શિયાળો ‘ શું ખાઈશું’ ?

8 12 2017

 

શિયાળાની ઋતુ ,ગોદડામાંથી નિકળવાનું દિલ ન થાય. સુંદર મજાના વસાણા ખાવાના. ઘીથી લદબદતાં પછી ફરિયાદ કરવાની, વજન વધી ગયું. આ ઉપર જણાવેલી  સુંદર મનગમતી વાનગી ખાવ , ફરિયાદ મટી જશે. અંગ્ર્જીમાં ‘સલાડ’ કહેવાય. આપણી ભાષામાં કાચાં શાકભાજી, જેવાંકે કાંદા ,ટામેટા, કાકડી, મોગરી, મૂળો, પપૈયુ, શણગાવેલા મગ , કોપરું અને સૂકો મેવો. શિયાળાનું સુંદર ખાવાનું. ઉપરથી જાતજાતની ભાજી, વટાણા , તુવેત, લીલા ચણા. બસ વાત ન પૂછો મોઢામાં પાણી આવી જાય.

રોનકને મમ્મીનું બનાવેલું બધું જ ભાવતું. એમાંય શિયાળામાં બનતો અડદિયા પાક ,મેથી પાક, કંટાળા પાક દરરોજ સવારે એક ચકતું ઝાપટે. રીના ભલેને માથા પછાડે, ‘તારું કૉલોસ્ટ્રોલ વધી જશે, તને ડાયાબિટિસ થશે’. સાંભળે તે બીજા. સવારે વહેલો ઉઠીને ચાલવા જાય. રાતના ઘરે આવીને પહેલાં કસરત કરે પછી જમે. કોલોસ્ટ્રોલની તાકાત નથી તેની નજીક પણ સરે.

સાંભળે તે બીજા. રોનક સવારે તે ખાય પછી નોકરી પર લંચમાં સલાડ ખાય. જેમાં શણગાવેલા મગ હોય, બાફેલું બટાકું , કાકડી, ટામેટા, મૂળો અને મીઠું ,નહી નાખતાં લીંબુ નિચોવે. થોડા દાડમના દાણા અને ન હોય તો દ્રાક્ષ.

રાતનું જમવાનું ખૂબ જ હલકું હોય. બાજરીનો રોટલો અને  ભાજીનું શાક કે પછી મગની દાળ. રીના બહેન ચકતું ન ખાય પણ જમવામાં કોઈ સંયમ નહી. જ્યારે વર્ષને અંતે ડોક્ટર પાસે જવાનું આવ્યું ત્યારે રીના બહેનને કોલોસ્ટ્રોલ આવ્યું. રોનક મસ્તરામનું બધું જ બરા બર હતું.  ઘીમાં એચ . ડી. એલ. હોય છે જે લોહી માટે ઉપકારક છે.

મિત્રો ઋતુ અનુસાર ખાતાં સંકોચ ન રાખશો. હમેશા વિચારીને ખાશો તો વાંધો નહી આવે. ચીઝ અને ચિપ્સ વિચારીને ખાજો.

મમ્મી , આ વર્ષે અડદિયા પાક કેમ નથી બનાવ્યો?

નાની સમતા બોલી ઉઠી. હવે તો ચોથી ભણતી હતી. દર વર્ષે શિયાળો આવે એટલે સવારના પહોરમાં મમ્મી દરેકને અડદિયા પાકનું ચકતું આપે. સાથે કંઈક ખારું જોઈતું હોય તો પાપડ કે મઠિયું આપે. કોઈ માને કે ન માને સમતાને તે ખૂબ ભાવતું. આખો દિવસ શરીરમાં સ્ફૂર્તિ જણાતી. દાદી પણ કહેતી શિયાળામાં ‘વસાણા’ નાખી બનાવેલું ચકતું ખૂબ ગુણકારી છે. ઠંડી સામે રક્ષણ પણ મળે.

બાજુ વાળો સોનુ આવું ન ખાય એની મમ્મી કહે ,’જાડા થઈ જવાય’. પછી ભલેને ઠંડીમાં માંદા પડે ને ડોક્ટરની દવા ખાય. આજકાલ તો આપણા ભારતિય અમેરિકા આવીને વસ્યા. અંહીનો ‘ડાયેટિંગ” નો રોગ સહુને એક સરખો લાગ્યો છે. આપણું સુંદર ખાવાનું છોડી પાઈ અને ડોનટ ખાય. તેનાથી જાડા ન થવાય ?

મિત્રો શિયાળામાં મગ, ચલાવે પગ જરૂર ખાવા. બાજરીનો રોટલો ખાવો કોઈ પાસે ચાકરી નહી કરાવવી પડે. સુંઠ , આદુ, હળદર, મરી મસાલાનો ઉપયોગ અચૂક કરવો.  ગરમ ગરમ વઘારેલી ખિચડી, જો જો મોઢામાં પાણી ન આવે.

આજે મારો ઈરાદો ભાષણ આપવાનો ન હતો. પણ કોણ જાણે કેમ આ ઠંડીની ઋતુમાં બાળપણ યાદ આવી ગયું.

‘નિરોગી તન અને (સ્વચ્છ)  નિર્મળ  મન આરોગ્યની ચાવી છે’.

Advertisements




સીધો દોર

5 12 2017
અંકિત બેઠો હતો જુલિયા સાથે મિટિંગમાં  પણ તેના મગજમાં પેલું વાક્ય ગુંજી રહ્યું હતું.” સિંહણ કદી વિધવા થતી સાંભળી છે’? અત્યારે પોતે સિંહની બકરી બની ગયો હતો. દર્શનાનો લાફો ગાલે ચચરી રહ્યો હતો. તેને લાગ્યું કે દર્શના જો હવે સિંહણ થાય તો મારું મોત નક્કી છે. આ સિંહણ વિધવા થશે ! જુલિયા બોસ સાથે અંકિતને સારું બનતું. કદાચ અંકિત પુરૂષ હતો અને બોસ પરણેલી ન હતી એ કારણ પણ હોઈ શકે. અંકિતમાં એક ગુણ હતો, નોકરી પર તેની કોઈ અવળચંડાઈનું પ્રદર્શન ન કરતો.  બેઠો હતો જુલિયા અને સુમી સાથે પણ દિમાગ પર દર્શના છવાયેલી હતી. જુલિયાને તે ગમતો તેથી તેને કોઈ ફિકર કે ચિંતા હતી નહી.
મન અંદરથી શંકા કુશંકા કરતું. તેને ખબર હતી, દર્શનામાં આટલી બધી હિમત નથી. પણ આ વખતે દર્શના એવી વિફરી હતી કે કાંઈ કહેવાય નહી! અંકિતનું મન તેના કાબૂમાં ન હતું. પોતાની જવાની પર મુસ્તાક રહેનારો સાવ પાણીમાં બેસી ગયો હતો. દર્શનાએ સંતાન બાબત જે ટકોર કરી તે તેને હાડોહાડ લાગી ગઈ હતી. પોતાની જાત પર તિરસ્કાર આવ્યો. આ વખતે તેની હાલત ખૂબ કઢંગી હતી. પોતાની પત્નીને સાચવી રાખવાને બદલે એ ‘પ્લેબોય’ જેવું વર્તન કરી રહ્યો હતો. હા, તેને નાનપણથી પતંગિયા ગમતાં તેનો અર્થ એવો ન કરાય કે ફૂલે ફૂલે જઈ મોજ માણવી ! દર્શનાનું ચંડિકા જેવું સ્વરૂપ તેની નજર સમક્ષથી ખસતું નહી. કામમાં ચિત્ત ચોંટતું નહી.
અંકિત બેઠો હતો પાર્ટીમાં પણ દર્શના નજર સમક્ષથી ખસતી ન હતી. જુલિયાની વાતોમાં હોંકારો પૂરાવતો હતો. એક પણ અક્ષર તેના કાનની અંદર પ્રવેશ્યો ન હતો. એમાં જ્યારે છૂટાછેડા શબ્દ રેના કાને અથડાયો ત્યારે તે ચોંક્યો. દર્શનાને ખૂબ વહાલ કરતો હતો. સ્વપનામાં પણ છૂટાછેડા શબ્દ તેને ગમતો નહી.  ગમે તેમ કરી એ વિચારો ખંખેરી પાછો વર્તમાનમાં આવીને પટકાયો. તે શબ્દ અંકિતને અંદરથી હલાવી ગયો.
દર્શના સાથે પરણ્યે ૧૫ વર્ષ થવા આવ્યા હતા. બાળક હતું નહી. અંકિત જાણતો હતો તેનું કારણ પોતે છે, દર્શના નહી. પણ ગુલાંટ મારવાનું તેના સ્વભાવમાં હતું. કંપનીની પાર્ટી ચાલતી હતી. આજના મુખ્ય મહેમાન અમેરિકાથી આવ્યા હતા. અંકિતને પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ ન બેઠો. આવનાર મહેમાન બન્ને ભારતિય હતાં. તેને મન અમેરિકાના ધોળિયા આવશે એમ હતું. નિરાશ થયો. શામાટે દર્શના સાથે સમય પસાર કરવાને બદલે અંહી આવ્યો. જુલિયા બોસ હતી એટલે તેને નારાજ કરવી પોષાય તેમ ન હતું.
નસિબ સારા હતાં આવનાર મહેમાન જુલિયા અને સુમી સાથે નાચવામાં મશગુલ હતાં. અંકિત હવે ઉદાસ જણાયો.
અંતે મધરાત થવા આવી હતી. અંકિત નીકળ્યો, પેલા બન્ને મહેમાનોને ‘હોટલ અશોક’માં ઉતારી  ગાડી લઈને  સીધો ઘરે પહોંચ્યો. તેના મનમાં પણ વ્યથા ચાલતી હતી. દર્શના કઈ રીતે આવકારશે! ચાવીથી ઘરનો દરવાજો ખોલ્યો. દર્શનાં આરામથી સૂતી હતી. ચોર પગલે ઘરમાં પેઠો અને વહાલથી દર્શનાને જગાડી આવતી કાલના લંચ વિષેની વાત કરી. અંકિત તો આશ્ચર્યમાં પડી ગયો કે દર્શનાએ કોઈ વિરોધ કે નાટક વગર હા કેવી રીતે પાડી ? માથેથી ચિંતા દૂર થઈ એટલે સીધો પલંગ પર લંબાવ્યું અને નસકોરાં બોલાવવા માંડ્યો.
 સમીર, ભારત કામ માટે આવવાનો છે તે દર્શના જાણતી હતી. વાત વાતમાં ખબર પડી અંકિતની કંપનીમાં આવવાનો છે. અંકિતને સ્વપને પણ ખ્યાલ ન હતો કે સમીર દર્શનાનો દૂરનો ભાઈ થાય છે. આવી સુવર્ણ તક દર્શના હાથમાંથી સરી ન જાય તેની તૈયારીમાં પડી.  જ્યારે અંકિતે તે સહુને લંચ પર આવવાના આમંત્રણ વિષે વાત કરી ત્યારે તેને છૂપો આનંદ થયો. કોઈ પણ જાતના હિચકિચાટ વગર સવારની તડામાર તૈયારીમાં લાગી ગઈ.
 જેટ લેગને હિસાબે શનિવારે સમીર અને ચેતન મોડા ઉઠ્યા. ‘હોટલ અશોક’ પરથી  બન્નેને લઈ સુમી, અંકિતને ઘરે આવી. દર્શનાએ  ગુસ્સો હતો છતાં પણ જાત પર કાબૂ રાખી મહેમાનોની આગતા સ્વાગતા કરી. આદર્શ ગૃહિણી પોતાના મનના ભાવ મહેમાનોને કળવા દેતી નથી. સુમી અને અંકિતની જુલિયા બોસ હતી.
  દર્શનાએ સમીરને સમજાવી રાખ્યું હતું કે ,’તું મારો ભાઈ છે તેની અંકિતને હાલમાં ખબર નથી પાડવી”. સમીરે કારણ જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ દર્શનાએ તેને ગલ્લાં તલ્લાં કરી સમજાવી દીધો. આમ પણ અમેરિકાવાળા બહુ પંચાત કરવામાં માનતા નથી તેથી સમીરે  ઝાઝા પ્રશ્નો પૂછવાનું માંડવાળ કર્યું. લંચ પર જુલિયા પણ હતી. તેથી સુમી બહુ બોલતી નહી.
દર્શના કુશળ ગૃહિણી હતી. સવારના પહોરમાં મહારાજને બધું સમજાવ્યું. સુંદર રીતે  ટેબલ સજાવ્યું. કોઈ પણ જાતના  વિરોધ વગર  બાર વાગતા, ટેબલે પર પ્લેટસ ગોઠવાઈ ગઈ. ઘર અંકિતના લાવેલા ફૂલોથી શણગારાઈ ગયું. વાતાવરણ માદક સુગંધથી મહેકી ઉઠ્યું. મહેમાનો આવ્યા વેલકમ ડ્રિંકથી તેમનું સ્વાગત કર્યું. અંકિતે દર્શનાની ઓળખાણ કરાવી. જુલિયા સાથે હાથ મિલાવી સમીર પાસે ગઈ. સમીરે ખૂબ વહાલથી તેનો હાથ દબાવ્યો. ઘણા વર્ષે ભાઈ બહેન મળી રહ્યા હતા. ચિંતન સાથે હાથ મિલાવી બધા વાતો એ વળગ્યા.
સમીરની બાજુમાં આવી દર્શના ધીરે ધીરે વાત કરતી હતા.  ખાસ તો અંકિતનું ધ્યાન ખેંચવાનો પ્રયત્ન કરી રહી હતી.  અંકિત, જુલિયાને ઘર બતાવતો હતો. તેની આંખોએ નોંધ્યું કે, દર્શનાએ સમીર સાથે કેવી રીતે હસ્તધૂનન કર્યું.  વળી પાછી તેની સાથે ધીરેથી વાત કરી રહી છે. સ્મિત પણ તેને આપી રહી છે. અંકિતને તે ભાવ ન આપતી. ચિંતનતો સુમી સાથે વાતો કરવામાં ગુંથાયેલો હતો. જુલિયાને બટકબોલો અંકિત ગમતો. આજે તેને અંકિતની કંપની માણવા મળી હતી.
અંકિત વાતો જુલિયા સાથે કરતો અને નજર દર્શના પર રાખતો. જુલિયાને નારાજ કરવી તેને પરવડે તેમ ન હતું. વેલકમ ડ્રીંક પછી આવ્યા મજાના ‘બાઈટિંગ્સ’ .  કોકટેઈલ સમોસા અને પનીર ટિકા. મહારાજે ખૂબ સરસ બનાવ્યા હતા. અંકિત જાણી જોઈને કહી રહ્યો, ‘રેસિપી દર્શનાની’ છે. સમીરે બે વધારે ખાધાં. જુલિયા અને સુમી ,દર્શનાને કુકિંગ ક્લાસ ખોલવા માટે કહી રહ્યા. દર્શનાને પોરસ ચડ્યું. અંકિત કદાપિ તેની કોઈ વાનગીના વખાણ ન કરતો. દર્શના બધાને આગ્રહ કરી ખવડાવી રહી.
સમીર પાસે જઈને ખૂબ આગ્રહ કર્યો. ના પાડવા જતા સમીરનો હાથ દર્શનાના હાથને સ્પર્શ્યો. દર્શનાએ તેને પંપાળ્યો. તેની ચાલાક આંખો અંકિતનો પ્રતિભાવ જોઈ રહી હતી. ચિંતનને પણ પ્રેમથી પિરસી રહી હતી.
હવે વારો આવ્યો લંચનો. અંકિત જુલિયાની બાજુમાં બેઠો. સુમી, ચિંતનની નજદિક અને દર્શના સમીરની બાજુમાં . જેથી બન્નેને વાતો કરવાનું ફાવે. અંકિત અંદરથી ધુંધવાઈ રહ્યો હતો. મહેમાનોને તેણે જ આમંત્રણ આપ્યું હતું. કાંઈ પણ બોલવાની કે કહેવાની તેની હેસિયત ન હતી. પત્નીનું વર્તન ભલે અભદ્ર લાગ્યું હોય પણ આજે મિંયા ચૂપ હતા. દરેક વાનગીના વખાણ કરતાં બધા ઝાપટી રહ્યા હતાં. આજે અંકિતને દર્શનામાં છૂપાયેલી કળાને અવલોકવાની તક મળી.
એકી અવાજે બધા બોલી ઉઠ્યા હમણા “ડીઝર્ટ’ ખાવાની જગ્યા નથી. એકાદ કલાક પાના રમીએ પછી વાત. છ જણા હતાં એટલે ચોંટાડવા રમવાનું નક્કી કર્યું. જુલિયાને જરા સમજાવવું પડ્યું. બાકી બધા ગુજ્જુ હતાં . તેમને આ રમત આવડતી હતી. દર્શના, સમીર અને સુમી એક પક્ષમાં, બીજા પક્ષમાં અંકિત સાથે જુલિયા અને ચિંતન.
દર્શના સમીરને આંખો દ્વારા ઈશારા કરી રહી હતી. સુમીને ચિંતનમાં રસ હતો પણ તે બીજા પક્ષમાં હતો. દર્શનાની હરકતો અંકિતને ગમતી ન હતી. બોલાય તેવું પણ ન હતું. અચાનક તેના મગજમાં ,
‘હું બીજા પાસેથી બાળક પેદા કરી શકું છું’.
એવો દર્શનાનો સંવાદ યાદ આવ્યો. ઠંડી હતી છતા અંકિતને પરસેવો છૂટી ગયો. દર્શના આ બધું જોઈ રહી હતી. અંદરથી સંતોષ થતો હતો કે ,લાટ સાહેબના હાલ બેહાલ છે’. દર્શના તો અંકિતને જલાવવામાં મગ્ન હતી. જાણે તે કાંઇ જાણતી નથી એમ અંકિતને ભાવ ન આપતી.
જુલિયા, ચિંતન અને સુમી તો રમત રમવામાં મશગુલ હતાં. સમીર નોંધ લેતો પણ તેને મન આ દર્શના દીદીની કોઈ રમત છે એવું લાગ્યું. અંકિતને મનમાં મુંઝવણ થઈ. શું સમીર અને ચિંતનને ઘરે જમવા બોલાવી ભૂલ તો નથી કરી ને ?
ત્યાં વળી સુમી ને તુક્કો સૂજ્યો. બાજુની ગલીમાં સિનેમા થિયેટર છે. ગઈ કાલે જ નવું સિનેમા આવ્યું છે. રમત રમવાથી થાકેલી સુમી બોલી ચાલો બધા નવા પિક્ચરમાં જઈએ. સસપેન્સ મુવી છે મઝા આવશે. આજે આખો દિવસ સાથે પસાર કરીએ કાલનો પ્લાન સરસ બનાયો છે. ચિંતન અને સમીર તો ખુશ થઈ ગયા. હિંદી પિક્ચર હતું એટલે જુલિયાએ ઘરે જવાનૉ ઈચ્છા બતાવી. સહુની રજા લઈ આ પાંચે જણા મુવીમાં બેઠાં.
દર્શનાની એક બાજુ અંકિત અને બીજી બાજુ સમીર. પછી સુમીની બાજુમાં અંકિત  આવ્યો અને બીજી બાજુ ચિંતન.  દર્શના સમીર જોડે હસી હસીને વાતો કરતી અને જ્યાં સમજ ન પડૅ ત્યાં સમજાવતી હતી. સુમીને ચિંતન બાજુમાં હતો. અંકિતની હાલત આજે ખરેખર દયનિય હતી. ટોળામાં અંકિત એકલો હતો. દર્શના અંદરથી ખૂબ ખુશ થતી હતી. અંકિત ગુસ્સામાં હતો, બોલવાને માટે બેતાબ પણ ભાઈ મુંગામંતર થઈ ગયા હતાં. સ્તબ્ધ બનીને પડદા પર જોઈ રહ્યો હતો. તેને ખબર પણ ન હતી મુવીમાં શું ચાલી રહ્યું છે.
બાજુમાં જ સુંદર,’ જુહુ ગાર્ડન ‘હતું. ત્યાં જઈ સાથે સૂર્યાસ્ત નિહાળવાનું નક્કી કર્યું. સમીર અને દર્શના બાજુ બાજુમાં ચાલતા હતા. દર્શના ગાર્ડન વિષે સમીરને માહિતિ આપી રહી હતી. સુમીને તો એમ હતું કે ચિંતન આજ પછી મળ્યો કે મળશે. અમેરિકાથી આવેલા, ભારતિય રંગની મોજ માણી રહ્યા હતાં. અંકિતને દર્શનાનું વલણ ખૂબ અજુગતું લાગ્યું. સમીર તેને કાંટાની જેમ આંખમાં ખુંચવા લાગ્યો.
તેણે કલ્પનામાં સમીર અને દર્શનાને એક પલંગ પર સૂતેલાં જોયા. તેની આંખો લાલઘુમ થઈ ગઈ હતી. દર્શના અંકિતના બદલાતા ભાવને કળી ગઈ હતી. તેને અંદરથી છૂપો આનંદ આવતો હતો. દર્શના આજે અંકિતને બરાબર પાઠ ભણાવવા માગતી હતી. મનમાં મુસ્કુરાઈને ગણગણી, ‘મિંયા જોયું ને કેવા હાલ થાય જ્યારે પતિ યા પત્ની એકબીજાને દગો આપે ત્યારે’?
સુમીનું ધ્યાન અચાનક ચિંતન પરથી દર્શના અને અંકિતને નિહાળવા પર ગયું. તે મલકાઈ ઉઠી. આખરે તેની સખી આજે બરાબર બદલો વાળી રહી હતી. અંકિત લાલ પીળૉ થઈ રહ્યો હતો. અચાનક દર્શનાએ પ્રસ્તાવ મૂક્યો.
‘ સમીર તમે અને ચિંતન આજે અમારે ત્યાં રાત રહી જાવ”.
બસ હવે અંકિતની ધીરજની હદ આવી ગઈ.  બરાડો પાડી ઉઠે તે પહેલાં ચિંતન બોલી ઉઠ્યો, ‘અમને રાતે ન ફાવે. અમે અમારી હોટલ પર જઈશું. ‘સમિરે પણ પોતાની નામરજી વ્યક્ત કરી.
અંકિતને હૈયે ટાઢક વળી. તેના જીવમાં જીવ આવ્યો. તેણે ફોન કરીને ‘ઉબર’ મંગાવી આપી. સમીર અને ચિંતને સુમીને તેને ત્યાં ઉતારી દેવાની સભ્યતા બતાવી. ત્રણે જણ ટેક્સીમાં ગયા પછી, અંકિતને જાણે દર્શના તેની જીંદગીમાંથી સરી જશે એવો ભય  લાગ્યો. ગાડીમાં બેસતાંની સાથે હિબકાં ભરીને રડવા લાગ્યો.
તેણે દર્શનાને આલિંગનમાં જકડી કહ્યું,” દર્શુ, હવે હું કદાપિ ભૂલ નહી કરું. આજે મને ખબર પડી મારી આ બૂરી આદતે તને કેટલું દુંઃખ આપ્યું હશે.”. લાડમાં અંકિત દર્શનાને દર્શુ કહેતો. વણથંભે અંકિતનો લવારો ચાલુ હતો. ‘દર્શુ તેં સમીરમાં એવું તે શું ભાળ્યું જે મારામાં નથી?  એક મુલાકાતમાં તું આટલી બધી તેની નજદિક કેવી રીતે સરી ગઈ’. આજે એ ઈર્ષ્યાના અગ્નિમાં બળીને રાખ થઈ ગયો હતો. આજે આટલે વર્ષે અંકિતને દર્શનાની લાગણીઓનો અંદાઝ  આવ્યો.  અંકિતનું વિલું મોઢું જોઈ દર્શના હવે ચૂપ ન રહી શકી.
કેટલા વર્ષો પછી આ સંબોધન સાંભળી દર્શના બરફની જેમ પીગળી ગઈ. આમ પણ તે અંકિતને ખૂબ ચાહતી હતી. અંકિતની પકડમાંથી છૂટતાં , હસીને બોલી, ‘મારા રાજા સમીર મારા દૂરની માસીનો દીકરો છે. અમે બન્ને ભાઈ બહેન આજે દસ વર્ષે મળ્યા.’ આ તો તને સિધો દોર કરવાનો——–




કીસ

2 12 2017

શરણાઈના સૂર રેલાઈ રહ્યા હતા. હસ્ત મેળાપ ચાલતો હતો. સૂર અને ધ્વનીનું લગ્ન ઉમંગભેર જ્યારે હું નિરખી રહી હતી, ત્યારે મનમાં થયું કોના ચહેરાને દાદ દેવી સૂરના કે ધ્વનીના. બન્નેને ભગવાને ખૂબ કાળજીથી બનાવ્યા હતા. એક જ વર્ગમાં સાથે ભણતા હતા. ક્યારેય પ્રેમને નજીક ઢુંકવા દીધો ન હતો.

કિંતુ, પ્રેમ ક્યારે અને કોની સાથે થઈ જાય છે તે ખબર પડતી નથી. સાચું પૂછો તો એક વાત ચોક્કસ જણાશે, પ્રેમ અને અકસ્માત ક્યારે થાય છે તેનું નક્કી નહી. અધુરામાં પુરું બન્ને આગળથી જાણ પણ કરતાં નથી. એ તો થઈ જાય પછી આંખ ખૂલે, ‘થઈ ગયો’ ! ત્યારે ખૂબ મોડું થઈ જાય છે. શું તમને પહેલેથી ખબર હોત તો અકસ્માતમાંથી ઉગરી ન જાત ? પ્રેમનું પણ કાંઈક એવું કારસ્તાન મને લાગે છે. જો પહેલેથી ખબર હોત તો બરાબર ચકાસીને ન કરત.

‘કેટલા પૈસા છે’?

‘કેટલું ભણેલો છે’?

‘શોખિન જીવડો છે કે ઘરકૂકડી’?

‘ગાડી છે કે નહી’?

‘ઘરમાં માતા, પિતા અને ભાઈ બહેન કેટલાં છે’?

ખરું પૂછો તો પ્રેમ થયા પછી આ બધું ગૌણ બની જાય છે. સૂર અને ધ્વનીએ કોલેજના સમારંભમાં એક સુંદર ગીત સથે ગાયું. કોલેજના વિદ્યાર્થીઓએ ખૂબ તાળીઓના ગડગડાટ વચ્ચે વધાવ્યું.

‘દુબારા’

‘દુબારા’ નો કોલાહલ થયો. તેમણે ત્રણ વખત ગાવું પડ્યું. અંતે કાર્યક્રમમાં બીજી ઘણી બધી સુંદર ચીજો માણવાની છે કહી બેસી ગયા.  આ એક  પ્રસંગ પૂરતો હતો. જુવાન હૈયા ધબકી રહ્યા અને પ્રેમનો આવિષ્કાર થઈ ગયો. આજ સુધી ક્યારેય એકબીજાને ધારી ધારીને જોયા ન હતા.

‘ધ્વની, તું ખૂબ સુંદર દેખાય છે’.

‘સૂર તારો અવાજ કાનોને ગમે છે’. બસ આમ પ્રણય ગાથા શરૂ થઈ અને લગ્નમાં પરિણમી. પ્યાર થાય ત્યારે પ્રેમી ભૂલી જાય છે કે ‘માત્ર રૂપ’ પર લગ્ન જીવનનો પાયો એટલે પાયામાં સિમેન્ટને બદલે રેતી. સૂર અને ધ્વનીએ પોતાનો સંસાર સોહામણો અને આરામદાયક બનાવવા નોકરી શોધી. નાના ગામમાંથી મોટા શહેરમાં આવ્યા. બન્નેના માતા અને પિતાએ ઘર વસાવવામાં મદદ કરી. બાળકો સુખી થાય તે તો માતા અને પિતાની અંતરની ઈચ્છા હોય છે. પછી તે દીકરીના હોય કે દીકરાના. તાજા પરણેલા યુગલ માટે તો આ સુવર્ણકાળ ગણાય છે. સવારે સાથે નિકળે અને સાંજે સાથે પાછાં આવે.

ચકી લાવી ચોખાનો દાણો અને ચકો લાવ્યો મગનો દાણો, રાંધી ખિચડી અને પોઢ્યાં. બાર મહિના નિકળી ગયા. નોકરી પર જ્યારે છોકરી દેખાવડી અને બુદ્ધીશાળી હોય તો ઓફિસમાં મધમાખીની જેમ તેની આજેબાજુ માખીઓ બણબણતી હોય. ધ્વનીનું પણ એમ જ થયું. તેની કાર્યદક્ષતા એક વર્ષમાં પુરવાર થઈ અને મેનેજરે તેને પગાર વધારે તેમજ ઉંચા પદની મરજી બતાવી. સૂરને માટે જરા તકલિફ પડે તેવું કામ હતું.

તેને નોકરી પર બીજી મહિલાઓની તેમજ બીજા એન્જીનિયરો સાથે મુકાબલો કરવો પડતો. જેને કારણ તેને મોડે સુધી નોકરી પણ કરવી પડતી. જ્યારે પતિ તરક્કી પામે ત્યારે પત્નીનું શેર લોહી ચડે. કદાચ જો પત્ની સડસડાટ પ્રગતિના સોપાન સર કરે ત્યારે પતિનું બશેર લોહી બળી જાય.

આ ગણિત હમેશા ઉંધુ ચાલ્યું છે. દુનિયાનો આ ખૂબ અઘરો દાખલો છે. જેનો ઉકેલ શોધવામાં ભલભલા શૂરવીરો નાસિપાસ થયા છે. ધ્વની પ્રગતિના સોપાન સર કરતી હતી ત્યારે સૂરને શંકા ગઈ હતી. ખૂબ સાવધ બની ગયો હતો. તેને થતું કે ધ્વની સમજશે, હું તેની પ્રગતિની ઇર્ષ્યા કરું છું. નોકરી કરતા પુરુષોની બદદાનતથી તે વાકેફ હતો.

ધ્વનીને હવે મોડે સુધી કામ કરવું ન પડતું. ઘણી વખત મિટિંગ અને સેમિનારને બહાને શનિવારે જવું પડતું. સૂરને તે દિવસે રજા હોય એટલે તેને એકલા ઘરમાં રહેવું ગમતું નહી. જો પોતાના શહેરમાં મિટિંગ હોય ત્યારે દર વખતે તે ધ્વનીની સાથે જતો. સૂરને વાંચવાનો ખૂબ શોખ હતો. સાથે પુસ્તક લઈ નજીકના વાચનાલયમાં બેસી વાંચતો. સૂર સાથે આવતો તે ધ્વનીને ખૂબ ગમતું.  તેની કંપનીનો મેનેજર નાખુશ થતો. પરાણે મોઢા પર સ્મિત લાવી સૂર સાથે વાત કરતો.

આમ પણ પુરુષો આ બધામાં ખૂબ પાવરધા હોય છે. ધ્વની જેટલી સુંદર હતી તેના કરતાં વધારે ભોળી હતી. તેને બધા પર વિશ્વાસ બેસી જતો. પોતાના મેનેજરને ભગવાનનું માણસ માનતી. ઉપરથી સ્મિત આપતો એ દીપક અંદરથી ભોરિંગ કરતાં વધારે ઝેરીલો હતો. તેની પત્ની તરફથી સંતોષ ન હતો. કાયમ બહાર હવાતિયાં મારતો. તેણે ધ્વનીને બરાબર જાળમાં ફસાવી હતી.

આ તો ધ્વનીના નસિબ સારા કે સૂર ખૂબ જાગ્રત હતો. મેનેજરની દાળ ગળતી નહી. આમ સમય ગુજરતો. સૂર અને ધ્વનીના પ્રેમમાં ભરતી આવતી. બન્ને હવે બાળક માટે તૈયાર હતા. લગ્નની પાંચમી વર્ષગાંઠ આવી પહોંચી. નાની પાર્ટીનું આયોજન કર્યું. ધ્વની અને સૂર બન્ને ભણેલા તેમજ સારી નોકરી કરતાં હતા. વીસેક મિત્રોને બોલાવી તાજમાં ‘ડીનર પાર્ટી’ રાખી હતી. ધ્વની અને સૂર તૈયાર થઈને નિકળી રહ્યા હતાં, ત્યાં ફોન આવ્યો કે સૂરની કંપનીમાં અચાનક અગત્યનું કામ આવ્યું જે તેના સિવાય કોઈ કરી સ્શકે તેમ ન હતું.

ધ્વનીએ સૂચવ્યું કે મારી કંપનૉનો મેનેજર આપણા ઘરની નજીક રહે છે. તે મને હોટલ પર લઈ જશે. સૂરના ગયા પછી ધ્વની તૈયાર થઈ અને દીપક તેને લેવા માટે આવી પહોંચ્યો.

‘તું કામ પતાવીને ત્યાં આવ. પાછા આવતા આપણે સાથે ગાડીમાં આવીશું. ‘ હવે જો સૂર ના પાડે તો ધ્વનીને ખરાબ લાગે તેવી પરિસ્થિતિ હતી. કમને, સૂરે હા પાડી. ગાડી લઈને તે કામ પર જવા નિકળી ગયો. ધ્વનીએ મેનેજર દીપકને ફોન કરી પરિસ્થિતિ જણાવી. દીપકના મનમાં લડ્ડુ ફૂટવા મંડ્યા. તેણે સહર્ષ ધ્વનીની વાત સ્વિકારી લીધી.

પત્નીને અષ્ટં પષ્ટં સમજાવી સાથે ન લીધી જેને કારણે પોતે એકલો ધ્વનીનો સંગ માણી શકે. સૂર ગયો તો ખરો પણ તેના દિમાગમાં ભણકારા વાગતા હતાં, ‘ક્શુંક અજૂગતું આજે બનશે’! ખૂબ ઝડપથી કામ પતાવી હોટલ પર પહોંચ્યો. અડધો કલાક મોડો હતો. તેની શંકા મજબૂત થઈ.

હોટલ પર ધ્વની તેમજ તેનો મેનેજર દીપક આવ્યા ન હતાં. મહેમાનોને કહ્યું,’ ધ્વનીને હજુ નથી આવી, તે લઈને આવી પહોંચે છે. ‘ જવાબની રાહ જોયા વગર નિકળી ગયો.

દીપકની પત્ની ન હતી તેથી ધ્વનીને જરા અજુગતું લાગ્યું. દીપકે તેને આગળ બેસવાનો આગ્રહ સેવ્યો.

‘કેમ ભાભી ન આવ્યા’?

‘તેની તબિયત ઠીક નથી’.

‘આપણે જરા ચા પીને હોટલ પર જઈશું’ ?

‘મારા મત પ્રમાણે સિધા જઈએ ત્યાં જઈને ચા મંગાવશું’. ધ્વની પોતાની મુંઝવણ છુપાવવા બોલી ઉઠી. ક્યારેય આમ મેનેજર સાથે ગઈ ન હતી. તેને મુંઝવણ થતી હતી.

દીપક આ તકનો લાભ લેવા માગતો હતો. ‘ધ્વની તું ખૂબ સુંદર લાગે છે’.

ધ્વની નીચું જોઈને શરમાઈ ગઈ.

દીપક આ પ્રતિભાવને હા સમજી ,તેને કીસ આપવા નજદિક સર્યો.

ધ્વનીએ તમતમતો લાફો ગાલ પર મારી દીધો.

ગાડી ધીમી થઈ ગઈ હતી. ચાલુ ગાડીએ તે ઉતરી પડી. હજુ તો ટેક્સીની રાહ જોતી હતી ત્યાં સામેથી સૂર આવતો જણાયો !

 





હું જે પણ કહીશ તે—-

29 11 2017

આજે મને કહેવા દો,

બહુ વર્ષો સુધી છુપાવ્યું.

હવે મરવા ટાણે શામાટે.

ભલે તમે મને ચાહો યા ન ચાહો.

હવે તમે મને રોકી નહી શકો.

હું કહીશ નહી તો મારો જીવ અવગતિએ જશે.

શામાટે મેં આટલા વર્ષો સુધી છુપાવ્યું હતું ?

શું આની પાછળ કોઈ કારણ હતું ?

શું કહ્યું હોત તો તમે મને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી હોત ?

હું શું પામી ? વાત છુપાવીને ?

ના, હવે તમે મને કોઈ કાળે રોકી નહી શકો.

આજની ઘડી રળિયામણી છે.

ફરી આ ધન્ય પળ જીવનમાં આવે કે ન આવે.

જો આજે નહી કહું તો, ક્યારેય નહી કહી શકું.

શામાટે તમે આગ્રહ સેવો છો કે ,’હું ન કહું’.

અત્યાર સુધી ન કહ્યું, મને શું ફાયદો થયો?

હજુ પણ તમે જીદ કેમ છોડતાં નથી.

ભલા ભાઈ હવે મને રોકો મા, ટોકો મા.

આજે મેં પાકો નિર્ધાર કર્યો છે.

બસ હવે બહુ થયું, જીવનમાં અસત્યનું આચરણ ગમ્યું નથી !

લો. ફરી પાછો મને દૂરથી ઈશારો કરી મના કરો છો ?

જે ‘ગીતા’ની હું ચાહક છું તે મારા હાથમાં છે.

શું કહ્યું ? આજે નહી, હમણાં નહી, ક્યારેય નહી ?

કેમ ?

સમાજ, પોતાના અને પારકાં મને પાગલ ગણશે.

આ જીવન દરમ્યાન ઘણા ન કરવાનાં કામ કર્યા છે.

આ શરીર રૂપી ચાદર મેલી કરી છે.

મને અંદરને અંદર ગુંગળામણ થાય છે તેનું શું ?

તમારે ન સાંભળવું હોય તો કાન બંધ કરી દો !

માન કે અપમાન સાથે કોઈ નાતો નથી !

ભૂતકાળના મુડદા ઉખેડી ચુંથવા ગમતા નથી.

મળો પ્રેમે, વાતો કરો. ખુશ રહો ,છુટા પડો.

જીવનમાં સમય થોડો છે, ઝાકળનું બિંદુ સૂર્યનું આગમન થતાં ગુમ થઈ જશે.

બસ, હવે જે કહું તે, ગમે તો સાંભળો નહી તો ———–

*****

****

***

**

*

“હું અંતિમ શ્વાસ સુધી સહુને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ કરીશ .”

 

 

 

 

 

 

 

 

 





શ્રીગોકુલનાથજી પ્રાકટ્ય દિવસ**૨૦૧૭

26 11 2017

માર્ગશીર્ષ *૭ (મગશર સુદ ૭)

શ્રીગોકુલનાથ પ્રકટ થયા રે આવ્યો મહાઓચ્છવ

મારાં તનના તાપ ટળ્યા રે આવ્યો મહાઓચ્છવ

*

આજે અનંદ મને અતિ ઘણો શ્રી ગોકુલ જય જયકાર રે

*

આજના મંગલ દિવસે શ્રીગોકુલનાથજીનું પ્રાકટ્ય થયું હતું . તેઓ જહાંગીરના સમકાલિન હતાં. જહાંગીરના વખતમાં હિંદુઓને બહુ સન્માન મળતું નહી. ગોકુલનાથજીની

પ્રશંશા ચારે દિશામાં ફેલાઈ રહી હતી. તે જહાંગીરથી સહન ન થયું. તેમને અપમાનિત કરવા પોતાના દરબારમાં તેડાવ્યા. સુંદર મજાનું આસન તૈયાર કરાવ્યું.  જે જોતાંની

સાથે દિલ ડોલી જાય. તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું. પછી હંસી ઉડાવઓ હોય એવા કટાક્ષ ભર્યા વેણ સાથે કહ્યું, “આપ શેના પર બિરાજમાન છો તેની આપને ખબર છે?”

શ્રી ગોકુલનાથજીએ મંદ મંદ મુસ્કુરાતાં જવાબ આપ્યો, “હા, મને ખબર છે. ગુલાબની ફુલની પાંખડીઓ્થી સજાવેલાં સુંદર  આસન પર”.

જહાંગીરે અટ્ટાહાસ્ય કરતાં જવાબ આપ્યો,’ જી નહી નીચે હાડકાં પાથર્યા છે”.

શ્રીગોકુલનાથજીએ ખૂબ વિનમ્રતાથી કહ્યું,’ આસન ઉપરથી બિછાવલ જાજમ ઉઠાવીને ચોક્કસ કરીએ.”

જહાંગીરના ચાકરે ભરી સભા વચ્ચે જાજમ ઉઠાવી તો નીચે ગુલાબના  ફુલની પત્તીઓ બિછાવેલી જણાઈ.

જહાંગીર અને તેના દરબારીઓ દંગ થઈ ગયા.

ત્યારથી પ્રચલિત છે.

“શ્રીગોકુલનાથ બડે મહારજ

માલા તિલક કી રખ્ખી લાજ

દિલ્હી પતિ કો પરચો દીયો

ભક્ત મનોરથ પૂરણ કીયો.

આવા હતાં શ્રી ગોકુલનાથજી જેમનો જન્મ દિવસ ઉજવતાં વૈષ્ણવો ધન્યતાનો અનુભવ કરે છે.

” આજે અચાનક આનંદ રૂપી ઉદય થયો છે ભાણ જો

મારે મંદિરીએ પધાર્યા શ્રી ગોકુલનાથજી “





ભણતર ઘડતર અને ચણતર

20 11 2017

ત્રણે શબ્દોનો પ્રાસ સરખો છે. જો ત્રણેમાંથી એકમાં પણ ઓછા ઉતરીએ તો જીવનના હાલ બેહાલ થઈ જાય. બાળપણમાં ભણતર , માતા અને પિતા દ્વારા ઘડતર અને ત્યાર પછી જીંદગીની શરૂઆત દ્વારા થયેલું પાયાનું ચણતર.

કયું સારું અને કયું નહી તે તો જીવનના વ્યવહાર પરથી નક્કી થઈ જાય. ભણતર સારું હોય અને ઘડતરમાં કોઈ ઠેકાણું ન હોય તો જીવનનું ચણતર સાવ બોદું બને. કોઈ પણ જાતની મનમાં ખોટ રાખ્યા વગર આ સત્ય હકિકત પ્રસ્તુત કરતાં આનંદ અનુભવું છું. ઘડતર વગરનું ભણતર સાવ નકામું. જે ચણતર રેતીના ઢગલા પર શરૂ કરે.

એક સર્વને ખબર હોય તેવી વાત છે. છે સાવ સામાન્ય કદાચ તમે જાણતા પણ હશો. એક નવી પરણેલી વહુ પહેલી વાર શાક લેવા ગઈ. સહુ પ્રથમ તેણે ટામેટાં લીધા.  પછી સરસ મજાના કેળા. ઘરમાં બધાને કેળા બહુ ભાવે. છેલ્લે સાસુમાએ મંગાવેલા એક કીલો બટાકા અને એક કીલો કાંદા તેની ઉપર લીધાં.

શાકવાળાએ હસતાં હસતાં કહ્યું,’ બિટિયા શાદીકે બાદ પહેલી બાર શાક લેને આઈ હો. ઔર આપ બી.એ. પાસ હો?

શરમાતાં શરમાતાં તેણે,’ હા પાડી’.

અરે, શાકવાળો પણ સમજી ગયો કે ટામેટા અને કેળાની ઉપર કાંદા અને બટાકા ન રખાય. આતો સાવ સામાન્ય વાત છે. ખરું ઘડતર તો જીવનમાં ભણતર સાથે થવું જોઈએ. બંને એકબીજા વગર અધુરા છે. બાળક લખતાં શીખી ત્યારે શાળાના શિક્ષક સારા અક્ષર કાઢવા ઉપર ભાર મૂકે છે. શામાટે ? ગણિતના દાખલા ગણીએ ત્યારે ભાર દઈને કહેવામાં આવે છે,

‘દાખલાની રીત ચોખ્ખા અક્ષરે લખવી”. એનો અર્થ ભલે નાનપણમાં નહોતા સમજ્યા પણ જીવનમાં આગળ જતા ખૂબ કામ આવે છે.’ શાળાએથી આવીને દફતર તેની જગ્યાએ મૂકવું. બૂટ કાઢીને ખાનામાં મૂકવા. નાસ્તાનો ડબ્બો ધોવા માટે મૂકવો.’ હવે તમે જ કહો કેટલી નાની વાત છે. પણ જીવનની શરૂઆત છે. જેમણે આ વર્તનમાં ૧૦૦માંથી ૧૦૦ ગુણ મેળવ્યા હશે તેમનું જીવન ખરેખર ખૂબ વ્યવસ્થિત હશે.

મારી મમ્મીનું એક વાક્ય ખૂબ યાદ આવે છે. ” રસ્તા પર ચાલો ત્યારે વિચાર ઉંચા રાખવા, નજર નીચી રાખવી’. આ વાક્ય પર એક નવલકથા લખાઈ જાય. જીવનમાં ધ્યેય હમેશા ઉંચું રાખવું. પછી તેને પહોંચવા પ્રયત્નો જારી રાખવા. જ્યારે હારી અને થાકી જઈએ ત્યારેજ આપણે તે ધ્યેય પામવાની ખૂબ નજીક હોઈએ છીએ.

નીચી નજર એણે તો કમાલ કરી છે. ક્યારેય પગ ખાડામાં ન પડે. ઠોકર ન વાગે. કેળાંની છાલ રસ્તામાં હોય તો લપસી ન જવાય. વિ. વિ. વિ.

હવે ચણતર ક્યારે પ્રવેશે તે અગત્યનો મુદ્દો છે. શાળાનું શિક્ષ્ણ, કોલેજમાંથી સ્નાતક થઈ ગયા. જીવનના એવા તબક્કામાં પ્રવેશ પામ્યા કે જવાબદારી, આજીવિકા બધું શરૂ થાય.તે સમયે ‘ચણતર’નું આગમન થાય. ભણતર અને ઘડતરનું પોત પ્રકાશે. સફળતા કદમ ચૂમતી આવે. જો એ ચણતરના પાયામાં ભણતર અને ઘડતરનું સિમિન્ટ હશે તો જીવન ઝળહળી રહેશે.

પૂ.ગાંધી બાપુએ મિત્રોના બહેકાવામાં સિગરેટ પીધી, માંસાહાર કર્યો. જ્યારે જાત સાથે વાત કરી ઘડતરને ઢંઢોળ્યું, તો પસ્તાવો થયો અને ફરી ક્યારેય એ દિશા તરફ ન નિહાળ્યું. એમના જીવનમાં માતા અને પિતાએ અમૂલ્ય ફાળો આપ્યો. જો કે બધા ગાંધી બાપુ ન બની શકે કિંતુ, “હું માનવી માનવ થાંઉ તો ઘણું” એ ઉક્તિ અનુસાર પોતાનું તેમજ પરિવારનું જીવન સરળ અવશ્ય બનાવી શકીએ.

આ વિષય પર કહીએ કે લખીએ તેટલું ઓછું છે. ખૂબ સંક્ષિપ્તમાં લખી આ વિષય ઉપર પ્રકાશ પાથરવાનો નમ્ર પ્રયાસ છે.

 





મારો હક

18 11 2017

નાની તો હતી નહી. દાદી ખબર નહી કેમ જનમ્યો ત્યારથી રિસાયેલી હતી. નીલ ઉપર નહી તેના મમ્મી અને પપ્પા ઉપર. તે જાણતો હતો , ‘એમાં મારો શું વાંક’?

‘શામાટે મારા નસિબમાં તેનો પ્યાર નહી’ ?

નીલ આજે ખૂબ ગુસ્સામાં હતો. મમ્મી તેનું કાંઈ જ સાંભળતી ન હતી.

‘મમ્મી, તું મને ક્યાં સુધી રોકી રાખીશ’?

‘બેટા મારું માને તો આ ભાંજગડમાં પડવાનું છોડી દે’.

‘મા, તેં જે સહન કર્યું તે મેં આખી જીંદગી નજર સમક્ષ જોયું છે. મારા પર દયા કર મને ન રોકીશ,’

‘જો, બેટા જેવી તારી મરજી, હું તો એ રસ્તાનું નામ પણ ભૂલી ગઈ છું.  દિલથી માફી પણ આપી દીધી છે. મારો જીવન રાહ હવે ફંટાઈ ગયો છે’.

‘મમ્મી તેનો અર્થ એવો તો નથી કે હું પણ તારી માફક એ બનાવ પર ઠંડુ પાણી રેડી દંઉ. દાદી મારી છે. મને તેનો પ્યાર પામવાનો હક છે’.

‘ના બેટા તને મારાથી ના ન કહેવાય. તને જે યોગ્ય લાગે તે કર’.

‘મમ્મી હું  પુરૂષ છું. તેના મગજનો અંદાઝ કાઢી શકવાની તારામાં શક્તિ છે ? જે સત્ય છે, જે મારો હક છે તે હું મેળવીને જંપીશ . જેના વગર મેં અને નીમીએ બચપન પસાર કર્યું, તું અને પપ્પા તો હાથ જોડી બેસી રહ્યા’.

માતા અને પુત્ર વચ્ચેનો આ સંવાદ અંહી પૂરો થયો. પિતા માત્ર શ્રવણ કરી રહ્યા હતા. દીકરો જ્યારે પિતાથી પણ બે આંગળ ઉંચો થાય ત્યારે તેને કાંઇ પણ ન કહેવામાં શાણપણ છે.  નીલે સત્યના પંથે પ્રયાણ આદર્યું. મા એ અંતરના આશિર્વાદ આપ્યા. જેવો નીલ નજર સમક્ષથી ઓઝલ થયો કે તરત જ સુનંદા નયન પાસે આવી. તેના ખોળામાં માથું મૂકી સાંત્વના મેળવી રહી. નયન પણ અસહાય હતો. તે સમજતો હતો.

સુનંદા અને નયન એક બીજાના પ્રેમમાં પાગલ હતા. સાથે કોલેજમાં ભણતા ક્યારે એકબીજાની નજીક સર્યા તેનું ભાન પણ ન રહ્યું. સુનંદાને એક વાર નિહાળી હોય તો પછી એ ચહેરો ભૂલવો મુશ્કેલ હતો. નયન, સુનંદાનો દિવાનો બની ગયો. સુનંદાએ શરૂમાં ઈન્કાર કર્યો પણ પછી નયનના પ્રેમની પાવનતા તેના ઉરને સ્પર્શી ગઈ. બન્ને જુવાનિયા વિસરી ગયા કે માતા અને પિતાની સંમતિ વગર  લગ્ન શક્ય નથી.

રૂઢી અને જૂનવણી વિચારના ગુલામ, માતા અને પિતા મનાવવા એ ખૂબ અઘરું કાર્ય હતું. છતાં પણ હિમત દાખવી નયને સુનંદા સાથે કોર્ટમાં જઈ લગ્ન કર્યા. સુનંદાને લઈ ઘરે આવ્યો ત્યારે માએ આ સંબંધ સ્વિકાર્યો નહી. પિતાને તો બોલવાનો મોકો જ ન મળ્યો. વડીલોને પગે લાગી બન્ને એ પોતાનો અલગ સંસાર માંડવાનો નિશ્ચય કર્યો. નયન પાસે નોકરી હતી. સુનંદા જે શાળામાં ભણી હતી ત્યાં તેને નોકરી મળી ગઈ.

સુનંદા વિચારી રહી માતા અને પિતાના આશિર્વાદ વગર કરેલા લગ્ન જીવનમાં બાધા તો નહી લાવે ને ? લગ્ન પછી જ્યારે સુનંદા માતા બનવાની હતી ત્યારે નયનને ખૂબ સમજાવ્યો. સુનંદાને જન્મ આપીને તેની માતા પ્રભુને પ્યારી થઈ હતી. તેની મરજી હતી નયનની માતાની હાજરીમાં તેને બાળક અવતરે. નયને તેની ઈચ્છાને માન આપવાનું કબૂલ્યું.

નયને ફોન કર્યો.

મમ્મી, હું નયન બોલું છું. ‘

કેટલા વખત પછી દીકરાનો અવાજ સાંભળીને મમ્મી ખુશ થઈ.

સુનંદા આજકાલની વહુઓ જેવી ન હતી. તેને નયનના માતા તેમજ પિતા ખૂબ વહાલા હતાં. ભલે તેમણે તેને ન આવકારી, તેણે કદી તેમના પ્રત્યે ક્ભાવ રાખ્યો ન હતો. હમેશા પ્રયત્ન કરતી પણ સફળતા મળી ન હતી. આ વખતે બાળક આવવાનું છે એ સમાચાર જરૂર તેમને પિગળાવશે એમ માનતી. જે સત્ય પુરવાર થયું.

‘હાં, બોલ બેટા કેમ છે તું?’

‘મમ્મી હું મઝામાં છું. તું અને પપ્પા કેમ છો”?

‘બેટા હમણાંથી પપ્પાની તબિયત ઠીક નથી. શ્રીનાથજીની અમી ભરી નિગાહ છે.’

‘મમ્મી હું તને લેવા આવું છું. તારી ના હું સાંભળવાનો નથી. મમ્મી તું દાદી બનવાની છે. સુનંદાની મરજી છે બાળક આવે ત્યારે તું તેની પાસે હોય. તને ખબર છે, સુનંદાના મા તેને ઘોડિયામાં મૂકીને શ્રીજી ચરણ પામ્યા હતાં.’

‘હા, બેટા હું દાદી થવાની છું. તું આવ. પપ્પાને હું સમજાવી લઈશ.’

નયનના પપ્પાને પણ પોતે દાદા થશે એ સાંભળી આનંદ થયો. જ્યારે મમ્મી ઘરે આવ્યા ત્યારે જાણે કશું જ બન્યું નથી એમ માનીને સુનંદાએ આવકાર્યા. મમ્મી પણ આવનાર બાળક માટે ભરપૂર વસ્તુઓ લઈને આવ્યા હતાં. સુનંદાને ખવડાવવા માટેનો બધો સામાન પોતાની દેખરેખ નીચે બાઈ પાસે તૈયાર કરાવ્યો હતો. તેમને યાદ આવી ગયું જ્યારે પોતાને પહેલે ખોળે નયન અવતર્યો હતો ત્યારે તેમની મમ્મી અને સાસુમાએ તેને પલકોં પર બેસાડી હતી.

સુંદર રીતે સુનંદાને સાચવી. સુનંદાએ પણ ખુશી બેવડી કરી એક દીકરી અને દીકરો બે આપીને સહુને મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા. નયનના પિતાજી બાળકોને રમાડવા આવતા હતાં. વહેલા આવીને શું કરે એટલે મહિના પછી પુષ્કળ રમકડા અને કપડા લઈને ગાડીમા આવતા હતાં. વહેલી સવારે નિકળ્યા. બપોરે જમવાના સમયે ઘરે પહોંચી જવાનું નક્કી કર્યું હતું. માંડ પાંચસો કિલોમિટર દૂર જવાનું હતું. અચાનક કમોસમનો વરસાદ પડ્યો. ડ્રાઈવર ખૂબ સાચવીને ગાડી ચલાવતો હતો.

‘આપણે જમવાના સમયે નહી પહોંચીએ તો ચાલશે, ગંગારામ ખૂબ સંભાલકે ગાડી ચલાના.’

‘જી સાહેબ’.

હજુ તો ડ્રાઈવર જવાબ આપે ત્યાં સામેથી આવતો ખટારો સ્કીડ થયો અને તેમની ગાડીને ભટકાયો. ખટારાના ડ્રાઈવરનો પણ વાંક ન હતો. રસ્તો લપસણો હોય તેમાં એ પણ શું કરે? તેણે મહેનત કરી હતી કે ગાડીને ન ભટકાય પણ પ્રયત્ન નિષફળ ગયો. પોલિસ તપાસમાં જણાયું કે પીધેલો ન હતો.

જે બાજુ નયનના પિતાજી બેઠા હતા ત્યાં ખટારાએ ઠોક્યું. તત્ક્ષણ તેમનું પ્રાણ પંખેરું ઉડી ગયું . ખટારાનો ડ્રાઈવર અને ગંગારામને થોડી ઈજા થઈ. સમાચાર મળતાં નયન મમ્મી સાથે આવી પહોચ્યો. સુનંદા બાળકોને કારણે ઘરે રહી. નયનના મમ્મી ખૂબ દુખી થયા અને તેમને રોષ આવ્યો.

“તારા બાળકોને કારણે મેં પતિ અને તેં પિતા ગુમાવ્યા. નયન હવે હું તારે ત્યાં નહી આવું અને બાળકોને પણ નહી જોંઉં.”

નયન તો સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેના માનવામાં ન આવ્યું કે મમ્મી શું કહી રહી છે. તે મમ્મીની સાથે ઘરે ગયો. તેને બધી મદદ કરી. મહિનો માસ રોકાઈને બધું વ્યવસ્થિત કરીને ઘરે જઈ રહ્યો હતો.

‘મમ્મી ચાલ, તું એકલી અંહી શું કરીશ?’

‘બેટા તેં બધું પિતાનું કામકાજ વ્યવસ્થિત કર્યું તે પૂરતું છે. હવે કદી એ શબ્દ ઉચ્ચારતો નહી’.

નયન નિરાશ થયો . મમ્મી ન માની. વિલા મોઢે ઘરે પાછો ફર્યો. સુનંદા ક્શું બોલી નહી. પિતા ગયાનું દુખ તેને પણ ઘણું હતું. બાળકોને જોઈ પણ ન શક્યા. ઉપરથી મમ્મી રિસાયા. કોઈ ઉપાય ન હતો. ધીમે ધીમે બાળકો મોટા થતા ગયા. દીકરો નીલ મોટો ડોક્ટર થયો અને નીમી એમ. બી.એ. ભણી.

આ વર્ષે બન્નેના સાથે લગ્ન લેવાના હતાં. નીલ માનતો જ ન હતો. દાદી વગર હું લગ્ન નહી કરું. આટલા વર્ષો સુધી હું કાંઈ બોલ્યો નથી. હવે હું ફોડી લઈશ. કહીને દાદીને ઘરે આવ્યો.  દાદીને માત્ર ફોટામાં જોઈ હતી. પપ્પા પાસેથી દાદા અને દાદીની વાતો સાંભળીને તેને એમ લાગતું, દાદી ખૂબ પ્રેમાળ છે. માત્ર ધક્કો લાગ્યો હતો એટલે આવું પગલું ભર્યું હતું. તેને કારણે તે અને તેની બહેન દાદીના પ્યારથી વંચિત રહ્યા હતા.

બારણે આવીને ઘંટડી વગાડી. દાદી હજુ કડે ધડ હતી. માત્ર વાળ થોડા ધોળા થયા હતા. બારણું ખોલીને, “અરે, નયન બેટા આટાલા વર્ષે મા યાદ આવી” કહીને વળગી પડી.

દાદી, હું નયન નહી, નીલ છું તમારો પૌત્ર’.

‘ના, હોય મારા નયનને મેં છેલ્લે જોયો ત્યારે આવો દેખાતો હતો’.

‘દાદી એ વાતને ૨૫ વર્ષ થઈ ગયા’.

‘દાદીની પકડ ઢીલી થઈ ગઈ.

‘જો દાદી હવે હું તારું કાંઇ સાંભળવાનો નથી. જો તું નહી આવે ત હું લગ્ન પણ નહી કરું’.

‘દાદીને નીલમાં નયન દેખાતો હતો. તે નીલને નારાજ ન કરી શકી. નીલે દાદીને મદદ કરી. સામાન તૈયાર કર્યો અને ઘર બંધ કરવામાં મદદ કરી.

પૌત્રને માટે આ કામ ખૂબ આસાન બન્યું.

સુનંદા અને નયન બારણાની ઘંટડી વાગી અને ખોલ્યું ત્યારે દરવાજામાં ખોડાઈ ગયા.