સિકલ ફરી ગઈ

20 04 2017

*************************************************************************************

શાંતા આજે સવારથી આંટા મારતી હતી. ચાલવાની તકલિફ હતી. કશુંક બનશે તેવી એંધાણી તેને લાગતી હતી. પણ શું ? એ પ્રશ્નનો ઉત્તર મળતો ન હતો. રોજ સવારના નવ વાગ્યા સુધી વહુ ચા ન આપે. ચા પિવાઈ જાય પછી દસેક મિનિટે ચાર બિસ્કિટ આપી જાય. શાંતાને પગની તકલિફ હતી તેથી ઉભા થઈને ચાલવાની આળસ આવતી.

કોણ જાણે કેમ આજે બધી આળસ દુમ દબાવીને ભાગી ગઈ હતી. હૈયામાં ચેન પડતું નહી. ચા પણ આજેસાડા સાતે મળી. આશ્ચર્ય તો ત્યારે થયું જ્યારે તેની સાથ બિસ્કિટ પણ આવ્યા. તેને મનમાં થયું જરૂર દાળમાં કાંઇ કાળુ છે. મન કોઈ રીતે માનતું ન હતું. જવાબ મેળવવો હોય પણ કોની પાસેથી. વહુ તો બોલે ત્યારે દાંતિયા કરતી હોય અથવા મ્હોં મચકોડતી હોય. દીકરો વાત કરવા આવે તો પેલી પાછળ ઉભી જ હોય.

જાણે મા અને બેટા તેની જ વાતો ન કરવાના હોય !

ખેર પગ દુખતા હતાં છતા આંટા મારવાનું બંધ ન થયું. છોકરાઓને તો શાળાએ જવાની ધમાલ હોય. દાદી સાથે શું વાત કરે? ચાપીને માળા ફેરવવા બેઠી પણ ડાબી નહી જમણી આંખ ફરકતી હતી.  હવે તો ખરેખર હ્રદયમાં ધ્રાસકો પડ્યો! કશુંક અશુભ બનવાનું છે.

આજે વર્ષો થયા ભર જુવાનીમાં સતીશ, અકસ્માતમાં શાંતાને છોડી વિદાય થયો હતો. શાંતાએ એકલે હાથે સરિતા અને સમિરને મોટા કર્યા. ભણાવ્યા, ગણાવ્યા અને ઠેકાણે પાડ્યા. સરિતા નસિબવાળી  નિકળી, દેખાવડી હોવાને કારણે સાહિલ તેને પરણીને લંડન લઈ ગયો. લડંનમાં તેનો ધિકતો ધંધો હતો. સરિતા અવારનવાર માને લંડન લઈ જતી. શાંતાને દીકરીને ત્યાં અડવું લાગતું. જતી પણ અદ્ધર મને રહેતી અને પાછી આવતી.

શાંતા ખૂબ સાલસ હતી. તેને દીકરાની સાથે પણ બહુ ગમતું નહી. દીકરો લાખ તેના પર વારી જાય પણ તેની વહુની આંખો વાંચવામાં તે સફળ નિવડી હતી. બાળકોને તો જાણે ,દાદી પાસે જાય તો અભડાઈ ન જાય તેમ રાખતી. ખેર, દીકરાનો જીવ સાચવવા રહી હતી.

તેની બાળપણની સખી રમા તેને અવારનવાર મળતી. તેની સાથે દિલખોલીને વાત કરતી. રમાએ પોતાની સાસુ પાછળ ગામમાં ,’અપના ઘર’નામની સંસ્થા ચાલુ કરી હતી. જે સ્ત્રીઓને ઘરમાં કોઈ ન સંઘરે તેવી સ્ત્રીઓને ઉદ્યમ શિખવી માન ભેર રાખતી. કોઈને નાનમ ન લાગે અપના ઘરમાં રહેવાથી.

શાંતાની આંખે જે ઈશારો કર્યો તે સાચો હતો. સમિર આજે વહેલો નોકરી પરથી આવ્યો અને માને કહે , ‘ચાલ મા આજે તને ફરવા લઈ જાંઉ ,સાથે મોટી હોટલમાં જમવા જઈશું’. સમિરની પત્ની સલોની બ્લી, ‘હા બા તમે બન્ને આજે જાવ મારે લેડીઝ મિટિંગમાં જવાનું છે’.

શાંતાને કશી ગંધ આવી પણ બોલી નહી. કોઈ દિવસ નહીને સમિર આજે મને બહાર જમવા લઈ જશે. તેને હોટલમાં જમવાનો શોખ હતો. તેના શોખ બધા સતીશની સાથે ચિતામાં હોમાઇ ગયા હતા. બાળકોની પરવરિશમાં કદી સળવળ્યા પણ નહી.

જાણે તેના પગ સારા ન હોય તેમ ચાલવાની તાકાત એનામાં એકાએક આવી ગઈ. સમિર સાથે નિકળી તેનો આનંદ સમાતો ન હતો. બન્ને જણા આરામથી જમ્યા અને પાછા વળતા સમિર બોલ્યો , મા અમે ઘર બદલવાના છીએ. તને તકલિફ ન પડે તેટલા માટે થોડા દિવસ તારી સગવડ અંહી કરી છે. બધું ગોઠવાઈ જશે પછી તને અમે ઘરે લઈ જઈશું. ‘

શાંતા સમજી ગઈ. આ વહુની ચાલ છે. પોતાને માથે કોઈ આળ ન આવે એટલે એકલા સમિરને ચડાવી મોકલ્યો. તેને માટે કાંઇ પણ બોલવાનું હતું જ નહી.

‘સારું બેટા, તું સુખી રહેજે. તારી સગવડતાએ મને લઈ જજે.’

સમિરે ગાડીમાંથી માનો સામાન કાઢીને એ ‘ઘરડાં ઘરમાં’ ગોઠવ્યો. તેનું હ્રદય અંદરથી રડતું હતું પણ પોતાની સ્ત્રી પાસે લાચાર હતો. આને લાચારી કહેવી કે નામર્દાઈ તે એ નક્કી ન કરી શ્કયો!

શાંતાને પગની તકલિફ સિવાય નખમાં પણ રોગ ન હતો. તેણે બીજે દિવસે રમાને ફોન કર્યો રમા આવી ,જોઈને સમજી ગઈ.

‘શાંતા ,તું બેગ ખોલતી પણ નહી. હું તને મારા ગામના ‘અપના ઘર’ની મેનેજર બનાવી ત્યાં રાખીશ. તારી કળા સ્ત્રીઓને શિખવજે. તારા માટે થેરપિસ્ટ બાંધી દઈશું . તારો પગ જોતજોતામાં સરખો થઈ જશે.’

શામ્તા એકીટસે રમાને જોઈ રહી.

‘અરે, ગાંડી હું તને નથી ઓળખતી’.

‘તું અને હું તો બાળપણની પ્રીતને તાંતણે બંધાયેલા છીએ’.

શાંતાએ પોતાની હોંશિયારી અને આવડતથી ‘અપના ઘર’ની સૂરત બદલી નાખી. તેની દેખરેખ હેઠળ ‘અપના ઘરની’ બહેનો હુન્નરમાં પાવરધી બની પોતાનો ગૃહ ઉદ્યોગ શરૂ કર્યો. તેમની કલાની કદર થઈ. જે શાંતાએ પતિના વિયોગમાં પણ હરફ નહોતો ઉચ્ચાર્યો તેણે આજે ગામની તથા સંસ્થાનિ સિકલને ચાર ચાંદ લગાવ્યા.

તેના બાળકો માની સિકલ જોઈ હરખાયા કે લજવાયા તેમને પૂછી જોઈએ ?





“કોને નમું “

14 04 2017

*******************************************************

   નમું તને, શું પથ્થરને નમું ?

  હા, શિલ્પીની કારિગરીને નમું

  તેની તનતોડ સાધનાને નમું

  તેની શ્રદ્ધા, ભક્તિને નમું    

  તેના અટલ વિશ્વાસને નમું  

  તેની કલાની ઉપાસનાને નમું

 તેના દ્વારા તું પથ્થરમાં, નમું

 તારો આવાસ સમક્ષ,તેને નમું

તારી અપ્રતિમ શોભાને નમું

તારા સાન્નિધ્યની શાતાને નમું

તું સકળ વિશ્વમાં તુજને નમું





લો લાવી નવા ઉખાણાં

22 11 2016

લો લાવી નવા ઉખાણાં

find

 

 

 

 

 

*************************************************************************************************************************************

૧.

દર વર્ષે આવું

મારાં ત્રણ રૂપ

જરા પણ ફરક નહી

હમેશા આવકાર પામું

બોલો બોલો બોલો હું કોણ ?

****

૨.

જો નિયમિત રહું તો તમે આશિર્વાદ આપશો.

જો વધારે પ્રેમ કરું તો તમે નારાજ થશો.

જો ઓછો કરું તો તમે મને શ્રાપ આપશો

બોલો બોલો બોલો હું કોણ ?

****

૩.

કાંઈક ને કાંઈક વ્યાજબી કારણ મળી રહે છે

ગમે કે ન ગમે આવવા માટે ભરપૂર તૈયારી કરવી પડે છે

બોલો બોલો બોલો ક્યાં?

****

૪.

તારો વિયોગ સદી ગયો છે

મિલનથી અંતર હરખાય છે

આ વખતે માથાનો દુખાવો બનીશ તું

બોલો બોલો બોલો કારણ ?





નવરાત્રી | ગાંધી બાપુ ૨૦૧૬

1 10 2016

navaratri

 

 

bapu

 

 

 

 

************************************************************************************************************************************************************************

કેવું સુંદર સુભગ મિલન. નવરાત્રીનો બીજો દિવસ અને ૨જી ઓક્ટોબર પૂજ્ય બાપુનો જન્મ દિવસ. માતાના સ્મરણ અને પૂજન દ્વારા જીવન પવિત્ર બને. બાપુના સ્મરણ અને તેમની જીંદગાની આપણને સહુને જીવન જીવવાનો રાહ બતાવે !

અંબામા, દુર્ગા મા, કાલિમા, સરસ્વતિ,, રાંદેલ ,યમુના મહારાણી, માતાના અનેક રૂપે આપણે દર્શન કરીએ છીએ. તેમને ભક્તિભાવથી પૂજીએ છીએ.   તેમની ગાથા ગાતાં આપણી જીહ્વા થાકતી નથી. નવરાત્રીના નવ દિવસ આ સહુની સ્થાપના અને ગુણગાન કરનારાં આપણે , ઘરની માતા તો સદા આપણી સાથે છે તેને ન વિસરીએ તો સારું, જે સાક્ષાત છે. જેના થકી તમે આ જગમાં અવતર્યા છો. તેની અવહેલના ન થાય એ જોવું અત્યંત જરૂરી છે. “નવરાત્રી આવે અને અંગ અંગમાં આનંદ ઉભરાય. રોજ નવા ચણિયાચોલી પહેરી ગરબે ઘુમવા જવાનું. સાજ સજવાના અને રાસની રમઝટ બોલાવવાની”.  ખાસ કરીને ગુજરાતમાં અને બંગાળમાં તેની ઉજવણી ખૂબ ધામધુમથી થાય છે. ગુજરાતમાં માતા દુર્ગા અને બંગાળમાં કાલિમાતા નવરાત્રીના નવ દિવસ પૂજાય છે. હિંદુઓનો આ  ખૂબ પવિત્ર તહેવાર છે. બન્ને પ્રાંતના રહેવાસીઓ એનો ઉત્સવ આનંદભેર મનાવે છે.

જો જો આ ભૂતકાળ ન બની જાય !  નથી લાગતું નવા જમાનાની દોડમાં આપણને શ્વાસ લેવાનો સમય નથી. દેખાદેખીની રામાયણમાં જીંદગી જીવવા માટે સમય ક્યાંથી કાઢવો?  હા, આજે ભારતના શહેરોમાં રહેનાર આવી દશામાં છે. દેશથી હજારો માઈલ દૂર રહી, આપણા તહેવારોની મજા તો અમેરિકામાં આવે. હજુ તો નવરાત્રી આવે એ પહેલાં રાસ, ગરબા શરૂ થઈ જાય. તે છેક શરદ પૂર્ણિમા સુધી. અંહીના રહેવાસીઓ પણ તેમાં જોડાય અને આનંદના ભાગિદાર બને. અંહી ઉમરનો કોઈ બાધ નથી.

આ વર્ષે નવરાત્રીની શુભ શરૂઆત અને પૂજ્ય ગાંધીબાપુનો જન્મ દિવસ આગળ પાછળ છે. નવરાત્રીમાં માતાની પૂજા કરતી વખતે રાષ્ટ્રપિતા મહાત્માગાંધીના વિચારોનું પણ સમર્થન કરીશું તો ઉમંગ અને આનંદ બેવડાશે. તમે દેશમાં હો કે પરદેશમાં, આ દિલ તો હમેશા ‘હિંદુસ્તાની’ રહેવાનું. કોઈ સારો પાળી શકાય તેવો સંકલ્પ કરીએ.

બાળપણ ખેલકૂદમાં ગયું. જુવાની કુટુંબની સરભરામાં. બારણે આવીને વિના આમંત્રણે ઘરમાં પ્રવેશી ગઈ પ્રૌઢાવસ્થા અને  જરા. હવે જે નફાનું જીવીએ છીએ તેને આનંદ અને અર્થ સભર બનાવીએ. નવરાત્રીના  ઉપવાસ જો થાય તો નહીતર ગરબા પ્રેમે ગાવાના. જે પણ મનની મુરાદ હોય તેને પૂરી કરવામાં કોની વાટ જોવાની છે? સારા કાર્ય તો ૩૬૫ દિવસમાં ક્યારેય પણ થઈ શકે. તેના માટે મૂહર્ત જોવાની જરૂર નથી. બસ બે હાથે ઉલેચો, કોઈની આંતરડી ઠારો. કાલની કોને  ખબર છે?

આવા સુંદર ટાણે એક વાત કહેવી અયોગ્ય નહી લાગે. આપણી આવતી પેઢીને સાચા અર્થમાં તહેવારોની મહત્વતા સમજાવવાનું કાર્ય ઘરના વડીલોએ કરવું પડશે. પછી ભલેને આપણે ભારતમાં રહેતાં હોઈએ કે દુનિયાના કોઈપણ ખૂણામાં. ૨૧મી સદીમાં બાળકોનો ઉછેર જરા ‘હટકેથી’ થતો નિહાળ્યો છે. તેજ બાળકો ભવિષ્યના સુંદર, સમજુ અને લાગણી સભર નાગરિક બને તે જોવાની જવાબદારી ઘરના વડીલ અને માતા તેમજ પિતાની છે.

મારી ‘મા’ હમેશા કહેતી ગુલાબનો છોડ વનમાં પણ ઉગે, બગિચામાં પણ ઉગે અને ઘરના કૂંડામાં પણ ! હવે તેનો તફાવત આપણે સહુ બરાબર જાણીએ છીએ. તમને કદાચ લાગશે આ ઢળતી ઉમરનો સાદ છે. ‘હા’., કહેવામાં જરા પણ લજવાતી નથી.

બાકી નવરાત્રીમાં માતાનું મહાત્મ્ય કરવાની છૂટ છે. આ દિવસો ખૂબ પવિત્ર અને આનંદથી ઉભરાતાં છે. અન્યનો ખ્યાલ કરી, તેમને સંગે લઈ, તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરીને અનેરો આનંદ પ્રાપ્ત કરવાની મઝા ઔર છે. આપણા તહેવારો , આપણી સંસ્કૃતિના વારસદાર, ખમીર અને ઉત્સાહ ટકાવવાની ફરજ આપણી બને છે. તે વિષે માહિતિ હોવી અગત્યની છે.

હવે તો આ “ગુગલ ડોક્ટર” આપણને ભાણું પિરસવા તૈયાર છે.





ઉખાણાનાં જવાબ, september 2016

28 09 2016

ઉખાણાનાં જવાબ,

+++++++++++++

૧.

એવી કઈ વસ્તુ છે જેને જાણ્યા પછી

બીજી કોઈ વિદ્યા ભણવાની જરૂરત નથી ?

બોલો બોલો બોલો શું ?

**

જવાબ

******

૧.*પોતાની જાત વિષેનું જ્ઞાન

*****************

૨.

કાગળે લખેલું ભૂસાશે

પથ્થર પર કોતરેલું  ઘસાશે

કમપ્યુટરમાં લખેલું ઉડી જશે.

ક્યાં લખેલું જ્યાંનુ ત્યાં રહેશે ?

બોલો બોલો બોલો શું?

જવાબ

******

૨ *નસિબ

*****************************

 

૩.**

દર વર્ષે આવે છે,

કાગડા, ગાયને જલસા છે.

બ્રાહ્મણોને તડાકો છે

બોલો બોલો બોલો શું?

**

જવાબ

******

૩*શ્રાધ્ધ

***************************

૪.

રોજ આવે , વિસરી જવાય

લહાવો લુંટાય યા ભયભિત થવાય ?

બોલો બોલો બોલો શું ?

**

જવાબ

********

૪*સ્વપના

*********************

 

 

 

 

 





ભૂલી પડી

23 09 2016

way

 

 

 

 

 

 

***********************************************************************

વહાલભર્યા શબ્દોનો ગુંજારવ શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

અમાસની રાતમાં ચાંદનીનું અજવાળું શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

સંસારમાં રહીને ખરા દિલનો પ્યાર શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

કાવ્ય લખવા બેઠી વિષય શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

ગાડી ચલાવતાં નિયત સ્થળ શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

ઘડપણને દ્વારે જીવનનો મર્મ શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

સાથીનો સાથ છૂટ્યો વિશ્વાસ શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

ગુલબના છોડે કાંટા બેસુમાર ફુલ શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

ઈર્ષ્યાખોરોના ટોળામાં સહ્રદયી શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

મંદીરમાં કૃષ્ણને આંખો ખોળે, શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

જીવન પથ પર ડગ ઉપાડ્યો કેડી શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

**

જીંદગીને આરે આવી ઉભી” ધર્મ” શોધતાં શોધતાં ભૂલી પડી

 

 

 

 

 

 





‘તફાવત’

20 09 2016

 

car

 

heart

 

 

 

 

 

 

****************************************************************************************************************************************************

મોટર   મિકેનિક  પંકજના હાથમાં જાદુ હતો. ભલભલી ગાડીઓ ઠીક કરવામાં પાવરધો. બીજા મિકેનિક કરતાં તેનો પગાર ઘણો વધારે હતો. છતાં તેને સંતોષ ન થતો. પોતાની જાતને ગાડીનો પ્રખ્યાત ડોક્ટર માનતો હતો. જો કે તેમાં જરા પણ અતિશયોક્તિ ન હતી. કોઈ પણ ગાડી હોય ફોર્ડ ફિયાસ્ટા કે પછી  બી.એમ.ડબલ્યુ તેને ગાડીમાં શું તકલિફ છે તે પારખવામાં અથવા તેની મરમ્મત કરવામાં વાર ન લાગતી. ગમે  તેટલી હોંશિયારી હોય પણ કમાણી કાયમ બે આંગળ ઓછી પડતી. ઘરમાં બે બાળકો નાના હોવાથી તેની પત્ની કામ ન કરતી. પત્ની તેમજ બાળકોને ખૂબ પ્યાર કરતો. તેમની બધી જરૂરિયાતો દિલથી પૂરી કરતો.

એક વખત તેના મિત્રના સસરા આવ્યા. તેઓ હ્યુસ્ટનના પ્રખ્યાત ‘કાર્ડિયોલોજીસ્ટ’ હતા. તેમની બી.એમ. ડબલ્યુના કામ માટે જો ડીલર પાસે જાય તો ૨થી ૩ હજાર ડોલર થવાનો ભય હતો. પંકજ પાસે લગભગ ૯૦૦ ડૉલરમાં કામ થઈ ગયું.  ખુશ થઈ ડો. બિલિમોરાએ તેને ૫૦૦ ડોલર બક્ષિસ આપી.

કામ કર્યા પછી સાધારણ વાતચીત કરવા બેઠાં. બન્ને જણા સાથે કોફી અને ડોનટની મોજ માણી રહ્યા હતાં. પંકજના મોઢા પર ખાસ ખુશી ન જણાઈ.

‘ડો. બોલ્યા,’તું ખુશ નથી ભાઈ’. બન્ને ગુજરાતી હતા.

‘ડો. સાહેબ હું ખુશ તો છું, પણ એક વાત મારા ભેજામાં નથી ઉતરતી. ‘

ડો. ઘરે જતાં હતાં એટલે વાત કરવાનો સમય હતો. ‘કહી જો, મારાથી જવાબ અપાશે તો તને આપીશ’.

‘ઓ.કે. તમે હાર્ટના ડો. છો. હું ગાડીના હાર્ટનો ડો. છું . ડુ યુ એગ્રી ?’

બિલિમોરા પાસે આનો એક જ જવાબ હતો .’હા’.’

હવે પંકજ મુંઝાયો.

‘અરે બોલ ચિંતા ન કર’.

‘તો પછી મારી ને તમારી ઈન્કમમાં આટલો બધો તફાવત શાને’?

બિલિમોરા અવાચક થઈ ગયા. આવો સણસણતો સવાલ આવશે, તેનો અંદાઝ ન હતો. વાત તો તેની સાચી હતી. પણ આખરે ડો. હતા. એક મિનિટ વિચારીને બોલ્યા, બરાબર સાંભળજે, તને તારી મેળે ઉત્તર મળી જશે.

“હું જ્યારે હાર્ટ રિપેર કરું છું ત્યારે “ગાડી” ઓન હોય છે. ડોક્ટરનો પેશન્ટ જીવતો હોય છે. હા એ એનેસ્થેસિયાની અસર નીચે હોય તે સ્વાભાવિક છે.  તું જ્યારે રિપેર કરે છે ત્યારે “ગાડી ડેડ” હોય છે’. ચાલતી બંધ થઈ જાય પછી લોકો તારી પાસે રિપેર કરાવવા આવે છે. તું તેને જીવતદાન આપે છે.

સમજુ કો ઈશારા કાફી.મોટર મિકેનિક પંકજ અવાચક થઈ ગયો. તેને લાગ્યું ડો બિલિમોરાની વાતમાં સનાતન સત્ય છુપાયેલું છે. તેના હાથમાં કસબ છે. એ વાતનો ડો. બિલિમોરાએ સ્વિકાર કર્યો. અને તેને ૫૦૦ ડોલર એક્સટ્રા આપ્યા.

જ્યારે પણ આપણે વિચાર કરીએ છીએ કે ,’મારામાં અને અન્ય વ્યક્તિમાં ‘ તફાવત ક્યાં છે તે આપણને સ્વાર્થના ચશ્માથી નથી જણાતું. જો જરાક એક પળ થોભી વિચારીશું તો એ તફાવત સ્પષ્ટ નજર સમક્ષ તરી આવશે યાદ છે બિરબલ અને અકબરની એ મજાની વાર્તા. અકબરના હજામને બિરબલની ઈર્ષ્યા થઈ. તેણે બાદશાહના કાન ભંભેર્યા. બાદશાહે તેની સાન ઠેકાણે લાવવા એક કામ સોંપ્યું જેને માટે તેણે દસ ધક્કા ખાધાં. બિરબલે એ જ કામ એક ફેરામાં કરી બતાવ્યું. ત્યારથી એ હજામની બોબડી બંધ થઈ ગઈ.

મારી એક મિત્ર હમેશા ફરિયાદ કરતી. ‘હું વર્ષો જૂની છું આ કંપનીમાં પણ મને મેનેજરની પોસ્ટ કદી મળતી નથી’.  તેનું કારણ તેને ખબર ન હતી પણ ઓફિસમાં જાહેરમાં ચર્ચાતી, એ એકબીજાની વાત હમેશા મીઠું મરચું ઉમેરીને કરતી. હવે બિલાડીને ગળે ઘંટ કોણ બાંધે?

‘તફાવત’ એ ખૂબ  ન્યાયી શબ્દ છે. હકિકતમાં એ તફાવત છે જ નહી. એને કદાચ ‘ન્યાયી’ કહી શકાય. હમેશા જે ને જે પણ મળે છે તે એના કર્મના અનુસાર પ્રાપ્ત થતું હોય છે. નરસિંહ મહેતાએ કેટલું સુંદર જણાવ્યું છે, ” જેહના ભાગ્યમાં જે સમે જે લખ્યું તેહને તે સમે તે જ પહોંચે”.

તફાવતને જો ન્યાય આપીએ તો એમ કહી શકાય , મારો ભાઈ નાનો છે અમારા બન્નેની ઉમરમાં તફાવત છે. તેને કારણે મારી જવાબદારી વધારે હોય તે સ્વાભાવિક છે. જો તેને ‘હકારત્મકતા’ને ત્રાજવે તોળીશું તો સાચો ઉત્તર પ્રાપ્ત થશે. બાકી નકારત્મકતા અને અફસોસનું સામ્રાજ્ય છવાઈ જશે.

તફાવત નરી આંખે જણાય છે. તેની પાછળનું રહસ્ય છતું થાય પછી તે આપોઆપ સરી જાય છે. જ્યારે પણ આંખ સમક્ષ તફાવત જણાય ત્યારે ઉંડો શ્વાસ લઈ પરિસ્થિતિની છણાવટ કરવી. આ તફાવત સામાજીક સ્તરે, આર્થિક સ્તરે, રાજકિય સ્તરે કે પછી સંબંધોમાં પણ કેમ ન હોય?  ભેદ આપોઆપ ઉકલી જશે.

અસ્તુ