કાળા ના ધોળા

31 05 2017

 

 

 

 

 

 

******************************************************************************************************************************************************************

અરે, ભાઈ શિર્ષક વાંચીને જે મનમાં આવ્યું તે ધારી લીધું ?

બરાબર ને ?

અરે, હું ભલે અમેરિકામાં ૪૦ વર્ષથી હોંઉ. આપણી ધરતીનું પાણી પીને મોટી થઈ છું. મઝાનું  બાળપણ વિતાવ્યું, જુવાનીમાં કોલેજ કાળ માણ્યો અને લગ્ન કરીને બે બાળકોની માતા બની ત્યાં સુધી ભારત માતાનો ખોળો ખુંદ્યો હતો. હજુ પણ દર વર્ષે આવવાની તક ગુમાવતી નથી. આ બધું કહેવાનો અર્થ એટલો જ છે કે “કાળા ના ધોળા” નો અર્થ હું પણ સમજું છું. જેના માટે આટલી બધી સફાઈ પેશ કરવી પડી. ટુંકમાં તેને કાળા ધોળા પણ કહીએ તો વાંધો નથી.

કાળા ના ધોળા એ માત્ર “પૈસા” માટે વપરાતી ભાષા નથી ! સમજ્યા કે હવે આના પર નાનું ભાષણ આપું કે લખાણ લખું ? માની લીધું કે તમે આનો અર્થ સમજી ગયા છો. જન્મ ધર્યો ત્યારથી કાળા હતા. જથ્થો તો એટલો કે લાગતું શરીરનું  ચોથા ભાગનું વજન તેને કારણે છે. સમજી ગયા ને ! આ માથા પરનો ‘કેશકલાપ”. ઢગલો થઈને સુંદરતા ત્યાં ઠલવાઈ હતી. બીજી આંખોમાં. કાળી ચકળ વકળ થતી કીકી. બન્ને આંખમાં સંતાકૂકડી રમતી હોય.  કાળી અણિયાળી આંખો અને મસ્તક પર શિવજીની જટા જેવા કાળા વાળ. એ બન્ને જ્યાં સુધી કાળા હોય ત્યાં સુધી આકર્ષક લાગે.

હવે , કાળ કોઈને છોડતો નથી. તમે ગમે તેટલા પ્રયત્ન કરો. પૌષ્ટિક આહાર ખાવ ,નિયમિત વ્યાયામ કરો કે ચંદનનો લેપ લગાવો. શરીર પોતાનો ધર્મ બજાવશે. સમયની ઉધઈ શરીરને લાગ્યા વગર નહી રહે. અંતે કાળનો કોળિયો થઈ વિરમીશું. કિંતુ એ પહેલા જે કાળા હતાં તે ધોળા થયા તેની રામાયણમાંથી પસાર થવું પડશે.

આજે એ વાત કરવી છે. કોઈ પણ જાતની ફરિયાદ વગર, ઉન્નત મસ્તકે. આ ક્રિયા ખૂબ લાંબી છે. અનુભવોની કેટ કેટલી કેડી પર ચાલવાનો લાભ મળ્યો. વાટમાં તોફાન આવે તો સહન કરવાના. ઘોડાપૂર આવે તો હેમખેમ તરીને પાર ઉતરવાનું. યાદ રાખજો,  “આ કાળાના ધોળાં ધુપમાં નથી થયા”! ટાઢ અને તડકો જરૂર અસર કરે, તેની ના નહી. સાથે કેટલા અનુભવો આ જીવન દરમ્યાન થયા તે યાદ પણ ન હોય. કારણ સરળ છે જો એ બધા કડવા, સારા યા નરસા અનુભવો યાદ રાખીશું તો અગત્યની વાતો ભૂલી જઈશું. માત્ર તે અનુભવો દરમ્યાન જે પાઠ ભણ્યા તે યાદ રહે છે. નજીવા અને ક્ષુલ્લક અનુભવોનો તો વિચાર પણ નહી કરવાનો.

ગયા રવીવારે એક મિત્રને મળી. જુવાન હતી. દેખાવમાં પણ આંખને ગમી જાય તેવી. બોલવામાં ખૂબ ચાલાક. અચાનક મારી નજર તેના વાળ પર ગઈ. આજકાલ યુવાન સ્ત્રીઓ સુંદર ‘હાઈ લાઈટ ‘ કરાવે છે. કાળા સુંદર વાળ હોય અને થોડા થોડા અંતર સોનેરી લટ દેખાય. જુવાનિયાઓનેની સુંદરતામાં વધારો કરે. હવે જે મિત્રને મળી તેના વાળમાં વચ્ચે વચ્ચે ધોળી લટ હતી. તેના મુખ પર શોભી ઉઠતી હતી. મારાથી પૂછ્યા વગર ન રહેવાયું.

‘તેં કરાવેલું આ હાઈ લાઈટ તારા મુખ પર શોભે છે’.

હસીને મને કહે,’ આન્ટી આ હાઈ લાઈટ નથી. મારા વાળ હવે કાળામાંથી ધોળા થઈ રહ્યા છે તેની નિશાની છે’. જુઓને વાળ ધોળા થઈ રહ્યા છે તે આજની લેટેસ્ટ ફેશન પ્રમાણે.’

મારા વિસ્મયનો પાર ન રહ્યો. તેના મુખ પર ખૂબ શોભતા હતાં. એમ લાગે તેણે ‘હાઈ લાઈટ’ કરાવ્યા છે. મારી વાત તેને ખૂબ ગમી.

આમ કાળાના ધોળા એકવીસમી સદીમાં પણ કોઈને છોડતાં નથી ! માનવી કાયમ ફરિયાદ કરે છે,’ સમય બદલાયો છે’ !

મારે તેમને સમજાવવા પડૅ સમયને શું કામ દોષ આપો છો? સમય કોઈ દિવસ બદલાતો નથી. હા, માનવીની દૃષ્ટી જરૂર બદલાય છે. સમય તો પૂર્વવત પોતાની મંથર ગતિએ ચાલે છે. ૨૪ કલાકનો દિવસ અને પૂર્વમાં ઉગતો સૂરજ ક્યાં અલગ છે. ગઈકાલે યા હજારો વર્ષ પહેલાં પણ હતાં. આજે પણ છે. શંકાને કોઈ સ્થાન નથી આવતી કાલે પણ એમ જ રહેવાનું છે. નદી પર્વતમાંથી નિકળી સાગરને ભેટવા દોડે છે. અરે, કોઈ પણ માતા ગર્ભમાં દીકરો હોય કે દીકરી નવ માસ ધારણ કરે છે. સમયને કોઈ લાંચન ન લગાડો.

માનવીની નજર હર પળે બદલાય છે. એટલે કાળા, ધોળાં જીંદગીમાં પણ કરતા અચકાતો નથી. જીવન દરમ્યાન ધોળા કરતાં કાળા કરવામાં વધારે કિમતી સમય વેડફે છે. પસ્તાય છે. પછાડાય છે છતાં એ બૂરી આદત છોડતો નથી. જ્યારે ખૂબ ખરાબ પરિણામ આવે ત્યારે ખૂબ મોડું થઈ ગયું હોય છે.

વાળ, કાળાના ધોળા ન ગમે. કામ ધોળા કરવાને બદલે કાળા કરે. નાણું  મહેનતથી કમાવાને બદલે ટુંકો રસ્તો શોધે. ૨૧મી સદીમાં સહેલાઈથી કમાવાના રસ્તા ઘણા છે. ચરસ અને ગાંજો વેચો. દાણચોરી કરો. ખોટો માલ ગ્રાહકને આપો. રાતોરાત પૈસાદાર થઈ જશો. એ કાળુ નાણું ક્યારે તમને તમાચો મારશે એની કોઈ ખાત્રી નહી. અરે છમણ રૂની તળાઈ પર ઉંઘ નહી આવે ! જ્યારે મહેનતથી કમાશો, પરસેવો પાડૅલો પૈસો હશે તો કોઈ ચિંતા નહી રહે તેની ખાત્રી આપું છું.

હવે નક્કી કરવું રહ્યું, ક્યાં કાળું સારું ને ક્યાં ધોળું ! નિર્ણય સહુએ લેવાનો છે. કોઈની મદદ કે માર્ગદર્શન કામ નહી આવે. સર્જનહારે સહુને એક વસ્તુ આપી છે. વિચાર કરવાની શક્તિ !





આભારનો અહેસાસ

27 05 2017

**********************************************************

આભારનો ભાર વહન કરવો એ કાચાપોચાનું કામ નથી.  આ પૃથ્વી પર જન્મ ધારણ કર્યો તે કાજે સર્જનહારનો આભાર માનવું ભૂલશો નહી. અરે જેણે જન્મ આપતાંની સાથે માધુર્યની મૂર્તિ સમાન માતા આપી. પાર વગરનો પ્રેમ દર્શાવનાર પિતા આપ્યા. જો એ સર્જનહારનો આભાર ન માનીએ તો કોનો માનીશું ? તેના પ્રત્યે આદર, પ્યાર અને અહોભાવ સદા આપણા વાણી અને વર્તન દ્વારા પ્રદર્શિત થાય. છતાં પણ એ આભારનો ભાર કદી ન લાગે ! એ તો એની કમાલ છે. તેનો અહેસાસ આપણને ૨૪ કલાક રહે.

જીવનમાં ડગલેને પગલે આપણને અન્યની સહાય વણમાગ્યે મળતી હોય છે. દાદા, દાદી, નાના, નાની બીજાં અનેક કુટુંબી જનોએ પ્યાર આપવામાં કચાશ કરી નથી. ઉમર વધતાં મિત્રો અને લગ્ન પછી પોતાનો પરિવાર. સર્વ સ્થળે, સંજોગો અનુસાર મેળવેલી સહાય , દરેક ઠેકાણે આભાર માનવાનું સહજ બને છે. જીવનને જીવવા જેવું બનાવે છે. જો આ જીવન દરમ્યાન આ બધું સરળતા પૂર્વક યા મહેનત કરીને પામ્યા હોઈશું તો કોઈ વ્યક્તિને આપણે આભારના ભાર નીચે કચડીશું નહી.

જેમ આપણે પામ્યા તેમ અન્યને આપણે કશું પણ વાળી શકીએ તો તેના જેવો કોઈ ઉત્તમ અવસર નહી. અરે પેલો પવન, આપણને તેના દ્વારા સ્પર્શી રોમ રોમને રોમાંચિત કરી મૂકે છે. કોઈ પણ જાતના વળતરની આશ વિના. ઉગતો સૂરજ અને ઢળતી સંધ્યાની લાલિમા કેવું મનોહર દૃશ્ય સર્જી આનંદ આપે છે. વનવગડામાં લહેરાતી વનરાજી અને બગિચાના પુષ્પોની સુગંધ તરબતર કરી મૂકે છે. તે બધું નિરખવા મન, ચક્ષુ અને ઈંદ્રિયોને બેલગામ કરી દેવી. આ બધા આટલું આપે પછી આપણે તેમનો આભાર ન માનીએ એવા નગુણા તો નથી.

આભારનો અહેસાસ જતાવવાના અનગણિત માર્ગ છે.  એ આભાર , ભારથી લાદી મૂકે એવો ન હોવો જોઈએ.  જાણે અથવા અજાણ્યે એ ભૂલ ન થાય તેને કાજે સજાગ રહેવું. ઘણી વખત કોઈની જરૂરિયાત ટાણે જો તેને ખપમાં આવ્યા હોઈએ તો સામેવાળી વ્યક્તિને આભારની લાગણી ન થાય તેની સતત કાળજી કરવી. આ તો આપણી ફરજ અથવા અનુકૂળતા છે માટે, એવા  ભાવ સાથે વિરમવું. કુદરત આપણને છુટ્ટા હાથે લહાણી કરી કદી ઉપકાર જતાવતી નથી. આ તો “તેરા તુજકો અર્પણ” જેવી રમત છે. આભાર વ્યક્ત ખુલ્લા દિલે અને મને કરવો.

કેવી અદભૂત વાત છે, વૄક્ષ ક્યારેય પોતાનાં ફળ ચાખતાં પણ નથી. ્ગુલાબ અને મોગરો ઢોલ બજાવીને કહેતાં નથી અમારી સુગંધ ને માણો. પવનની એક હળવી લહેરખી તેમનું કાર્ય આસાન કરી મૂકે છે. ખળખળ વહેતી નદી જોઈ છે કદી પાણી પીતી ? હા, વટેમાર્ગુ પીએ ત્યારે તેના મુખ પર ફરી વળતી ‘હાશ’ જોઈ વધારે વેગથી વહે છે. આ જીભ જે આપણા મુખની ગોખલીમાં સંતાઈને રહે છે. લસબસતાં ઘીનો શીરો ખાય તો પણ ચીકણી નથી થતી. કડવા કારેલાનું શાક ખાય તો પણ  મીઠું બોલે છે.  કુદરતની કારિગરી હમેશા મૌન રહીને મનુષ્ય જાત પર પોતાનો સ્નેહ વરસાવે છે. ત્યારે આપણો ધર્મ બને છે તેમની ઈજ્જત કરી, તેમના અસ્તિત્વને હાની ન પહોંચે તે જોવાની. આભાર પ્રદર્શનનો આ એક  નમ્ર પ્રયાસ છે.

ગયા વર્ષે  જ્યારે મારા મામા બિમાર પડ્યા ત્યારે અંતકાળે હું તેમની સાથે હતી.  બાળપણથી આજ સુધી પૂ. મામાનો અવિરત સ્નેહ પામી હતી. બે ‘મા’ ભેગી થાય ત્યારે મામા બને છે.  ભારત જવાની તક સાંપડે ત્યારે અવશ્ય પૂ. મામાના અશિર્વાદ લેવા જતી. તેમના મુખ પર છલકતાં આનંદની રેખા આજે પણ દિલને સ્પર્શી જાય છે. ઈતિહાસ અને પુરાણ કાયમ શકુની અને કંસ મામાને દૃષ્ટાંત  આપે છે. એ બધી પુરાણની વાતો છે. હકિકતમાં ‘મામા’નું સ્થાન અતિ ગૌરવવાળું છે. મામા ક્યારેય કોઈને સહાય કરતાં તો પોતાનું નામ ન આપતાં. જેને કારણે સામે વાળી વ્યક્તિને સંકોચ થાય. જ્યારે પણ કુટુંબમાં કોઈ સંકટમાં હોય અને તેમને ખબર પડે તો આમંત્રણની રાહ જોયા વગર તેમને સહાય કરવા પહોંચી જાય. બાળ માનસ પર એ છાપ ખૂબ સુંદર રીતે અંકાઈ હતી. પ્રેમ આપવામાં પણ મામાએ ક્યારેય કરકસર કરી ન હતી. જીવનમાં શિસ્ત અને સભ્યતાના તેઓ પૂજારી હતાં. માત્ર ‘બેવકૂફ’ શબ્દ જો કોઈને માટે ઉચ્ચારે તો સમજી લેવું ‘મામા’ આજે ખરેખર નારાજ છે .

જનમ ટાણે વણમાગ્યે કેટલું પામ્યા જરા નિરાંતના સમયે વિચારી જો જો. તેની યાદી ખૂબ મોટી છે. તેને દીપાવવા જ્ઞાની જીવનની જરૂરિયાત છે. ફરી ફરી કહીશ ‘જે આભારનો ભાર ખભે ઉંચકી જીંદગી ગુજારવાની હોય તો, તેવા સંજોગોને કોઈ પણ મૂલ્યે જીવનમાંથી દૂર કરજો’! “આભારનો વેપાર’ એ ખૂબ છેલ્લી પાટલીનું કાર્ય છે.આભાર જો માનવો હોય તો માતા અને પિતાનો, ધરતી માતાનો જે આપણે જનમ્યા ત્યારથી ભાર વણબોલે સહે છે.  સૂરજ અને ચાંદનો સવાર અને સંધ્યા દરમ્યાન વણથંભે પોતાનું કાર્ય કરે છે. ઈશ્વરનો યા સર્જનહારનો જે આ વિશ્વનું સામ્રાજ્ય લયબદ્ધ ચલાવે છે. પવન અને પાણીનો જે માનવ જીવન માટે આવશ્યક છે. એ જ આભારનો ભાર તમારી નિંદર ઉડાવે તો તે વ્યાપાર છે. જેમાં નફો, નુકશાન અને સરવૈયુ નિકળે છે.

પરોપકાર કરી મન પર અભિમાન ન આણે તેને વૈષ્ણવ કહેવાય. બાકી,’મેં માર્યા ને મેં પોકાર્યા’ જેવી વાત છે.  ભાર વહન કરતો મજૂર જોયો છે? જ્યારે તેને મજૂરી પ્રાપ્ત થાય ત્યારે તેના મુખની ચમક ઔર હોય છે. બને તો તેના કામની કદર રૂપે ઠેરવ્યા કરતાં વધુ પૈસા આપશે તો. હસીને વિદાય થશે. તેને કાર્ય કર્યાનું ગૌરવ પ્રાપ્ત થશે. બાકી ઉંઘતો હોય ને તેના પર ૧૦૦ રૂ.ની નોટ ફેંકી તેનું સ્વમાન હણી ઉપકાર ન કરશો ! આ પૈસાનો તેને ભાર લાગશે !

ખૂબ સામાન્ય વાત છે. ઊંડો વિચાર માગી લે તેવી જણાય છે. ભાર સહન કરવામાં ઉપાડવામાં માનવીનું ગૌરવ છે. આભારનો અહેસાસ પામવામાં માનવીની માનવિયતા છે. આભારના ભાર તળે કચરાવામાં નરી અસહાયતા છે.

આ જીવન ધાર્યા કરતાં અનેક ગણું સુંદર અને મહત્વનું છે. જીવનમાં સાચી ડગર હોય તો પણ સંભાળીને ડગ મૂકવો. ક્યાં, કયારે પગ અટવાઈ જશે ખબર નથી. તે જ પ્રમાણ્ર જો સાચો રાહ ન સાંપડે તો ગભરાવું નહી, ઉભા રહો, ધીરજ ખમો અને ઉંડો શ્વાસ લો આગળનું દૃશ્ય ધુંધળું હશે તો સ્પષ્ટતા વિચારોમાં તરવરી ઉઠશે. આભાર અને અહેસાસ એ સિક્કાની બે બાજુ જેવા છે. આભાર નો અહેસાસ અને અહેસાસ દ્વારા આભારની અભિવ્યક્તિ   બન્ને હાથમાં હાથ મિલાવીને ચાલે છે. જીવનની મંઝિલ તય કરવામાં સહાયતા કરે છે.

આભાર વ્યક્ત કરવાના અનેક રસ્તા છે. એ રસ્તા સાંકડા પણ હોય અને વિશાળ પણ. હવે તમે કયો રસ્તો લો છો એ જોવાનું છે ! બાકી સરળ માર્ગ એ જ છે કે ઓઈના પર ઉપકાર કર્યો હોય તો ભૂલી જાવ. કોઈએ તામારા પર કર્યો હોય તો સદા યાદ રાખો. એ વ્યક્તિને કદી સ્વપનામાં પણ ઠેસ ન પહોંચે તેનું ધ્યાન રાખવું.  જેને કારણે આભારનો ક્યારેય ભાર લાગતો નથી.

 

 

 

 





જીંદગીનો શણગાર

24 05 2017

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*****************************************************************

જીવનની બાજી રમતા રોજ હારી જાંઉ છું

જીતવાની ચાહમાં નવો દાવ ખેલી જાંઉ છું

**

હાર એ કાંઈ જીવનમાં નિષ્ફળતા છે?

એ તો જીત તરફ માંડૅલું પ્રથમ ડગ છે

**

હાર અને જીત તો સિક્કાની બે બાજુ છે

ફેરવો હારજીતમાં-જીતહારમાં જણાય છે

**

હારવાની અનેરી અદા ને નોખો અંદાઝ

જીતમાં હંમેશ આનંદ અને માથે  તાજ

**

જો જીતા વહી સિકંદર, હારા રાણા પ્રતાપ

ઈતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે છે કોની છાપ

**

હારો પણ શાનથી જીતો જાજ્વલ્યમાનથી

સોહી ઉઠે જીંદગી નિત નવા શણગારથી

 

 





યાદોની સવારી

22 05 2017

 

 

 

 

 

 

******************************************************************************************************************************************************

મારી લાડકી કુંવરી ઘરમાં આવે એટલે ઘર ધમધમી ઉઠે. ઈશ્વર કૃપાથી બે સુંદર બાળકો છે. દીકરી પહેલી તેથી આંખનો તારો. આખા ઘરમાં ક્યાંય પણ અડકવાની તેને પરવાનગી આપી છે. દાદીને પૂછવાનું પણ નહી. વર્ષોથી સાચવેલા ખજાના પર તેનો હક. હવે ઉનાળાની રજાઓ હતી. દાદી પાસે અઠવાડિયુ રહેવા આવી હતી.

ખૂણામાં પડેલો પટારો આજે ખોલવો પડ્યો. પૌત્રીએ જીદ કરી દાદીમા, આ પટારામાં શું છે? મારે જોવું છે. હવે આંખની કીકી જેવી આ વહાલેશરીને શું નારાજ કરવી.  ખોલ્યો અને અંદરથી આળસ મરડીને મારી બધી સ્મૃતિઓ મને ઘેરાઈ વળી. પટારો કોને ખબર ક્યારે છેલ્લે ખોલ્યો હતો. ભંડાકિયામાં હતો એટલે ધુળ તો નહોતી બાઝી પણ એવો કદરૂપો હતો ને કે ખોલવાનું મન ન થાય .  મારી વહાલી તો અંદરથી રબરની ઢીંગલી લઈને દોડી ગઈ.  એ ઢિંગલી પાછળ મારું મન દોડ્યું. એવું તો શું હતું એ ઢીંગલીમાં કે મને ૫૦ વર્ષ પહેલાના જીવનમાં હાથ ઝાલીને ડોકિયુ કરવા લઈ ગઈ. એ ઢીંગલી મને મારી સહેલી ઈંદુએ વર્ષગાંઠ પર ભેટ આપી હતી. મને ખૂબ પ્યારી હતી.

શું નિર્દોષ એ જીવન હતું. શાળાએ જવાનું. આવતાંની સાથે પહેલું ઘરકામ પુરું કરી,થેલો તૈયાર કરી તેની જગ્યા પર મૂકી દેવાનો. ‘તોફાની રાણી’નું ઉપનામ પામેલી હું, બસ એક આ વાતમાં ચોક્કસ હતી. મમ્મી આપે એ નાસ્તો કરી ચાલીમાં રમવા દોડી જાંઉ. મારી સહેલી હતી, ઈન્દુ.  સાથે પગથિયા રમીએ. દોરડાં કૂદીએ. થાક્યા હોઈએ તો બેઠા બેઠાં પાચિકા કે કોડી રમીએ.  સાથે રમતા અને શાળાએ ચાલીને જતાં. આજે તે શાળામાં આવી ન હતી એટલે  સાંજે તેને ઘરે પહોંચી ગઈ. સવારે મોડું થતું હતું એટલે મારા મોટાભાઈ મને ઘોડાગાડીમાં બેસાડી શાળામાં મૂકવા આવ્યા હતાં. આખો દિવસ ઈંદુના જ વિચાર આવતા હતાં.

અરે, આજે શાળામાં તે કેમ ન આવી?

સાંજે એના ઘરે ગઈ તો ઈંદુ ખાટલામાં સૂતી હતી. હું ગભરાઈ. શું થયું? ઈંદુ મને જોઈને રડી પડી.  એને પાણી આપ્યું, ચાલ આપણે બન્ને મારી ગલેરીમાં જઈને બેસીએ. તેના પપ્પાએ હા પાડી. દોડીને અમે બન્ને ભાગ્યા.

‘એક વાત કહું’? ઈંદુ બોલી.

‘હા.’

‘મારી મમ્મી ભાગી ગઈ’.

‘શું?

મારાથી ઉદગાર નિકળી ગયો.

‘હા, અમારી બાજુવાળા અશ્વિન અંકલ સાથે,’

‘ક્યારે’?

‘ગઈ કાલે રાતના.’

‘એટલે ,તું શાળાએ નહોતી આવી ‘?

‘મારા, પપ્પા પણ દુકાને નહોતા ગયા’.

હવે આઠ વર્ષની ઈંદુને મૂકીને જતાં તેની મમ્મી નો જીવ કેમ ચાલ્યો હશે?  અરે, જેણે જન્મ આપી પોતાનું પય પાન કરાવ્યું હતું. પ્રથમ હાલરડું ગાઈ સુવડાવી હતી. માતા અને બાળક બન્નેનો જન્મ દિવસ એક જ હોય છે ! એવી બાળાને ત્યજી તેની માતા કેવી રીતે આંખ લડાવી, પતિને તેમજ બાલકને તરછોડી જતી રહી હશે ?  ઈંદુના પપ્પા બોલતા ઓછું પણ ખૂબ પ્રેમાળ હતાં. રોજ અમારા માટે પિપર લાવે અને તેની મમ્મીને માટે ગજરો. ઈંદુ પહેલા ખોળાની દીકરી હતી. ત્યાર પછી એની મમ્મીને બીજું બાળક થયું પણ ન હતું. ઈંદુને કેવી રીતે રડતી બંધ કરવી. મારી મમ્મી સરસ બદામનું દૂધ આપી ગઈ. અમને બન્નેને ખૂબ ભાવતું. રડી રડીને થાકેલી ઈંદુને દૂધ પીધા પછી ઉંઘ આવી ગઈ.

ઈંદુ તેની મા વગર ખૂબ ઝુરતી. તેને તાવ પણ આવી ગયો. તાવમાં મમ્મી, મમ્મી કરીને લવારા કરતી. તાવ ઉતરવાનું નામ પણ લેતો ન હતો. અને દસ દિવસની ટુંકી માંદગીમાં તે વિદાય થઈ ગઈ હતી. તેના વગર હું પણ ખૂબ રડી. મારી મમ્મી વહાલ કરતી. પપ્પા પણ મને ખૂબ પ્રેમથી રાખતાં. ત્રણેક મહિના પછી અમે મોટા ફ્લેટમાં રહેવા ગયા અને ઇંદુની યાદ ધીરે ધીરે ભુંસાઈ ગઈ. મારા બાળ માનસને તે વખતે તો બહુ ખબર ન પડી.

આજે ભૂતકાળ મારી સમક્ષ ખડો થઈ ગયો. મારું મગજ કહ્યું નહોતું કરતું, કઈ રીતે ,’કોઈ મા પોતાના બાળકને આમ મૂકીને પોતાના પ્રેમી સાથે લગ્ન પછી ભાગી ગઈ હશે. તેના હ્રદયે આંચકો નહી અનુભવ્યો હોય ?’ પછી તો ખબર પણ ન પડી તેમનું શું થયું. નવા ઘરમાં અને નવી શાળામાં મિત્રો સાથે હું હળી ગઈ.’

એક વખત અચાનક ઈંદુના પિતા અમારે નવા ઘરે આવ્યા હતાં. મારા મમ્મી અને પપ્પાની સલાહ લેવા.

‘કંચનબહેન આજે સવારે હું ઓફિસે જવા નિકળતો હતો ત્યારે ઈંદુની મા પાછી આવી’.

મારી મમ્મી તો સડક થઈ ગઈ. ,’હવે શું લેવા આવી હશે ? દીકરી તો ગઈ.’ મારી મમ્મીની આંખમાં પાણી આવી ગયા. અચાનક તેના મુખેથી આવા ઉદગાર નિકળી ગયા. તેને ખબર હતી, ઈંદુને હું ખૂબ ચાહતી હતી. અમે બન્ને સાથે રમીને મોટા થયા હતાં. ‘

‘ઈંદુના પપ્પા પૂછે નહી ત્યાં સુધી કશું બોલે તેવા ન હતા. તેમની અંદર આસક્તિ ન હતી. હા, મારી મમ્મીને અને મને પ્રેમ ખૂબ કરતાં. હું તો હવે આ જગ છોડી જતી રહી. મમ્મી ચાર મહિને પાછી આવી. મારા પપ્પાનો સ્વભાવ મરતાં ને મર પણ ન કહે. આ વખતે મુંઝાયા. અમારા કુટુંબ સાથે સારાસારી હતી એટલે મુંઝવણનો ઉકેલ શોધવા અને સલાહ સાંભળવા આવ્યા હતાં. આવતાંની સાથે મને વહાલ કર્યું અને મારા માટે કેડબરી લાવ્યા હતાં તે આપી. મને ઈદુની યાદ આવી. મેં તેમને વહાલ કર્યું.

મારી મમ્મીના ઉતાવળિયા સ્વભાવને કારણે જે ઉદગાર નિકળ્યા હતાં તેનો મારા પપ્પાએ વાળીને સુંદર જવાબ આપ્યો.

‘ભાઈ, એ તો પાછી આવી, તમારું મન શું કહે છે?’

ઈંદુના પપ્પા અચકાયા. મમ્મી સાથે દસ વર્ષનો સંગ માણ્યો હતો.  ભૂલ તેમની પત્નીએ ખૂબ મોટી કરી હતી. ભૂલની સજા પણ ભોગવી ચૂકી હતી. પેલો પ્રેમી તેને તરછોડી ભાગી ગયો હતો. તેને બરાબર ઘાયલ કરી હતી.  અશ્વિને પ્રેમ જતાવીને મારી મમ્મીનું જીવન બરબાદ કર્યું .’ મમ્મીએ પોતાની વહાલસોઈ દીકરી ઈંદુ પણ ગુમાવી હતી. હવે જ્યારે તેની આંખ ખૂલી ત્યારે પાછી પોતાને ઘરે આવી. જે ઘર તેણે જ આંધળુકિયા કરી ત્યજ્યું હતું. ‘ જે ઘરમાં પતિની સાથે લગ્ન કરીને રહેતી હતી. તેના મુખ પર કાલિમા જણાતી હતી. દીકરી ખોયાનું દુઃખ તેનું અંતર કોરી ખાતું હતું. ્કોને ખબર દુનિયામાં ક્યાં કોઈ નહી સંઘરે તેની તેને ખાત્રી હતી. અદાચ પુત્રી પ્રત્યેનો પ્રેમ તેને પાછી ખેંચી લાવ્ય હતો. હવે તો ખૂબ મોડું થઈ ગયું હતું. ‘

ઈંદુના પપ્પા ખૂબ ધીર અને ગંભિર પ્રકૃતિના હતાં.  તેઓ બોલ્યા,’મારું મન કહે છે, ભલે તે પાછી આવી. કદાચ અમારી વચ્ચે પહેલાં જેવો સંબંધ હાલના સંજોગો પ્રમાણે પુનઃસ્થાપિત નહી થાય. પણ તેને રહેવા માથે છાપરું તો હશે. તે ક્યાં ઘર ઘર ઢુંઢતી ફરશે. કોણ તેની કેવી હાલત કરશે. એક નિરાધાર અબળા સમજી ઘરમાં પાછી ફરી છે તો તેને રાખવામાં મને વાંધો નથી. તેમના શબ્દોમાંથી સજ્જનતા ટપકતી હતી. ‘

મારા પપ્પા, તો આવો જવાબ સાંભળી સજ્જડ થઈ ગયા. ઈંદુના પપ્પા તેમને માનવના સ્વરૂપમાં ઈશ્વર જેવા જણાયા. આટલું  બધું સહ્યું છતાં પણ એ માનવીએ પોતાના સદવર્તન, લાગણી  અને ઉદારતાનું પ્રદર્શન કર્યું. તેમના દિલમાં કોઈ કડવાશ નથી. તેમણે પોતાની પત્ની પ્રત્યે સહાનુભૂતિ દર્શાવી. એણે ભલે અજુગતું પગલું ભર્યું હતું. પણ સામે બેઠેલી વ્યક્તિ સાથે લગ્ન ગ્રંથીથી જોડાયા હતાં. તેના ફળ સ્વરૂપ એક કુમળી ફુલશી દીકરીએ ઘરનું આંગણું સોહાવ્યું હતું. દસ વર્ષનો સહવાસ તેની સાથે માણ્યો હતો’.

અચાનક દાદી, ‘આ ઢીંગલીના કપડાં ખૂબ જૂના છે. તું મને નવા બનાવી આપીશ? દાદી આ વખતે મારા જેવા ચણિયા ચોળી ઢીંગલી માટે બનાવજે ને “.

મારી લાડલી ઢીંગલી લઈને પાછી આવી અને હું વર્તમાનમાં આવી ઉભી રહી.

 

 





નાક

16 05 2017

*********************************************************************************

“અરે તારા નાક પર શું બેઠું છે?’

‘શું તમને મારું નાક, ખુરશી દેખાય છે’.

‘ના રે ના, પણ દૂરથી બરાબર દેખાતું નથી એટલે એમ લાગ્યું કે કાંઈક બેઠું છે’.

‘લો, આ નજીક આવી હવે શું દેખાય છે?’

‘અરે, એ તો તારા હાથ લોટ વાળા હતાં ને એટલે લોટનો લચકો ત્યાં ચોંટી ગયો છે’.

જાવ જાવ હવે’.

‘ઉભી રહે ,એક મિનિટ આ મારા હાથમાં અરીસો છે ને  જો દેખાય છે તને’.

‘હા, વાત તો તમારી સાચી છે. સાફ કરવા ગઈ ત્યાં  બીજો લોટનો લુંદો ચોંટ્યો’.

‘ઉભી રહે તું હાથ ધોવા નહી જાય મને ખબર છે. હજુ પૂરીનો લોટ બંધાયો નથી. મારા હાથમાં નેપકિન છે . હું તને સાફ કરી આપું’.

કહી મેં જેવો હાથ લંબાવ્યો કે, તેણે પણ હાથ લંબાવીને મારા નાક પર લોટનો લુંદો ચોંટાડ્યો.’

નાનો ટીકલુ આ તોફાન જોઈ રહ્યો હતો. હાથમાં ફોન હતો. તરત ફોટો ખેંચી લીધો. હવે તો સજ્જડ પૂરાવો થઈ ગયો કે અમારા બન્નેના નાક પર લોટભાઈ ઝુલતા હતાં.’

‘નાક એ શરીરનું એવું અંગ છે કે સહુ પ્રથમ કોઈ પણ વ્યક્તિનું ધ્યાન તેના તરફ દોરાય. ‘નાક’ , શરીર પરના આ અંગને હોવું જોઈએ એના કરતાં આપણે વધારે મહત્વ આપ્યું છે. નાક નાનું છે, ચીબું છે, અણોયાળું છે, ગાડીનું પૈડું ફરી ગયું છે, ટીંડોળા જેવું છે. અરે મોટા માટલાને ઉંધું પાડ્યું હોય ને તેવું દેખાય છે. ઘણાનું નાક તો એટલું મોટું હોય કે મોઢા પર તેના સિવાય કશું દેખાય નહી. ઘણાના નાકને તો વળી કૂતરાના નાક સાથે સરખાવીએ તો ખૂબ ખુશ થાય.

આનંદો, કે ‘પ્લાસ્ટિક સર્જન’. એ બધાનો ઈલાજ કરી શકે છે. મારા એક મિત્રની દીકરીનું નાક સાવ ચીબુ હતું. નાકની જગ્યાએ માત્ર બે કાણા હતાં. પરણાવતા ખૂબ મુશ્કેલી પડતી હતી. મેં ઉપાય બતાવ્યો તો ખુશ થઈ ગયા.  ડોક્ટર પાસે ગયા. ઉનાળાની રજા હતી તેથી તેને કોલેજ જવાનું ન હતું. ત્રણ અઠવાડિયા ઘરમાં રહેવું પડ્યું. સર્જરી પછી નાક પર પ્લાસ્ટર હતું. જ્યારે પ્લાસ્ટર કાઢ્યું અને અરીસામાં તેણે મોઢું જોયું તો તેની આખી સિકલ ફરી ગઈ હતી. કેવું સરસ ‘નાક’ થઈ ગયું કે બે અઠવાડિયા પછી તેમા માગા આવવા માંડ્યા.

એક ભાઈને ધંધામાં ખોટ આવી. લેણદારો પૈસાની ઉઘરાણી કરવા આવતાં.

‘અરે, મારા નાકનો સવાલ છે’.  સવાલ હોય પૈસાનો, વચનનો કે પછી પરિસ્થિતિનો. તેમાં એ બે ઈંચનું નાક ક્યાં વચ્ચે આવ્યું.

‘ જો જે મારું નાક ન કપાય’. કોની માએ સવાશેર સુંઠ ખાધી છે કે જીવતે જીવ તમારુ નાક કાપી નાખે’ !

‘એનું નાક તો કૂતરા જેવું છે’. જો માનવીનું નાક કૂતરા જેવું હોત તો ? વિચાર કરી જુઓ. તમે એ વ્યક્તિથી સો ગજ દૂર રહેશોકે નહી ?

આ એ જ નાક છે જેને જોઈને પુરૂષો સ્ત્રી પર મોહિત બને છે. ચિત્રકાર તેને કુશળતા પૂર્વક પીંછી વડે ચિતરે છે.  બાળકની સુંદરતા આંખને સ્પર્શે છે. જેના ઉપર હીરા જડિત ‘ચુની’ સોહી ઉઠે છે. નથણી જેના ઉપર ઝુલા લેતી જણાય છે. જે નાક કદાચ બે ને બદલે ત્રણ ઈંચ હોય તો લોકો તેને જોઈ દૂર ભાગે છે. નકશીદાર હોય તો જુવાનિયા ઝુમી ઉઠે છે. અને જે નાક પર પૈડુ ફરી ગયું હોય તેવી વ્યક્તિથી દૂર ભાગે છે.

એક કન્યા, પરણવા જેવડી થઈ. જે પણ મૂરતિયો આવે તે નાક જોઈને ઉભી પૂછડીએ ભાગે . એટલું બધું મોટું કે કદાચ હાફૂસ કેરી તેની પાસે નાની લાગે. હવે મારી પાસે આવ્યા તેના મા અને બાપ. તમને થશે નાક વિષે જેને મુશ્કેલી હોય છે તે મારી પાસે કેમ આવે છે? વાત એમ છે ને કે કહીશ તો તમે પણ હસશો. મારું નાક આમ તો સાધારણ હતું. જ્યારે સામેથી ફોટો પાડે ત્યારે સારો લાગે. બાજુમાંથી ફોટો લે ત્યારે સરખો ન આવે. મારી સહેલીના પિતાજી પ્લાસ્ટિક સર્જન હતાં. તેમણે મને કહ્યું બે દિવસ અમારે ત્યાં રહેવા આવી જા. તારા નાકનો આખો ઈતિહાસ બદલી આપીશ.

મમ્મીની પરવાનગી લંઉ તો વઢે. બસ વાંચવાનું બહાનું કરીને પહોંચી ગઈ. બે દિવસમાં તો મારી આખી મોઢાની ભુગોળ ફેરવાઈ ગઈ. ઘરે ગઈ તો મામી કહે,’બેટા તું આજે કેમ જુદી લાગે છે’.

‘એ તો મ્મ્મી તેં મને બે દિવસ જોઈ ન હતીને એટલે. જોજે કાલથી તને હું પહેલા જેવી લાગીશ. મારી ભોળી મા  માની ગઈ.’

બસ ત્યારથી જેને નાકની કોઈ પણ તકલિફ  તે મારો સંપર્ક કરે.

અરે એક મઝેદાર વાત કહું. મારી બાજુવાળા મહેશભાઈ પરણીને ગામડાની ગોરી લાવ્યા. ખુબ સુંદર . તેની પત્ની મારી બહેન પણી બની ગઈ. એક દિવસ આવીને મારા કાનમાં કહે ,’હું મા બનવાની’. હવે તેની પેટ પર સૂવાની ટેવ મને ખબર હતી. મારે બે બાળકો હતાં. વણમાગી એક સલાહ આપી, ડાબી યા જમણી બાજુ સુવાની આદત રાખજે. અરે ન ફાવે તો પીઠ પર. સાંભળે તે બીજાં. મને થતું આ સ્ત્રી પેટમાં બાળક સાથે કેવી રીતે ઉંધી સૂતી હશે. તમે નહી માનો તેનું બાળક જાણે કોઈએ મોઢા પર જોરદાર મુક્કો માર્યો હોય તેવું અવતર્યું. મોઢા પર નાક શોધવું પડે તેવા હાલ હતાં.

હવે આ નાક ભગવાને આગળ કેમ આપ્યું અને તે પણ બરાબર મુખ ઉપર વચમાં. પ્રયત્ન કરી જો જો નાકને પાછળ યા કપાળ પર કે દાઢી પર મૂકીને. ગમે તેવા શિખાઉ ચિત્રકાર હશો ને તો પણ આવું ચિત્ર તમે સફળતા પૂર્વક દોરી શકશો. તમને પોતાને એ કોઈ પણ સ્થળે નહી ગમે. બરાબર મુખ ઉપર વચમાં અને તે પણ સપ્રમાણ જ ગમશે.

હવે સપ્રમાણ અને સુંદર નાકના ફાયદા જુઓ, ગણતા થાકી જશો. જેના વડે શ્વાસ લઈએ છીએ આપણી જીવાદોરી ટકી રહી છે તેવું આ નાક શરીરનું ખૂબ મહત્વનું અંગ છે. નાક તમારી રક્ષા કરે છે. તમે શ્વાસમાં લીધેલી હવાને ફેફસાં સુધી પહોંચાડી લોહીને શુદ્ધ બનાવે છે.  તમારા અવાજને આકર્ષક બનાવે છે. મહત્વનું જો તમારું નાક સુડોળ હશે તો પ્રિતમ તમારી ઉપર વારી જશે.

જો બદબૂ આવતી હશે તો તમે તરતજ નાક પકડી લેશો. અને સુગંધ આવતી હશે તો મન ભરીને માણશો. નાક ઉપરથી તમે કદાચ તારવી શકો કે વ્યક્તિ કયા પ્રદેશમાંથી આવે છે. જેવાં કે ચીનાઓ, હબસી અને ભારતના. નાકને તમે કાચુંપોચું ન સમજશો. પેલી રાવણની બહેન યાદ છે ને ,’સૂર્પણખા’ જેનું લક્ષ્મણે તલવારથી નાક વાઢી નાખ્યું હતું. જેને કારણે રાવણે સીતાનું હરણ કર્યું. ઘણા નાકવાળા આજે પણ સમજી નથી શકતાં એ ‘હરણની સીતા ક્યારે થઈ”?

સાચવજો, જીવ સટોસટે  આ સુંદર, સુડોળ અને સોહામણા નાકનું રક્ષણ કરજો.





“મા” ૨૦૧૭ HAPPY MOTHER’S DAY

12 05 2017

 

 

 

 

 

 

 

*******************************************************************************************************************************************************

મા તારા કેટલા રૂપ જોયા. તું, હર રૂપમાં નિખરી હતી. તારા અવનવા રૂપ આંખને અને દિલને મનભાવન હતાં.  એ તું જ હતી ,”મા” , જેણે નવ મહિના ગર્ભમાં રાખી જતન કર્યું. ભલેને તારા પર અત્યાચાર કર્યો પણ તેં ઉફ ન કર્યું, ઉપરથી પેટ ઉપર હાથ ફેરવી તું ગણગણતી,’ તું અંદર હેમખેમ છે ને ? ‘બેટા તને કોઈ અગવડ તો નથી પડતી ને? બસ હવે બહુ દિવસ બાકી નથી’.

અરે અધુરામાં પુરું બહાર આ પૃથ્વી પર ડગ માંડતા પહેલાં તને કેટલી પીડા આપી!  એ પીડા નો અહેસાસ મને ત્યારે થયો હતો, જ્યારે  તારી આ દીકરી, ‘ માતા બની હતી”.  મા, માતૃ દિવસને ટાણે તારી યાદ રોજ કરતાં વધારે ઝડપથી આવે. જાણે પેલો સાગર ,પૂનમનો ચાંદ જોઈ પાગલ બને ,બસ એવા જ હાલ કંઈક મારા થાય.

મને યાદ છે, જાણે અજાણે મેં તને ઘણીવાર દુભવી હતી. પણ તું, હું જ્યારે અમેરિકાથી દોડી આવું, ‘આવી મારી સોનબાઈ’. કહી મને ગળે લગાડતી. તારા પ્રેમથી છલકાતાં શબ્દો આજે પણ કાનમાં ગુંજે છે. મા, ભારત જવાના પ્રસંગો તો દર વર્ષે આવે છે પણ તારા વગર બધું સુનું સુનું લાગે છે.

તારી વાણીમાંથી જે સનાતન સત્ય નિતરતું હતું તે આજે વાગોળું છું. ક્યાં એ દિવસો અને ક્યાં આજની મારી પરિસ્થિતિ. તારું પીઠબળ આજે મને જીવન સદમાર્ગે ગુજારવામાં પ્રવૃત્ત કરી રહ્યું છે. મા તારા સાથે ગુજારેલા અંતિમ વર્ષો એ મારા જીવનનું યાદગાર ભાથું બની રહ્યું છે.

આજે મારે તને એક વાત કહેવી છે. તું જ્યાં હશે ત્યાંથી આ વાત વાંચીને તને ગર્વ થશે. તું ઉચ્ચારી ઉઠીશ, “આવું તો મારી દીકરી જ કરી શકે’. તને જે મારા પર અપૂર્વ વિશ્વાસ હતો તેને કાબિલ બનવા મારા પ્રયત્નો જારી છે. બસ તું જ્યાં હોય ત્યાંથી અમી વરસાવતી રહેજે.

મા ૬૩ વર્ષની ઉમરે, ભારત આવી, એક વર્ષ કોલેજની હોસ્ટેલમાં રહી અને “યોગ”ની કોલેજમાંથી સ્નાતક થઈને બહાર આવી. મા ત્યારે તારી આ  દીકરીને ત્રણ પૌત્ર અને  બે પૌત્રી હતાં. બોલ તું ખુશ થઈ કે નહી ?

જો વધારે પડતું તને કહીશ તો તું કહેશે , બેટા, બસ કર હું તને ઓળખું છું’.

તારી દીકરીના દંડવત પ્રણામ

ઠાકોરજીની સેવામાં મસ્ત રહેજે .

અરે બા, તમને ભૂલી નથી ગઈ. તમે ભલે થોડા વર્ષ સાથે હતાં. જે સમય સાથે ગાળ્યો હતો તે આજ દિવસ સુધી જીદગીમાં અકબંધ છે. બા, તમારા સહુથી નાના પુત્રએ ભલે થોડાં વર્ષો સુખ આપ્યું, પણ આજે તે વાગોળતાં આનંદ અનુભવું છું.

‘ઓ પવિના , તું આવી,’ તમારા શબ્દોની એ મિઠાશ આજે ૪૫ વર્ષ પાછળ લઈ જાય છે. બા, તમારા નાનકા, ‘બચુએ’ જીવનમાં ખૂબ સુખ આપ્યું હતું. બે સુંદર બાળકોથી ઘર કલ્લોલતું હતું. આજે તો એ બન્ને  દીકરાઓ પણ ૪૦ વટાવી ચૂક્યા છે. બા આજના સુંદર દિવસે તમને લાખો પ્રણામ. બા આજે આપણા કુટુંબમાંથી કોઈ હયાત નથી. તમારી યાદે આજે આંખોના ખૂણા જરા ભીના થયા છે. એક દિવસ આ દેહ પણ તમે જ્યાં વાસ કરો છો ત્યાં તમને મળવા આવી જશે. જ્યાં સુધી આ જગે હરું ફરું છું ત્યાં સુધી તમને યાદોની માળા જરૂર પહેરાવીશ.બા, તમારી સહુથી નાની પુત્ર વધુના પ્રણમ.

***********

 

 

 





ચાલો લ્હાણ કરીએ

8 05 2017

 

ચાલો લ્હાણ કરીએ

 

 

 

 

 

***************************************************************************************************************************************

બચપનથી આ ગાયન ગમતું હતું. આજે પણ એટલું જ પ્યારું છે. ફિલ્મ મુનિમજી અને અદાકાર હતો દેવાનંદ. દેવાનંદ ચાલે ત્યારે જાણે એના શરીરમાં હાડકા ન હોય એવું લાગે અને રડે ત્યારે પ્રેક્ષકો હસે.

જીવનકી સફરમેં રાહી મિલતે હૈ બિછડ જાને કો

ઔર દે જાતે હૈ યાદે તનહાઈમેં તડપાનેકો

આખું ગાયન તો યાદ નથી. આ ગાયનની પહેલી બે પંક્તિ દિલને હચમચાવવા માટે પૂરતી છે.

જીવનની સફર ,આમ જોઈએ તો તેની વ્યાખ્યા સાવ સરળ છે. જનમ્યા ત્યારે જે પ્રથમ શ્વાસ લીધો હતો અને અંત સમયે જે આખરી શ્વાસ લઈશું તે વચ્ચેના ગાળાને જીવન કહેવાય.  એ બે શ્વાસની વચ્ચેનું અંતર માપવું સહેલું નથી. કોઈનામાં તાકાત પણ નથી. હજુ ગઈકાલની વાત છે. મારા મિત્રનો  ડોક્ટર જમાઈ ૪૦થી ૪૨ વર્ષની ઉમરનો કુટુંબ સાથે વેકેશન લઈને આવ્યો. બીજે દિવસે કામ પર ગયો. તબિયત ઠીક ન લાગવાથી ઘરે આવ્યો. અચાનક દુખાવો ઉપડ્યો. ડોક્ટર હતો ઈમરજન્સીમાં એમબ્યુલન્સમાં પહોંચી ગયો. ચાર દિવસમાં તો ખેલ ખતમ ‘માસિવ હાર્ટએટેક”.

જનારે વિચાર કર્યો કે પાછળ રહેલાંની શું હાલત થશે? બાલકોનું કોણ? જુવાન પત્ની તેની ઉમર કેવી રીતે કાપશે? જનાર તો જતો રહ્યો. જો કે તેની મરજી ઓછી હતી ? અરે તેને ખબર પણ ન હતી કે દુખાવો થયા પછી ‘મારી હાલત શું છે”. હવે આ રાહી ૩૭ વર્ષની પત્ની અને પાંચ વર્ષની અંદરની બે દીકરીઓને કોને ભરોસે મૂકી ગયો? જીવન પથના રાહી મળે છે તે બિછડવાના છે એ નક્કી છે. એમાં શંકાને સ્થાન નથી. તેનો અર્થ એ નથી કે જીવનને માણવું નહી . બધા રાહી આમ જતા રહેશે એવો વાહિયાત વિચાર પણ કરવો નહી.

જીવન જીવવ માટે છે. બની શકે તો સારા કૃત્યો કરવા. મહેનત કરી બે પૈસા રળવા. જીવનમાં જો સુખ અને શાંતિ જોઈતા હોય તો પૈસા જરૂરી છે. તેની પાછળની આંધળી દોટ અને ગાંડપણ  અર્થહીન છે.  માતા, પિતા, બાળકો, ભાઈ ,બહેન, પતિ અને પત્ની સહુ જીવનમાં તેમના સ્થાને મહત્વના છે. કોઈની ઉપેક્ષા યા અનાદર એ હિતાવહ નથી.

જીવન દરમ્યાન સાથી એ જીવનનું અભિન્ન અંગ છે. જે જીવનને મઘમઘતું રાખે છે. એ સાથી સાથેનો પવિત્ર રિશ્તો જીવનનો પ્રાણવાયુ છે. એ રિશ્તાના વફાદારી, લાગણી, આદર, પ્રેમ, સત્યતા પાયા રૂપ છે. એકબીજાને સમજવાની ભાવના, હુંપણાનું ઓગાળવું ખૂબ અગત્યના છે. જ્યારે આવી સુંદર વ્યક્તિનો સાથ હોય અને અચાનક વાયરો દીવો બુઝાવી જાય તેમ મૃત્યુ આવીને દૂરી સર્જી જાય ત્યારે પાછળ રહેલા સાથીની હાલત કલ્પવી પણ અસંભવ છે. તનહાઈમાં તે પુરાણી યાદો વિંંટળાઈ  હેરાન પરેશાન કરી મૂકે. છતાં પણ એ યાદો મમળાવવી ગમે .

ગાયનમાં ચોખ્ખું કહ્યું છે, મિલાપ જ બિછડવા માટે થયો છે. શું તેનો અર્થ એવો તો નહી કરવો રહ્યો કે, મિલાપ જ શું કામ થયો? હરગિઝ નહી . જનમ્યા ત્યારે ખબર હતી મુસાફરી મૃત્યુ તરફની છે , તો શું કામ જન્મ ધર્યો? જીવનની સફરમાં જેમ મિલાપ અણધાર્યો હોય છે. તેમ વિયોગ પણ કહીને નથી થતો. હા, થોડા અપવાદ સિવાય. જ્યાં હું, હું ને પંપાળવામાં આવે ત્યારે છૂટાછેડા નો માર્ગ ખુલ્લો થાય. એ સમયે બિછડવાનું દુખ થવાને બદલે છૂટકારો મળ્યાનો આનંદ થાય છે.

જીવનની સફરમાં રાહી મળ્યો ભલે બિછડવાનું નક્કી હોય પણ મિલાપ દરમ્યાન જે સુંદર સાથ નિભાવ્યો. જીવન મધુરું બનાવ્યું. કલ્લોલ કરતું કુટુંબ મેળવ્યું. તે શું પૂરતું નથી? સારા નસિબે મનગમતો સાથી મેળવ્યો. વસંતમાં મોહર્યા, વર્ષાની રિમઝિમમાં પલળ્યા, પાનખરની સુંદરતા માણી, ઠંડીમા ઉષ્મા માણી. એ સાથીની યાદ ભલે તડપાવે પણ એ તડપનમાં પણ ઝીણું ઝીણું મધુરું દર્દ છે.  જે મિલન આનંદની હેલી ઉભરાવે છે. તેવા મિલનનો વિયોગ ખૂબ દર્દ પણ આપે છે.

જીવનની સફરમાં રાહી અનેક રૂપે મળે છે. દરેકનો મેળાપ અને વિયોગ છાપ છોડી જતાં નથી. કોઈ આવે અને જાય, કોઈનો સાથ થોડો ટકે કોઈ જીવનભર સાથ નિભાવે. અંતે તો તે પણ વિદાય થવાના. જે અગત્યના યા નજીકના હોય તેમની ગેરહાજરી વરતાય. જેમની ગેરહાજરી વરતાય તેમાં પણ અનેક પ્રકાર હોઈ શકે. ગેરહાજરીમાં હાજરી જણાય તે અનેરા હોય. પછી તે માતા, પિતા , પતિ, પત્ની કે બાળકો હોય.

અંહી સાકાર અને નિરાકારનો ભેદ સમજાય. જ્યારે વ્યક્તિ હયાત હોય ત્યારે તેના પ્રત્યેની આસક્તિ કે પ્રેમ વ્યક્ત હોય. પણ જ્યારે એ વ્યક્તિ સાથ ત્યજી દે ત્યારે એની મધુરી યાદ, તેના દ્વારા મળતું માર્ગદર્શન ખૂબ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. એ દર્દ પણ મીઠું લાગે. એ સહવાસની સુગંધ દ્વારા વિરહમાં પણ પ્રેરણાનો સ્તોત્ર વહેતો રાખે. એ તડપનમાં તિવ્રતાનો સંગમ થઈ જીવનના હરકદમ પર સાથ નિભાવે.

હાજરીનો અભાવ હોય અને ગેરહાજરીમાં હસ્તી ચારેકોર ડોકાતી હોય. જીયરામાં તડપન હોય અને એ તડપનમાં દિલ દર્દ દ્વારા સહવાસ માણતું હોય. યાદોનો સાગર ઉમટ્યો હોય અને હૈયું તેમાં હિલોળા લેતું હોય. ખૂણેખાંચરેથી યાદ ડોકિયા કરતી હોય. નજર સમક્ષથી સાથીની તસ્વીર ખસતી ન હોય. કણકણ સાથીની યાદ સભર હોય. યાદ અને વિષાદ હાથ મિલાવી જાણે સાદ ન દેતાં હોય! હૈયું ચિત્કાર પાડી ઉઠે, નિભાવવો ન હતો તો સાથ શું કામ આપ્યો ! દ્વંદ્વની ઉલઝન સુલઝાવવી કેમ? હા, પ્યારનો સાદ સુણાય અને હૈયાને શાતા મળે કે,”નિશાનીઓ દ્વારા” સંતોષ માણવો રહ્યો.

જીવનની સફર જ્યાં સુધી શ્વાસ છે ત્યાં સુધી ચાલી રહેવાની. હવે એ સફરમાં કોણ કેટલો સાથ નિભાવશે એ કહેવું મુશ્કેલ નહી પણ નામુમકીન છે. જેવું મળવું અને છૂટા પડવું એક સિક્કાની બે બાજુ જેવા છે તેવું તડપવું અને તરબતર રહેવુંનું પણ છે.  એ તડપનમાં પણ પ્રેમ છે. જે તરબતર હતાં ત્યારે પામ્યા હતા. તનહાઈ હોય કે  માનવ મહેરામણ એ સાથ નહી છોડે. તનહાઈમાં તમને ઘેરી વળશે. છતાં જુનું આવલંબન સહારો દેશે. માનવ મહેરામણમાં અગ્નિ પરની રાખ જેવું લાગશે. રાખ દૂર થાયને અગ્નિ પ્રજ્વળી ઉઠશે.

જીવનની સફર ઉમંગભેર સાથીની હાજરી કે ગેરહાજરી, તનહાઈ કે મિલન, આનંદ યા વિષાદ , યાદોની બારાતની સંગે વણથંભી ચાલવાની. હાજરી અને ગેરહાજરીની ચરમ સીમા છે ” મધુરી યાદ”.