ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ આયોજિત વાર્તા લેખન સ્પર્ધા

24 04 2018

સહિયારું સર્જન - ગદ્ય

વિશ્વ વિહાર એપ્રીલ ૨૦૧૮ નાં અંક માં પ્રસિધ્ધ થયેલ માહીતિ

View original post

Advertisements




ઠેરના ઠેર

26 03 2018

 

 

કાન મારા માનવા તૈયાર ન હતા.

‘શું આ હું અમેરિકાના મંદિરમાં બેસીને સાંભળી રહી છું’ ?

મારી સામેના ટેબલ પર બેઠેલી ૨૨થી ૨૫ વર્ષની યુવતિ જે બે સુંદર બાળકોની માતા પણ છે.  અમે સામસામે ટેબલ પર જમવા  બેઠા હતાં. બધું સ્પષ્ટ મને સંભળાતું ન હતું. કિંતુ એ છોકરી હાવભાવ અને આંખો દ્વારા દર્શાવી રહેલી લાચારી મને દેખાઈ. તેના અવાજમાં કરૂણતા અને અસહાયતા ટપકતા હતા.

‘મારી સાસુ આમ, ને મારી સાસુ તેમ, મારા પતિને પણ એમ જ કરે આવું આવું કાંઇ ભાંગ્યું તુટ્યું હું સમજી શકી. મારા કાન અને દિમાગ સરવા થયા. મને લાગ્યું આ તાજેતરમાં જ ભારતથી આવી છે. તેના દીદાર ચાડી ખાતા હતા કે ગામડામાંથી આવી હશે. આ બધું અનુભવી આંખોને પારખતાં વાર ન લાગે !

મારો જમવામાંથી રસ ઉડી ગયો. મને થયું આ દીકરીને બે શબ્દો કહું, ‘બેટા ધીરજ રાખજે, સાસુને એની સાસુએ ખૂબ દુખ દીધાં લાગે છે’.

જમીને ઉઠી, જાણી જોઈને મારી બહેનપણીઓને આગળ જવા દીધી. ધીરેથી મેં એને પૂછ્યું, ‘બેટા ભારતથી ક્યારે આવી ?”

‘આન્ટી બે વર્ષ થયા’.

ખૂબ નાદાન  અને ભોળી લાગતી હતી.

‘આ બન્ને સુંદર બાળકો તારા છે’?

તેના મુખ પર લાલિમા પ્રસરી ગઈ. ‘હા આન્ટી’.

‘તો વાંધો શો છે ?’

‘મારી સાસુ પૈસા માગે છે. લગ્ન કર્યા ત્યારે ખબર હતી હું સાધારણ માતા અને પિતાની દીકરી છું .’

‘તારા પતિ તને ત્રાસ આપે છે ?’

‘ના, આન્ટી એમને તો હું અને બાળકો ખૂબ વહાલા છીએ’. પણ—

‘પણ શું બેટા?’

એમની નોકરી ખૂબ સામાન્ય છે. મારે બાળકો છે એટલે નોકરી કરવા ન જવાય’.

મારું મન વિચારમાં પડી ગયું. ભારતથી ૧૦,૦૦૦ માઈલ દૂર આવેલી આ છોકરીની શું હાલત થશે. અંહી તેને આશ્વાસન દેનાર કોણ ? તેની વાત સહાનુભૂતિથી કોણ સાંભળશે ? તેને કોણ સમજી શકે ? સાચું કહ્યું છે, “સ્ત્રીની મોટામાં મોટી દુશ્મન બીજી સ્ત્રી “. એમાંય આ  તો સા————સુ. ! ધીરે રહીને કહ્યું, ‘બેટા, સાસુનો પ્રેમથી દિલ જીતવાનો પ્રયાસ કર. એ પણ એક સ્ત્રી છે. એક વાતનું ધ્યાન રાખજે, તને તારા માતા અને પિતા વહાલા છે ને’?

‘હા, આન્ટી’.

‘તેમ તારા પતિને ગમે તે કરશે, તેને પણ માતા અને પિતા વહાલા છે. ગમે તે થાય . તેમની સામું બોલીશ નહી. તારો પતિ નહી સાંખી શકે. થોડી ધીરજ રાખજે તારી સાસુનું વર્તન બદલાશે’.

મને લાગ્યું તેના હાવભાવ જોઈને કે કદાચ મારી વાત તેને ગળે ઉતરી હશે.

આ  એક સળગતો પ્રશ્ન છે. આપણા સમાજનો !

“ક્યારે આ દાનત સુધરશે કે ,”તું તારા બાપને ત્યાંથી શું લાવી”. ‘બાપનું ઘર, વહાલી માતા અને ભાઈ બહેન છોડીને આવી તે ઓછું છે ?

‘તમે યાદ કરોને તમારા માબાપે તમને શું આપ્યું હતું ?’

“યાદ છે, ગધેડું ગંગા નાહ્યે ઘોડું ન થાય” ! ભલેને લગ્ન કર્યે ગમે તેટલા વર્ષ થાય, “તારા બાપે શું આપ્યું”? એ વાક્ય પથ્થરની લકિર સમાન છે. આપણા સમાજમાં. અણઘડ પરિવારોમાં. શું તમારા દીકરામાં કમાવાની તાકાત નથી ?

આપણી પ્રજા વિમાનમાં બેસીને અમેરિકા આવી એટલે સુધરી ગઈ. ે બાળપણના સંસ્કાર, એ સમાજના રીતરિવાજ અને એ ખોટી અપેક્ષાઓ આપણને ક્યાં લઈ જશે ?  હવે અભણ પ્રજા તો ન સુધરે પણ ભણેલા પણ જ્યારે આવું વર્તન કરે છે ત્યારે શરમથી મસ્તક ઝુકી જાય છે.

હજુ ગઈ કાલની વાત છે, એક જજે જીવનના દસ નુસખા બતાવ્યા કે, ‘વહુ આવે પછી માતા અને પિતાએ કેવું વર્તન કરવું ‘.

હવે જજ જેવો જજ પણ સત્ય નથી કહી શક્તો તો બીજાની શું વાત કરવી ?

એ ભૂલી ગયો કે ‘દીકરી પરણાવ્યા પછી તેના માતા અને પિતાએ દીકરીના ઘરમાં દખલ ન કરવી અને દીકરીને પતિના માતા તેમજ પિતા વિષે કાન ન ભંભેરવા. કારણ દીકરીને ખબર છે, મારી મા ખોટું ન કહે ‘ ? દીકરીના માતા અને પિતા પોતાનું મનફાવતું વર્તન કરે અને ઉપરથી સલાહ આપે, દીકરાના માતા અને પિતાએ શું કરવું ?

આજે સમાજ પર નારાજગી દર્શાવવાની તક સાંપડી. મરજી ન હતી પણ ગઈ કાલનો પ્રસંગ એવો હતો એ ભોળી દીકરીનું મુખ  આંખ સમક્ષ તરવરી રહ્યું છે.

જો કોઈની લાગણી દુભવી હોય તો માફ કરશો. થોડામાં ઘણું કહેવાનો પ્રયત્ન આદર્યો છે. યોગ્ય લાગે તો અપનાવશો. જેને લાગુ પડે તેના માટે છે. બાકી સામાન્ય વ્યક્તિની વાત ગણી અવગણશો.

 

 

 





રેકોર્ડિંગ

14 03 2018

 

 

કેટલો સાધારણ શબ્દ છે. અંહી કોઈ ફિલ્મનું રેર્કોર્ડિંગ નથી થતું કે નથી કોઈ ગાયનનું. આ છે એવી જગ્યા પર થતું રેકોર્ડિંગ કે ભુંસવું ભુંસાય નહી. તેથી તો કોઈ પણ વાતનું, પરિસ્થિતિનું કે સંજોગોનું રેકોર્ડિંગ કરતા પહેલાં સો વાર વિચર કરજો ! ખૂબ અઘરું છે એ રેકોર્ડિંગને ‘ભુંસવાનું !  આ જગ્યા એટલે આપણું મન યા દિમાગ. કોઈનું વર્તન અજુગતું લાગ્યું નથી કે ‘રેકોર્ડિંગ’ થઈ  ગયું. કોઈએ માન ન આપ્યુ<. પતિએ પત્નીનું કહ્યું ન માન્યું. દીકરીઓ ધાણિ ફૂટે તેમ સામું બોલે. આ બધી પરિસ્થિતિ મનમાં એવી તો સજ્જડ થઈ જાય કે તે વ્યક્તિ વિષે પૂર્વાગ્રહ બંધાઈ જાય.

તમને થશે આ શું વાહિયાત વાત છે. ગયા મહિને મુંબઈ માસીને મળવા ગઈ હતી. ભૂલાઈ ગયું કે માસી તો સવારે પૂજાપાઠ કરે. એ તો જય જય શ્રી ગોકુલેશથી આગળ કાંઇ નહિ બોલે. માસા તો આમ પણ પહેલેથી ઓછું બોલતા હતા. છાપામાંથી મ્હોં બહાર ન કાઢે. રસોઈની ઉતાવળ ન હતી. કારણ બે વાગ્યા પહેલાં કોઈ જમતું નહી. બન્ને ભાભી રસોડામાંથી બહાર જ ન આવી. ભાઈઓ ધંધે જવાની ઉતાવળમાં હતા. ભાભીઓને બહુ ઓળખાણ નહી એટલે તેમેને થયું આ ‘લપ’ સવારના પહોરમાં ક્યાંથી આવી !

મને મનમાં લાગ્યું કે હું ક્યાં ફસાઈ પડી. રામો , પાણીનો ગ્લાસ લઈને આવ્યો. મને પૂછે ચા પીશો ને ?

મારું મન મરી ગયું હતું. મેં ના પાડી. બધો ઉત્સાહ ઓસરી ગયો. દિલમાં ગ્લાનિ છવાઈ ગઈ. બસ મનમાં ને મનમાં ત્યાં બેઠા નક્કી કર્યું ,’હવે બીજી વાર અંહી આવવું નહી’. આ રેકોર્ડિંગ મગજમાં થઈ ગયું. એની એવી તો અસર થઈ કે કોઈને પણ મળવા જવાનું મન થયું નહી.

રેકોર્ડિંગ જ્યારે માઈક પર બોલતાં હોઈએ યા ગાયનનું થાય તે તો પ્રસંગ પૂરો થાય પછી મનમાંથી ભુંસાઈ જાય. પરિસ્થિતિનું થયેલું ‘રેકોર્ડિંગ’ કાયમ માટે દિમાગ પર કોતરાઈ જાય. જે કરવા યોગ્ય નથી. ભૂતકાળમાં કોઈએ મને આમ કર્યું હતું એ વાત એવી તો લખાઇ જાય કે પછી ભલેને દસ વર્ષનો ગાળો પસાર થઈ જાય પણ એ વાત ભૂલાય નહી. અરે ભાઈ ,વિચાર કરો એક વાર ગંગામાં સ્નાન કરીને નિકળ્યા પછી એ જળ નદીની ધારામાં આગળ વહી ગયું. પાંચ મિનિટ પછી ભલે તમે ફરીથી ગંગામાં ડૂબકી મારો એ ગંગા જુદી છે. પવિત્રતો એની એજ છે. પણ જલ એ નથી.

અરે આપણું પોતાનું શરીર દર આઠ વર્ષે નવું થયું હોય છે. જૂના કોષ મરી નવા પેદા થાય છે. જ્યારે આપણે જનમ્યા હતા ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં કેટલાય કલેવર બદલ્યા. તો પછી કોઈની વાતનો આવો તંત પકડી શામાટે રાખવો. મારી સહેલી શાંતુ દિલહીની હતી. ખૂબ આનંદિત અને મજાની. બન્ને નજીક રહેતા હોવાથી મળવાનું વારંવાર થતું. તેની દીકરી પૂનમ જોઈ હોય તો “પેંડા” જેવી ગોળ. મુખડું મઝાનું પણ ખૂબ જાડી. જેને કારણે શાંત પણ રહેતી.

આમ પણ દિલહી વાળા બધામાં કાંદા અને ટમેટાની ગ્રેવી બનાવે. સાચા ઘીનો ‘તડકો’, વઘાર કરે. તેમની બધી વાનગી સ્વાદિષ્ટ હોય પણ જો એક અઠવાડિયુ ખાઇએ તો દાવા સાથે કહું છું પાંચ રતલ વજન વધી જાય. ગળ્યું ખાવાના પણ એટલા શોખીન. શાંતુ ખબર ન પડી કેમ અચાનક ્તેના પતિની બીજા ગામે બદલી થઈ એટલે ૨૦૦૦ માઈલ દૂર જતા રહ્યા. જુવાની દરમ્યાન ઘર, નોકરી અને ભારતથી આવતા મહેમાનોની અવરજવરમાં આમારો નાતો ફોન સુધી પણ ન રહ્યો. અચાનક ૧૫ વર્ષ પછી હું અને પતિદેવ  કોઈ પાર્ટીમાં ગયા હતા.

એક ખૂબ સુરત યુવતી આવીને મારે ગળે બાઝી ગઈ. મને તેની ઓલખાણ ન પડી,

‘બસ આન્ટીજી’. એટલું બોલી ત્યાં અવાજ પરિચિત લાગ્યો. પણ નામ તો ન જ યાદ આવ્યું.

આન્ટીજી મૈં શાંતુ કી બેટી પુનમ’.

હું તો પરેશાન થઈ ગઈ. પાર્ટીમાં બેઠેલા બધા  મને તેની સાથે વાત કરતાં જોઈ રહ્યા.

‘અરે પૂનમ બિટિયા, તુમ, મૈં તો પહેચાન નહી પાઈ. જાણે કોઈ ફિલ્મની હિરોઈન હોય કે આસમાનમાંથી ઉતરેલી પરી’.

‘બેટી, તૂને મુઝે કૈસે પહચાના’?

‘આન્ટીજી આપ વૈસી હી લગતી હો જૈસી ૧૫ સાલ પહેલે દિખતીથી.’

‘ બેટી મગર તુમ કો તો પહેચાનના મુશ્કિલ હો ગયા’. એ એકદમ ‘સંગિતા બિજલાની’ જેવી દેખાતી હતી.

ફરીથી મને ગળે વળગી. હું અને પૂનમ એક ખૂણામાં જઈને વાતોએ વળગ્યા. શાંતુ કૈસી હૈ. પાપા કૈસે હૈ. તું ક્યા કર રહી હો. મને દીકરી નથી એટલે બાળપણમાં પૂનમ ઘરે ખૂબ આવતી હતી. ભલે જાડી હતી પણ પ્યારી ગુડિયા હતી’.

હવે આ થઈ ‘રજીસ્ટર્ડ’ ની વાત. બાળપણની પૂનમ તો તેનામાં શોધી જડી નહી.

જીવનમાં ક્યારેય પણ કોઈના વિશે પૂર્વાગ્રહ રાખવો નહી. ‘રાત ગઈ બાત ગઈ’ મંત્ર યાદ રહેશે તો જીવન નિર્વિઘ્ને પસાર થઈ જશે.

આ વાત લખવી જેટલી સહેલી તેટલી જ આચરણમાં મૂકવી અઘરી છે. એમાંય જો કોઈએ બેહુદું વર્તન કર્યું હોય તે તો ક્યારેય દિમાગમાંથી ભુંસાતું નથી ! જો આમ જ આ જીવન થયેલા પ્રસંગોનું મનમાં સંગ્રહાલય ઉભું કરીશું તો સારા અનુભવો ક્યાં જમા કરીશું ?

માટે તો કહેવાય છે ‘સાર સાર કો ગ્રહી રહે થોથા દેય ઉડાય. એવા વર્તન કરનારને પ્રભુ સદબુધ્ધિ આપે. આપણે શું કામ આપણા દિલો દિમાગ પર તેની છાપ કાયમ રાખવી.

 





કોને પ્રતાપે ?

10 02 2018

દર વર્ષે ભારત જવાનો મોકો સાંપડે છે. આમ પણ “જનની જન્મભૂમિ  સ્વર્ગાદપિ ગરિયસી”.  રાતના સમયે બહુ બહાર નિકળવું હવે ગમતું નથી. ક્યારેક સંજોગવશાત જવું પણ પડે. ંઘણિ સાંકડી ગલી હતી. રાતના સમયે લાઈટ ઉડી ગઈ.  અંધારું વિકરાયેલું હતું. ખેર હાથમાં ટોર્ચ રાખવાની આદત પાડી હતી.

અચાનક કૂતરાના ભસવાનો અવાજ સંભળાયો. કૂતરો નજીકમાં છે એમ લાગ્યું એટલે ટોર્ચ ચાલુ કરી. પ્રકાશમાં જોયું તો સામે સાપ !

હવે આ પરિસ્થિતિમાં કોનો આભાર માનવો ?

કૂતરાનો ?

કે

ટોર્ચનો ?

૧. અંધારું

૨. કૂતરાનું ભસવુ

૩. હાથમાં ટોર્ચ ?

 





પ્રજાસત્તાક દિવસ, ૨૦૧૮

26 01 2018

मेरा भारत महान

भारतमें बने हुए मालका इस्तेमाल किजिए

परदेशी चिजोंका बहिष्कार

આ બધું ખોખલું લાગે છે. હજી ગઈ કાલે જ ભારતથી પાછી આવી. કોને ખબર કેમ , અમેરિકાનું’ કેમ આપણી પ્રજાને ઘેલું લાગ્યું છે ?

જ્યારે પણ કશું ખરીદવા નિકળું ત્યારે, ‘ભૈયા અપને દેશમેં  બની હુઈ  ચીજ દિખાના ‘.

આ સવાલ સાંભળીને દુકાનમાં ઉભેલા સહુનુ મુખ આ વાક્ય બોલનાર પર તાકી રહે.

હા, કબૂલ કરીશ અમેરિકાનો લાંબો વસવાટ છે. એટલે ભારત પ્રત્યે માયા અને મમતા અધિક છે.

ખેર આ તો સાવ નજીવી વાત છે. એક વાત કહ્યા વગર રહી નહી શકું. જ્યાં જુઓ ત્યાં અમેરિકાના સ્ટોરે ડેરા તંબુ તાણ્યા છે. જેમ આપણે અંહી ,’યોગ’ દ્વારા આક્રમણ કર્યું છે. તેમ તે લોકોએ સ્ટોરો ખોલીને આપણું ધન ઘસડવા માંડ્યું છે.  ભારતવાસીઓ “જાગો”. મોડું થાય એ પહેલાં વિચારો ! અમેરિકામાં મળતી ડોલર બે ડૉલરની વસ્તુઓના ત્યાં ૬૦૦ થી ૭૦૦રૂ. લે છે. ધોળે દિવસે લુંટ ચલાવે છે.

શામાટે આપણે , આપણી વસ્તુઓની ગુણવત્તા વધારતા નથી ? નાના નાના શાકભાજી વાળા અને દાણાવાળા સાથે માથાકૂટ કરીએ છીએ. આટલી બધી રસાકસી ચાલે છે છતાં ટેક્સીવાળાઓનો પાવર ઓછો થયો નથી.  કચરો તો એવી રીતે નાખતા દેખાય છે કે , આપણા વડાપ્રધાન આવીને ઉચકશે !

માત્ર ફરિયાદ કરવાનો ઈરાદો નથી. આ તો અંદરથી આંતરડી કકળે એટલે લખાઈ ગયું. મુંબઈમાં બનાવેલું શિવાજી મહારાજનું પૂતળું .ખૂબ ભવ્ય જણાયું. હાજીઅલીના સર્કલ પાસે.” ટિફિન વાળા”નું સ્મારક ઉડીને આંખે વળગે તેવું છે. જો માલમાં ગરબડ હોય તો દુકાનદાર ખેલદિલીથી કહે, “પાછું લાવજો, માલ બદલી આપીશ”.

મોં માગ્યા દામ આપ્યા પછી શાકવાળી પણ તોલમાં ગરબડ નથી કરતી. છાપાવાળો, દૂધવાળો બધા સમયસર ફરજ બજાવે છે. પૂનામાં તો ઘરકામ કરવાવાળાઓએ યુનિયન બનાવ્યું છે. દર મહિને “બે દિવસ પગાર સાથે” રજા. ખૂબ આનંદ થયો. દરેક કામના જુદા પૈસા ! વાહ શેઠ લોકો હવે એમની બોલબાલા છે. બાળ બચ્ચા તેમને પણ છે. કામવાળાની કદર કરો. મહેનતના પૈસા મેળવે છે.

સિધ્ધીવિનાયકના મંદીરની બહાર બેઠેલાંને રાજી કરીએ. મંદિરોમાં બેઠેલો ભગવાન આ બધું નિહાળે છે. મહારાજોની ચૂડમાં ફસાયેલી આપણી પ્રજા ‘અંધશ્રદ્ધાના’ કાળા કૂવામાં છલાં ગ મારે છે. આંખો ખોલો. વિવેકાનંદને સુણો.

સામાન્ય,’ ઓટ’ જેવી વસ્તુ શામાટે અમેરિકન લેવી ?

આજે ૨૬મી જાન્યુઆરીનો દિવસ, રાતના સ્વપનું આવ્યું, ‘હું ભારતમાં રહું છું અને આખા ઘરમાં એક પણ વસ્તુ,’મેઈડ ઈન અમેરિકા’ નથી ! આપણી પ્રગતિ કૂદકેને ભૂસકે વધી રહી છે. ‘ભારતનો ડંકો’ દુનિયાભરમાં વાગે છે. ભારતની બહાર આપણું ‘યુવાધન’ આગવું સ્થાન ધરાવે છે.  આપણા સંસ્કાર અને વિચાર શૈલીના પરદેશીઓ ઘેલાં છે. કયા ક્ષેત્રમાં આપણે અગ્રીમ નથી ?

“ભારતિય” છીએ તેનું ગૌરવ મુખ પર અને વર્તનમાં તેમજ વાણીમાં પ્રગટ કરતાં ન અચકાવ.

આવો આજે ભ્રષ્ટાચાર ઓછો કરવાની ‘શપથ’ લઈએ.

મ્હોં માગ્યા દામ મેળવ્યા પછી ગ્રાહકોને છેતરવાનું બંધ કરીએ.

બાળપણમાં નાગરિક શાસ્ત્ર ભણિ હતી, તેને જીવનમાં ઉતારીએ.

ઘરના વડીલોને આદર આપીએ.

‘જુવાની દિવાની’ છે એમાં નવું કશું નથી ! માત્ર સંયમ નો સમયસર ઉપયોગ કરીએ.

આજે છે, એ કાલે રહેશે તેની ખાત્રી ખરી ?

ભૂતકાળના અનુભવો પરથી વર્તમાનના કાર્ય દ્વારા, ભવિષ્યની ભવ્ય ઈમારત ચણીએ.

આપણા જવાનો સરહદ પર જાન ન્યોછાવર કરે છે, તેમના પ્રત્યે થોડી હમદર્દી બતાવીએ.

આપણા વડા પ્રધાન , શ્રી નરેન્દ્ર મોદીને તેમના કાર્યમાં પ્રમાણિકતાથી સાથ આપીએ.

તેમણે ‘ભારતનું ગૌરવ’ વધારવામાં કોઈ કમી નથી રાખી.

દરેક રાજ્ય, ‘ભારતનો એક ભાગ’ છે એ શિલાલેખ દિમાગમાં કોતરીએ.

જય હિંદ,  જય હિંદ બોલો સાથ .

ભારતનો પ્રજાસત્તાક દિવસ ,એક સારા કાર્ય દ્વારા મનાવવાનો સંકલ્પ આચરણમાં ઉતારીએ .

મિત્રો હાથ ફેલાવ્યા છે, ગ્રહણ કરો અને કૂચ જારી રાખો !





18 th January, 2018

18 01 2018

To day is 18th January, 2018

It is a wonderful Day

Factorization 2 x 3 square

Divisible 1,2,3,6,9,18

Roman numerals XVlll

Gita has “18” Chapters

Mahabharata war lasted for “18” Days.





Happy Makarsankranti

15 01 2018

Hello friends

Kite is a symbol of Free Will

Keep it loose and achieve Goal

Sun is shifting. Change the gear of

life.

New year, New goal. New way.