખાવાનું છે. આમ ચિંતા કર્યે ચાલવાનું નથી.’

અભિ હું તારી સાથે આવું છું. આપણે અંકુરની બધી ટેસ્ટ , સોમવારે સવારે ઉઘડતી લેબમાં જઈ કરાવી આવીએ. આન્યાના પપ્પાએ અભિને હિમત આપવા તેની સાથે જવાનું નક્કી કર્યું.

અભિને ખૂબ સારું લાગ્યું. આન્યાનો સાથ પણ હતો. છતાં જ્યારે ડોક્ટર મિત્રએ આ વાત કરી ત્યારે તેને હૈયે ટાઢક વળી. બધા પ્રેમથી ચાઈનિઝ આરોગી રહ્યા. સોમવારે સવારે બન્ને જણાં અંકુરને લઈને ‘લેબ’ પર પહોચી ગયા. એકદમ આધુનિક લેબ હતી. ડોક્ટર કનોજિયાએ ,અમેરિકાથી મુંબઈ આવીને પોતાની  પ્રેક્ટીસ અને લેબ ચાલુ કર્યા હતાં. બધા ટેસ્ટ કર્યા અને રિઝલ્ટ પણ બે કલાકમાં આપી દીધાં. અભિને ખૂબ નવાઈ લાગી ૯ વર્ષના બાળકને ‘ટ્યુમર’ કેવી રીતે હોઈ શકે. આ ટેસ્ટ પર શંકા કરવાનો લેશ અવકાશ ન હતો. હવે તેને મટાડવા માટેના ઈલાજ શોધવામાં અભિ ખુંપી ગયો.

ખેર, સમયસર ખબર પડી ગઈ એટલે ઉપાય ચાલુ કર્યા. અંકુર ખૂબ ડાહ્યો હતો. રડતો નહી પણ શાંત થઈ ખાટલા પર પડ્યો રહેતો. આન્યા તેની બાજુમાંથી ખસતી નહી. અભિની નાની બહેન સીમી બધો વખત દાદી અને આયાના હવાલે કરી દીધી. ખૂબ રમતિયાળ હતી. દાદી તેનું જતન કરતી જેથી અભિ અને આન્યા, અંકુરનું બરાબર ધ્યાન રાખી શકે.

૨૪ કલાક અંકુર પર ચાંપતી નજર રખાતી. ધીરે ધીરે તેનું પરિણામ જોઈ શક્યા. નાના બાળકને ખૂબ ભારે દવા આપવી, અભિને ગમતી નહી. ઈંજેક્શન દ્વારા ગાંઠને ઓગાળવામાં કામયાબી મળી. અંકુરનો તાવ પણ જરા કાબૂમાં જણાયો. અંકુરને રાતના હવે ઉંઘ પણ સરખી આવતી હતી. જેને કારણે સવારે ઉઠે ત્યારે તાજગીથી તરવરતો દેખાય.

ડોક્ટરના કહેવા પ્રમાણે એક અઠવાડિયામાં અંકુર સ્કૂલે નિયમિત જઈ શકશે એવું લાગ્યું. આન્યાને હૈયે ટાઢક થઈ. અંકુરને પણ ખૂબ ગમ્યું.’ હાશ હવે સ્કૂલે જઈશ. બધા મિત્રોને મળીશ. અનેરી સાથે રિસેસમાં નાસ્તો ખાઈશ.’

“ન જાણ્યું જાનકી નાથે સવારે શું થવાનું છે”.

શનિવારે પાછો અંકુરને તાવ આવ્યો. તાવ આવે ત્યારે અંકુર સાવ નરમ ઘેંશ જેવો થઈ જાય. તેના અંગોમાંથી બધી શક્તિ હણાઈ જાય. ખાવાનું પણ ગળાની નીચે ન ઉતરે. તેના દીદાર ફરી જાય. તેને જોઈને આન્યા અને અભિ ખૂબ દુખી થાય. બનતા બધા ઉપાય કરે છે. આન્યાને અંકુરની આંખમાં ‘જીવવાની તમન્ના’ જણાતી. આન્યા અંકુરનું આવું ગરીબડું મુખ જોઈ અંદરથી બહૂ દુખી થતી. પ્રેમથી દીકરાનું માથું ખોળામાં લઈ બેસી રહેતી. માના ખોળામાં અંકુરને ક્યારે ઉંઘ આવી જતી તેનું ભાન પણ રહેતું નહી.

‘મમ્મી, મને કેમ આમ થાય છે?’ નાનો અંકુર એવા દયામણા ચહેરે પૂછે કે આન્યાને આંખના આંસુ સંતાડતાં મુશ્કેલી નડે. આવા સમયે આન્યા અંકુરના મુખને બે હાથમાં પકડી બન્ને ગાલે ચુંબન આપે.’બેટા પપ્પાના હાથમાં જાદુ છે. તારો તાવ દુમ દબાવીને ભાગી જશે’.

આન્યા અને અભિ બન્ને એકલાં હોય ત્યારે હમેશા અંકુરની વાતો કરે.

‘આન્યા એક વાત કહું’?

‘હા’.

‘મને મોગલ બાદશાહ બાબરની વાત યાદ આવે છે. ભલે મને શાળા દરમ્યાન ઈતિહાસ વિષય ગમતો ન હતો. પણ તેની વાત બરાબર યાદ છે’.

અરે ,અભિ હું ભૂલી ગઈ છું’.

‘તેનો પુત્ર હુમાયુ જ્યારે માંદો પડ્યો ત્યારે તેણે પરવરદિગારને પ્રાર્થના કરી હતી, મારા પુત્રને બચાવ અને મારા પ્રાણ લઈ લે’.

‘હા, હવે યાદ આવી. ત્યાર પછી બાબર બિમાર પડ્યો, હુમાયુ સાજો થયો અને ભર જુવાનીમાં બાબર મૃત્યુ પામ્યો.’.

‘અભિ  તું આવું બોલે છે તે મને ન ગમે. મને તો તું અને અંકુર બન્ને જોઈએ છે. જો આપણે કોઈનું ખરાબ નહી કર્યું હોય યા ઈચ્છ્યું નહી હોય તો અંકુર પાછો હસતો રમતો થઈ જશે’. આન્યાએ જવાબ તો આપ્યો પણ અંદરથી હાલી ગઈ હતી. તેના મનમાં અમંગળ વિચાર વિજળીની ત્વરાથી આવી ગયો. ‘શું અભિ, આવું તો વિચારતો નથી ને”?

આમ વાતો કરતાં કરતાં ક્યારે બન્ને એકબીજાનિ બાહોંમા સમાઈ સૂઈ ગયાં ખબર પણ ન પડી. બીજે દિવસે અંકુરનો તાવ ઉતરી ગયો હતો. ભગવાને જાણે તેમની પ્રાર્થના સાંભળી ન હોય. બે દિવસ મોડું થયું , પણ અંકુર નિશાળે જતો થઈ ગયો. તેના મિત્રો પણ તેને પાછો નિયમિત આવતો જોઈ ખુશ થયા. શાળા પાછાં જવાના ઉમંગમાં અંકુર ભૂલી ગયો કે તે હમણાજ બિમારીમાંથી ઉભો થયો છે.

આજે સ્વપનામાં અનેરી આવી.  અનેરી, અંકુરને બધા વર્ગમાં મદદ કરતી. તેની અને અંકુરની જોડી હતી. ભણવામાં પણ કોઈ વાર અંકુર પહેલો આવે તો કોઈ વાર અનેરી. બન્ને જણા સાથે જ ભણતા હોય. અંકુરને ચાલી ગયેલું લેસન શિખવામાઅં અનેરીએ મદદ કરી. અંકુરની બિમારી એક ખરાબ સ્વપનાની જેમ ધીરે ધીરે ભુલાવા લાગી. અંકુરમાં જીવનની તમન્ના સોળે કળાએ ખીલી હતી. ઈશ્વરને પણ બાળકની એ તમન્ના પૂરી કર્યા વગર ચાલવાનું ન હતું’.

બે દિવસથી અંકુરના મુખ પર પહેલાંની તાજગી ફરી વળી હતી. અભિ અને આન્યા પણ તેને પહેલાં જેવો હસતો રમતો જોઈ હરખાયા.  અભિની બિમારી જાણે બુરું સ્વપનું ન હોય એમ લાગ્યું. અભિના દિલમાં ઠંડક પ્રસરી રહી. ગાંઠ પણ નાબૂદ થઈ ગઈ હતી. ફરીથી એક્સ રે કઢાવ્યા તેમાં કોઈ ચિન્હ જણાયા ન હતાં.

આજે રવીવારની રજા હતી. અંકુર પથારીમાં સૂતો હતો. આભ તરફ એકી ટશે નિહાળી રહ્યો. ખબર નહી એના મનમાં શું ચાલતું હતું ?  તેના મુખ પર આનંદની લહેર ઘુમી વળી હતી. ખુલ્લી આંખે વિચારોની દુનિયામાં લટાર મારવા નિકળ્યો હતો.

પપ્પાએ કાનમાં કહ્યું હતું, ” હવે તું એકદમ સાજો થઈ ગયો છે. સોમવારથી શાળાએ જવાનું, અનેરી સાથે રમવાનું અને નિયમિત ઘરકામ કરવાનું”.

અંકુર તો ખાટલા પર ઉછળી રહ્યો !

 

 

 

 

.





મોઢામાં મગ ભર્યા છે ?

31 08 2016

 

reply

 

 

 

 

 

*************************************************************************************************

 

કેમ તારું મોઢું સિવાયેલું છે ? શું મોઢામાં મગ ભર્યા છે? મંજરીના શબ્દોના બાણ એક પછી એક વરસતાં હતાં. ઘવાયેલી હરણીની માફક હીરલ તરફડતી હતી પણ એક અક્ષર સામો બોલતી નહી. બોલીને શું કરે કશું વળવાનું ન હતું. તે જાણતી હતી જો ઉંહકારો પણ ભરશે કે હા અથવા ના બોલશે તો રાતના પપ્પા આવે ત્યારે ઘરમાં મહાભરતનું યુદ્ધ થશે.

માનસીના અકાળે મૃત્યુ પછી માના આગ્રહને માન આપી મુકેશે બીજીવાર લગ્ન કર્યા. હરણી જેવી હીરલ જ્યારે માતા વિહોણી બની ત્યારે માંડ ત્રણ વર્ષની હતી. મુકેશે મંજરી સાથે લગ્ન કર્યા ત્યારે નાની હીરલને મનહરભાઈ અને મજુએ પોતાની પાસે રાખી. મંજરીને લાગ્યું આ તો ટાઢાપાંણીએ ખસ ગઈ. આમ પણ તેને બાળકો ગમતાં નહી. પોતાની કૂખે તો કોઈ પણ બાળક ધરાહાર ન જોઈએ. બાળકને કારણે શરીર બેડોળ થઈ જાય એવું ભૂત તેના મગજમાં ભરાયેલું  હતું. મંજરીની મમ્મી ત્રણ બાળકોની માતા હતી. તેનો દેખાવ ‘અથાણાની બરણી’ જેવો થઈ ગયો હતો. જેને કારણે મંજરીના પિતા ખોટી લતે ચડી ગયા હતા,

હીરલ દસ વર્ષની થઈ અને છઠ્ઠા ધોરણમાં આવી ત્યારે દાદા અને દાદીને ભણાવવાનું અઘરું પડતું. દાદી નરમ તબિયતને કારણે હીરલનું કામ કરવા અશક્તિમાન હતી. આમ પણ મંજરીને આવ્યે પાંચેક વર્ષ થઈ ગયા હતાં. મુકેશ સાથે બરાબર ગોઠવાઈ ગઈ હતી. મંજુ બહેનને થયું હવે મુકેશને તેની દીકરી સોંપી પોતે ચિંતા મુક્ત થઈ જાય. મનહરભાઈ પણ નિવૃત્ત થઈ ગયા હતાં. તેમને ઘરમાં શાંતિ જોઈતી હતી. હીરલ પાછળ દોડધામ કરી શકવા શક્તિમાન ન હતાં.

ઉનાળાની રજાઓ પૂરી થવા આવી હતી. હીરલને તેને ત્યાં મૂકવા દાદા અને દાદી આવ્યા હતાં. મંજરી સાસુ અને સસરાના દેખતાં તો હસીને બોલી પણ દિલમાં ચિરાડ પડી.  ” આ પળૉજણ” હવે મારે માથે આવી ?” મંજરી સાવ સામાન્ય દેખાવમાં હતી. હીરલ નખશિખ સુંદરતાની મૂર્તિ જણાતી. મંજરીને તેની ઈર્ષ્યા થઈ આવતી. હીરલ મુકેશને ખૂબ વહાલી. કેમ ન હોય ? માનસી અને તેના પ્રથમ પ્યારની નિશાની હતી. માનસીને તે કૉલેજકાળથી ચાહતો હતો. જ્યારે તે ચાહત લગ્નમાં પરિણમી ત્યારે બન્ને ખૂબ ખુશ હતાં. માનસીને મુકેશ પલકોં પર બિછાવતો. માનસીએ મુકેશના મમ્મી અને પપ્પાના દિલ જીતી લીસ્ધાં હતાં. જેને કારણે હીરલને તેઓ સાથે લઈ ગયા. ખૂબ લાડકોડથી ઉછેરી. હવે જ્યારે ઉમરને કારણે તેના ઇતાને પાછી સોંપી ત્યારે દુખ થયું. બીજો કોઈ ઈલાજ પણ ન હતો. ફૂલશી હીરલ દાદા તેમજ દાદીને છોડીને આવી ત્યારે ખબર ન હતી મંજરી મમ્મી તેને કેવી રીતે રાખશે. સ્વભાવે શાંત અને મા વગરની કહ્યાગરી દીકરીની  સ્થિતિ મંજરી કલ્પી  શકે! એને તો બસ હું અને મારિ મૂકેશ ! જાણે હીરલ આકાશમાંથી ન ટપકી હોય ! હીરલ મુકેશને માનસીની યાદ અપાવે તે તેને મંઝૂર ન હતું.

ઉસ્તાદ એટલી કે મુકેશના દેખતાં વહાલ બતાવે. જેથી મુકેશને તેના પર શંકા ન આવે. સ્ત્રીનું જો કોઈ દુશ્મન હોય તો તે  અન્ય સ્ત્રી જ છે. જગ જાહેર વાત છે. માને દીકરી વહાલી હોય. માને દીકરાની વહુ ન રૂચે. બે બહેનો એકબીજાની પ્રિય દોસ્ત હોય. ભાભી નણંદને બાપે માર્યા વેર હોય. આનું કારણ આપણા સમાજના બાળપણના સંસ્કાર હોઈ શકે. વર્ષોથી ચાલતી પરંપરાના શિકાર ! આજે ૨૧મી સદીમાં પણ પોતાનું એકચક્રી રાજ કરે છે.

હીરલ માત્ર જમવા ટાણે મોઢું ખોલે. તેની વહાલા પપ્પા કાંઇ પણ પૂછે તો હા કે નામાં જવાબ આપે. મંજરી બન્ને જણાને એકલાં પડવા દેતી નહી. અંદરથી તે ભયભિત હતી, ‘રખેને હીરલ પપ્પાને ચાડી ખાય !’ તે હમેશા હીરલને શંકાની નજરે જોતી. ભણવામાં અને નૃત્યમાં પારંગત હીરલ નવી શાળામાં બધાનું પ્રિય પાત્ર થઈ પડી. મંજરી તો પાણીમાંથી પોરા શોધતી હોય. ચોમાસાની ઋતુ હતી હીરલ શાળાએથી આવતી હતી ત્યાં અચાનક વરસાદ ત્રાટ્ક્યો. દોડીને ઘરે તો આવી પણ શરદી અને તાવ અડ્ડો જમાવીને બેઠાં.

મંજરીના પેટનું  પાણી હાલતું નહી. મુકેશ સાંજના ઘરે આવે ત્યારે વહાલી દીકરી પાસેથી જરા પણ ન ખસે. મંજરીને ગમતું નહી પણ કાંઈ કરી શકવા શક્તિમાન ન હતી. આખરે પાંચ દિવસ પછી હીરલ સાજી થઑ શાળાએ જવા માંડી. વરસાદની ઋતુ કોઈના વિષે ભેદભાવ ન કરે. શુક્રવારે સાંજના મજરી ક્લબમાંથી આવતાં ઘર આંગણે કેળાની છાલ પગ નીચે આવતાં લપસી પડી. ઝરમર વરસાદ ચાલુ હતો. ઉભા થવાને અશક્તિમાન મંજરીને બારીમાંથી હીરલે જોઈ. દોડીને તેને ઉભા થવામાં મદદ કરી. મંજરીનો હાથ પકડી ઘરમાં લાવી. તેનાં કપડાં ભીના હતા.  બદલવાના કપડાં નોકરને લાવવાનું કહ્યું. મંજરી સૂઈ ગઈ ત્યારે બામ લાવીને તેને કપાળે ઘસવા લાગી. મહારાજને કહી ગરમ મસાલાવાળી ચા લાવવાનું કહ્યું.  મંજરીને ખૂબ સારું લાગ્યું. ક્યારે સૂઈ ગઈ તેને ભાન ન રહ્યું.

નાનીશી બાળા હીરલ થોડા વખત પહેલાં જ્યારે તાવ અને શરદીનો શિકાર બની હતી ત્યારે પપ્પા તેને ‘નાસ આપતાં અને બામ ઘસતાં’. હીરલ ખૂબ શાંતિથી સૂતી. તેને બરાબર યાદ રહી ગયું હતું. જે અખતરો તેણે મંજરી પર કર્યો. તે મંજરીને જ્યારે મમ્મી કહેતી ત્યારે તેના મોઢા પર અણગમતા ભાવ ફરી વળતાં. હીરલ છોભીલી પડી જતી. આજે એ જ હીરલ “મમ્મીને” માથે બામ ઘસી રહી. મહારાજને કહી મસાલાવાળી ચા બનાવડાવી. હીરલને દાદીએ ખૂબ પ્રેમ આપ્યો હતો. મંજરી આજે વઢી શકવાને કે આંખ કાઢવાની હાલતમાં ન હતી. હીરલને તો દાદી શું કે મંજરી શું કોઈ ફરક ન હતો.

કોમળ અને નિર્દોષ હીરલ પપ્પાજી આવ્યા ત્યાં સુધી મંજરી પાસેથી ખસી નહી. મંજરીને મનોમન હીરલ જે રીતે વ્યવહાર કરી રહી હતી તે ગમ્યું. બોલીને બે શબ્દ સારા કહે તો પાછી પોતે ‘નીચા બાપની ન થઈ જાય’. મુંગે મોઢે આ અગિયાર વર્ષની છોકરી જે મા વિહોણી હતી તેને અનુભવી રહી. ક્યારે નિંદર આવી તે તેને ખબર પણ ન પડી. હીરલને દાદીએ ખૂબ સુંદર સંસ્કાર આપી ઉછેરી હતી.

રાતના મુકેશ આવ્યો ત્યારે મંજરી ખુલ્લા દિલે તેની બાહુમાં ભરાઈ રડીને પશ્ચાતાપના આંસુ વહાવી રહી હતી !

 

*************************************************************************************************************************************************************

Dear Readers

On Pratilipi August story Spardha This story stood second.

2025 Readers

24 Comments

36 Shares

Please feel free to say your view.

Thanks

Pravinash