કોણ ચડૅ ?

28 07 2021

આ પ્રશ્ન ખૂબ અગત્યનો છે સાથે સાથે સામાન્ય પણ છે. માણસનો

સ્વભાવ છે, વારે વારે બીજાની સાથે હરિફાઈ કરવી યા તારા કરતાં

‘હું ચડિયાતો’, એ સિદ્ધ કરવા સદા પ્રવૃત્ત રહેવું. આમાં છુપાયેલો

અહંકાર સ્પષ્ટ છે. સહુ પોત પોતાની જગ્યા પર ઉત્તમ છે એ માનવા

મન તૈયાર નથી. બીજાને કાયમ “નાનો’ છે એ બતાવવું છે. આમાં બીજું

કશું નહી પણ વ્યક્તિનું અજ્ઞાન પ્રદર્શિત થાય છે.

ચાલો ત્યારે હું તમને સમજાવું. ડોક્ટર તેના કાર્યમાં સફળતા પામે. ક્યારેય

વિચાર્યું હતું એની પાછળ તેણે કેટલા વર્ષનો અભ્યાસ કર્યો હતો. રાતોની

નિંદ ગુમાવી હતી. પરિવાર સાથેનો કિમતી સમય ન ગણકારતાં ભણવામાં

સદા પ્રવૃત્ત રહ્યા હતા. જરા ગણી જોજો કેટલાં વર્ષોના અભ્યાસ પછી ડૉ.ની

ડિગ્રી પ્રાપ્ત થાય છે. હા, તેઓ ખોટે માર્ગે જાય ત્યારે જરૂર દુઃખ થાય.

એ પ્રમાણે ગાડીનું સમારકામ કરનાર કારીગર કેટલી મહેનત કરીને તેને ચાલુ

કરવા માટે નિપુણતા પ્રાપ્ત કરે છે. એ શિખવું સહેલું નથી. પછી જ્યારે તે એમાં

હોશિયારી મેળવે છે પછીએ કોઈ પણ નામની ગાડી ચાલુ કરી શકે છે.

અનુભવથી તે નામના પણ પ્રાપ્ત કરે છે. એ કામ પણ આસાન નથી. દરેક જણ

પોતાની જગ્યા પર ઉત્તમ છે.

એક વખત મારી ગાડીમાં તકલિફ જણાઈ. રજાનો દિવસ હતો. ડોક્ટર મહેતા

વિચારી રહ્યા. ચાલને આજે મિકેનિક પાસે ગાડી લઈ જાંઉ. વર્ષોથી એક મિકેનિકના

ગેરેજમાં જતા હતા. મિકેનિક મિત્ર જેવો હતો. ડોક્ટરને જોઈ ખુશ થઈ ગયો.

‘અરે, યાર આજે ઉતાવળ નથી, તું ગાડીનું કામ કર હું નિરાંતે કમપ્યુટર પર મારું કામ

કરીશ.’

ડોક્ટર સાહેબ આટલા પ્રેમથી બોલ્યા એટલે મિકેનિક ઉત્સાહમાં આવી ગયો. સારું,

બેસો સાહેબ તમારું કામ પહેલાં કરીશ. તમને કાલે પાછા આવવાનું કહી ધક્કો નહી

ખવડાવું. ડોક્ટરે મૈત્રી પૂર્વક તેનો ખભો થાબડ્યો.

પોતાનો જમવાનો સમય હતો. વિચાર્યું, પછી ખાઈશ પહેલાં આ કામ પુરું કરી લેવા દે.

મિકેનિકને કામ કરતાં અઢી કલાક થઈ ગયા. ડોક્ટર તો પોતાના કામમાં મશગુલ હતાં.

તેમને તો સમયનું ભાન ન રહ્યું. મિકેનિકે આવીને કહ્યું,’સાહેબ તમારી ગાડી તૈયાર થઈ

ગઈ છે’.

ડોક્ટર એના કામથી ખુશ થઈ ગયા. મિકેનિકે માગ્યા એટલા પૈસા આપ્યા. ભાવ તાલ

કરવાની તેમની આદત ન હતી. મિકેનિક ખુશ થઈ ગયો.

ડોક્ટર સાહેબ એક વાત પુછું. ડોક્ટર કહે પૂછ કોઈ તકલિફ હશે તો દૂર કરવાનો ઈલાજ

બતાવીશ.

સાહેબ મારી તબિયત સારી છે, આ તો એક પ્રશ્ન મનમાં ઉઠ્યો . બોલને ભાઈ શું વાત છે ?

મિકેનિક ડોક્ટરની બાજુમાં બેઠો. સાહેબ ‘તમે ડોક્ટર છો. લોકોના હ્રદયની તકલિફ દૂર

કરો છો. તમારી ભાષામાં કહું તો હું ગાડીનો ડોક્ટર છું. તમે જોયું , તમારી આ ગાડીના

એન્જીનને સુધારવા માટૅ મેં અઢી કલાક લીધા’.

‘હા, તો તેનું શુ છે ?’

‘સાહેબ વિચાર કરો તમને આ અઢી કલાકના કેટલા પૈસા મળે, અને મને કેટલા મળ્યા’ ?

ડોક્ટર મહેતા વિચારમાં પડી ગયા. આ વાત તો સાચી છે. જો મિકેનિક મારી ગાડી ને ચાલુ

ન કરે તો કાલથી શું થાય ?

આ તો ડોક્ટર છે. ભગવાને વિચારવાની બુદ્ધિનું તેમને પ્રદાન કર્યું છે. વિચાર કરીને બોલ્યા,

‘ જો ભાઈ હું જ્યારે માનવીના એન્જીન સાથે કામ કરું છું ને ત્યારે એ, ચાલતું હોય છે. મારે

તે ચાલુ રહે એ જોઈને કામ કરવાનું હોય છે. તું જ્યારે ગાડીના એંન્જીન સાથે કામ કરે ત્યારે

તે બંધ હોય છે. પછી સમારકામ કરી તું એને ચાલુ કરે છે’.

મિકેનિકે બે હાથ જોડીને કહ્યું , “સાહેબ માન લિયા આપકી બાતો મેં દમ હૈ’.

મિકેનિકને ભગવાને વિચારવાની ક્ષમતા બક્ષી હતી, કોણ ચડે એ પ્રશ્નની વ્યર્થતા સમજી ગયો !





સિમરન ઝુમી ઊઠી

26 07 2021

આજે સિમરન ખૂબ ઉલઝનમાં હતી. તેને થયું હવે માર્ગ કેવી રીતે શોધવો.

પોતાની જાતને પૂછી રહી,તે કોણ છે ? અમેરિકન કે ભારતિય ? ભલેને મોટા

ભાગના મિત્રો અમેરિકન હોય પણ મમ્મી અને પપ્પા કહેતા, આપણે પહેલાં

હિંદુસ્તાની પછી અમેરિકન.

અમેરિકામાં જન્મેલી, અભ્યાસ ખાનગી શાળામાં કર્યો. જેને કારણે ચર્ચ વિષે

જાણવા મળ્યું. જન્મથી જાણતી હતી, તે ભારતિય માતા અને પિતાની પુત્રી છે.

ઘરમાં કૃષ્ણનું નાનું મંદીર હતું, જે છડી પોકારીને કહેતું તે હિંદુ કુટુંબમાં જન્મી છે.

બસ આટલું પરિચિત હતું. મમ્મી ડોક્ટર અને પપ્પા વકિલ ,ઘરમાં ડોલરની વર્ષા

વરસતી. અછત નામના શબ્દથી અપરિચિત. ખૂબ સુંદર આવાસ અને રહેવા માટે

શહેરનો સહુથી વૈભવશાળી લત્તો.

ઘરમાં બાળપણથી મોટી કરનાર તેની અમેરિકન નેની, રસોઈ કરવા માટે એક દેશી

બહેન આવતા. દરરોજ નેની તેને ગાડીમાં લાવતી અને સાંજે પાછી મૂકી આવતી. એક

વાત આંખે ઉડીને વળગે તેવી હતી, સિમરનની મમ્મીને નોન વેજ જોઈએ, પપ્પાજીને

આપણું દેશી ખાવાનું પસંદ હતું.

સિમરનને બન્ને જાતનું ખાવાનું ભાવતું. મોટેભાગે મિત્ર મંડળ અમેરિકન હોવાને કારણે

પોતાની માતૃભાષાનો ઉપયોગ નહિવત હતો.

આ બધા સંજોગોથી તમને વાકેફ કરવાનો મારો ઈરાદો સાફ છે. એમ.બી.એ. પાસ થઈને

સિમરન અમેરિકન,’ સેમ ‘સાથે જોડાઈ. વિધિની વિચિત્રતા જુઓ સેમને ભારત પર ખૂબ

પ્રેમ હતો. ભારત વિષે જાત જાતના સવાલ પૂછી સિમરનને મુઝવતો. સિમરન પણ ૨૧મી

સદીની હતી. પોતાને બહુ ખબર ન હોવાથી ,’ગુગલ ડોક્ટર’ પર જોઈ જવાબ આપતી.

સેમ કહેતો, તને આ જવાબ ગુગલ પરથી મળ્યો છે. એ તો મને પણ જોતાં આવડે છે. મારે

તારો અનુભવ અને તારા વિચાર જાણવા છે.

સિમરન કઈ રીતે કહી શકે મને આ વિષે કોઈ જ્ઞાન નથી ! બાળપણમાં માતા અને પિતા પાસે

સમય ન હતો. સમય હોય તો પણ અમેરિકન સમાજમાં ગોઠવાવા માટે અંહીના વિષે જાણવાની

કોશિશ કરતાં. ભારતની વાતો તેમને વાહિયાત લાગતી. કોઈક વાર ભારત જતી તો ત્યાં નાના

ઘરોમાં ફાવે નહિ એટલે પપ્પા ‘ફાઈવ સ્ટાર હોટલમાં’ ઉતરે. એરકન્ડીશન ગાડી ભાડે રાખી બધે

ફરે. કુટુંબ અને મિત્રોને જાત જાતની મોટી હોટલોમાં પાર્ટી આપી બોલાવે અને જમાડે.

હવે સિમરનને આમાં ભારત ક્યાં દેખાય ?

દાદીમા ગુજરાતના ગામડામાં રહે તો પપ્પા સવારથી સાંજ મળીને પાછા મોટા શહેરમાં લઈ આવે.

કોને ખબર કેમ પપ્પાજીને ખાવાનું પોતાની માના હાથનું ભાવતું, પણ અમેરિકા રહ્યા પછી ત્યાંનું

પાણી ચડ્યું હતું. મા જાણતી પણ બોલતી કાંઈ નહી. શોખ તો તેને જ બહુ હતો દીકરાને અમેરિકા

મોકલવાનો. વકિલાતનું ભણતા અમેરિકન ડોક્ટર છોકરીનું માગું તેણે ખૂબ આગ્રહ કરીને સ્વીકાર્યું

હતું. દીકરાને માતા તેમજ પિતા છોડીને જવું ન હતું. હવે ચોરની મા કોઠીમાં મ્હોં ઘાલીને રુવે તેવી

હાલત થઈ હતી.

આ વર્ષે સિમરન સેમ સાથે ગામ આવી હતી. સેમના આગ્રહને વશ થઈ દાદીના ઘરે ગામડામાં રહ્યા.

સેમને તો આ જીંદગી ખૂબ ગમી ગઈ. ઘરના પરસાળમાં એક ગાય હતી. તેનું તાજુ દૂધ પીવા મળે.

સીમમાં ખેતર હતા, માણસો બધું કામ કરે પણ સેમને આ બધું ખૂબ ગમતું. ધીમે ધીમે સિમરનને પણ

દાદી સાથે રહીને ગુજરાતી આવડી ગયું.

દાદી ગામમાં રહેતી પણ દુનિયાથી અજાણી ન હતી. ઘરમાં બધી સગવડ હોવાને કારણે સિમરનને

અને સેમને દાદીને ત્યાં મજા આવતી. હજુ બાળકો થયા ન હતાં. સિમરને ભારત વિષે ઘણું બધું શીખી.

કહેવાય છે જમણો હાથ મ્હોં તરફ જાય. દાદીની લાડકી સિમરન ભારતમાં રજાઓ ગાળતી. સિમરને

મનોમન નક્કી કર્યું ભારતના ગામડાંઓમાં છુપાયેલી ભારતિય સંસ્કૃતિ પર પી.એચડી કરું.

સેમે હા પાડી અને સિમરન ખુશ ખુશાલ થઈ ઝુમી ઉઠી.





ગુરુ પૂર્ણિમા

23 07 2021
May be an image of 2 people and text that says 'Il गुरुब्रम्हा गुरुविष्णु गुरुदेवो महेश्वरा Il Il गुरु साक्षात् परब्रम्ह तस्मय श्री गुरवे नमः |l गुरु पूर्णिमा की आप को हार्दिक शुभकामनाये. f Inm @mansukhmandviya ® www.mansukhmandaviya.in'

ગુરુનું સ્થાન જીવનમાં ખૂબ ઉંચુ છે. અષાઢી પૂર્ણિમાને ગુરુ પૂર્ણિમા તરિકે

ઉજવવામાં આવે છે. ગુરુ અને ગોવિંદ જો બન્ને બાજુમાં ઉભા હોય તો સહુ

પ્રથમ ગુરુને પ્રણામ કરવાની પ્રણાલિકા આપણા શાસ્ત્રમાં જણાવે છે.

શાસ્ત્રમાં માનો કે ન માનો એ આપની મરજી. એક વાત તો કબૂલ કરવી પડશે

ગોવિંદને મળવાનો રાહ ગુરુ બતાવે છે. કોઈ પણ વિદ્યા આપણે શિખીએ તે

શિખવાડનાર વ્યક્તિ ગુરુનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.

જીવનમાં સાચા ગુરુની પ્રાપ્તિ ખૂબ કઠિન છે. ૨૧મી સદીમાં ગુરુને નામે ઠગવાનો

ધંધો ફુલ્યો ફાલ્યો છે. યાદ રહે કોઈની ચુંગલમાં ન ફસાવ તેને માટૅ આંખ અને કાન

ખુલ્લા રાખવા આવશ્યક છે. સાચા ગુરુની શોધ માટૅ અંતરમાં ઉત્કટ ઈચ્છા હોવી

અગત્યની છે. બાકી આજકાલના ગુરુઓ ,કાંઇ કહેવું આવશ્યક નથી સમજતી.

એક વખત અમે બધા કુટુંબીઓ બેઠા હતા. અચાનક અંધ શ્રદ્ધા ધરાવતી વ્યક્તિ

બોલી ઉઠી, ” શું ગુરુની સેવા તન, મન અને ધનથી કરવાની’? સાંભળનારા બધા

અચંબામાં પડી ગયા. આ શું બોલે છે ? એક શાણી અને સમજદાર મહિલાએ તેને

માર્ગ દર્શન આપ્યું. ધન અને મનથી કરવાની, તનથી કદાપિ નહી.

ચાલો ગુરુ પૂર્ણિમાનો મહિમા જાણિએ. ગુરુ કયારે પણ શિષ્ય શું આપશે તેને લક્ષમાં

રાખી શિક્ષા આપતા નથી . તેમને તો યોગ્ય શિષ્ય મળે અને સાચું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી

સંસારમાં વિદ્યા અને સાચું જ્ઞાન ફેલાવે તેની ઈચ્છા હોય છે. બદલામાં શિક્ષા પ્રાપ્ત

કર્યા પછી ગુરુને દક્ષિણા આપવાનો રિવાજ છે.

યાદ હશે એકલવ્યએ ગુરુ દ્રોણને પોતાનો અંગુઠો માગ્યો તે જરા પણ અચકાયા વગર

આપ્યો હતો. આમાં ગુરુ દ્રોણે અપરાધ કર્યો હતો એ સહુ જાણે છે. એમનો શિષ્ય અર્જુન

બાણાવળી કહેવાય એ તેમનો સ્વાર્થ હતો. શિષ્યએ પોતાનો ગૌરવ જાળવ્યો. એકલવ્ય

જેને લીધે અમર સ્થાન પામ્યો.

આજના દિવસે જીવનમાં પ્રાપ્ત થયેલા સહુ ગુરુના ચરણોમાં દંડવત પ્રણામ





સુહાનો અવસર

22 07 2021

નાની સોના ઉનાળાની રજામાં કાકાને ત્યાં આવી હતી. કાકીની લાડકી હોવાને

કારણે મનગમતું બધું મળતું. નરેશ કાકાને બાળકો હતા નહી. નાનાભાઈની દીકરીને

લઈને મમ્મી નીપા દરેક ઉનાળામાં આવતી. દાદા,દાદી અને કાકા તેમજ કાકી મુંબઈમાં

રહેતાં. નાનોભાઈ તેની પત્ની નીપા અને દીકરી સોના સાથે પૂના રહેતો.

નીપા અને સોના આવતા ત્યારે ઘરનો નકશો બદલાઈ જતો. કાકા દુકાને મોડા વહેલા જાય.

સોનાને લઈને દરરોજ સવારે બગિચામાં ફરવા જાય. હિંચકા પર બેસાડે. સોના લસરણી પર

લપસવાની મઝા માણે. આ મુંબઈનો કમલા નહેરૂ પાર્ક વર્ષોથી જાણિતો છે. કાકા, ગાર્ડન પર

‘મીરા’માં રહેતાં. ઘરની સામે જ હેંગિગ ગાર્ડન આવ્યું છે.

આજે સોનાને ઠીક લાગતું ન હતું.

‘મારે, આજે ફરવા નથી જવું’.

‘કેમ, શું થયું મારી દીકરીને’?

‘કાકા થોડો તાવ લાગે છે.’

‘સારું ,કાલે મોસંબી લાવ્યો હતો. કાકી તારા માટે રસ કાઢે એટલે પીને પાછી સૂઈ જજે’.

‘કાકા, તમે મારી બાજુમાં બેસો ને’.

‘ચાલ બેટા આજે હું, દુકાને નથી જતો.’કહીને કાકા દીકરીને માથે હાથ ફેરવી રહ્યા. ખૂબ

લાગણી ભર્યો હાથ ફરતો હોવાથી સોના સૂઈ ગઈ.

સોના તાજો રસ પીને સૂઈ ગઈ. કાકા પોતાનું કામ ફોન અને કમપ્યુટર પર કરી રહ્યા. દાદીમા

પૂજા ઘરમાંથી પરવારીને આવ્યા. સોના એકની એક પૌત્રી હતી. સોનાની મા, ફરીથી મા

બનવાની હતી. ઘરમાં સહુ ખુશ હતા. શાંતાબાના મોટા દીકરાને લગ્ન કર્યે દસ વર્ષ થયા

હતા. બાળકના કોઈ એંધાણ જણાતા ન હતાં.

બે વર્ષ પછી નાનો ભાઈ નિરજ, નીપાને પરણ્યો. તેને પણ બે વર્ષ થઈ ગયાને પારણું ન

બંધાયું તો ઘરના સહુ ચિંતિત હતા. પાંચ વર્ષ પછી સોના આવી. સોના પણ આજે ચાર

વર્ષની હતી. વળી પાછું પારણું બંધાશે. સોના પણ ખૂબ ખુશ હતી.

આમ પરિવાર એક તાંતણે બંધાયેલો રહેતો. શાંતાબા ને હૈયે ટાઢક હતી. મોટો દીકરો અને

વહુ ખૂબ સમજુ અને પ્રેમાળ હતા.

સોનાને ઠીક થતાં પાંચેક દિવસ નિકળી ગયા. કાકા અને કાકી ચાકરી કરવામાં જરા પણ

કમી રાખતા ન હતા. સવાર સાંજ તેની આજુબાજુ આંટા મારે અને તેને આનંદમાં રાખવાનો

પ્રયત્ન કરે. સોનાને તેમના પ્યારમાં ભિંજાવું ખૂબ ગમતું. કાકા અને કાકી સોનાની નરમ તબિયતને

કારણે તેની બાજુમાંથી ખસતા નહી.

અંહી આવે ત્યારે સોના મમ્મીને ભૂલી જાય. આજે સોના સજી થઈ ગઈ હતી. કાકીના ખોળામાં

માથુ રાખીને સૂતી હતી.

‘કાકી તમે મને ખૂબ ગમો છો ‘.

‘બેટા તું પણ મારી વહાલી દીકરી છે.’

બાળક કેટલું નિર્દોષ હોય છે આપણે સહુ જાણિએ છીએ. આજે સોનાના મોઢામાંથી અચાનક

નિકળી ગયું.

‘કાકી તમને ખબર છે ,તમે મને કેમ ગમો છો’?

‘ના’.

મારી મમ્મી જુઓને,’ તેનું પેટ કેટલું બધું મોટું છે ‘?

એ તો છે ને , ‘ બેટા મમ્મી તારી સાથે રમવા નાનો ભાઈલો કે બહેની લાવવાની છે ને એટલે’.

‘તો, કાકી આવતે વર્ષે હું આવું તો મારી સાથે રમવા અંહી પણ ભાઈ કે બહેન આવશે ને ‘?

કાકી બોલી કશું નહી, માત્ર મુસ્કુરાઈ ઉઠી. આવો સરસ પ્રશ્ન નાના બાળક્ને મોઢેથી સાંભળીને

એનું અંતર હચમચી ગયું.

વહાલથી સોનાને ભેટી બચ્ચીઓની ઝડી વરસાવી.

કુદરત બાળકના મોઢેથી ઘણીવાર ભવિષ્ય વાણી ઉચ્ચારે છે. સોના અને નીપા એક મહિનો રહીને

પાછા પૂના આવી ગયા.

બીજા મહિને કાકીએ ફોન કર્યો.

‘મારે, મારી લાડલી સોના સાથે વાત કરવી છે’.

સહુ પ્રથમ આ સમાચાર કાકીએ સોનાને આપ્યા.





મારું મન

19 07 2021

તને જાતા જોઈ ઓફિસની વાટે મારું મન મોહી ગયું

મારું મન મોહી ગયું , મારું મન મોહી ગયું.

*

ઈસ્ત્રી ટાઈટ કપડાને ગળામાં ટાઈ

તારી ટાઈની ટાઈપીનના ટોચે

મારું મન મોહી ગયું   (૨)

*

ઈજ્જત આપતોને પ્યાર જતાવતો

તારી પ્યાર કરવાની કળાએ

મારું મન મોહી ગયું   (૨)

*

ઓફિસમાં જતોને ધાર્યું કરાવતો

તારી કામ કરવાની ઢબે

મારું મન મોહી ગયું  (૨)

*

ઓફિસથી આવતોને સિદ્ધીઓ ગણાવતો

પેલી થોકડી નયનો નિહાળે

મારું મન મોહી ગયું   (૨)

*

ઓફિસે ગયો એક દી પાછો ન ફરિયો

આહટ  સુણવાની ખોટી આશે

મારું મન રોઈ પડ્યું   (૨)





અષાઢની મેઘલી રાત

15 07 2021

આમ પણ મેહુલો મને ખૂબ ગમે . ઝરમર ઝરમર વરસતો હોય અને હું છત્રી વગર રસ્તા પર ચાલતી હોંઉ. મમ્મી બૂમો પાડતી રહે, ‘બેટા પલળે છે ને તો શરદી થઈ જશે. પછી તાવ આવશે’.
મમ્મીની વાત ગણકારે એ બીજા. .’ આવા વરસાદમાં નાચવાનું મન થાય, હું તો માત્ર પલળીને આનંદ માણતી હતી’.

અષાઢ મહીનો આવે ને બારે મેઘ ખાંગા થાય. સ્લેટર રોડ ઉપર પાણી ઘુંટણ સમાણા ભરાઈ જાય. હવે અંધેરી જવાનું હોય, ઝડપથી પહોંચવાનો એક જ રસ્તો .મુંબઈની લોકલ ટ્રેન. ગાડી પકડવાની ગ્રાન્ટ રોડથી, સ્લેટર રોડ પર ગયા વગર છૂટકો ન થાય. ચાલુ દિવસોમાં વાંધો ન આવે. ઉનાળાની બાફ મારતી ગરમી અને શિયાળાની ખુશનુમા સવાર ,ટ્રેનમાં જવાની મસ્તી કાંઈ ઔર હોય. આ તો પેલો મેઘ માથું ખાઈ જાય. કોઈક વાર ગમે પણ જ્યારે વરસાદની ઝડી અઠવાડિયા સુધી અટકે નહી તો ભારે થાય.

બે દિવસથી વરસાદ થંભ્યો ન હતો પણ ગાંડાની જેમ વરસ્યો પણ ન હતો. એટલે ચાલ્યું. સવારે મમ્મીએ બનાવેલું ટિફિન લઈને નિકળી, ગ્રાંટરોડથી ફાસ્ટ ટ્રેન મળી ખૂબ આનંદ થયો. સમયસર પહોંચી ગઈ. મુસિબત તો ત્યારે થઈ જ્યારે પાછા આવવાનું હતું. અંધેરીથી ટ્રેનમાં બેઠી હજુ તો વાંદરા સ્ટેશન આવે ત્યાં વરસાદ ટૂટી પડ્યો. ટ્રેનનો ડ્રાઈવર, ઝાઝુ દેખાતું નહી એટલે કાન ફાડી નાખે તેવો ભોંપું વગાડતો. બધા મુસાફરો પરેશાન થઈ ગયા.
.
મુંબઈની પરાની ગાડીમાં મુસાફરી કરી હોય તો ખબર પડે કેટલી ગિર્દી હોય છે. ખિચોખીચ ડબ્બો ભરેલો હતો. વરસાદને કારણે બારણા બંધ કરવા પડ્યા. અંદાઝ પણ નહી આવે માણસો કેટલી ગિર્દીમાં ઉભા હતા. ભલેને તમે ફર્સ્ટ ક્લાસમાં મુસાફરી કરતા હો. ગિર્દીમાં ભાગ્યે બહુ ફરક પડે. સાંજના છ વાગી ગયા હતા. મેઘલી રાત બરાબર જામતી જતી હતી. ચાર જણાની બેસવાની જગ્યા પર આઠ જણા બેઠા હતા. ઉભેલાઓ એકબીજાની અડોઅડ મરજી ન હોવા છતાં દબાઈને ઉભા હતા.

હું અંધેરીથી ગાડીમાં બેઠી હતી. ત્યાંથી ખાલી ઉપડી હતી એટલે બારી પાસે બેસવાની જગ્યા મળી હતી. આજે જ પરિક્ષા પૂરી થઈ હતી એટલે મગજ પર કોઈ ભાર ન હતો. બેઠાં બેઠાં ડબ્બાની અંદર ચાલતા જાતજાતના ખેલનું નિરિક્ષણ કરી રહી.

મારી બાજુમાં બે જણાની વચ્ચે બેઠેલી ,મીઠીબાઈ કોલેજની છોકરી , બેઠાં બેઠાં સ્કર્ટ તાણતી જણાઇ. એટલો ટુંકો હતો કે ક્યાંથી ખેંચે તે પણ નવાઈ લાગે. મને ઘણીવાર ટ્રેનમાં ભેગી થતી એટલે હલ્લો કેહેવાનો સંબંધ હતો.

ત્યાં વળી પેલા ધોતિયાવાળાભાઈએ જોરથી છિંક ખાધી. આખા ડબ્બામાં જાણે ધરતિકંપ થયો હોય તેવું લાગ્યું.. હવે આપણે ત્યાં છિંક આવે ત્યારે આડો હાથ દઈએ એટલું પણ એ કાકાને જરૂરી ન લાગ્યું. ચારે બાજુ વરસાદની છાંટ ઉડી. લોકોના મોઢા વિચિત્ર થયા. બસ ખેલ ખતમ. ગાડી ખૂબ ધીરે ચાલતી હતી. લોકોને બફારો થતો હતો પણ નાઈલાજ હતા.

ત્યાં તો એક બહેનના હાથમાં નાનું બાળક હતું. મારી નજર પડીકે તરત મેં કહ્યું ,’અંહી આવીને મારી જગ્યાએ બેસો. મને ઈશારતથી કહે,’ત્યાં આવું કેવી રીતે’ ? એમની નજીક એક ભાઈએ આ ઈશારા જોયા. તેમના હ્રદયમાં રામ વસ્યા. ઉભા થઈને કહે, ‘બહેન આવો અંહી બેસો. ‘ અમારા બન્નેની આંખમાંથી તેમણે આભાર નિતરતો જણાયો. બહેન શાંતિથી બેઠા ત્યાં બાળકે બે હાથે બહેનને પકડ્યાં. મા સમજી ગઈ દીકરીને ભૂખ લાગી છે. એક વસ્તુ કહેવી પડશે, બધા મુસાફરોએ મ્હોં ફેરવી લીધું જેથી મા દીકરીને  અમરતનું પાન સરળતાથી કરાવી શકે. આ સભ્યતા જોઈને મારું શીશ નમી ગયું. ૧૯ વર્ષની એંન્જીનયરિંગમાં ભણતી મને દુનિયાનો અનુભવ ન હતો .

આજે મને આ બધું નિરિક્ષણ કરવાનો લહાવો મળ્યો. ત્યાં થોડે દૂર એક ચોકલેટ વેચતો નાનો પંદરેક વર્ષનો છોકરો દેખાયો. બિચારો ઠંડીમાં ધ્રુજતો હતો. તેનું ખમીસ પણ ફાટેલું લાગ્યું. જો કે ફર્સ્ટ ક્લાસમાં આવા ફેરિયાની બંધી હોય છે. પણ ઝરમર વરસાદ વરસતો હતો એક જુવાનિયાએ તેને ગાડીની સાથે દોડતો હતો તેથી ઉપર ડબ્બામાં ખેંચી લીધો. ઉપર આવીને તેને મફતમાં કેડબરી આપવા ગયો તો પેલા કોલેજના વિદ્યાર્થીએ પૈસા આપીને લીધી. પેલા ફેરિયાના મુખ પરે પ્રસરેલી ખુશીની ઝલક જોઈને મેં પણ તેને નજીક બોલાવ્યો. ચપળતાથી ઘુસ મારીને મારી પાસે આવીને ઉભો. મેં બે ચોકલેટ લીધી અમે મારી પર્સમાંથી નાની શાલ હતી તે તેને ઓઢવા આપી દીધી.

મારી સામે ટગર ટગર જોઈ રહ્યો. મેં તેને વહાલથી કહ્યું, ‘છોટે ભૈયા રખ લો.’ તેની આંખમાં ધસી આવતા આંસુ હું જોઈ શકી. હજુ તો ટ્રેન માંડ માંડ માટુંગા આવી હતી. તડામાર વરસાદને કારણે પાટા પાણીમાં ડૂબી ગયા હતા. કાળું ડિબાંગ આકાશ હતું. ત્યાં એક મોટી ઉમરના બહેને રામ નામની ધુન લગાવી. રામ એક એવા ભગવાન છે જે સહુ કોઈને પ્યારા છે. બધા મુસાફરો ઘડી ભર ભૂલી ગયા કે કલાકથી ટ્રેન ખોડાયેલી છે. જાણે રામ સહાય માટે આવવાના ન હોય. ખેર બધા થાક્યા, દિવસભરના થાકેલા થોડા તો ઉંઘવા લાગ્યા.

મારી ઉંઘતો ગચ્છન્તી કરી ગઈ હતી. કોને ખબર ડબ્બામાં ચાલતી ચહલ પહલ જોઈને મારા મનમાં વિચારોનું પૂર ઉમટ્યું હતું. દરેક વ્યક્તિ અલગ, દરેકની પ્રતિભા અલગ, દરેકના ચહેરા પરના ભાવ અલગ. કોઈ દિવસ આવો વિચાર આવ્યો ન હતો. આજની મેઘલી સંધ્યા હવે રાત્રીનું રૂપ ધારણ કરી રહી હતી. અચાનક યાદ આવ્યું મમ્મી ચિંતા કરતી હશે. મમ્મીના સેલ ફોન પર ટેક્સ્ટ કર્યોને ટુંકમાં પરિસ્થિતિ જણાવી.

મમ્મીનો જવાબ આવી ગયો, ‘બેટા, સાચવીને ઘરે આવજે’.

ત્યાં બીજો ટેક્સ્ટ આવ્યો,’ પપ્પા ઘરે આવશે પછી તને ગાડી લેવા સ્ટેશને આવશે’.

ત્યાં તો મારી સામેની સીટ પર બેઠેલાં બે જુવાનિયા કાનમાં ગુસપુસ કરી રહ્યા હતા.  મને તેમનો ચહેરો જોવાની મઝા આવી. લાગતું હતું તાજા પરણેલા છે. છોકરી પેલાની સોડમાં ભરાતી હતી. મને લાગ્યું તેને ઠંડી લાગે છે. વરસાદને કારણે વાતાવરણમાં ઠંડીનું મોજું ફરી વળ્યું હતું. એમાં પાછા ડબ્બામાં પંખા ચાલે . હવે એનો પતિ હતો કે મિત્ર કળવું મુશ્કેલ હતું. જે પણ હોય તે મારે શું કામ ચિંતા કરવાની ? ધીરે રહીને પર્સમાંથી બટાકાની વિફરનું પેકેટ કાઢી બન્ને જણા ખાવા લાગ્યા.

ત્યાં તો મારી જ કતારમાં બીજી તરફની બારી પાસે બેઠેલાં ભાઈ કમપ્યુટરમાં મોઢું ખોસીને કામ કરી રહ્યા હતાં. જેને કારણે ઘરે જઈને જમી પરવારી સીધા સૂવા જવાય. આ તો મારું અનુમાન હતું, કદાચ કોઈ બહેનપણી સાથે યા પત્ની સાથે ‘ચેટ’ કરતાં હોય તો નવાઇ નહી. તેમના મોઢાના ભાવ ચાડી ખાતા હતાં કે તેમને મઝા આવતી હતી. નક્કી બહેનપણી હશે ! પત્ની સાથે તો પતિદેવોને બે મીઠ બોલ બોલતા પહેલાં પેટમાં ચુંક આવે. ઘણી પત્નીઓ પણ જાણે પતિદેવ પર ઉપકાર ન કરતી હોય તેમ જમવાનું પિરસે. ભૂલી જાય કે આ ચમન પતિ દેવની કમાણી પર છે!’

ત્યાં ગાડીની ચીસ સંભળાઇ, લાગ્યું ગાડી ધીમે ધીમે ચાલી રહી છે. ડ્રાઈવર ખૂબ સાવધ લાગ્યો. વરસાદ તો ખમા કરવાનું નામ જ લેતો ન હતો. મને પણ થોડો કંટાળો આવતો હતો. બધાનું અવલોકન કરીને મારી આંખો અને દિમાગ થાક્યા હોય એવું લાગ્યું. ત્યાં તો ભીડમાંથી એક બહેને બૂમ મારી,

‘સાલા હાથ લગાતા હૈ’?

પેલો માણસ ડઘાઈ ગયો.

‘નહી બહેનજી, ઐસા કુછ નહી હૈ, ગાડી અચાનક ખડી રહ ગઈ તો મૈં અપનેકો સંભાલ નહી પાયા’. માણસ સજ્જન લાગતો હતો એટલે બહેને ઉદારતા દાખવી,

‘જરા ઠીકસે ખડા રહો, દુબારા ઐસા નહી હોના ચાહિએ’.

‘જી’ પેલામાં આંખ ઉંચી કરવાની હિમત ન હતી. હવે એ, સાચું બોલ્યો કે જુઠું એ કોણ જોવા ગયું છે ?

બારી બહાર નજર કરી તો એલફિન્સટન રોડ સ્ટેશન પસાર થયું. હજુ,’ લોઅર પરેલ ‘અને ‘મહાલક્ષમી’ બે પસાર થવાના હતા.

મનોમન પ્રાર્થના કરી રહી, ‘હે ભગવાન જલ્દી કરને. પપ્પાએ ગાડી ગ્રાન્ટરોડ સ્ટેશન પર મોકલી છે. વિચારોમાં ગાડીમાં બેસીને ઘરે પહોંચી ગઈ’.  મુખ પર સ્મિત આવી ગયું, ‘બચ્ચા અભી દિલ્હી દૂર હૈ”.

લોઅર પરેલ ગયું અને મહાલક્ષ્મી સ્ટેશનની ઝગમગતી લાઈટો દેખાવા લાગી. ત્યાં ટ્રેનમાં જાહેર કરવામાં આવ્યું, ‘અબ યે ટ્રેન આગે નહી જાએગી, રાસ્તા દિખતા નહી હૈ’. મારા તો બાર વાગી ગયા. બધા મુસાફરો ધીરે ધીરે બે સ્ટેશનની વચ્ચે ઉતરવા લાગ્યા. ત્યાં મારી નજર સમક્ષ મારા વર્ગનો અને બાજુની ગલીમાં રહેતો સાહિલ દેખાયો. જાણે ડૂબતાંને સહારો મળી ગયો.

‘સાહિલ હું સલોની, તેણે નજર ફેરવી’.

‘ચાલ આપણે સાથે જઈશું.’ સાહિલ મને બરાબર ઓળખતો લાગ્યો.

ટ્રેનમાંથૂ ઉતરતાં ભુસ્કો મારવાનો હતો સાહિલે મને સાચવીને નીચે ઉતારી. વરસાદે ખમૈયા કર્યા હતા.  પણ પાણીમાં બન્ને પગ આખા ડૂબી ગયા હતા. પાટા પર ચાલવાનું તેથી જુતા કાઢવાનો વિચાર આવ્યો તેવો ખંખેરી નાખ્યો. પગમાં પત્થર વાગે તે સહન ન થાય.

સાહિલે મારો હાથ પકડ્યો અને મારી બેક પેક પણ લઈ લીધી. સાહિલ હતો પાંચ ફૂટ અગિયાર ઈંચ . ખૂબ સંભાળીને મારી સાથે ચાલતો હતો. રસ્તામાં મને હસાવવાની કોશિશ પણ કરી. મારું મોઢું જોઈ ઈરાદો બદલી નાખ્યો.

થોડીવાર બન્ને મુંગા મંતર થઈને ચાલી રહ્યા. મનમાં વિચાર્યું એક માઈલ જેટલું ચાલવાનું બાકી છે. ગ્રાન્ટરોડ  પાસે પાણી ભરાયા હશે તો ગાડી ‘ભારતિય વિદ્યા ભવન’ પાસે ઉભી હશે. સાહિલ કોઈ સારા જોક્સ કહે આ તો રસ્તો કાપતા ખૂબ વાર લાગવાની છે’

સાહિલ મૂછમાં હસ્યો, ‘બહેનબાની શાન ઠેકાણે આવી’.

આજે કોલેજમાં પ્રોફેસરને કેવા સંકજામાં લીધા હતા તેની વાત કરી રહ્યો. સાહિલ , ખૂબ હોંશિયાર હતો એવું સાંભળ્યું હતું. સલોનીને ભણવા સિવાય બીજામાં અત્યારે રસ ન હતો. આજે કોને ખબર તેને સાહિલનો સાથ ગમ્યો. સારું હતું શુક્લ પક્ષ હતો એટલે ચાંદા મામા અજવાળું પાથરી રહ્યા હતા.  સલોનીની મમ્મી અગિયારસ કરે તેટલે તેને ખબર હતી આજે સુદની તેરસ છે.

લગભગ કલાક પાટા પર ચાલીને બન્ને ગ્રાન્ટરોડ સ્ટેશન પર પહોંચ્યા. સાહિલ, ‘મારા પપ્પાએ ગાડી મોકલાવી છે. જોઈએ ડ્રાઈવરે  ક્યાં ઉભી રાખી છે’?

ત્યાં ડ્રાઈવરનો ફોન આવ્યો, ‘બેબીજી શેટ્ટીકે સામને ગાડી ખડી હૈ’.

સાહિલ ગાડી બહુ દૂર નથી. સ્ટેશન પાસે ખૂબ પાણી ભરાયા હતા. મારી ઉંચાઇ ઓછી એટલે લગભગ તરતી હોંઉ એવું લાગે. કોઈક વાર તો સાહિલ મને કેડેથી ઉંચકીને આગળ ચાલતો હતો. મુંબઈમાં અષાઢ મહિનામાં મેહુલો મન મૂકીને વરસે છે ,તેનો પાકો અનુભવ આજે થયો. આમ તો ઘરે છ કે સાડા છની વચ્ચે પહોચી જાંઉ.

આજે આ મેઘલી રાતે અવનવા અનુભવ કરાવ્યા.  ડ્રાઈવર પહેલે .’સાહિલ કો છોડના હૈ, બાદમેં હમે છોડના’. સાહિલ સલોનીની વાત કરવાની ઢબ જોઈને ખુશ થયો. મનમાં તો તેને પણ લડ્ડુ ફુટતાં હતા. સલોની મનોમન ગમતી હતી. આજે મેઘલી રાતે તેના મનની મુરાદ પૂરી થઈ.

આભારવશ તેની સામે જોઈ રહેલી સલોનીનો રૂપાની ઘંટડી જેવો મદુર અવાજ સંભળાયો. ‘સાહિલ આજે આ ‘અષાઢની મેઘલી રાતે’, તું ન મળ્યો હોત તો મારા શું હાલ થાત”?





દુલારો

28 06 2021

કૈવલ્ય, દાદાનો દુલારો હતો. દાદી તો કૈવલ્યએ ક્યારેય જોઈ ન હતી. બાળપણથી દાદાનો

ખોળો ખુંદવાનું સૌભાગ્ય કૈવલ્યને પ્રાપ્ત થયું હતું. દાદા હંમેશા વાતો દ્વારા દાદીની ઓળખાણ

આપતા. સમીરની મા એક દિવસ બજારથી આવતી હતીને બસની અડફટે ચડી ગઈ. મુંબઈની

બી ઈ એસ ટીની બસ કદાવર હોય. તે ટક્કર ખાઈને ઉછળી અને તરત જ મરણને શરણ થઈ .

કૈવલ્યના માતા અને પિતા બન્ને ડોક્ટર હતા. તેમને હંમેશા સમયની મારામારી રહેતી. પોતાના

કાર્યને ખૂબ મહત્વ આપતા. એક નિયમ હતો, રાતના સમયનું ભોજન દરેકે સાથે બેસીને જ લેવાનું.

કૈવલ્ય આખા દિવસનો ચિતાર માતા અને પિતાને જણાવતો.

ચોવીસ કલાક દાદાનું સંબોધન સાંભળી સગુણભાઈ પોતાનું નામ ભૂલી ગયા હતા. અધુરામાં પુરું

સમીર અને સિમી પણ દાદા કહેતા થઈ ગયા હતા.

સિમી અને સમીર, સેવા ભાવે લોકોને ઘણી મદદ કરતા. સમીરને માતા અને પિતાના સંસ્કાર

સાંપડ્યા હતા. એને સંતોષ હતો કે કૈવલ્ય સારા સંસ્કાર પામી રહ્યો હતો. ખોટી આદતોથી સો

જોજન દૂર રહેતો. કૈવલ્યની નાની બહેન ક્રિના ઘરમાં રહેતા મણી માસી પાસે મોટી થઈ રહેતી

હતી. બધી સગવડ સચવાતી હતી એટલે સિમીને નોકરી પર શાંતિ લાગતી. ક્રીના અને કૈવલ્યનું

બાળપણ સુંદર રીતે ગુજરી રહ્યું હતું. રવીવારનો દિવસ બાળકો અને પિતા સાથે ગાળવાનો કાર્યક્રમ

હોય. જેને કારણે સીમી અને સમીરને બાલકો સાથે સમય ગુજારવા મળે. આમ જ્યારે સંસારમાં

બધું વ્યવ્સ્થિત ચાલતું હોય તે કુદરતને મંજૂર ન હોય.

રવીવારનો દિવસ હતો સિમી, કૈવલ્ય અને ક્રીના ને મફતલાલ પાર્કમાં તરવાની કળા શિખવવા

લઈ ગઈ હતી. અચાનક ફોનની ઘંટડી વાગી સિમી ફોન લેવા ગઈ ત્યાં ક્રીના ડૂબવા માંડી. કૈવલ્ય

ને તરતા સારું આવડતું હતું. ક્રીનાને મહામહેનતે બચાવી. સિમી દોડતી આવી ક્રીના ને ગળે લગાવી

કપડા બદલી સહુ ગાડીમાં બેસી ઘરે આવ્યા.

ગભરાયેલી ક્રીના ડઘાઈ ગઈ અને તેની વાચા જતી રહી. સિમીએ લાખ કોશિશ કરી તે બોલી શકતી

નહી. સિમીએ દવાખાને જવાનું બંધ કર્યું. સહુ ક્રીનાને રિઝવવામાં મશગુલ હતા. કૈવલ્ય ક્રીનાની

દેખભાળ વધારે કરતો. દાદા તેને ખૂબ પ્રોત્સાહિત કરતા.

દાદાને વિશ્વાસ હતો, ભાઈએ તેને બચાવી છે. ભાઈના પ્રયત્ન વ્યર્થ નહી જાય. સિમી પોતાની જાતને

કોસી રહી હતી. સમિરે કહ્યું, બનવા કાળ બન્યું, રડવાથી નહી ઉપાયથી આપણે દીકરીને પાછી લાવીશું.

ક્રીના પાણી જોઈને ડરતી. કૈવલ્ય તેની આગળ ગાંડા ઘેલાં કાઢતો. ઢીંગલી જેવી નાની બહેન અને

દાદાની સાથે રમતો. દાદા ધીરજની સાક્ષાત મૂર્તી હતા. મણી માસી ક્રીના માટૅ જાત જાતની વાનગી

બનાવી તેને રિઝવતા.

ક્રીના નાની હતી એટલે તેને શાળાએ જવાનો પ્રશ્ન ન હતો. કૈવલ્ય શાળાએ જતો ત્યારે તે દાદાનો

પ્યાર પામતી. દાદાને હવે દાંત હતા નહી. તેમનું બોખું મોઢું ક્રીના ને ખૂબ ગમતું. દાદા જોડે ઢગલા

બાજી રમતી. સરસ મજાની રામાયણ , મહાભારતની વાર્તા સાંભળતી.

દાદા હમેશા કૃષ્ણને વિનંતિ કરતાં , મારી દીકરીનો ડર કાઢવા માં સહાય કરજે. આ નાની દીકરીએ

તારું શું બગાડ્યું છે ? ક્રીના ધીરે ધીરે ખિલતી ગઈ ,પ્રયત્ન કરવા છતાં બોલી શકતી નહી.

એક દિવસ કૈવલ્ય શાળાએથી આવ્યો. મણી માસીએ ગરમા ગરમ શીરો બનાવ્યો હતો. બધા સાથે

ટેબલ ઉપર ખાવા બેઠાં. કૈવલ્યને તુક્કો સુઝ્યો. ક્રીની, ક્રીની અંહી જો આપણા દાદા કેવી રીતે શીરો

ખાય છે. એમ કહી તાળી પાડીને કૂદતો જાય અને દાદાની જેમ ચાવતો જાય. ક્રીના દાદાની લાડલી થઈ

ગઈ હતી, ભાઈ ઘરમાં હોય નહી .શાળાએ જાય. સીમા એ પણ પાછું દવાખાને જવાનું ચાલુ કર્યું હતું.

ઘરમાં દાદા અને ક્રીના, હવે તે મણી માસીને બદલે દાદાની દુલારી થઈ ગઈ હતી. કૈવલ્ય દાદાના ચાળા

પાડી રહ્યો હતો. ક્રીનાથી સહન ન થયું. કૈવલ્યના મોઢા પર લાફો મારી બોલી ઉઠી , ભાઈ********





ભાવના

22 06 2021

બસમાં મુસાફરી કરવાની આદત સાવ છૂટી ગઈ છે. જ્યારે ભારતની મુલાકાતે આવું

ત્યારે બસમાં અચૂક બેસું છું. બાળપણ, કોલેજના અને લગ્ન કરીને બસમાં બેસતી એ

દિવસોની યાદમાં ખોવાઈ જવાનું ખૂબ ગમે છે. બસમાં બેઠેલી જોઈ કોઈ ઓળખિતું

મળે તો પૂછેશે, ‘કેમ આજે બસમાં ? ગાડી નથી?’ એમને શું જવાબ આપું ? બસ મુખ

પર સ્મિત ફરકી જાય. મારી ભાવના સમજાવવાની તકલિફ લેતી નથી.

બસ સ્ટોપ પર ઉભી હતી. તાપ પણ હતો, છતાં આજે મનની મુરાદ પૂરી કરવી હતી.

આખરે ૧૦૩ નંબરની બસ આવી. ચડી પણ બસ આખી ભરેલી હતી. બસમાં ઉભા

રહેવાની આદત છૂટી ગઈ છે. એક સામાન્ય દેખાતી સ્ત્રીએ મારી મુંઝવણ જોઈ મને

એની સીટ આપી. આનાકાની કર્યા વગર હું બેસી ગઈ. એના હાથનો બોજો મારા

ખોળામાં લઈ લીધો. એના મુખ પર સ્મિતની આછી રેખા અંકાતી જોઈ. ત્યાં

બાબુલનાથ પર મારી બાજુની જગ્યા ખાલી થઈ મેં એને બોલાવી.

એણે એક વૃદ્ધ દાદાને ત્યાં બેસવાનો આગ્રહ કર્યો. બિચારા ડગુમગુ થતા ઉભા હતા.

હું પણ ૭૦ વટાવી ચૂકી છું. મારી જગ્યા કોઈને આપવાની હિમત નથી કરતી. જુવાનીના

એ દિવસો હવે ગયા. બસ પેલી સાધારણ સ્ત્રીને તાકી રહી. બુઢ્ઢા દાદા, તે સ્ત્રીને મનોમન

આશિર્વાદ આપી રહ્યા.

યાદ રાખજો, સામાન્ય જણાતી વ્યક્તિનો આદર કરવી ભૂલશો નહી ? તેમની માનવતાની

મહેક હમેશા આપણને જણાતી હોય છે. દાદાને ભુલેશ્વર સુધી જવું હયું. ત્યાં મારી બરાબર

આગળવાળી જગ્યા ખાલી થઈ. મેં પેલી સ્ત્રીને બતાવી. ત્યાં એક સ્ત્રીનાના બચ્ચાને લઈને

ચઢી. પેલી સ્ત્રીએ એ ખાલી જગ્યા એ સ્ત્રીને આપી. ઉપરથી તેના પાકિટમાંથી ગ્લુકોઝ

બિસ્કિટનું પેકેટ આપ્યું કે જેથી બાળક રડતું બંધ થઈ ગયું.

હું તો આભી થઈ ગઈ. આ સ્ત્રીની ઉદારતા જોઈ મારું મસ્તક મનોમન તેને નમી ગયું. આખરે

પ્રાર્થના સમાજ પર એ બાઈ મારી બાજુમાં આવીને બેઠી. સાધારણ દેખાતી સ્ત્રી સુઘડ પણ

સ્વચ્છ કપડામાં શોભી રહી હતી. એની સાથે વાત કરવાની શરૂઆત કરી.

‘બહેન મારી પાસે સમાજને આપવા કોઈ પૈસા નથી. માત્ર સારું વર્તન દાખવી થોડો પ્રયત્ન

કરું છું. ‘ બેસવાનું મન પણ મને હતું છતાં બીજાને જગ્યા આપી કારણ મારા કરતાં તેમને

વધારે જરૂર હતી’.

મિત્રો કી પણ સામાન્ય સ્ત્રીની ભાવનાને ઠેસ ન પહોંચાડશો. તમારી પાસે એના કરતા બે પૈસા

વધુ હોય તો અહંકાર કરવાની ભૂલ ન કરશો. એની ભાવના જીવન પ્રત્યેનો અભિગમ તમારા

કરતાં ક્યાંય ચડી જાય.

જ્યારે પેલા મોટા માલિકનું તેડું આવે ત્યારે એણે કદી કોઈના ખિસામાં શું છે એ જોયાનું, વાંચ્યું

કે સાંભળ્યું નથી.





મારા મોટાઈ, 2021

19 06 2021

દર વર્ષની જેમ આજે પાછો “પિતાજીનો” દિવસ આવ્યો. ક્યારેય પણ પિતાજી,

બાપા અરે મોટાભાઈ પણ કહ્યું નથી. માત્ર મારા મોટાઈ, મારા એકલીના નહિ

અમે પાંચ ભાઈ બહેન છીએ. મારી મમ્મીનું અતિ પ્રિય વાક્ય “જા, તારા

બાપાને કહે તારું સાંભળશે”. સમજી ગયા ને? મોટાઈ પાસે કોઈ પણ

કામ કઢાવવું હોય તો હું તૈયાર. મને કેવી રીતે ના પાડી શકે?

એ જમાનામાં કોલેજ જઈએ એટલે મહિને ‘દસ’ રૂપિયા મળે. એમાં શું

થાય ? રોજ ગાડીમાં મૂકવા આવે ત્યારે રુપિયો પડાવવાની આદત. જેનો

હિસાબ મમ્મીને આપવાનો હોય નહી. હવે આવા વાતાવરણમાં ઉછરી

હોંઉ તો મમ્મી અને મોટાઈ કાયમ યાદ આવે કે નહી ?

મોટાઈનો પડ્યો બોલ ઝિલવાનો. અર્થાત કોઈ પણ ભાઈ બહેન તેમની

વહારે ધાય એ પહેલાં હું પહોંચી જાંઉ. ધંધો હતો, દુકાને જવાનો સમય

થાય એ પહેલાં તેમની બધી વસ્તુઓ તૈયાર. તેમને માગવાનો સમય જ

ન આવે. જતી વખતે મધુરું સ્મિત રેલાવતા જાય.

એ જમાનામાં માતા અને પિતા ” બહુ ભણેલા ન હતા કિંતુ ગણેલા કહીએ

તો તેમણે માસ્ટર્સની ડીગ્રી’ મેળવી હતી. સંસ્કાર અને વર્તન પ્રત્યે ખૂબ

સજાગ. ખોટું બોલતા આવડતું નહી. વડીલોની મર્યાદા અને મોઢામાં

અપશબ્દો પર લગામ જે, આજે પણ જણાય.

મોટાઈ તમારી પ્રેમ નિતરતી આંખો નજર સમક્ષ આવે અને એમ

લાગે કે તમે આજુબાજુમાં ક્યાંક છો . “Father’s Day”ભલે વર્ષમાં

એકવાર આવે. મારે માટે તો મારા મોટાઈ અને બાળકોના પપ્પાજી

હમેશા સાથે છે. જેઓ મને જીવનની હર પળમાં સાથે જણાય છે.

સંતોષ એટલો છે કે પપ્પાજીની કેળવણી પામેલા બન્ને દીકરાઓ

પણ પોતાના બાળકોને ખૂબ સુંદર રીતે ઉછેરી રહ્યા છે. તેઓ

પણ પ્યારા ડેડી છે.

આજનો દિવસ ખૂબ મંગલકારી છે. મોટાઈની મધુરી યાદો,

દિમાગના કોઠારમાં ભરાયેલી તેમની સ્મૃતિ સળવળી રહી છે.

હવે વાનપ્રસ્થ આશ્રમમાં આવ્યા પછી પણ તે યાદોમાં રાચવું

ગમે છે. ઉમર એ માત્ર “વધતા જતા આંકડા છે”. બાકી મન,

વચન અને કર્મથી આજે પણ એ જ સ્ફૂર્તિનો અહેસાસ છે.

અનુભવની નિશાળમાંથી ઉત્તીર્ણ થવાની આ તો મઝા છે.

મોટાઈ પાર્લાથી બે બાળકોને લઈને આવતી હતી ત્યારે ,

દસ મિનિટનું તમારું ભાષણ સાંભળતી, એમાંથી નિકળતી

પ્રેમની ગંગા આજે પણ યાદ છે. દર રવીવારે પાલવા ફરવા

જવાનું , બોટમાં બેસવાનું અને પાછા ઘરે આવતા ચોપાટી

પર આઈસક્રિમ ખાવાનો.

પરીક્ષામાં પાસ થતી ત્યારે મારા કરતા તમે વધારે ખુશ

જણાતા. તમારી સાથે રાતના રમી રમ્યા વગર સૂવા

ન જવાતું. મોટાઈ બાળપણની મીઠી મધુરી યાદો

આજે બધી તાજી થઈ. ઘણિવાર પાછું બાળપણ

આવે એવી ભાવના થાય છે. જે સંભવ નથી. પણ

વિચારને કરવામાં ક્યાં પૈસા પડે છે. બસ તમારા

પ્યારની મહેક માણવામાં મગ્ન છે.





સવારે

10 06 2021

પાયલને આજે સવારે પેટમાં દુઃખતું હતું. નોકરી પર નહિ આવી શકવા

નું કહેવા માટે ફોન હાથમાં લીધો. નજર ગઈ તો ફોન ચાર્જર પર મૂકવાનો

ભૂલી ગઈ હતી. દુકાળમાં અધિક મહિના વિષે સાંભળ્યું હતું. પણ બધી

મુસિબત એક સાથે આવશે તેની ખબર ન હતી. પાયલ એકદમ નિરાશ

થઈ ગઈ.

થોડી રાહ જોઈને ફોન કરવાનું નક્કી કર્યું. પથારીમાંથી ઉભા થવાનું દિલ થતું

ન હતું. ઘરમાં કોઈ બીજું હતું નહી. કદમ, ઓફિસના કામે દિલ્હી ગયો હતો.

હજુ બે દિવસ પછી આવવાનો હતો.

થોડીવાર પછી જોયું તો હવે ફોન ચાલુ થયો હતો. ઓફિસમાં આટલું વહેલું કોઈ

આવે નહી એટલે મેસેજ મૂકી દીધો. પછી પેટ પકડીને ટુંટિયું વાળીને સૂઈ ગઈ.

જરાક સારું લાગ્યું. આંખ મિંચાઈ ગઈ. પાછી ખુલી ત્યારે ઘડિયાળમાં નવને

ત્રીસ થઈ હતી. બસ હવે કદમના ફોનની રાહ જોતી હતી. કદમ ગમે ત્યારે

ઓફિસના કામે બહારગામ જાય. હમેશનો ધારો હતો કે દિવસમાં ત્રણ વાર

ફોન કરવાનો.

ફોનની ઘંટડી અને દરવાજાની ઘંટડી સાથે વાગી. ધીરેથી ઉભી થઈ ફોન હાથમાં

લઈ બારણું ખોલવા ગઈ. પેટના દુખાવાને કારણે જરા વાર લાગી. કદમે ફોન મૂકી

દીધો. બારણું ખોલવા ગઈ તો પગ દરવાજામાં જકડાઈ ગયા. સામે કદમ ઉભો હતો.

પાયલ તો કશી પ્રતિક્રિયા કરવાને અસમર્થ હતી.

કદમ કહે, ‘કેમ તું મને ઓળખતી નથી’?

પાયલ એકદમ તેને વળગી પડી. તેનું ટેપરેકોર્કડર ચાલુ થઈ ગયું.

‘કદમ, મને આજે સવારથી ઠીક નથી.

પેટમાં સખત દુઃખે છે.

શાંતાબાઈ આવી નથી.

ફોન ચાર્જ કરવાનું ભૂલી ગઈ હતી.

તું ઘરમાં ન હતો. ‘

સતત એક પછી એક મુસિબત, બંદૂકમાંથી ગોળી છૂટે એમ સવાલ છૂટી રહ્યા.

અંતે બોલી,’તારા માનવામાં નહી આવે, તને જોઈને હું કેટલી ખુશ થઈ છું .’

‘અરે, પણ તું તો કાલે રાતના આવવાનો હતો’?

‘બોલ, વહેલો આવ્યો તો પાછો જાંઉ’?

‘અરે, યાર આજે મેં પણ રજા લીધી છે’.

‘ચાલ મને ચા બનાવવામાં મદદ કર. આજે તારા હાથની ચીઝ સેન્ડવિચ બનાવજે’.

કદમ વહેલો આવ્યો હતો, એટલે તેને પણ રજા હતી. પાયલને નરમ જોઈ થયું. સારું

થયું મારું કામ વહેલું પૂરું થયું.

બન્ને જણા સાથે ચા અને નાસ્તો કરવા બેઠા. લગ્ન થયાને ચાર વર્ષ થયા હતાં. બસ

હવે બાળક માટે બન્ને તૈયાર હતા. પાયલ અને કદમ મુંબઈમાં રહેતા. બન્નેના માતા

અને પિતા વડોદરા રહેતા. નસિબ સારું હતું પાયલે, કદમના માતા અને પિતાના મન

જીતી લીધા હતા. કદમ પણ પાયલના મમ્મી અને પપ્પાની ઈજ્જત કરતો.

શાંતાબાઇ આવી ગઈ. આજે શેઠ અને શેઠાણીને ઘરમાં જોઈ હરખાઈ ઉઠી. કદમ

બોલ્યો, શાંતાબાઈ આજે તુમચી આમટી આણિ ચાવલ બનાવા’.

કદમને મહારાષ્ટ્રિયનની આમટી બહુ ભાવતી. ખરેખર સ્વાદિષ્ટ હોય છે. પાયલ

પાછી સૂવા ગઈ. કદમને નવાઈ લાગી. પણ અનુભવી શાંતાબાઈની આંખો કશુંક

પારખી ગઈ હતી.

શાંતાબાઈ રસોડાના કામમાં વ્યસ્ત હતી. તેની અનુભવી આંખો કશું જોઈ રહી

હતી. ધીરેથી પાયલ પાસે જઈને તેને માથે હાથ ફેરવવા લાગી. પાયલને ખૂબ સારું

લાગ્યું. શાંતાબાઈ હતી મહારાષ્ટ્રિયન પણ તેને પાકું ગુજરાતી આવડતું હતું.

ભાભી, તમારા માટે ગરમ બટાટા પૌંઆ લાવું. પાયલે હા પાડી , તેને કશું ચટાકેદાર

ખાવું હતું. ‘હા, પણ સરખા લીલા મરચા, લીંબુ અને ખાંડ નાખજે. શેઠને એકદમ

સ્વાદિષ્ટ ભાવશે.

કદમ નાહીને આવ્યો. બટાટા પૌંઆનું નામ સાંભળી મોઢામાં પાણી આવ્યું. ‘શાંતાબાઇ

આમટી નહી, બટાટા પૌંઆ ખાવાની મજા માણિશું. વધારે બનાવજે ,ઘરે તારા વર માટે

લઈ જજે’.

કદમ વાત કરવાને આતુર હતો. જે કામ માટે ગયો હતો તે સરસ રીતે પાર પડ્યું હતું. જેને

કારણે નોકરી પર આગળ વધવાની ઈચ્છા પૂરી થાય તેમ લાગતું હતું.

‘શાંતાબાઈ ચા વધારે બનાવજે’.

કદમ અને પાયલ ચાના રસિયા હતા. પાયલ નાહીને આવી મંદીરમાં જઈ ભગવાનને યાદ કરી

માળા ફેરવીને આવી. બાર વાગી ગયા હતા. શાંતાબાઈ કપડાં ધોવાનું કામ પતાવી ડાઈનિંગ

ટેબલ પર બધું ગોઠવી રહી. હજુ તો પહેલો કોળિયો મોઢામાં મૂકે ત્યાં પાયલ બાથરૂમમાં દોડી.

તેનાથી ખવાઈ રહ્યું ન હતું. કદમ ગભરાઈ ગયો. શાંતાબાઈને પોતાની અટકળ સાચી લાગી.

પાયલ બાથરૂમમાં હતી. કદમને કહી રહી, ‘મને લાગે છે શેઠાણીચા પાંવ ભારી આહે’ !

કદમને સમજતાં જરા વાર લાગી, પણ સમજ્યો ત્યારે ખુશીનો માર્યો ઉછળી પડ્યો.

આજની સવાર, એક પછી એક અવનવા રંગ બતાવી રહી હતી !