માતાની કેળવણી દીપાવી ઝાકળ બન્યું મોતી ( પ્રકરણ ૬)

18 06 2018

************* પ્રકરણ ૬*************

dew

 

 

 

 

 

 

માતા અને પિતાની પુણ્યતિથીએ બન્ને જણાને પ્રેમથી સંભાર્યા.  જય અને જેમિનીને પ્રસંગની ગંભિરતા સમજતાં લગભગ બે વર્ષ લાગ્યા હતાં. ૨૦ વર્ષની જલ્પા સ્ટોર સંભાળે, દાદીને સાચવે કે નાના ભાઈ અને બહેનને. તેને માથે આભ ટૂટી પડ્યું હતું. આ કાંઈ ખાવાના ખેલ ન હતા. તેની ઉમર પણ એવી તો ન હતી કે બધો બોજ ઉઠાવી શકે . તે પણ કઈ રીતે ? તેને પોતાને સહારાની જરૂર હતી. ત્યાં જ સ્ત્રીની મહત્વતા જણાય છે. ઝાંસીની રાણી અને મીરા એ કાંઈ ૪૦ વર્ષની ઉમરે ધાડ મારી ન હતી.

‘મારું ઝાંસી નહી દંઉ” કહેવાવાળી રાણી લક્ષ્મીબાઈ   નાની છોકરી હતી. મીરા તો બચપનથી કનૈયાને વરી ચૂકી હતી. સ્ત્રીનો આ ગુણ તો તેને પુરૂષથી અલગ ચિતરવામાં કામયાબ રહ્યો છે. જલ્પાએ પણ પોતાની આગવી પ્રતિભા દાખવી. બચપનથી માતા એમજ પિતાએ મુકેલા વિશ્વાસને વળગી રહી. ભલેને રાતના સમયે ઓશિકા પલાળતી. દિવસ દરમ્યાન મુખ પર સુંદર મહોરું પહેરતી. દાદીને ધોરજ બંધાવતી. નાના બન્નેને સોડમાં ઘાલી ,’હું છું ને ‘ કહી સાંત્વના દેતી.

પંદરેક દિવસતો નવિને સ્ટોર ચલાવ્યો. તેને એકલાને પણ ભારે લાગતું. જનકે તેને બરાબર ઘડ્યો હતો. નવિનને ટાણે કટાણે જનક જોઈતા પૈસાની મદદ કરતો. જ્યાં તેને વ્યાજબી લાગતું ત્યાં પૈસાની ઉઘરાણી ક્યારેય કરી ન હતી. જનક જાણતો હતો કે જો માણસોને સુખી રાખીશું તો તેમની દાનત પણ સારી રહેશે અને કામ પણ દિલથી કરશે.

નાનો ભાઈલો જય ,જ્યારે માતા અને પિતા ગુમાવ્યા ત્યારે માંડ બાર વર્ષનો હતો. અબૂધ ન કહેવાય પણ એટલી સમજનો પણ અભાવ હતો. જેમિની ૯ વર્ષની. દિવસ રાત એક કરી નાના ભાઈ અને બહેનને જલ્પાએ ખૂબ લાગણીથી સાચવ્યા. બાળકોને ઉછેરવા અને ધંધો સંભાળવો એ કાંઈ ખાવાનો ખેલ ન હતો. એ તો દાદી હોય નહી ને જલ્પા કામ સફળતા પૂર્વક પાર પાડી શકે નહી. જલ્પા બને ત્યાં સુધી તેમના પર ગુસ્સો કરતી નહી. એટલે તો આજે બન્ને ઠેકાણે પડ્યા હતા.

આ પરિસ્થિતિ એ પહોંચતા નેવના પાણી મોભે ચડ્યા હતા.  જ્યારે જય જીદે ચડે કે ભણવામાં ઢીલું મૂકે ત્યારે નારાજ થતી. નારાજગીના પરિણામ રૂપે જયને ટી.વી. નહી જોવાની સજા આપતી. ટી.વી. નહી જોવાની સજા જયને માટે ‘કાલાપાણી’ જેવી લાગતી. ‘કાર્ટુન’ જોવાના તેને ખૂબ ગમતા. મસ્કા મારી, કાકલુદી કરી દીદીને મનાવતો. નરમ જલ્પા પલળી જતી અને સજા માફ કરતી. તેના મગજમાં એક વિચાર સ્થાયી થયો હતો, આ બન્ને ભુલકાંઓએ માતા અને પિતાનું સુખ ન માણ્યું’ !

જે એના અંતરને કોરી ખાતું હતું. જેમિની પણ કમ ન હતી. નાની હોવાને કારણે ખૂબ શેતાન હતી. દીદીને બને તેટલું કનડતી અને પછી વહાલ કરી ખોળામાં લપાઈ જતી. નાના બાળકો મસ્તી નહી કરે તો કોણ કરશે ? એમ મનને મનાવી જલ્પા બધું સહી લેતી. જ્યારે તેનું મન ભરાઈ આવતું ત્યારે દાદીના ખોળામાં માથુ મૂકી હિબકાં ભરીને રડતી.

જ્યારે પંદર દિવસ  પછી માતાની વર્ષગાંઠ આવી તે દિવસે રવીવાર હતો. નસિબજોગે જલ્પાને ખૂબ વહેલાં ઉઠવાની જરૂરત ન હતી. સુનહરી સુંદર સવારમાં મીઠી નિંદર માણી રહેલી જલ્પાને કાને પ્રેમાળ અવાજ અથડાયો. જલ્પાને માનું એક વાક્ય હમેશા કાનમાં ગુંજતું, “ગોળી જેવી ઠીકરી ને મા જેવી દીકરી”. મમ્મીનો જન્મ દિવસ હતો એટલે તેના વિચારો આવે. વિચારો આવે એટલે સ્વપનમાં મમ્મી દીકરીને લાડ લડાવવા આવી પહોંચે. સવારનો પહોર હતો. સુનહરો વાયુ વાતો હતો. સૂરજ હજુ વાદળા સાથે આંખ મિચૈલી ખેલી રહ્યો હતો. ત્યાં જલ્પાને કાને મીઠો મધુરો મમ્મીનો અવાજ કાને અથડાયો.

‘જલ્પા બેટા, ઉઠો ચા તૈયાર છે. આજે પરિક્ષા આપવા જવાનું છે. ”

“મમ્મી, બસ પાંચ મિનિટ આપને ઉઠું છું.”

કહી જલ્પાએ ગોદડામાં મોઢું સંતાડ્યું.

વળી પાછી પાંચ મિનિટ માગી. મમ્મી ચૂપ રહી. જ્યારે ત્રીજીવાર કહ્યું ત્યારે હાથમાં વેલણ લઈને આવી. જલ્પાને ઉંઘમાં સુગંધ આવતી હતી તે ગમી. ત્રીજી વાર મમ્મી આવી એટલે તેને ખબર હતી, મમ્મીના હાથમાં વેલણ હશે. હજુ મમ્મી હાથ ઉંચો કરે ત્યાંતો ગોદડામાંથી ઉછળી અને મમ્મીને બાઝી પડી. ઓચિંતી જલ્પા વળગી એટલે મમ્મીનો ગુસ્સો ઠરી ગયો.

છતાં પણ મનમાં મમ્મી બબડી, કેટલી વાર યાદ કરાવવાનું આ દીકરીને. પછી મોટેથી કહે, ‘બેટા, મારા માટે પરિક્ષા આપવા જતી હોય તો આજે છુટ્ટી. ‘

‘મમ્મી ગુસ્સે ન થાને , આ તારા આલુ પરોઠાની સુગંધ આવતી હતી ને એટલે ઉઠવાનું દિલ થતું ન હતું.

જસુ હસી પડી. કહે, જા નાહીને આવ’.  નાહીને  જલ્પા આવી, દાદીને પગે લાગીને નસ્તો કરવા બેઠી. મમ્મી આજે ગણિતનું પેપર છે. મારે માટે તો ડાબા હાથનું કામ છે. ‘ કહી નાસ્તો કરી તૈયાર થઈને નિકળી. જનક રાહ જોતો હતો.

‘ચાલ બેટા તને શાળાએ ઉતારીને હું સ્ટોર પર જઈશ’. જલ્પા ખૂબ ખુશ થઈ.  ‘બેટા, પેપરમાં સાચવીને જવાબ લખજે. આજે આ છેલ્લું પેપર છે. હમણાં તું નાની છે એટલે મમ્મીને મદદ કરવાની છે. મોટી થઈશ પછી મારી સાથે સ્ટોરમાં લઈ જઈશ’.

‘કેવડી મોટી પપ્પા’?

‘જ્યારે તું મારા ખભા સુધી આવીશ ત્યારે’.

અચાનક એક દિવસ જલ્પા આવીને મમ્મીને બાઝી પડી. ‘બોલ તને શું જોઈએ છે’? મમ્મી જાણતી હતી.કાંઈક જોઈતું હોય તો દીકરી લાડ કરવા આવે.
અરે, મમ્મી, તું ભૂલી ગઈ આ અષાઢ મહિનામાં ગૌરી વ્રત આવે છે ‘.

‘બેટા ભૂલી નથી ગઈ, પણ મને થતું હતું, તું મોળું ખાઇને રહી શકીશ’?

અરે, મારી માવડી મારા વર્ગની બીજી ત્રણ છોકરીઓ પણ કરવાની છે. મને એ લોકો મદદ કરશે. ફળ અને સૂકો મેવો તો ક્યારેય પણ ખવાય.

મમ્મીએ સરસ શણગારેલી ટોપલીમાં જવારા વાવ્યા. અને અષાઢ સુદ તેરસથી મોળાકાત ચાલુ થઈ. જનકે ખાસ ચેતવણી આપી આ પાંચ દિવસ જલ્પાની ભાવતી એક પણ વાનગી બનાવવાની નહી. પેલા નાના બે તો હજુ બહુ સમજતા નહી એટલે વાંધો ન આવ્યો.

જલ્પા માટે એક દિવસ શ્રિખંડ, એક દિવસ માલપુવા , એક દિવસ રબડી, એક દિવસ ફ્રુટ સલાડ અને એક દિવસ બાસુંદી નક્કી થઈ ગયું. ઘરમાં બધાને પણ લહેર પડી ગઈ. પાંચમે દિવસે ‘વાડી ભરાવી’ જલ્પા બહેને રાધા બનવાનું નક્કી કર્યું. ઢીંગલી જેવી જલ્પા ખુબ સુંદર લાગતી હતી. અપ્સરા સ્ટુડિઓમાં જઈને ફોટા પણ પડાવ્યા.

 

પપ્પાથી રહેવાયું નહી,’ મારા જલારામને જે પરણીને લઈ જશે તે કોઈ ભાગ્યશાળી હશે.  ‘

ઘરમાં બે નાના ભાઇ બહેન હોવાને કારણે મમ્મી બહુ એકલી બહાર જતી નહી. નાનપણમાં પોતે શિખેલી કળા જલ્પાને શિખવાડવાનું નક્કી કર્યું . જસુ જાણતી હતી એક વાર એની જલ્પુ મોટી થશે એટલે જનક સ્ટોરમાં લઈ જશે. ૧૧ વર્ષની જલ્પાને, હાથનું ભરત કામ શિખવાડવા લાગી. બે સોયાનું ગુંથતાં પણ શિખવ્યું.

આપણા ભારત દેશમાં પૈસાદારોની ફટવેલી દીકરીઓને ‘ચા’ બનાવતા પણ નથી આવડતું એવું કહીને મા પોરસાય. જ્યારે મધ્યમ વર્ગની તેમજ ખાધે પીધે સુખી કુટુંબની દીકરીઓ બધું શિખવા તત્પર હોય. બાળપણ ખેલ, કૂદ અને શિક્ષણ  માટે છે. પેલી પૈસાવાળી મમ્મીઓને કીટી પાર્ટી, સિનેમા અને શોપિંગમાંથી સમય કાઢવો ખૂબ મુશ્કેલ હોય છે. બાળકો આયા અને નોકરો પાસે મૂકીને તેઓ પોતાના શોખ પૂરા કરી પતિદેવના પૈસાનો સદઉપયોગ કરવામાં મશગુલ હોય છે. દીકરીને સર્વગુણ સંપન્ન બનાવવાના મોહમાં જસુ પોતાના અરમાન પૂરા કરતી હતી.

‘મમ્મી હાથના ભરત કામ કરતાં આ બે સોયાનું ગુંથવાનું સહેલું છે’. જલ્પાને ગુંથવાનું ગમતું.   જસુ સાંભળીને ખુશ થતી. બપોરે ગરમ નાસ્તો બનાવતી હોય ત્યારે, ‘જલ્પા બેટા ટોપલીમાંથી બટાકા લાવ.’ જલ્પા દોડીને લઈ આવે. આમ શાકભાજી ઓળખતી થઈ. ફળ ભાવે એટલે બધા નામ બોલીને એક એક કટકો મોઢામાં મૂકાવે. પૂરી બનાવવાની હોય ત્યારે નાના રમકડાના આડણી અને વેલણ આપે. જલ્પા વાંકી ચુંકી વણે, એટલે હસાવે.

‘જો આ ભારતનો નકશો. બીજી વણે એટલે કહે આ જેમિનીનું નાક, અરે આ ત્રીજી તો જયનો કાન છે. જલ્પા અને મમ્મી ખડખડાટ હશે’.

દાદીમા, દીકરીને જોઈ ખુશ થાય. જય અને જેમિની જાત જાતના નામ સાંભળી છુંદા સાથે ડુચે ડુચે પૂરી ખાય. આખરે જ્યારે બરાબર ગોળ વણતા આવડી ત્યારે જલ્પા કહે,’ મમ્મી આ દુનિયા જેવી ગોળ તારા, પપ્પા અને દાદી માટે રાખજે. અમે ત્રણે જણા ભારતનો નકશો ખાઈશું.’ આ વાક્ય બોલતી હતી ત્યાં પપ્પા આવ્યા.

‘વાહ, તમે ભારતનો નકશો ખાવ અને હું દુનિયા ખાંઉ ? ના ભાઈ ના હું દેશી, ભારતનો નકશો ખાઈશ. ‘. ઘર આખું અટ્ટાહાસ્યથી ગુંજી રહ્યું. જ્યારે સમય હતો ત્યારે જસુએ જલ્પાને ખૂબ પ્રેમ આપ્યો. બારેક વર્ષની થઈ ત્યારે જલ્પાએ પહેલી વાર પપ્પા, મમ્મી અને દાદી માટે ચા બનાવી.

‘ચા પીતા ત્રણેયના મુખ પર અવર્ણનિય આનંદ છવાઈ ગયો’.

જલ્પા જ્યારે ૯ વર્ષની થઈ ત્યારે એક વાર જીદે ચડી હતી. ‘મને બે પૈડાંની સાઈકલ અપાવો’. ડાહી ડમરી જલ્પાનું આજનું રૂપ પપ્પા તેમજ મમ્મીને ન સમજાયું.

‘પપ્પાએ કહ્યું ,’બેટા  મુંબઈમાં સાઈકલ ક્યાં ચલાવીશ”?

‘રસ્તા પર’.

નિર્દોષ ભાવે જલ્પા બોલી.

‘બેટા રસ્તા પરની ગિર્દી જોઈ છે ને’?

‘હા, પપ્પા’

તને ખબર છે અકસ્માત કેટલા થાય છે’.

‘પપ્પા પેલી નૈનીને તેના પપ્પાએ અપાવી.

‘બેટા તેઓ કોલાબા રહે છે. કુપરેજ મેદાન બાજુમાં છે’.

જસુ બાપ અને બેટીની વાત સાંભળતી હતી. ધીરેથી જનકને હાથ અને આંખથી સમજાવી બોલી, ‘બેટા તું ઉનાળાની રજામાં દાદી સાથે ગામ જાય ત્યારે શિખજે. આપણે તારા માટે પંદર દિવસ સાઈકલ ભાડૅ રાખીશું.

‘બેટા ગામમા આપણી શેરી ખૂબ સરસ છે.  પછી તળાવ સુધી જજે. હાઈસ્કૂલ પણ જવાશે. કહીને એવી વાતમાં લીધી કે જલ્પા સાઈકલ લેવાનું ભૂલી ગઈ.

એક દિવસ મમ્મીને તાવ હતો. દાદી હવે બહુ રસોડામાં જતી નહી. જનકે બાને આરામ કરવાનો વટહુકમ બહાર પાડ્યો હતો. જસુ માટે રસોડામાં ખુરશી મુકાવી. જલ્પા પાસે માર્ગદર્શન આપી પહેલીવાર ખિચડી અને કઢી બનાવડાવ્યા. રાતે જ્યારે બધા જમવા બેઠા ત્યારે સહુના મુખ પર બાવન પકવાન ખાવા જેટલો સંતોષ હતો. જલ્પા પણ ખુશ થઈ કે તેણે રસોઈ કરી સહુને જમાડ્યા. દાદી તો,’ મારી જલ્પા ‘કહેતાં થાકતા નહી.

આમ જલ્પાને જસુ એ રસોઈ અને કલા બન્ને શિખવામાં મદદ કરી. જેને કારણે જલ્પા નાના મોટાં પ્રોજેક્ટ બનાવતી થઈ. જ્યાં મુંઝવણ આવે ત્યાં મમ્મી પાસે જઈ જલ્પા સુલઝાવે. જસુ જાણતી હતી નાના બાળક છોડ  સમાન હોય. જેમ વાળીશું તેમ વળશે. તેમને સંસ્કારનું સિંચન અને લલિતકલાનું ખાતર જરૂરી છે.

જલ્પા નાની છે , નાની છે કહી તેને આળસુ થવા દેતી નહી. ટી.વી. જોવાનો સમય મર્યાદિત. બાળકો સાથે સાંજના બે કલાક રમવાનું. રજા હોય કે શાળા બપોરે બાર વાગ્યા સુધી ‘ઘોરવાનું ‘નહી. અરે જરા મોટી થઈ એટલે ,’જલ્પા બેટા તું ભણવામાં હોંશિયાર છે, હવે ઘરકામમાં તેમ જ રસોઈમાં પણ તને ફાવટ આવતી જાય છે’.

‘મા, મને આ બધું ગમે છે’.

‘બેટા સાંભળ , જે તું બાળપણ અને ઉગતી જવાનીમાં શિખી રહી છે. એ તારા  ઉજ્જવલ ભવિષ્યના પાયામાં છે’. બેટા માતા તને સુંદર સંસ્કાર આપી ઘડી શકે. જેને કારણે ભવિષ્યમાં તું કોઈ પણ પગલું વિચાર કરીને ભરે’.

‘મમ્મી , હું કેટલી નસિબદાર છું. પેલી મારી બહેનપણી સંગીતા તેની મમ્મી સામે ફટ ફટ બોલે છે. તેની મમ્મીનું કહ્યું જરા પણ સાંભળતી નથી’.

‘બેટા , વડીલોની આમન્યા રાખવી, માતા અને પિતાને આદર તથા પ્રેમ આપવો. બેટા મા અને બાપ બાળકોના હિત ચાહક હોય છે. તેમને અનુભવ છે. સાચું અને ખોટું તેઓ પિછાણી શકે છે. અત્યારે ભલે તને ભાષણ લાગતું હશે. મોટી થઈશ ત્યારે તારી માને યાદ કરીશ’.

‘મમ્મી, હું ભારતિય વિદ્યા ભવનના ડાન્સિંગ ક્લાસમાં જાંઉ’? દસ વર્ષની જલ્પાને ડાન્સ નો ચટકો લાગ્યો. ‘બેટા ક્લાસ ક્યારે હોય છે.’

મમ્મી, સોમવારે અને ગુરૂવારે સાંજના સાતથી આઠ .

એક મિનિટ ઉભી રહે. હા, જો સાંભળ  સાડા છ વાગે બાજુવાળા કાકા મંદિરે દર્શન કરવા જાય છે ત્યારે તને ઉતારી દેશે. રાતના તારા પપ્પા સ્ટોર પરથી આવતી વખતે તને લેતા આવશે,.

મમ્મી જાણતી હતી ‘મન હોય તો માળવે જવાય.’ જસુ ખૂબ ખુશ થઈ . જલ્પાને ડાન્સનો શોખ પૂરો કરવાની તક મળી ગઈ. તેમાં પારંગત બની. મન મૂકીને શિખતી. ઘરે આવીને બધાની સામે રોજ શિખેલાં સ્ટેપ કરી બતાવતી. એક વર્ષ પછી જ્યારે વર્ગ ‘બેલે’ કરવા તૈયાર થયો. ત્યારે ડાન્સ ટિચરે જલ્પાને બાળકનું મુખ્ય પાત્ર ભજવવા પસંદ કરી. રાધા અને કિસનનાં ડન્સ બેલેમાં બચપનની રાધાનું પાત્ર જલ્પાએ ભજવવાનું હતું.

જલ્પા દિલ દઈને સુંદર અભિનય કરતી. એક મહિનો લાગલગાટ પ્રેક્ટિસ કરી જ્યારે તખ્તા પર બેલે ભજવાઈ રહ્યું ત્યારે પ્રેક્ષકોએ જલ્પાનું પાત્ર ખૂબ વખાણ્યું. આમ જલ્પા જીવનના બધા પહલુ પાસાદાર કરી રહી હતી. ઘણીવાર તેને જોનાર અચંબામાં પડી જાય,’આ છોકરી કઈ રીતે આટલું બધું કરી શકે છે.

દસમા ધોરણમાં હતી ત્યારે પેલો અમર ,જલ્પાની પાછળ પડ્યો હતો. જ્યાં જાય ત્યાં જલ્પાને તે સામે ભટકાય. એક અઠવાડિયું પુરું થયું. અમર તેનો પીછો કરતો હતો. આખરે જલ્પાએ વર્ગ શિક્ષક હરીભાઈ પટેલને ફરિયાદ કરી. અમરને પ્રિન્સિપાલની ઓફિસમાં બે દિવસ બેસવું પડ્યું. તેના માતા અને પિતાને ઘરે ચિઠ્ઠી મોકલાવી જાણ કરી. અમરે માફી માગી અને ક્યારેય જલ્પાને નહી સતાવવાનું વચન આપ્યું. લગભગ ૧૦ દિવસ સુધી આ પ્રકરણ ચાલ્યું હતું. અંતે બધું થાળે પડ્યું ત્યારે એક રાતે પપ્પા અને મમ્મીને વાત કરી. જનક બોલ્યા કાંઈ નહી. સોમવારે પ્રિન્સિપાલ સાહેબને મળી બધી વાત જાણી. જનકને થયું દીકરી હવે મોટી સમજણવાળી થઈ છે. જે રીતે બધું થાળે પડી ગયું એ જાણી જલ્પાના મમ્મી અને પપ્પા ખૂબ ખુશ થયા.

પોતે આજે જે કાંઇ પણ છે, તેનો યશ જલ્પા મમ્મી અને પપ્પાને આપતી. તેઓ જલ્પાના ઘડતરમાં પ્રાણ રેડીને પોતાનું કાર્ય બજાવી રહ્યા હતા. ભણવામાં પણ જલ્પાને ડોક્ટર થવું હતું. ભલું થજો સમયસર ખબર પડી ગઈ હતી કે,’જલ્પાને લોહી જોઈ ચક્કર આવે છે અને ગભરામણ થાય છે’. જ્યારે જલ્પાએ,’મારે ડૉક્ટર નથી થવું’ એવું જાહેર કર્યું ત્યારે સહુથી વધારે ખુશી પપ્પાને થઈ. બસ ત્યાર પછી જલ્પાને રજાઓમાં પોતાની સાથે સ્ટોર પર લઈ જતાં.

અચાનક જલ્પા ઉંઘમાં ચીસ પાડી ઉઠી. ‘મમ્મી, હું તને ક્યાં શોધું. એકવાર મને તારા ખોળામાં માથું મૂકી સુવું છે. મારે માથે હાથ ફેરવ. ‘ જલ્પા ભલે મોઢે કબૂલ ન કરતી પણ મનમાં ને મનમાં ્તેમને હમેશા યાદ કરતી.
જલ્પાએ ઘડિયાળમાં જોયું સવારના પાંચ વાગ્યા હતાં. અરે આ તો પરોઢિયામાં આવેલું સ્વપનું છે. ઉભી થઈ ને વરંડામાં આવી ચાંદ તારા નિહાળી રહી. વાદળોના જુથમાં તેને મમ્મીનો હસ્તો ચહેરો દેખાયો. પાછળ પપ્પાજી મુસ્કુરાઈને હાથ હલાવતા જણાયા. અજાણતા જલ્પાનો હાથ પણ સામે હાલી ઉઠ્યો.

જલ્પા નભમાં વિહરતા વાદળા નિરખી રહી. જેવો વિચાર  કરીએ તેવા વાદળોનું ચિત્ર આપણા ચક્ષુ સમક્ષ ખડું થાય.  તેને વાદળોની હિલચાલ જોવાની મઝા આવી ગઈ. અચાનક તેને મમ્મી વાદળોમાંથી ડોકિયા કારતી દેખાઈ. ‘મમ્મી,  તું ને પપ્પા ક્યાં છો? તમને તમારા બાળકો અને મા યાદ નથી આવતા”?

મમ્મી મલકાઇ રહી. જાણ એ કાનમાં કહી રહી ન હોય,’ બેટા અમે બન્ને તમને જોઈને ખુશ થઈએ છીએ. લાચાર છીએ, તારે માથે બધો ભાર મૂકી અમે વિદાય થયા’.

”મમ્મી હું પ્રેમથી બધાને સાચવું છું. મને યાદ છે, તું બધાનું ધ્યાન રાખતી હતી’.

‘બેટા, તારી માને માફ કરજે. તેનું આપેલું શિક્ષણ અત્યારે તને કામ લાગે છે. જ્યારે તું મુઝાય ત્યારે મને યાદ કરજે, તારા વિચારોમાં કે સપનામાં આવી તને રાહ સુજાડીશ.’ આજે મમ્મીની વર્ષગાંઠ હતી ને મમ્મીએ તો આખી જીંદગીની સફર કરાવી જલ્પાને ખૂબ લાડ કર્યા.

 

 

Advertisements




પિતાને પ્યાર ( જૂન ૧૭ ૨૦૧૮)

17 06 2018

 

આજનો દિવસ આવે અને મારા મોટાઈની યાદ ન આવે એ જ નવાઈ ગણાય. ખુશીના સમાચાર તો એ છે કે જે દિવસે ફાધર્સ ડે છે એ દિવસે મારો જન્મ દિવસ પણ છે. આપણા ગુજરાતિ મહિના પ્રમાણે.

નાનપણમાં જ્યારે વર્ષગાંઠ આવે ત્યારે મમ્મી સરસ મજાની રસોઈ બનાવે. સાંજના અચૂક મંદિરમાં દર્શન કરવા લઈ જાય. એક વાત ખાસ યાદ રાખવાની શ્રીજીબાવા પાસે કશું માગવાનું નહી. માત્ર કૃપા

શ્રીજીબાવા દર્શાવશે.

પિતા અને માતા બન્ને એકબીજાના પૂરક છે. તેથી તો આપણે હરખભેર ગાઈએ છીએ, “ત્વમેવ માતા ચ પિતા ત્વમેવ”. પિતાની છત્રછાયામાં બાળપણ કેટલું સુરક્ષિત હતું. આજે યાદ આવે છે આને આંખો

ભરાઈ જાય છે. પિતા દીકરા તેમજ દીકરી બન્નેને સરખો પ્યાર આપે છે. મને યાદ છે, મારા ભાઈને શાળાની પિકનિક પર જવા દેતા મને નહી. તે વખતે ગુસ્સો આવતો પણ આજે અનુભવું છું કે મારી સુરક્ષા

માટે હતું. આજે જ્યારે “ઉઘાડે છોગે દીકરીઓના રેપ થાય છે”.  ત્યારે મનમાં પ્રશ્નોનૉ ઝડી વરસે છે.

ક્યાં છે તેમના પિતા ?

ક્યાં છે તેમનું રક્ષણ કરનારા?

કેવી રીતે આવા દરીંદા ‘રેપ’ કરી સમાજમાં ફરી શકે છે ?

ચાલો આજના દિવસે આવા લોકોને યાદ કરી તેની મહત્વતા ઘટાડવી નથી. જમાનો ખૂબ ઝડપથી વિચારસરણી બદલી ચૂક્યો છે. ગમે તે હોય ,દરેક પિતા પોતાના બાળકોને ખૂબ ચાહે છે. તેમની સલામતી ખાતર જાનની બાજી ખેલવા તૈયાર છે.

મારા બાળકોના પિતાએ પોતાનો પ્રેમ ખૂબ સુંદર રીતે વરસાવ્યો હતો. જેને પરિણામે બન્ને બાળકો પિતાને ઈશ્વર તુલ્ય માને છે. મારા પતિના પિતાજી તેમની નાદુરસ્ત તબિયતને કારણે આ સુખથી થોડા વંચિત હતા. છતાં તેમના દિલમાં પિતા પ્રત્યે અપાર લાગણી હતી.

બચપનની તોફાની રાણીના બધા તોફાન મારા મોટાઈ હસતે મોઢે સહી લેતાં. બાળકો લઈને વિલેપાર્લાથી આવતી તો સ્ટેશન પર ગાડી લઈને મારી રાહ જોતા ઉભા હોય.

મજા તો મને ત્યારે આવતી, મોટાઈ પાસેથી પૈસા તફડાવવાના અને હિસાબ નહી આપવાનો. બહારગામ ધંધા માટે જાય ત્યારે દરવાજામાં ઉભા રહેવાનું, ‘દાપુ આપો નહિતર જવા નહી મળે’. પાછા આવે ત્યારે પહેલો સવાલ ,’અમે બન્ને બહેનો માટે શું લાવ્યા’ ? આવી બાળપણની મીઠી યાદો હવે ક્યાં સુધી હ્રદયમાં સંગ્રહી રાખવાની ? બહોત ગઈ ને થોડી રહી. મોટાઈ ‘બોનસનું ‘ જીવું છું. તમારા આશિર્વાદથી સંસાર સુખી છે.

બાળપણની તમારી શિક્ષા અને પિતાનું નામ રોશન કરવાની તમન્નાએ આજે જીંદગીમાં સંતોષની લાગણી અનુભવી રહી છું. મોટાઈ, આજે લખવા બેઠી છું, તો પાછી, નાની થઈ ગઈ છું. ભૂલી ગઈ કે પરિવારમાં બે દીકરા, વહુઓ અને પાંચ બાળકો છે. હકિકત છે, પણ મન માનવા કબૂલ નથી થતું. આંગણામાં રમતી હોંઉ એવા ભાવ હ્રદયમાં વહી રહ્યા છે.

ફેલોશિપમાં જતી હતી. કિશન ડ્રાઈવર ગાડીમાં મૂકવા આવતો હતો. વરંડામાં બેસી, અરબી સમુદ્રના મોજાઓનો સંગ માણી રહી છું. આજે પણ દરિયો જોઈ પાગલ બની જાંઉ છું. કેમ ન બનું, દરિયાને કિનારે બાળપણ ગુજર્યું હતું.

પતિના પિતાજી, બાળકોના પિતા અને  બાળકો જેઓ પોતે પણ ખૂબ સહ્રદયી પિતા છે. સહુને પ્રેમ ભરી યાદ અને પ્રણામ. બાળકો પર ગર્વ છે, પિતા તરિકે લાજવાબ છે.

આ જીંદગી ક્યાય હાથતાળી દઈને પસાર થઈ ગઈ. બસ અંતિમ મુકામની રાહ જોતી સ્ટેશન પર બેઠી છું. આગળ નિકળી ગયેલા બધા મુસાફરોને મળવાની મુરાદ છે ! મોટાઈ તમારા ચરણોમાં વંદન.





પ્રેમાળ પરિવારની ઝલક.                ઝાકળ બન્યું મોતી(પ્રકરણ ૫)

16 06 2018
  1. જલ્પાનો જન્મ ખૂબ ધામધુમ પૂર્વક ઉજવાયો. દીકરી જોઈતી હતી ને દીકરી આવી. જનકની માતાને દીકરાની હોંશ. જનક અને જયા રાજીના રેડ થઈ બાજુમાં આવેલા અનાથ આશ્રામમાં બાળકોને જમાડ્યા. જલ્પા માતા અને પિતાનો ખૂબ લાડ પામતી. જનકને ખબર હતી, માને પહેલા ખોળાનો દીકરો જોઈતો હતો. જનકને બીજા કોઈ ભાઈ અને બહેન હતા નહી. હમેશા તેને બહેનની ખોટ સાલતી.  પોતાની માતાને ખુશ રાખવા જનકે, જલ્પાનું નામ ‘જલારામ’ રાખ્યું. માના દેખતા કાયમ કહે , ‘ઓ મારા જલારામ , પપ્પા માટે પાણી લાવોને.’

જલ્પા દોડતી જઈને પાણી લઈ આવે.  જલ્પા હતી જ એવી કે પરાણે વહાલી લાગે. પપ્પા સાંજે સ્ટોર પરથી આવે એટલે દોડતી તેમને ગળે વળગે. જનકભાઇનો બધો થાક ઉતરી જાય. જસુ ખૂબ ટોકે, ‘તમે કેમ આને ફટવો છો’?

‘અરે, મારી દીકરી છે . હું વહાલ કરીને ફટવું નહી તો કોણ કરશે’?

‘ જયા તારે મને જે કહેવું હોય તે કહેજે, મારી દીકરીને કાંઇ નહી કહેવાનું. એ તો મારો જલારામ છે’. કહી તેને પોતાની બાજુમાં જમવા બેસાડે. જલ્પા દસ વર્ષ સુધી એકની એક હતી. ઘરમાં તેને પ્યાર પેટ ભરીને મળ્યો. પપ્પા તેની સાથે કેચ કેચ રમે. અરે ક્રિકેટનો સામાન પણ વસાવ્યો હતો. નાની છોકરીઓને ઢિંગલી સાથે રમવું હોય. જલ્પા બહેનને ગાડીનો શોખ. માને ખુશ રાખવા જલ્પા પાંચ વર્ષર્ની થઈ ત્યાં સુધી છોકરાના કપડા  પહેરતી.

દાદી ખુબ ખુશ થતી. જનકને અને  જયાને કહેતી, જો છોકરો હોત તો કેટલો દેખાવડો થાત. જનક સામે જોઈને કહેતી, અસલ તારા જેવો દેખાત’. ‘મા, યાદ રાખ આ દિકરી છે. બસ તને રાજી રાખવા છોકરાના કપડા પહેરાવું છું. યાદ રાખજે આ જલ્પા, મારો જલારામ’ બાપની આબરૂ વધારશે. કાલની કોને ખબર હતી. ‘ જલ્પાએ પિતાનું નામ બરાબર ઉજાળ્યું. પિતાએ મૂકેલો વિશ્વાસ સાચો ઠર્યો. આજે દસ વર્ષથી ઘરનું તેમજ ધંધાનું સુકાન સંભાળી રહી છે.

પપ્પા જ્યારે ડો. કમલા પાસે તાવ આવેને લઈ જાય, એટલે ઘરે આવીને પપ્પા સાથે ડોક્ટર , ડોક્ટર રમે. ‘પપ્પા, હું ડોક્ટર તમે મારા દરદી’. પપ્પાએ રમકડાંનું સ્ટેથોસ્કોપ અપાવ્યું હતું. ખોટું  ઈંજેક્શન આપે. ‘પપ્પા તમે ઓય મા કહીને બૂમ પાડો.’ આમ બાળપણ પસાર થતું હતું જલ્પા ત્રીજા ધોરણમાં આવી ત્યારે ભાઇલો આવ્યો.  અરે જલ્પા દાદી કરતાં વધારે ખુશ થઈ. ભાઈલાને  તેડીને ફરે. શાળાએથી આવે એટલે જલ્પા બહેન, ભાઈને સાચવે. મમ્મીને ગમતું તેને ઘરકામ કરવાનો સમય મળતો. દિવસ દરમ્યાન જય દાદીના ખોળામાંથી ઉતરવાનું નામ ન લે. મમ્મી અને પપ્પા જયને રમાડવા તરસે.

‘પપ્પા, પહેલો વારો તમારો’.

મમ્મી કહે કેમ મારો નહી ?

‘મમ્મી, તું તો એને આખો દિવસ ખવડાવે છે. તારો તો વારો રાખવો જ ન જોઈએ’.

‘હા, સાચું બોલ્યા મારા જલારામ’. આમ પપ્પા બધી વાતમાં જલ્પાનો પક્ષ લે.

‘જલ્પા બેટા ભાઈની સાથે રમવામાં ભણવાનું ભૂલી ન જવાય’.
‘પપ્પા, તમે બેફિકર રહેજો. ભાઈલા માટે સમય કાઢુ છું. પણ ભણવામાં આળસ નથી કરતી. પાંચમાં ધોરણમાં આવેલી જલ્પા પપ્પાને કહે, ‘  તમે ભૂલી ગયા મારે ડોક્ટર બનવું છે’.

‘બેટા કેવી રીતે ભુલું, ખૂબ મહેનત કરવી પડશે’. પછી તો મન મનાવ્યું. એડમિશન ન મળ્યું તેના કરતાં લોહી જોઈને થતી હાલત વધારે ખરાબ હતી. ડોક્ટર થવા ન મળ્યું તેનો હવે તેને જરા પણ અફસોસ ન હતો. કોલેજમાં ઈકોનોમિક્સ અને એકાઉન્ટિંગ કરતી હતી. એટલે પપ્પાના સ્ટોરમા રજા દરમ્યાન જતી.

‘પપ્પા સારું થયું ને તમે મને સ્ટોર પર લઈ જતા હતા.

આજે પપ્પા સ્ટોરમાંથી આવ્યા. જય અને જેમિની ડાહ્યા ડમરા થઈ બેઠા હતા. પપ્પાને નવાઈ લાગી.

‘જલારામ બેટા’ કેમ આજે ઘરમાં શાંતિ છે?  જસુએ તો બાપ અને બેટી વચ્ચે બોલવાની બાધા રાખી હતી. જો કદાચ એ ટપકી પડે તો જલ્પા પણ પપ્પાની સાથે બોલે,

જ    આઆઆઆઆઆઆઆ ‘. બન્ને સાથે એવા ચાળા પાડે કે જસુ બોલવાનું જ ભૂલી જાય.

‘પપ્પા, આજે જયે ખૂબ તોફાન કર્યું, જેમિની જોતી હતી પણ  તેણે મને ન કહ્યું. મમ્મીને પણ જાણ ન કરી. દાદીને પોતાના પક્ષમાં લઈ લીધી.’

‘એવું તે શું કર્યું ?’

‘એક શરતે કહું’, જલ્પાએ પોતાના બચાવ માટે ખાત્રી રાખી.

હા, બોલ તેને નહી વઢું. તે સાચું જ કર્યું હશે. ‘

‘પપ્પા, જયને રસ્તામાં પડેલી પાંચ રુપિયાની નોટ મળી. તેણે અને જેમિનીએ ઓ.કે. વેફર્સના પેકેટ ખરીદીને ખાધા,’

પપ્પાએ કહ્યું , જલ્પા બેટા હું જય સાથે વાત કરું. ‘

‘જી પપ્પા’.

બેટા તને પૈસા ક્યાં મળ્યા?

‘પપ્પા શાળાના મેદાનમાં રમતો હતો ત્યારે.’

સારું બેટા, હવે મારી વાત સાંભળ. ધારોકે તારા પૈસા પડી ગયા હોત તો?

‘પપ્પા મને રડવું આવતે.’

હાં, તો એજ કારણ સર  જે બાળકના પૈસા પડી ગયા હતા તેને રડવું આવ્યું હશે ને ?’

‘હા, પપ્પા’.

‘ લે, હું તને પાંચ રુપિયા આપું છું .તું કાલે તારા વર્ગ શિક્ષકને આપી કહેજે, મને કાલે મેદાનમાં પડૅલા મળ્યા હતા’.

જય સમજી ગયો. આમ મેદાનમાં પડી ગયેલા પૈસા પોતાના ન કહેવાય. શિક્ષકને આપી જેના પડી ગયા હોય તેને પરત કરવા એ સાચું કામ છે’. જેમિની પપ્પા પાસે આવી તેણે પણ પપ્પાની માફી માગી.

દાદી બોલી , ‘હું કાલે તેને પૈસા પાછા આપવાનું જ કહેવાની હતી’. આમ વાત સરળતાથી પૂરી થઈ પણ બન્ને બાળકોને જીવનનું કાર્ય શિખવી ગઈ.

જય અને જેમિની ,દીદીને પ્રેમથી ભેટ્યા. માતા અને પિતા બાળકોને ખૂબ વહાલા હોય. આવી નાની ઉમરમાં છોડીને જતા રહ્યા એ ખૂબ દર્દનાક પરિસ્થિતિ હતી. આવી પરિસ્થિતિમાં જલ્પા ઢાલ બની સહુને સાચવતી. આજે પપ્પા અને મમ્મીને ગયે સાત વર્ષના વહાણા વાયા. સવારથી જલ્પા તેમને યાદ કરીને દિલમાં દુઃખી થઈ રહી હતી.

નાહીને નિકળી ,દાદીના મંદીરના ભગવાનને પગે લાગી, મનમાં ગુનગુનાઈ રહી, ‘પપ્પા  બધાનું બરાબર ધ્યાન રાખું છું. તમે જુઓ છો ને સ્ટોર પણ બરાબર ચાલે છે. જય અને જેમિનીને કોઈ વાતનું ઓછું આવવા દેતી નથી. દાદીને પણ પ્રેમથી સાચવું છું. હવે તેની ઉમર થઈ છે. સાવિત્રી, દાદીનું કામ પહેલું કરે છે, પછી ઘરનું કામ. પપ્પા, તમારી તેમજ મમ્મીને જરા પણ  ખોટ પડવા નથી દેતી.  સાંભળૉ પપ્પા, તમારો જલારામ તમને આપેલા  વચનનું પાલન કરે છે. પપ્પા તમે ખુશ છો ને ‘? કહી રડી પડી. સારું હતું દાદી, જય કે જેમિની ત્યાં હતા નહી. કોઈ જોઈ ન જાય એટલે આંસુ લુછી નાખ્યા.

જલ્પાને કોઠે ટાઢક હતી.  જય અને જેમિની મન દઈને ભણતા હતા. સ્ટોર ચલાવવામાં હવે તેને ફાવટ આવી ગઈ હતી. ધંધામાંથી પૈસા કાઢીને ફિક્સ ડિપોઝિટમાં મૂકતી. જેથી જયની આઈ.આઈ. ટી. ની  ફી ભરવા વખતે તકલિફ ન પડે. જલ્પા ઈમાનદારીથી સ્ટોર ચલાવતી તેથી તેની શાખ બંધાઇ હતી. જેમિની પણ કોલેજમાં આવશે. જય ભણ્યા પછી સરખી નોકરીએ લાગે એટલે તેને શાંતિ. જયને બહેનપણી હતી.

જલ્પાના દિમાગમાં વિચાર ઝબકી ગયો. અરે ભાઈલાના લગ્ન લેવાના આવશે. જેમિની પણ મોટી થશે એટલે પરણશે. તેને આખી જીંદગી પોતાને પરણવાનો વિચાર કરવા માટે સમય પણ ન હતો. તેને  મરજી પણ ન હતી. આજે સ્ટોરમાં ઘરાકી હતી નહી. પાછળ ઓફિસમાં બેઠેલી જલ્પા વિચારોના સમુદ્રમાં હિલોળા લેતી હતી. અચાનક મનોસામ્રાજ્યમાં પપ્પા છવાઈ ગયા.

કોલેજના ત્રીજા વર્ષની રજા પછી રોજ જલ્પા સવારે મમ્મીને માદદ કરી, પપ્પાનું ટિફિન લઈ સ્ટોર પર જતી. આગળના ભાગમાં નવીન સ્ટોર સાચવતો હોય ત્યારે પપ્પાને પ્રેમથી જમાડતી. જો કોઈ વાર સાદુ ખાવાનું હોય તો પણ પપ્પાને સાત પકવાન જેવું લાગતું. જનકને જલ્પા દીકરા કરતાં અદકેરી હતી. ધંધો કરવાની રીત સમજાવતા જાય. સાથે ગ્રાહકોને કેમ ખુશ રાખવા તેની ચાવી બતાવતા જાય.

‘જો બેટા, ગ્રાહક છે તો આપણો ધંધો છે. તેમને માન આપવું. તે માગે એ બધી વસ્ત બતાવવી. તેમના મનનું સમાધાન કરવું. ”

“પપ્પા અ બધું મારે જાણીને શું કામ છે”?

“બેટા ધંધા વિષે જાણકારી રાખવી એ ડહાપણનું કામ છે. તને ખબર છે ને આ ધંધો તારા પપ્પાનો છે. દીકરીને શિખવાડે છે. તેથી તને સમઝણ પડૅ પપ્પા સ્ટોરમાં કેટલાં પ્રકારના કામ કરે છે’.

જલ્પા એકદમ હકિકતની દુનિયામાં આવી . પપ્પા, પપ્પા કરીને ચિલ્લાઈ ઉઠી. પપ્પા ગયા ત્યાં મમ્મી આવી, ‘બેટા ભૂખ લાગી છે’.

જલ્પાને થયું આજે કેમ મગજ ચકરાવે ચડ્યું છે. પાછી વર્તમાનમાં આવી. જય, જેમિની અને દાદી એ તેની દુનિયા હતાં.

“જય, જેમિની અને દાદીનું કોણ “? જય ભણી પરવાર્યો તે દરમ્યાન જીગી તેની બહેનપણી થઈ હતી.  ઘરે પણ આવતી જતી. ખૂબ પ્રેમાળ હતી. તેને ખબર હતી દીદીને લીધે આજે જય આ સ્થાને પહોંચ્યો છે. તે દીદીની ખુબ આમન્યા જાળવતી. દાદીને પણ ઘરે આવે ત્યારે, ‘લાવો દાદી તમારા માથામાં તેલ ઘસી દંઉ કહી તેમની સોડમાં ભરાતી. જીગીના પ્રેમાળ વર્તનને કારણે જય ખૂબ ખુશ રહેતો.

જયે, જીગીને લગભગ ચેતવણી આપી હતી, “મારી જીંદગીમાં દાદી, દીદી અને જેમિનીનું અચલ સ્થાન છે. તને મંઝુર છે” ? જીગી પ્રેમનો અર્થ જાણતી હતી.

“જય , તને જે પ્યારા તે મને પ્યારા”, એમાં બધું સમજી જા. કહી જીગીએ પ્રેમથી જયને આલિંગન આપ્યું.

જલ્પાએ સવારના પહોરમાં ફરમાન બહાર પાડ્યું. જય આજે ઘરે હતો.

“મમ્મી અને પપ્પાને આજે દસ વર્ષ પૂરા થયા. દાદી આજે આપણે બધા સાથે મંદિરે દર્શન કરવા જઈશું અને પછી ક્રિમ સેંટરમાં જમવા.” જલ્પાનું દિલ અંદરથી બેચેન હતું. સ્ટોરમાં પહોંચી પપ્પાજીના ફોટાને હાર પહેરાવી અગરબત્તી પેટાવવી હતી. આજે સહુને બપોરનું જમણ પુરું પાડ્યું. જરા આરામ કરવાને બહાને ઓફિસમાં ગઈ.

” પપ્પા, સાંભળો છો ને ? આજે ૧૦ વર્ષ થયા. તમારી શિખામણને ધ્યાનમાં રાખી સ્ટોર ચલાવ્યો છે. તમે કહેતા હતા ને ,’મારો જલારામ’ ત્યારે તમને કે મને ક્યાં ખબર હતી કે એ શબ્દો પૂરવાર થશે. તમે મારામાં મૂકેલો વિશ્વાસ હું સાર્થક કરવા મથી રહી  છું. દાદીને સાચવી. જ્ય એંજીનયરિંગ કરવા ગયો . જેમિની પણ હવે કોલેજમાં આવશે. પપ્પા તેને લૉ કરવું છે. મમ્મી તને અને પપ્પાને પળભર વિસર્યા નથી.  અમારું  કામકાજ વ્યવસ્થિત ચાલે છે. મમ્મી તારી પ્રેમ નિતરતી આંખો મારી ચારેબાજુ ફરતી જણાય છે. ” જલ્પા મનના વિચારોને નિર્બંધ વહાવી રહી.

ઘરમાં દાદી દુઃખી થાય. જય અને જેમિની દીદીની ઢીલી જોઈ રડમસ થઈ જાય. જલ્પાને લાગ્યું   મમ્મી અને પપ્પા તેની સામે જોઈ મુસ્કુરાઈ રહ્યા છે. તેમના મુખ પર સંતોષની લહેરખી જણાઈ. જલ્પાને પોતાને દિલમાં શાતા વળી.
નવીન જાણતો હતો એટલે પોતાનું કામ વ્યવસ્થિત કરી રહ્યો. એક દિવસ એવો ન હતો કે જે દિવસે જનકની વાત નિકળી ન હોય !

.

 





તારિખ, જૂન ૧૨ વર્ષ ૨૦૧૮

13 06 2018

 

અમેરિકામાં તારિખ લખવાની પદ્ધતિ

મહિનો પહેલા

તારિખ વચમાં અને

વર્ષ અંતે

૬  /  ૧૨/  ૧૮

તેની આંખને ઉડીને વળગે તેવી આકર્ષકતા

૬ * ૧ = ૬

૬ * ૨ = ૧૨

૬ * ૩ = ૧૮

 

બીજું

૬  = અડધો ડઝન

૧૨  = ડઝન

૧૮  =  દોઢ ડઝન

આશા છે તમે મારી સાથે સંમત થશો

ખૂબ અદભૂત તારિખ હતી.

આભાર





આજની તારિખ ૧૨ /૬ / ૧૮

12 06 2018

 

 

12    /    6/    18

 

મિત્રો આજની તારિખ જુઓ . ઝિણવટપૂર્વક વિચાર કરો . જો તમને કાંઇ પણ લખવાનું મન થાય તો

‘કોમેન્ટ’માં લખો.

જોંઉ છું  કેટલા જણ ધ્યાન પૂર્વક વાંચે છે ?

કેટલા વેઠ ઉતારે છે ?

માત્ર મઝાક ખાતર.  સર્જનહારે સહુને દિમાગ આપ્યું છે.

વાપરો નહી તો કાટ ખાઈ જશે.

“પેલું અલઝાઈમર બારણા ઠોકી રહ્યું છે’

તેને પ્રવેશવાની સખત મનાઈ છે. ‘

ચાલો ત્યારે વાંચો અને વિચારો !

૧૨    /    ૬/    ૧૮  આજની ‘તારિખ’.

In America we write

6  /12  /  18

 

 

 

 

 





ઝાકળ બન્યું મોતી પ્રકરણ —૪

11 06 2018

. પિતાનો ડિપાર્ટમેન્ટલ સ્ટોર કુશળતાથી ચલાવ્યો.
********************************************************
પપ્પા અને મમ્મીના અકાળ અવસાન પછી સ્ટોર અને ઘરની જવાબદારી બન્ને જલ્પાના શીરે હતી. દાદી તો દીકરા અને વહુના જવાથી સાનભાન ગુમાવી બેઠી હતી. જય અને જેમિની આ બધું સમજવા નાના હતા. જલ્પા ખૂબ મુંઝાયેલી રહેતી. નવીને સ્ટોર સંભાળ્યો હતો. થોડા દિવસ પછી જલ્પાને પપ્પાએ સ્વપનામાં યાદ દેવડાવ્યું, ‘બેટા માણસો ગમે તેટલા સારા હોય આંધળો ભરોસો તેમના પર ન રખાય’.

જલ્પા ઉંઘમાંથી સફાળી જાગ્રત થઈ ગઈ. બીજે દિવસે ,’દાદી હવે મન મક્કમ કર. જય અને જેમિનીને રજાઓ છે. તેમનું ઘરમાં ધ્યાન રાખજે. મારે નિયમિત સ્ટોર પર જવું પડશે. નહિ તો આપણે ખાઇ શું શું? જય અને જેમિનીને હજુ ભવિષ્ય બનાવવાનું છે. તારે હવે મને સાથ દેવો પડશે.’

દાદીની અચાનક આંખો ખૂલી ગઈ. ‘અરે, મારી દીકરી ૨૦ વર્ષની છે. એકલી કેવી રીતે બધું સાચવે. મારે તેને હિમત આપવી જોઇએ. ગયેલા પાછા નહી આવે. પણ જે હયાત છે , તેમની સંભાળ વધુ અગત્યની છે.’ દાદીએ પ્રેમથી જલ્પાને ગળે લગાડી આશિર્વાદ આપ્યા.

ધીરે ધીરે બધું થાળે પડવા માંડ્યું. સાવિત્રી સારી મળી ગઈ હતી. જય અને જેમિની ભણવામાં પૂરતું ધ્યાન આપતા.  જલ્પા હવે ઘર બાબત નિશ્ચિંત હતી.  દાદીને સાવિત્રી સાથે ફાવી ગયું હતું. સ્ટોરમાં નિયમિત જતી જલ્પાને જ્યારે સમજ ન પડે ત્યારે મેનેજર રાહ બતાવતો. મેનેજર નવીન, જનકના હાથ નીચે ઘડાયો હતો. જય કોલેજમાં આવ્યો આઈ. આઈ. ટી.માં ગયો એટલે  હોસ્ટેલમાં રહેવા ગયો. જેમિની નવમા ધોરણમાં આવી. જય ઘણો જવાબદાર જુવાન બન્યો હતો. ભણવામાં ઝળક્યો એ આનંદ અનેરો હતો.

જેમિની શાંત પણ કામની ચોક્કસ હતી. હવે ભાઇ ગયો એટલે કનડવું કોને ? દીદી આખો વખત સ્ટોર પર હોય. દાદી ને શું સતાવવું? સમજી જેમિની દાદીના બે આંટા ફેરા ખાતી. દાદી ચશ્મા માટૅ કાયમ જેમિનીને બોલાવે. ઉમર થઈ હતી, ભૂલી જાય ક્યાં છેલ્લે મૂક્યા હતા. સાવિત્રી પણ દાદીમાનું માન જાળવતી. જલ્પાને હૈયે ટાઢક હતી કે જય અને જેમિની અભ્યાસ પર પૂરતું ધ્યાન આપતા હતા.

જેમિની શાળાએ જાય પછી જલ્પા તૈયાર થઈને સ્ટોર પર આવે. સ્ટોર શરૂ શરૂમા  જલ્પાને પરેશાન કરતો. સારું હતું કે નવીન  જલ્પાને બધું સમજાવતો. જલ્પાએ સ્ટોરને સજાવી આધુનિકરણનું કામ કર્યું. જેને કારણે સ્ટોરનો સ્ટોક, ઈનવેન્ટરી બધું કમપ્યુટરમાં જણાતું. બી.એ. થયેલી ૨૧મી સદીની યુવતી કમપ્યુટરમાં હોશિયાર હોય. હવે તો જ્યારે નવા મશિનમાં ક્યાંક અટવાઈ જાય તો બાજુવાળા જતીન પાસે જઈને પ્રોબ્લેમ સુલઝાવતી.

જતીનનો ઈલેક્ટ્રોનિક્સનો ધંધો હતો. બધા આધુનિક ઉપકરણો તેની પાસે હતાં. જલ્પાએ બુધ્ધિ વાપરી તેની પાસેથી બધું ખરીદ્યું. જેને કારણે કોઈ પણ તકલિફ આવે તો તરત બાજુમાં જઈ જઈને જતીન પાસે સુલઝાવાય.
જલ્પાને ખબર હતી, સ્ટોર પર પપ્પા સાથે આવવું અને એકલે હાથે ચલાવવો એમાં ખૂબ તફાવત છે. શરુ શરુમાં ખૂબ મુંઝાતી. ઘરે જઈને રડતી. રાતે પપ્પા સપનામાં આવી તેની ઉલઝન સુલઝાવતા. જેને કારણે સવારે પાછી સ્ટોર પર જવા તૈયાર થઈ જતી. પપ્પા ખરેખર આવતા કે વિચારોમાં પોતાની મેળે મુશ્કેલીઓનો રાહ કાઢતી એ કોયડો ન ઉકેલીએ તેમાં જ સહુનું ભલું છે. જલ્પાને બધો યશ પપ્પાને આપી આનંદ મેળવવો હોય તો ભલે ને તે ખુશ રહે.

સ્ટોરમાં દાખલ થતાની સાથે મમ્મી અને પપ્પાનો સુંદર હસતો ચહેરો હોય તેવો ફોટો ટિંગાડ્યો. નવીનને કડક ચેતણી હતી, રોજ આવતી વખતે હાર લઈને તેને ચડાવવો.   શિસ્તની તે ખૂબ આગ્રહી હતી.  શરૂમાં તો પપ્પાએ સ્ટોક ભર્યો હતો એટલે વાંધો ન આવ્યો. ત્યાં સુધીમાં બધા વેન્ડર્સની સાથે ફોન ઉપર ઓળખાણ કરી લીધી. સહુને પપ્પાના સમાચાર જણાવ્યા. તેમને પણ ખૂબ દુઃખ થયું. સ્ટોરમાં હતા એ બધા માલથી પરિચિત થવું એ ખાવાના ખેલ ન હતા. હિંમત હારે ત જલ્પા શેની. એમ તો ભણવાનું પણ કાંઇ સહેલું ન હતું. છતાં બી.એ. ઈકોનોમિક્સ અને પોલિટિક્સ , ઓનર્સ સાથે પાસ થઈ હતી. પરિણામ જોવા મમ્મી અને પપ્પા ક્યાં હાજર હતાં !

રાતના બધા ઝંપી જાય એટલે મમ્મીના ફોટાને વહાલ કરે અને પપ્પને પ્રશ્નો પૂછે. નસિબ સારા કે પપ્પા સ્વપનામાં આવીને માર્ગ દર્શાવે. સવારે સ્ટોરમાં આવી.આજની પોસ્ટ ટપાલી આપી ગયો હતો. મેનેજર ખાતામાં પૈસા મૂકી આવે તેના બિલ તપાસતી હતી. હજુ બધું તેનું કામ કમપ્યુટર પર થતું ન હતું. ઘરનો મામલો થાળે પડ્યો એટલે હવે જલ્પાએ પોતાનું લક્ષ સ્ટોર બનાવ્યું. જનકના ગયા પછી સ્ટોરની આવક થોડી ઘટી હતી. પણ ખર્ચા નિકળવામાં તકલિફ પડતી નહી. એકલે હાથે ધંધો સંભાળવો એ ખાવાના ખેલ ન હતા.

સ્ટોરમાં આવતા ઘરાકનું ખૂબ ધ્યાન રાખતી હતી . એક વાત તેને બરાબર ખબર હતી, ‘ગ્રાહક છે તો આજે તેનો ધંધો સલામત છે’. મોટું સરસ પાટિયુ લખીને મુકાવ્યું હતું.” કસ્ટમર્સ કમ ફર્સ્ટ”. આમ ધંધાની રિતભાત શિખતી હતી. બીજું તે પોતે સુંદર અને જુવાન હતી. ઘણા ગ્રાહકો તેની સાથે વાત કરવા મળે તેનાથી આકર્ષાઈને આવતા. આમ ખૂબ સતેજ રહીને ધંધો ચલાવતી. નવીન તેનું ખાસ ધ્યાન રાખતો. તેને આજે આટલો કુશળ બનાવવામાં જનકે ભાગ ભજવ્યો હતો.

જલ્પા, નવીન વિશ્વાસુ છે એ જાણતી છતાં લગામ બધી પોતાના હાથમાં રાખતી. નવીન વફાદારીથી કામ કરે એટલે તેને નફામાં થોડો ભાગ આપવાનું વિચાર્યું. હવે આ બાબતની સલાહ લેવા કોની પાસે જવું? એ પ્રશ્ન જલ્પાને મુંઝવી રહ્યો. એક વાર જતીન પાસે મશીનની વાત કરવા બેઠી હતી, ત્યાં અચાનક જલ્પાએ પોતાના મનની વાત કરી.

જતીન એકીટશે આ  જુવાન છોકરીની વાત ને બિરદાવી રહ્યો. તેને મનમાં થયું આ છોકરી કેટલી કાબેલિયત ધરાવે છે. તેણે જલ્પા સાથે વિગતે ચર્ચા કરી. જતીન અને જલ્પાને બહુ મળવાની તક મળતી નહી. જતીનને બે દીકરીઓ હતી. તેની પત્ની જરા નરમ તબિયતની હોવાથી તે હમેશા ચિંતિત રહેતો. આજે જલ્પાને સાથે  ખુલ્લા દિલે વાત કરતા   તેને સાચી સલાહ આપવા તત્પર થયો. તેણે જલ્પાને ધંધાની આંટીઘુંટી સમજાવી. જેનાથી જલ્પા સાવ અજાણ હતી.
ખાસ ભાર દઈને કહ્યું, ‘કશું લખાણ કરવાનું નહી.’ મોઢાની વાત રાખવાની જેને કારણે , ભવિષ્યમાં કોર્ટ કચેરીના લફરાં ન થાય. જલ્પાને આ મુદ્દો ખૂબ ગમ્યો. આમ નવીનને હાથમાં રાખવાનો પ્રયત્ન સફળ થયો. ધંધો હોય એટલે તેજી પણ આવે ને મંદી પણ આવે. જલ્પાને ધીમે ધીમે બધી સમજ પડવા માંડી. તેના અને નવીનના સહિયારા પ્રયત્નોથી ધંધાની ગાડી પાટા પર ચાલતી હતી.  નવીન હવે પહેલાં કરતા વધારે મહેનત કરતો લાગ્યો. તેને પણ થોડી મલાઈ મળવાની હતી.

જલ્પાએ શાણપણ વાપરીને નફાના પૈસાથી મશીનો તો ખરીદ્યા. જેને કારણે ખોટા ખરચા પર કાપ મૂક્યો. ગાડીનો ડ્રાઈવર છૂટો કર્યો. પોતે જાતે ચલાવીને આવતી. કમપ્યુટરને કારણે ઘણું કાગળનું કામ બચી ગયું. જેને લીધે નવીનને ઓવરટાઈમ આપવો ન પડતો. નવીનને કમપ્યુટરનો માહિતગાર કર્યો. ઈનવેન્ટોરી બધી કમપ્યુટરમાં હોવાથી માલની ચોરી અને રોકડામાં ગોટાળા બંધ થયા.  અકાઉન્ટીંગના પ્રોગ્રામનો પાસવર્ડ નવીન પાસે ન હતો. અમુક સત્તા પોતાના હાથમાં રાખી હતી.

કામની ચોક્કસ જલ્પા ધંધાથી બરાબર પરિચિત થઈ ગઈ. સ્ટોરની જગ્યા ખાસી મોટી હતી. સ્ટોરમાં દાખલ થવાની ડાબી બાજુ ત્રણેક ટેબલ અને ૬ ખુરશી મુકી . આવનાર ત્યાં બેસીને લેપટોપ પર કામ કરી શકે. વાતચીત કરવી હોય તો બેસી શકાય. કોફીનું મશીન રાખ્યું. જલ્પાની ધંધો કરવાની કાબેલિયત જણાઈ આવી. તે જબાનની પાકી હતી. એકવાર જબાન આપ્યા પછી જો નુકશાન વેઠવું પડૅ તો સહી લેતી.

જનક બીડી યા સિગરેટનો વિરોધી હતો. જલ્પાને થયું આમાં નફો સારો એવો છે. તેણે સહુ પ્રથમ મોટું બુલેટિન બોર્ડ બનાવડાવ્યું. જેના પર મોટા અક્ષરે લખ્યું હત્તું. ‘સિગરેટ પીવાથી કેન્સર થવાની શક્યાતા ખરી’. ૨૪ કલાક તેના પર ઝબુકતી લાલ લાઈટ પણ રાખી હતી. એવું આકર્ષક કાઉન્ટર બનાવ્યું કે સિગરેટ પીવાવાળા આરામથી કર્ટન કે બે પેક લઈ જાય. આમ ધંધો ચાલતો, કોઈવાર મંદો હોય તો દુઃખી ન થતી. જલ્પાને હવે અનુભવથી સમજાયું હતું કે ધંધામાં તેજી યા મંદી હોય. સાચવીને ધંધો કરવાનો.

ઘણીવાર બહારગામના ગ્રાહક આવે ત્યારે તેમને સાચવવા ખૂબ અઘરા પડે. તેઓ સારો ધંધો આપતા હોવાથી જલ્પા, નવીન પાસેથી બધું શિખતી કે તેના પપ્પા કેવીરીતે સાચવતા.  બે મહિના પહેલા એક ગ્રાહકે માલ પાછો મોકલ્યો. વાંક તેમનો હતો. જલ્પા પાસે તેના ઓર્ડરની કોપી હતી. જ્યારે માલ પાછો આવ્યો ત્યારે જલ્પાએ ફેક્સ કરીને કોપી મોકલાવી. બરાબર તેમાં જણાવ્યા પ્રમાણે નો માલ હતો. વેપારીને ભૂલ સમજાઈ. તેણે પોતાની ભૂલ કબૂલ કરી અને માલના પૈસા આપ્યા.

તેણે કહ્યું ,’માલનું તમારે જે કરવું હોય તો કરો. મહેરબાની કરીને પાછો નહી મોકલતા. ‘જલ્પાને તો પોતાના પૈસા મળી ગયા હતા. નવીને કહ્યું,’ બહેન તમે ખૂબ પ્રમાણિકતાથી ધંધો કરો છો એટલે વેપારીએ આપણને  પૈસા આપી પોતાની ભૂલ કબૂલ કરી.

જલ્પાએ એ માલ માટે તપાસ કરી. મ્યુનિસિપાલિટીની શાળામાં એ વપરાય તેમ હતો. તેણે મફતમાં એ માલ આપ્યો. શાળાના પ્રિન્સિપાલ તો તેના આ કાર્યથી ખૂબ પ્રસન્ન થયા. જલ્પાને તેના પપ્પા ડગલેને પગલે યાદ આવતા હતા. તેમનું સત્ય અને ન્યાય ભર્યું આચરણ ધંધામાં હમેશા બરકત લાવતું. પપ્પાનો ‘જલારામ ” પપ્પાના કાર્યને દીપાવી રહ્યો હતો. બન્ને નાના ભાઈ બહેન પણ તેમની દિશામાં પ્રગતિ કરી રહ્યા હતા. જય આઈ.આઈ.ટી.માં નામ રોશન કરી રહ્યો. હવે તો જેમિની બહેને પણ કોલેજના પગથિયા પર પગ મૂક્યો.

પહેલા ખોળાની દીકરીએ ઘરની જે જવાબદારી ઉપાડી લીધી તે ખૂબ અભિનંદનને પાત્ર છે. દાદી અને નાના ભાઇ બહેનને જાળવ્યા. પોતાની જીંદગી હોડમાં મૂકી. ૨૦ વર્ષની ઉમરે જેના દિલ અને દિમાગ પર પ્રણયના ફાગ ખિલ્યા હોય તે સમયે પિતા અને મમ્મીના નામને રોશન કર્યું. દાદી એ તો એકવાર યાદ કરાવ્યા પછી બીજી વાર કહ્યું જ નહી. તે જાણતી હતી જલ્પા કાંઇ નહી સાંભળે. ધંધો પાટા પર ચડી ગયો  હતો. ઘરે આવે પછી થાક લાગતો પણ ગણકારે તે બીજા. જલ્પાએ લગ્નનો વિચાર સુદ્ધાં ન કર્યો. પણ જય અને જેમિનીએ યોગ્ય પાત્ર શોધ્યા. દાદી આ બધું જોવા ન રોકાઈ. જલ્પાને અંતરના આશિર્વાદ આપી, કોઈ પણ જાતની વ્યાધિ આપ્યા વગર ચૂપચાપ ચાલી નિકળી.

જય અને જેમિની ,જલ્પાનો પડ્યો બોલ ઝીલતાં. બન્ને એ જ્યારે પોતાના પ્રિય પાત્ર શોધ્યા ત્યારે સહુ પ્રથમ દીદીની પરવાનગી લીધી. બન્ને સુપાત્ર હતાં, જલ્પાએ ઉમળકાભેર તેમને ગળે લગાવ્યા અને કુટુંબના સભ્ય બનાવ્યા. જયની મિત્ર અને જેમિનીનો પ્રેમી જાણતા હતાં કે ‘જલ્પા’ આ બન્ને ભાઈ બહેન માટે કેટલું મહત્વનું અંગ છે.

 

 





ઝાકળનું બન્યું મોતી — 3 કુટુંબ પર આવેલી અણધારી આફત. 

7 06 2018

 

આખી બસ સઘળાં યાત્રીઓ સાથે ખીણમાં ધસી પડી .જનક , જયા તેમજ બધા યાત્રીઓ અને બસના ડ્રાઈવર ,કંડક્ટર સહિત હિમાલયની ગોદીમાં સદાને માટે પોઢી ગયા. બરફનું તોફાન ખૂબ લાંબુ ચાલ્યું અને તેમનું કોઈ ઠામ ઠેકાણું જડ્યું નહી. બે દિવસ પછી જે ટૂરમાં  ગયા હતા તે કંપનીનો રાતના નવ વાગે ફોન રણક્યો. પાકી ખાત્રી કરીને દુખદ સમાચાર આપ્યા. જલ્પા ચોંકી ઉઠી. દાદી બધી વાત સાંભળતી હતી. એના તો માનવામાં ન આવ્યું. આભ ફાટ્યું હોત  તો પણ જલ્પાને નવાઈ ન લાગત. તેને પોતાના કાન પર વિશ્વાસ ન બેઠો. એકદમ દિશા શૂન્ય થઈ ગઈ. રાતના ટાણે આવી ક્રૂર મશ્કરી કોઈ  ન કરે !

જય અને જેમિની હમણાં જ જંપ્યા હતા.  સૂતા હતાં. જલ્પા ગભરાઈ ગઈ,’ દાદી શું આ સમાચાર સાચા છે?’ આવા દુઃખદ સમાચાર માટે બન્નેમાંથી એક પણ તૈયાર ન હતા. દાદી એ જલ્પાને ધીરજ બંધાવી.

‘બેટા, સવારે ટૂરવાળાની ઓફિસ ખૂલે એટલે પાકા સમાચાર લઈ આવજે. આ તો દિલ્હીથી ફોન આવ્યો છે. અત્યારે સૂઈજા’.

દાદી બોલી તો ખરી પણ તેની ઉંઘ વેરણ થઈ ગઈ હતી. દીકરા વહુને જાત્રા પર જવાનું સૂચન તેનું હતું. તેનું હૈયુ હાથ ન રહ્યું. જલ્પા દાદીના ખોળામાં માથું મૂકીને પડી હતી.

‘આવા સમાચાર ખોટા ન હોય’!

બીજે દિવસે શનિવાર હતો. ટૂરવાળાની ઓફિસમં તો લોકોએ હલ્લો બોલાવ્યો હતો. દરેકને શાંતિથી જવાબ આપી રહ્યા હતા. બરફની શીલા ધસી પડે, એવા કુદરતી અકસ્માત આગળ માનવીનું શું ચાલે ?

સહુને સમજાવવાનો વ્યર્થ પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા.  “હિમાલય ટૂર’નું નામ સારું હતું. આ ટૂરમાં ખાવા પીવાની કોઈ તકલિફ નહોતી પડતી. હોટલોમાં સુવિધા પણ સારી આપતાં. હા, બીજી સસ્તી ટૂર કરતાં થોડા પૈસા વધારે લેતાં પણ તેની સામે સગવડ સારી મળતી. હિમાલયની ઠંડીમાં મુસાફરો માંદા સાજા થાય તો તેમની સગવડ પણ સચવાતી. દરેકનો એક લાખ રૂપિયાનો વિમો પણ ઉતારતા.

જલ્પા ઘરે આવી. બદ્રીકેદાર સુધી જવાનો કોઈ અર્થ ન હતો. એક તો ખબર બે દિવસ પછી પડી . તેમાં બરફનું ભયંકર તોફાન, ઊંડી ખીણ  બધું નામ શેષ થઈ ગયું હતું. ડ્રાઇવર, કંડક્ટર અને યાત્રીઓ સહિત ૪૨ માણસોએ જાન ગુમાવ્યા હતા. ત્યાં જાય તો પણ ફાયદો શો હતો ? જનક અને જયા શું પાછા આવવાના હતાં?

અરે  જનક અને જયાની અંતિમ ક્રિયા પણ ખૂબ સાદાઈથી તેમનો ફોટો મૂકીને કરી. જલ્પા સાનભાન ગુમાવી બેઠી હતી. દાદી, જય તેમજ જેમિની સહુની જવાબદારી તેના શીરે આવી હતી. દાદીની તબિયત આ સમાચાર સાંભળીને લથડી ગઈ હતી. જલ્પાને હોશ સંભાળવા સિવાય કોઈ ચારો હતો નહી. શાળાનું છેલ્લું અઠવાડિયું બાકી હતું. જય અને જેમિનીને ગળે વાત ઉતારતા ખૂબ તકલિફ પડી.

‘દીદી, હવે મમ્મી અને પપ્પા યાત્રા પરથી પાછા નહી આવે’? જેમિની પૂછી રહી.

‘દીદી, હું હમણા ભલે નાનો છું , પણ મોટો થઈ તારું ,દાદીનું અને જેમિનીનું ધ્યાન રાખીશ’. જય થોડું સમજ્યો હતો.

બધાને મનાવતી, તેમની વાત સાંભળતી અને દાદીને કહેતી, ‘આપણે બધા છીએ ને દાદી  આ મુશ્કેલીમાંથી પાર ઉતરીશું. ‘જય અને જેમિનીને શાળામાં ઉનાળાની રજા પડી હતી. જલ્પાની છેલ્લા વર્ષની પરીક્ષા મમ્મી અને પપ્પા જાત્રાએ નિકળ્યા એ પહેલા પૂરી થઈ હતી. દસેક દિવસ થઈ ગયા. રાતના પપ્પા સ્વપનામં આવ્યા, ‘ જલારામ બેટા, સ્ટોર ઉપર જવાનું ચાલુ કર. મેનેજરને ભરોસે બહુ દિવસ ન રખાય.’

જલ્પા અચાનક ઉંઘમાંથી જાગી ગઈ. સવારના પહોરમાં, દાદીને જણાવ્યું, ‘દાદી રસોઈ તૈયાર થાય એટલે હું ટિફિન લઈને સ્ટોર ઉપર જઈશ’. આત્યાર સુધીના આઘાતમાં સ્ટોર વિસરાઈ ગયો હતો. મનોમન નિશ્ચય કર્યો, ‘જલ્પા હવે તારે સાવધ બન્યા સિવાય કોઈ આરો નથી. તું ઠંડે કલેજે વિચાર કર, દાદી શું કરી શકે. તેણે તો પોતાની હાજરીમાં જુવાન દીકરો અને વહુ ગુમાવ્યા. જય અને જેમિની હજુ નાના છે.’

‘તને જવાબ મળી ગયો. પિતા તને ‘જલારામ’ ખાલી નહોતા કહેતાં. હવે સાર્થક કરવાનો સમય આવી ગયો છે’.

દાદીને ગમ્યું કે આજે પહેલીવાર જલ્પાએ કહ્યું, ‘દાદી આજથી હું સ્ટોર પર જઈશ’. હવે ઘર ચલાવવાની જવાબદારી જલ્પા પર આવી હતી. ભલું થજો જનકે , જલ્પાને ઘણું બધું શિખવાડ્યું હતું. એકાઉન્ટ્સ ભણતી જલ્પા ‘બુક્સ’  જોઈને સમજવાને કાબિલ હતી. મેનેજરે પોતાના અનુભવને કારણે જલ્પાને સહાય કરવાની પોતાની ઈચ્છા પ્રદર્શિત કરી. જલ્પાએ મનમૂકીને કામ કરવાનું ચાલુ કર્યું. થાકી જતી હતી.

જય અને જેમિની અચાનક પાંચ વર્ષ મોટા થઈ ગયા હતા. દાદીને ઘરમાં સતાવતા નહિ. રજાઓમાં પોતાનું કામ જાતે કરતા. જય, જેમિનીનું ધ્યાન રાખતો. દર રવીવારે સ્ટોર બંધ રહેતો. ઘરમાં બધા સાથે બેસીને જમતા. મમ્મી અને પપ્પાની વાતો કરતા ધરાતા નહી. જલ્પા સાંજે બધાને આઈસક્રિમ ખાવા લઈ જતી. જય, જેમિની કરતાં ત્રણ વર્ષ મોટો હતો. રજામાં તેને થોડું ભણવા માટે પ્રોત્સાહન આપતો. જેમિની નાની હોવાને કારણે રમતિયાળ હતી. જયને થોડું જવાબદારીનું ભાન થયું. દાદી બધાને વહાલ આપતી. બાળકો દેખતાં રડતી નહી. જલ્પા કોઈક વાર રાતના જય અને જેમિની સુતાં હોય ત્યારે દાદીના ખોળામાં માથું મૂકી રડી લેતી. આમ સહુ એકબીજાને ધિરજ બંધાવતાં.

‘ જો બેટા હવે રડે કોઈ કામ સરવાનું નથી. આપણે સહુએ સાથે મળીને જીવન જીવવાનું છે. જયને સાચવવાનો અને જેમિનીને ભણવામાં રસ પડે તેમ કરવાનું. જલ્પાની આંખ ક્યારે મિંચાઈ ગઈ ખબર ન પડી. દાદીએ હવે પોતાની જાત સંભાળી હતી. જલ્પાને ખૂબ સારી શિખામણ આપતી.

“જલ્પા બેટા, તને યાદ છે ને તું એકલી હતી ત્યારે ઘણીવાર રાતના સમયે, મારી પાસે આવીને લપાઇ  બાજુમાં સૂઈ જતી”. જલ્પા ચમકી અરે આ તો મમ્મીનો અવાજ છે. ઉઠીને જેમિનીની બાજુમાં સૂઇ ગઈ. ઉંઘમાં તે ડૂસકાં ભરતી હતી. તેને વહાલ કરી શાંત કરી. ઉંઘમાં પણ નાની જેમિની બોલી ઉઠી,’ દીદી, સારું થયું તું આવી . મને બીક લાગતી હતી’.

જય તો પોતાની બાજુમાં , ‘કેપ્ટન ગુરખા’ને લઈને સૂતો તેથી તેને રાતના ડર ન લાગતો. જલ્પા ચોકન્ની થઈ, બન્ને નાનકાઓને પ્યાર આપતી. અચાનક તે તેમની મા બની ગઈ. ૨૦ વર્ષ જેણે માતા અને પિતાનો પ્યાર બે હાથે મેળવ્યો હોય તે એ સુનહરા દિવસો કેવી રીતે ભૂલી શકે. પોતાની જાતને ભૂલી ગઈ. શાળાઓ ચાલુ થઈ. બધું બરાબર તપાસી તેમને શાળાએ જવા રવાના કર્યા. દાદી , ‘હું સ્ટોર પર જાંઉ છું. તું તારી તબિયતનું ધ્યાન રાખજે. ‘સાવિત્રી’ ઘરનું બધું કામ કરશે.  શાળા ચાલુ થયા પછી સાવિત્રીને ઘરકામ તથા રસોઈ માટે રાખી હતી. દાદી બધું ધ્યાન આપતી. સાવિત્રીને સલાહ આપતી. તેના પર ચાંપતી નજર રાખતી.  ધીમે ધીમે સાવિત્રી ઘરના સભ્યની જેમ રહેવા લાગી. જેથી દાદીનું કામ સરળ થઈ ગયું.

દાદી,’તું જય અને જેમિની આવે એટલે તેમને એકલું ન લાગે તે જો જે. ‘દાદી ખૂબ પ્રેમાળ હતી. પોતાના જનક કરતાં આ ત્રણેયનું વધારે ધ્યાન રાખતી.  છૂટે હાથે પ્રેમ આપી તેમને હુંફ આપતી. જાણે તેને જુવાની પાછી ન મળી હોય? આમ જલ્પાની જીવન ગાડી ચાલી રહી હતી. જય અને જેમિનીના શાળાના પ્રમાણ પત્ર ઉપર ધ્યાન આપતી. ભણવામાં જરા પણ કચાશ ચલાવતી નહી. જરૂર પડ્યે શિક્ષકોને મળી તેમના અભ્યાસ વિષે ખબર રાખતી.

જય તોફાની બારકસ હતો. સારો થવા પ્રયત્ન કરતો પણ ઉછળતું લોહી હતું , જલ્પા વિચારતી ધીમે ધીમે સરખો થઈ જશે.જ્યારે આઠમા ધોરણમાં આવ્યો ત્યારે એકદમ બદલાઈ ગયો. જેમિની બોલતી  ઓછું પણ કામ તેમ જ અભ્યાસમાં નિયમિત હતી. તેના તરફથી જલ્પાને શાંતિ હતી.

દાદી જરા ઢીલી થતી જતી હતી. જલ્પા. ‘દાદી તેં આજે વિટામિન્સની ગોળીઓ નથી લીધી. ‘

‘ના, બેટા લીધી’.

‘દાદી, જો આ રહી.’

‘ ઓ, હું ભૂલી ગઈ’?

જલ્પાનું ધ્યાન કોણ રાખે? આજે થાકેલી જલ્પા સૂવા ગઈ . આંખ મિંચાઇ ત્યાં પપ્પાનો અવાજ સંભળાયો,’ ‘ઓ મારા જલારામ , ધંધાનો બરાબર હિસાબ રાખે છે ને ? પેલા મેનેજર પર નજર રાખજે. તે થોડો અવળચંડો છે. ‘

જલ્પા ચીસ પાડી ઉઠી, ‘હેં પપ્પા તમને બધી કેવી રીતે ખબર પડે છે’.

‘ બેટા મને તારી ફિકર રહે છે’ . યાત્રા કરવા ગયા ત્યારે થોડી ખબર હતી કે આવું થશે?’ જલ્પા રડી પડી.

જલ્પાને સવરે ઉઠતાં મોડું થયું. પપ્પા વહેલી પરોઢિયે સ્વપનામાં આવ્યા હતાં. પછી આંખ મિંચાઇ ગઈ.

‘દીદી, ઉઠને, મારા મોજા નથી મળતાં. જલ્પાને પપ્પાની સાથે ખૂબ વાતો કરવી હતી. ઉઠ્યા વગર પણ ચાલે તેમ ન હતું. આજે જય અને જેમિનીની છમાસિક પરિક્ષા હતી. સવારે સ્ટોર પર જતાં પહેલાં તેમને રિક્ષામાં બેસાડી શાળામાં મૂકી આવી. ‘શાંતિથી પેપર લખજો. ‘

સાંજના ઘરે આવી. થાકેલી હતી પણ બન્ને જણા સાથે વાત કરી. આવતીકાલની પરિક્ષા વિષે જાણ્યું. જેમિની , ગણિતના દાખલા કર્યા પછી બરાબર તપાસજે. ઉતાવળમાં ભૂલ નહી કરતી’.
‘દીદી, ઉતાવળ નહી કરવાનું તો ભાઈલાને કહેવાનું, એ ખૂબ શેતાન છે. હું તો ખૂબ શાંતિથી દાખલા ગણું છું. ‘

જય ઉભો થઈને જેમિનીના વાળ ખેંચવા લાગ્યો.

જલ્પાએ હસીને કહ્યું, ‘વાળ છોડાવવા હોય તો ભાઇની માફી માગ’.

‘સારું સારું. કહી અંગુઠો બતાવી ભાગી ગઈ.’

દાદી આ બધું જોઈ રાજી થતી. તેને જલ્પા પર ખૂબ ગર્વ થતો. ‘આ મારી દીકરી ઘરને સાચવશે. ‘

એકવાર દાદી બોલી, જલ્પા બેટા તારે પરણવાનું?

જલ્પા નારાજ થઈ, ‘દાદી આજે બોલી તો બોલી ફરી પાછો એ શબ્દ ઉચ્ચારતી નહી. તું , જય અને જલ્પાએ મારો સંસાર’. પરણવું એ શબ્દ જલ્પાના શબ્દકોષમાં હતો નહી. અચાનક જલ્પાને માથે જે જવાબદારી આવી હતી તેના વિષે હમેશા વિચારતી. દાદીની વધતી જતી ઉમર. નાનો જય અને જેમિનીનું કોણ ? આમ બે વર્ષ થઈ ગયા. જેમિની સાતમા ધોરણમાં આવી અને જયે દસમું ધોરણ પાસ કર્યું . તોફાની ગણાતો જય જ્યારે ૯૦ ૦/૦ માર્ક્સ લાવી પાસ થયો ત્યારે જલ્પાની આંખમાં બે બિંદુ આવીને અટકી ગયા.

પપ્પા અને મમ્મીના ફોટા પાસે જઈને પગે લાગી. ‘પપ્પા , તમારું સ્વપનું પુરું કરીશ. આપણા ઘરનું ખૂબ ધ્યાન રાખીશ. તમે અને મમ્મીએ મને ખૂબ પ્રેમ આપ્યો હતો. જય અને જેમિનીને જરા પણ ઓછું નહી આવવા દંઉ. ‘

દાદી પાછળ ઉભી રહીને સાંભળી રહી હતી. જલ્પા બેટા , તું મારા જનક કરતા મને વધારે વહાલી છે. દાદી જાણતી હતી જનાર વ્યક્તિ તો જતા રહ્યા, પાછળ રહેનારને જીવ્યા વગર છૂટકો નથી. આનંદનો અતિરેક તો ત્યારે થયો જ્યારે જય, આઈ.આઈ.ટી.ની અઘરી પરીક્ષામાં પાસ થઈ એડમિશન મેળવી લાવ્યો.

વાહ, મારો ભાઇ, તેં તો આપણા ઘરનું નામ રોશન કર્યું. ‘કેપ્ટન ગુરખા’ વગર સૂતો નહતો એ ભાઈ આજે આઈ.આઈ ટીમાં એડમિશન લઈ આવ્યો. જલ્પાનો હરખ માતો ન હતો. પૈસાની ચિંતા હતી નહી. સ્ટોર ચલાવામાં ધીરે ધીરે ફાવટ આવી ગઈ હતી.

“ઝાકળનું બિંદુ સૂરજ જોઈને રડૅ તો તેનું બાષ્પિભવન થઈ જાય. આતો સૂરજને જોઈને ખિલ્યું હતું. તેની સાથે ગેલ કરતું હતું”. જલ્પાને કઈ માટીની બનાવી હતી કદાચ તે મિશ્રણ સર્જનહાર પણ ભૂઈ ગયો હશે. દાદી હરખાઇ. બધા સાથે મળીને ભાઇને મૂકવા પવઈ ગયા. પેલી ‘ઝમકુ’ ખૂબ રડી, જેમિની માટે હવે ભાઇ આદર્શ બની ગયો.

‘ દીદી, અમે તારું નામ રોશન કરીશું’.

‘મારું નહી , પગલી મમ્મી અને પપ્પાનું, દાદી આવ જો મમ્મી અને પપ્પા ફોટામાં મુસ્કુરાય છે’. બોલી મ્હોં ફેરવી લીધું . કોઈ આંસુ જોઈ ન જાય. દાદી સમજી ગઈ પણ બોલી નહી. જયે કોલેજમાં બરાબર ભણીશ કહી સહુને વિદાય કર્યા.